Category Archives: Αναγνωστάκη Λούλα

Πάλι για το θαύμα τής Λούλας Αναγνωστάκη

Στην Βέρα Ζαβιτσιάνου
Με πινελιές λόγια δίνει ζωή σε πρόσωπα. Τα προεκτείνει μέχρι το όριο της αντοχής τους. Καθημερινά πρόσωπα που γίνονται για λίγο πρωταγωνιστές. Τα ρούχα τους απομονώνουν αυτούς τους ανθρώπους -γιατί είναι ζωντανοί άνθρωποι- στο χρόνο. Και ο χρόνος γίνεται παιδικό παιχνίδι στα έργα της Λούλας Αναγνωστάκη.
Τι μόνοι και τι γεμάτοι είναι οι ήρωες αυτοί. Τι βροχές φέρνουν, τι χειμώνες και τι χαμηλές ομιλίες. Οι ατάκες τους είναι αεράκι σε ώριμα στάχυα που είναι οι ψυχές των ανθρώπων. Δυνατά ποτά πίνουν σε σκοτεινά μπαρ και μετά σκυφτοί και νικημένοι πηγαίνουν σπίτι τους. Πολλές φορές το χιούμορ και η λεπτή ειρωνεία στεγάζει τους διαλόγους. Η μυστική ζωή τους ξεδιπλώνει εκπλήξεις.
Στα έργα της ερευνάται και ανακαλύπτεται το βαθύτερο νόημα της ζωής. Και δεν είναι υπερβολή να πω ότι: η Αναγνωστάκη ανοίγει και κλείνει τις πόρτες των ονείρων, όσο μαλαματένια και όσο σκληρά είναι αυτά. Μουσική και ποίηση συνυπάρχουν στις συνθέσεις της. Η ανάσα και το τσιγάρο του Καρόλου Κουν είναι πλάι και την εμψυχώνουν. Οπως με τον καιρό αλλάζουν οι ηθοποιοί που ερμηνεύουν τους ρόλους στα έργα της, η ψίχα, η ψυχή το κουκούτσι που αργότερα θα γίνει δέντρο και θα δώσει πολλούς καρπούς, δεν μεταβάλλεται, είναι φτιαγμένο από μαγικά υλικά και διασώζει τον άνθρωπο και τις επιθυμίες του.
Ο Κουν, ο δάσκαλος, το θέατρο Τέχνης. Τι ρόλο, τι μεγάλο ρόλο που παίζουν οι δάσκαλοι υπαρκτοί και φανταστικοί. Με τα μαύρα της γυαλιά η Λούλα σαν πουλιά, πετάει το βλέμμα και τη σκέψη της πολύ μακριά. Είναι μια καλλιτέχνις που της ταιριάζει μόνο η αγάπη. Και το δίδυμο: Γιώργος Χειμωνάς – Λούλα Αναγνωστάκη ήτανε (και είναι) μια χημική ένωση που θα κάνει πολλά χρόνια να ξαναδημιουργηθεί. Λάμπει η Λούλα όταν μιλά και σε κοιτά.
Οταν δίνει οδηγίες στους ηθοποιούς για την παράσταση. Οι φιλίες της είναι μοναδικές και επτασφράγιστες. Με όλα αυτά και άλλα που υπονοώ θέλω να περιγράψω μια γυναίκα μεταξένια που το μαύρο τής ταιριάζει, αλλά και το βαθύ κόκκινο. Το λευκό του προσώπου της ομοιοκαταληκτεί με τον «ουρανό κατακόκκινο» του θεατρικού της έργου. Τα έργα της επιδέχονται πολλαπλές αναγνώσεις και κλείνουν και ανοίγουν σαν βεντάλια. Ο χρόνος δεν τη σκέπτεται και εκείνη τον αγνοεί. Είναι νύχτα, το βελούδο του ουρανού έχει για μπέρτα και πηγαίνει στις φίλες της στο θέατρο να καπνίσει.
  • Γιάννης Κοντός, Βιβλιοθήκη, Πέμπτη 7 Απριλίου 2011
Advertisements

«I love you» Λούλα…

Ενα αφιέρωµα στη Λούλα Αναγνωστάκη µε τον τίτλο «I love you», τον οποίο έδωσε η ίδια η συγγραφέας. Μια σύνθεση γυναικείου λόγου από τα έργα της: «Σ’ εσάς που µ’ ακούτε», «Αντόνιο ή το µήνυµα», «Η πόλη», «∆ιαµάντια και µπλουζ», «Ο ήχος του όπλου» και ολόκληρο το έργο «Ο ουρανός κατακόκκινος». Η σύνθεση των κειµένων έγινε, µε τη συνεργασία της συγγραφέως, από την Αλεξάνδρα Παντελάκη (η οποία και ερµηνεύει) και τον Σταµάτη Κραουνάκη (ο οποίος σκηνοθετεί και έχει τη µουσική σύνθεση της παράστασης). Συµµετέχει ο ηθοποιός Χρήστος Γεροντίδης. Στη Μουσική Θεατρική Σκηνή «Αθηναΐς» (Καστοριάς34-36, Βοτανικός, τηλ. 210-3480.000) στις 21.00.
* Ο Γιάννης Μανταφούνης, ο Φαµπρίς Μαζλιά και η Μάι Ζάρι παρουσιάζουν µια πρωτότυπη χορευτική εµπειρία µε το «Cover up». Με διαφορετικές καταβολές ο καθένας, αλλά κοινές επιρροές κατά την παραµονή τους στην οµάδαχορευτών του Ουίλιαµ Φόρσαϊθ, µοιράζονται το πάθος τους για τον χορό και δέχονται για δεύτερη φορά – µετά την πρώτη τους συνδηµιουργία «Zero» – την πρόκληση της δηµιουργικής και σκηνικής συνεργασίας. Επιχειρούν και πάλι να «µεταλλάξουν» την αντιληπτή εικόνα του σώµατος και να θέσουν σε εγρήγορση τις προσλαµβάνουσες του θεατή. Αυτή τη φορά, σε διάλογοµε τα σκηνικά αντικείµενα, αντιλαµβάνονται το σώµα ως ένα πεδίο παιγνιώδους πειραµατισµού. Μέσα από αυτό το παιχνίδι, µπερδεύονται τα όρια ανάµεσα στο φαίνεσθαι και το είναι. Στη Στέγη Γραµµάτων και Τεχνών του Ιδρύµατος Ωνάση (Λεωφ. Συγγρού 107-109, τηλ. 210-9005.800) στις 21.00.

< INFO

Αφιέρωµα στη Λούλα Αναγνωστάκη µε τον τίτλο «I love you» στις 21.00 στη Μουσική Θεατρική Σκηνή «Αθηναΐς» (Καστοριάς 34-36, Βοτανικός, τηλ. 210-3480.000).

Αφιέρωμα στη Λούλα Αναγνωστάκη

Eνα τιμητικό αφιέρωμα στη Λούλα Αναγνωστάκη παρουσιάζει η Αλεξάνδρα Παντελάκη στη Μουσική Θεατρική Σκηνή «Αθηναΐς», με τον τίτλο «I love you». Γυναίκες σε δύσκολους καιρούς εκπέμπουν το δικό τους «σήμα κινδύνου», από τα έργα: «Η πόλη», «Διαμάντια και μπλουζ», «Ο ήχος του όπλου» κ.ά. Φίλοι και συμμαθητές στην τέχνη η Παντελάκη και ο Κραουνάκης συνεργάζονται με κέντρο τη συγγραφέα που τους μεγάλωσε και την έχουν λατρέψει. Συμμετέχει ο νεαρός ηθοποιός Χρήστος Γεροντίδης (από τις 23 Μαρτίου).

ΚΘΒΕ: «Διαμάντια και μπλουζ» της Λούλας Αναγνωστάκη

«Διαμάντια και Μπλουζ» Από την Τετάρτη 23 Μαρτίου Σκηνή Σωκράτης Καραντινός, Λαϊκή Σκηνή Μονή Λαζαριστών, ώρα 9 μμ.

Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος παρουσιάζει το έργο «Διαμάντια και μπλουζ», σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα και μουσική Σταμάτη Κραουνάκη. Πρωταγωνιστεί η Νόρα Κατσέλη, σε έναν από τους σημαντικότερους γυναικείους ρόλους του ελληνικού θεάτρου. Το έργο κάνει πρεμιέρα την Τετάρτη 23 Μαρτίου, στην Σκηνή Σωκράτης Καραντινός, Λαϊκή Σκηνή  της Μονής Λαζαριστών στις 21.00. Ένα διαμαντένιο κολιέ στο λαιμό μιας άγνωστης ξένης που εμφανίζεται απρόσμενα και ένα μπλουζ μιας παρέας νέων μουσικών βασισμένο σε στίχους γραμμένους από έναν προδομένο έφηβο μιας άλλης εποχής αποδεικνύονται καθοριστικής σημασίας για την Άννα, μια ιδιόρρυθμη γυναίκα, υπογραμμίζοντας την εκθαμβωτική μοναξιά της ματαιωμένης ζωής της.

Σημείωμα συγγραφέα

Αύγουστος, το καλοκαίρι που τελείωνε ένας ερωτευμένος έφηβος που περιμένει μάταια στην αποβάθρα, μια εκδρομή με πλοίο της γραμμής που δεν πραγματοποιείται γιατί «εκείνη» ξαφνικά χωρίς λόγο δεν έρχεται στο ραντεβού. Τότε ο έφηβος εξαφανίζεται από τη ζωή της, αφού όμως προηγουμένως της στείλει ένα γράμμα μ’ ένα ποίημα όπου με τρυφερούς στίχους της εκφράζει το παράπονό του για τη χαμένη τους συνάντηση.

Έχουν περάσει πολλά χρόνια κι η παραλήπτρια του ποιήματος, που τη λένε Άννα, είναι πια μια γυναίκα που σχεδόν «τελειώνει» τη ζωή της. Όπως σχεδόν όλοι τελειώνουν τη ζωή τους με οικογένειες ή μόνοι, με στενές σχέσεις και προδοσίες, με μικρές καθημερινές μελαγχολίες και εντάσεις απρόβλεπτες που τους απογειώνουν. Η Άννα είναι μια ισχυρή προσωπικότητα που όμως ξοδεύτηκε στο πουθενά.

Επιθυμεί μια ήρεμη ζωή, όπως εκείνοι που εύκολα ταράζονται και γι’ αυτό δεν το αντέχουν. Αγαπά την τζαζ, τις συναυλίες στα ανοιχτά θέατρα, τις μυστικές συναντήσεις, τις μακρινές μοναχικές βόλτες, το video τις πρωινές ώρες όταν δεν μπορεί να κοιμηθεί. Ντύνεται συνήθως απλά, προτιμά το άσπρο χρώμα, δεν φοράει κοσμήματα, πίνει αμέτρητους καφέδες και καπνίζει.

Μια παρέα νεαρών μουσικών, ανάμεσά τους και η κόρη της, πρόκειται να πάρουν μέρος σ’ ένα φεστιβάλ μπλουζ και ψάχνουν κάτι απλό για στίχους. Η Άννα τους δίνει το παλιό ξεχασμένο ποίημα να το χρησιμοποιήσουν όπως θέλουν και να το μελοποιήσουν.

Όταν το έργο αρχίζει, το μπλουζ είναι πια έτοιμο. Χαρούμενη αλλά και με κάποια αγωνία για το αποτέλεσμα η Άννα προετοιμάζεται να δεχτεί την επόμενη μέρα τη νεαρή παρέα που θα «προβάρει» εκεί, στο δικό της πιάνο, το τραγούδι.

Όμως, ώσπου να έρθει αυτή η επόμενη μέρα, απροσδόκητα γεγονότα θα της συμβούν, που ποτέ δεν τα φαντάστηκε ούτε και τα θέλησε. Καινούργια πρόσωπα θα μπουν στη ζωή της, διαμάντια θα λάμψουν κάτω από τις μικρές αγαπημένες της λάμπες, βάναυσες συμπεριφορές από οικεία της πρόσωπα, θα καταστρέψουν την ευάλωτη ισορροπία της. Έτσι που όταν πια θα ακούσει το μπλουζ τίποτα ή σχεδόν τίποτα δεν θα είναι όπως πριν.

Λούλα Αναγνωστάκη

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ

Μια παράσταση αφιερωμένη σε όσους  χάθηκαν μέσα στις επιθυμίες τους, στις αδυναμίες τους και στα όνειρα τους. Και κάτι άλλο: με μεγάλη συγκίνηση σκηνοθετώ στη πόλη που με γέννησε. Γιάννης Κακλέας

ΟI ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: Γιάννης Κακλέας
Σκηνικά-κοστούμια: Μανώλης Παντελιδάκης
Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης
Μουσική διδασκαλία: Νίκος Βουδούρης
Μουσική επιμέλεια: Γιάννης Ράμος
Φωτισμοί: Γιώργος Τέλλος
Βίντεο: Κώστας Πέπας
Βοηθός σκηνοθέτη: Φρόσω Λύτρα
Βοηθός σκηνογράφου-ενδυματολόγου: Μαρία Φιλίππου
Βοηθός φωτιστή: Στέλλα Καλσίου
Οργάνωση παραγωγής: Χριστίνα Ζαχαροπούλου
Πρωταγωνιστεί η Νόρα Κατσέλη.
Παίζουν (με αλφαβητική σειρά): Βασίλης Ευταξόπουλος, Αναστασία Κατσιναβάκη, Σοφία Μιχαήλ, Γιάννης Ράμος, Μιχάλης Σιώνας, Θάλεια Σκαρλάτου.

ΗΜΕΡΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ:

Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή
Τετάρτη & Κυριακή 19.00,
Πέμπτη, Παρασκευή στις 21.00,
Σάββατο 18.00 & 21.00
ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ:
• Παρασκευή, Σάββατο (9 μ.μ.), Κυριακή
Κανονικό € 12  / Εκπτωτικό € 10
• Τετάρτη, Πέμπτη, Σάββατο (6 μ.μ.)
Κανονικό € 12  / Εκπτωτικό € 10
Εκπτωτικό για ανέργους και μετανάστες € 5
Πληροφορίες-Κρατήσεις:
Ώρες λειτουργίας ταμείων:
Βασιλικό Θέατρο , Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών
Τρίτη – Κυριακή:  9.30 π.μ.-9.30 μ.μ
Μονή Λαζαριστών
Τρίτη – Κυριακή: 5.30- 9.30 μ.μ
Τηλ. κρατήσεων: 2315.200.200
Εκδοτήρια του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης στην οδό Αριστοτέλους
Ώρες λειτουργίας:
Δευτέρα, Τετάρτη, Σάββατο 10 π.μ.-3.30 μ.μ.
Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 10 π.μ. -2 μ.μ. & 5.30 μ.μ.-8 μ.μ.

Όταν το πολιτικό γίνεται προσωπικό και το προσωπικό πολιτικό

Βερολίνο. Η πόλη φλέγεται από διαδηλώσεις, επεισόδια και αστυνομική βία. Την ίδια ώρα σ’ ένα δωμάτιο, στο κέντρο της πόλης, μια ομάδα ανθρώπων παίρνουν ένα μικρόφωνο κι αρχίζουν να μιλούν σε μια φανταστική διαδήλωση. «Άκουσα πως τα τρία τέταρτα του πληθυσμού της γης θα αφανιστούν για να ζήσουν καλά οι υπόλοιποι μέσα σε ανάκτορα με αλεξίσφαιρα τζάμια». Το θέμα δεν είναι τι έχουν να πουν. Το θέμα είναι πως οτιδήποτε συμβαίνει, την ίδια στιγμή ανατρέπεται.

  • Σ’ εσάς που με ακούτε
  • Το έργο της Λούλας Αναγνωστάκη που καταγράφει την εποχή μας. Την εποχή των ανθρώπων που βγαίνουν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν, να ζητιανέψουν, να κάνουν πιάτσα, να απεργήσουν, να ξεσηκωθούν…
  • Ανεβαίνει, όχι τυχαία, σε έναν ιδιαίτερο χώρο, στο σαλόνι του νεοκλασικού οικήματος της Σχολής Τυφλών Θεσσαλονίκης, ευελπιστώντας να κεντρίσει το ενδιαφέρον των Θεσσαλονικιών για τα σημαντικότατα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Σχολή, για 8 μόνο παραστάσεις, 29-30 Δεκέμβρη και 1-6 Γενάρη, στις 9 το βράδυ. Σε σκηνοθεσία της Αναστασίας Κουμίδου, βίντεο-κάμερα του Χάρη Πάλλα, εικαστικό έργο της Ελεάννας Μαρτίνου, ηχητικό τοπίο του Γιάννη Αλεξίου.
  • Σ’ εσάς που με ακούτε
  • «Όπου να ‘ναι θα ξεσπάσουν ταραχές. Τρεις πορείες ξεκίνησαν σήμερα. Τάχα ειρηνικές, αλλά η αστυνομία θα χτυπήσει στο τέλος. Άγρια…». Ποια είναι η δική σας θέση σε όσα συμβαίνουν;

Περαστικά κυρία Αναγνωστάκη

  • Εκεί που όλα έβαιναν καλώς και η Λούλα Αναγνωστάκη ανάρρωνε στο σπίτι από σοβαρό διπλό κάταγμα στο πόδι, ξαφνικά έπεσε και έσπασε και το γερό. Δεν έγινε σοβαρή ζημιά. Ομως νοσηλεύεται, περιμένοντας να γίνει η αναγκαία επέμβαση. Το ηθικό της, πάντως, παραμένει ακμαίο. Απ’ το κρεβάτι του πόνου, στέλνει διαρκώς οδηγίες για τον μονόλογό της «Ο Γιώργος ως Αμλετ», που ανεβάζει ο Θοδωρής Γκόνης με τη Ρένη Πιττακή στο Φεστιβάλ Φιλίππων – Καβάλας στις 2 Αυγούστου. Η ίδια δεν θα τα καταφέρει να ανηφορίσει για την παράσταση στο περίφημο Ιμαρέτ. Ομως ο Γκόνης είναι αποφασισμένος «να της την παίξουμε πριβέ, όταν γυρίσει στο σπίτι της». [ΙΩ.Κ., Ελευθεροτυπία, Τρίτη 13 Ιουλίου 2010]

Ο αντιφατικός Γιώργος Χειμωνάς μέσα από τα μάτια της συντρόφου του

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 19 Ιουνίου 2010

Ο Γιώργος Χειμωνάς. Ο «άλλος» Γιώργος. Ο αντιφατικός. Ο άγρυπνος. Ο κατάχλομος. Ο «ακροατής αλλοπρόσαλλων ραδιοφωνικών εκπομπών στη διαπασών». Ο Γιώργος Χειμωνάς που σήμερα, δέκα χρόνια μετά τον θάνατό του, φέρνει στο φως η σύντροφός του Λούλα Αναγνωστάκη μ’ ένα απρόσμενο de profundis θεατρικό κείμενο που συνέγραψε κι ολοκλήρωσε απνευστί στις 28 Φεβρουαρίου.

Τα πορτρέτα του Γιώργου και του Θανάση Χειμωνά σήμερα στο σπίτι της  Λ. Αναγνωστάκη

Τα πορτρέτα του Γιώργου και του Θανάση Χειμωνά σήμερα στο σπίτι της Λ. Αναγνωστάκη

Και στις 2 Αυγούστου θα παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ Φιλίππων-Καβάλας, το οποίο προέβλεψε, χάρη στον Θοδωρή Γκόνη, για τη δεκάχρονη επέτειο ειδικό αφιέρωμα στον κορυφαίο Ελληνα ψυχίατρο, πεζογράφο και μεταφραστή.

Το κείμενο της Λούλας Αναγνωστάκη είναι η αφορμή που συναντιόμαστε σπίτι της. Κάθεται ήρεμη. Περιστοιχισμένη από φωτογραφίες και ζωγραφικά πορτρέτα του Γιώργου Χειμωνά και του γιου τους, Θανάση.

Στα κομοδίνα, σκόρπια πορτρέτα του Στρίντμπεργκ, του Τσε Γκεβάρα, του Μπέκετ, αλλά και του Θανάση, όταν ήταν παιδάκι. Μέσα σε καδράκια, σε προβεβλημένη θέση, βρίσκονται η μορφή του Ντοστογιέφσκι και το πορτρέτο του Σέξπιρ.

Φορά μακριά, ανάλαφρη, σκουρόχρωμη ρόμπα και μια υποψία από κραγιόν. Φυσικά, τα vintage κοκάλινα γυαλιά ηλίου της. Ενα μπαστούνι στέκεται στην άκρη του καναπέ. Ενα κάταγμα, με πληροφορεί, την υποχρέωσε σε έξι μήνες κατ’ οίκον περιορισμό. «Δεν θέλω όμως πλέον να βγαίνω έξω», λέει. Παρακολουθεί ωστόσο με ζέση την επικαιρότητα, την επέλαση του ΔΝΤ, το σπαραγμό της Αριστεράς. «Βλέπω το δελτίο των οκτώ. Τα πράγματα στην Ελλάδα είναι τραγικά. Πήρε την κατηφόρα… Αλλά πεθαίνει ποτέ η Ελλάδα;».

Αναζητεί τα τσιγάρα της. Το πάθος του καπνίσματος με τα χρόνια δεν υποχώρησε. Στο ενδιάμεσο τσιμπολογά σοκολατάκια και ζαχαρωτά. Με παροτρύνει να δοκιμάσω. Και να ξαναδώ ένα από τα πιο γνωστά πορτρέτα του Γ. Χειμωνά. «Είναι κουρασμένος, νυσταγμένος εδώ», διαπιστώνει με τρυφερότητα. «Δεν είναι όμορφος;», ρωτά το αυτονόητο.

Υστερα από πολλά χρόνια ξαναέγραψε η Λούλα Αναγνωστάκη για τη θεατρική σκηνή. «Δεν θέλω να ξαναγράψω όμως. Δεν μπορώ. Δεν βλέπω. Και το χέρι μου δεν είναι σταθερό. Ποτέ δεν έγραψα με γραφομηχανή. Πάντα με το χέρι», με προκαταλαμβάνει, ενώ προσπαθεί να γράψει σ’ ένα χαρτί το όνομα του Θοδωρή Γκόνη. Για το χατίρι του, άλλωστε, έκανε τη μεγάλη εξαίρεση και κάθησε να συγγράψει ένα θεατρικό κείμενο, με τη μορφή διττού μονολόγου, για τον σύντροφό της. Τίτλος του: «Ο Γιώργος ως Αμλετ». Ποτέ ώς σήμερα δεν είχε διανοηθεί η Λούλα Αναγνωστάκη να γράψει κάτι για τον Χειμωνά: «Ούτε τον καιρό που μπορούσα. Γιατί ο Γιώργος είναι αυτό που είναι. Δεν μπορεί να τον πιάσει κανένας. Μόνο στα γραπτά του. Μπορείς να μιλήσεις γι’ αυτόν μόνο φανταστικά. Επρεπε να αρκούμαι, δηλαδή, πάντα σ’ αυτά που ξέρω. Δεν μπορούσα να ψάχνω. Γιατί ο Γιώργος δεν ήταν καλός, δεν ήταν κακός, δεν ήταν σπουδαίος. Ηταν κάτι άλλο. Ηταν το «άλλο»».

Κι όμως. Ο «Γιώργος ως Αμλετ» τής βγήκε πολύ εύκολα. «Χωρίς βάσανο», διευκρινίζει. «Πάντα μου βγαίνανε εύκολα τα κείμενα. Ή μπορώ ή δεν μπορώ», αποκαλύπτει.

Το θεατρικό έργο, μια σκηνική αυτοβιογραφία, στην πραγματικότητα ένα σπάνιο ντοκουμέντο για τον άγνωστο, πάσχοντα Χειμωνά στις 2 Αυγούστου θα παρουσιαστεί, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Φιλίππων, στους κήπους του Ιμαρέτ της Καβάλας. Ο Θοδωρής Γκόνης θα σκηνοθετήσει τη μία και μοναδική ερμηνεύτριά του. Οχι τυχαία, επέλεξε μια ηθοποιό που γνωρίζει όσο λίγες, χάρη στον Κάρολο Κουν, τις δραματουργικές «θερμοκρασίες» της Αναγνωστάκη: τη Ρένη Πιττακή.

«Εχω θαυμάσει τη Ρένη να παίζει ηρωίδες της Λούλας. Δεν μπορούσε να λείπει απ’ το αφιέρωμα στον Χειμωνά», τονίζει ο άνθρωπος που ενεπνεύσθη τη νέα συνάντηση των δύο μεγάλων κυριών του ελληνικού θεάτρου. «Υπάρχει η Ρένη. Κι όταν υπάρχει μια Ρένη, που έχει πει και ένα κείμενο δικό μου, όπως «Ο Ουρανός κατακόκκινος», το οποίο δεν μπορεί να το πει οποιοσδήποτε ηθοποιός, είναι αλλιώς!», διαπιστώνει με ανακούφιση η συγγραφέας.

Η Λούλα Αναγνωστάκη στο «Ο Γιώργος ως Αμλετ» δεν φοβάται την αυτοέκθεση. Εμφανίζεται η ίδια στη σκηνή, την ενσαρκώνει η Ρένη Πιττακή. «Είναι ένα κείμενο στο οποίο συνομιλώ με μια νύμφη, τη Ρένη. Η Ρένη υποδύεται, όμως, κι εμένα. Εγώ και η νύμφη συζητάμε για τον Γιώργο. Είναι δηλαδή σαν να συνομιλώ με τον ίδιο τον εαυτό μου», διαφωτίζει για το έργο της.

Δεν λείπουν οι σκηνικές οδηγίες. «Η Ρένη αρχίζει να μιλάει ονειρικά», γράφει η Λ. Αναγνωστάκη. «Επειτα αλλάζει τελείως το ύφος, γίνεται συγκεκριμένη. Κάθεται σε μια άκρη της σκηνής, βάζει εσάρπα, παίρνει ένα τελείως απλό ύφος και είναι σαν να απαντήσει σε ερωτήσεις. Φράσεις κοφτές σαν να διακόπτουν το όνειρο, σαν να λέγονται από κάποιον άλλο, κι ας είναι πάλι από τη Ρένη».

Η Ρ. Πιττακή δεν θα αναφέρεται, τόσο ως Νύμφη όσο και ως Λούλα Αναγνωστάκη, στον Χειμωνά, επιστήμονα και συγγραφέα. Θα συζητεί με τον εαυτό της για τον άγνωστο άνδρα πίσω από τις «δημόσιες» ιδιότητες. Εστιάζοντας, μάλιστα, σε μια συγκεκριμένη ποιότητα της προσωπικότητάς του. «Μιλώ για τον Γιώργο ως έναν άνδρα εξαιρετικά αντιφατικό», αποσαφηνίζει η Λούλα Αναγνωστάκη. «Γιατί αυτό ήταν ο Γιώργος. Ολο αντιφάσεις. Μέσα του ήταν φυσικά πάρα πολύ βέβαιος γι’ αυτό που έγραφε, αφού έκανε τον κόπο να το γράψει. Αλλά είχε φοβερές αντιφάσεις.

Συζητούσαμε καθημερινά πράγματα. Σπάνια γινόμασταν ισότιμοι συνομιλητές. Ο Γιώργος δεν μιλούσε με κανέναν. Οταν μιλούσε σε κάποιον επί ώρες, αργότερα μετάνιωνε».

Η Λ. Αναγνωστάκη ζήτησε απ’ τον Θοδωρή Γκόνη το κείμενό της να διαδέχεται μια ανέκδοτη, αχρονολόγητη επιστολή, που της έστειλε ο Χειμωνάς την περίοδο που έγραφε τον «Γιατρό Ινεότη». Και η παράσταση να «κλείνει» με απόσπασμα απ’ την αρχή του «Μυθιστορήματός» του. Ο Γ. Χειμωνάς παροτρύνει στην επιστολή τη Λ. Αναγνωστάκη: «Λοιπόν, να φανταστείς μια φιγούρα σκοτεινή (…) κυκλοφορεί παντού. Ανάμεσα στους άλλους, επιθετικός, λυπημένος, αμφιθυμικός, γεμάτος τύψεις, αφού αυτός είναι που θα τους παρασύρει στον χαμό, κάτι σαν αντεστραμμένος Μεσσίας. «Εχω το όριο», τους φωνάζει. Κάτι σαν ψυχαναγκασμός». *

  • «Τι φόρεμα θέλεις, Λούλα, να φορέσω;»

Δεύτερη επίσκεψη στην Καψάλη 1, στο σπίτι της Λούλας Αναγνωστάκη. Στην πρώτη κοινή συνάντησή της με όλη την ομάδα τού «Ο Γιώργος ως Αμλετ». Τον σκηνοθέτη Θοδωρή Γκόνη και την πρωταγωνίστρια Ρένη Πιττακή. Κοιτάζουν μαζί το κείμενο και συζητούν για τις δυο «διαστάσεις» του αλλά και τις δια-κειμενικές «εμβολές» τού Χειμωνά. «Τα κείμενά του είναι σαν υποδείξεις υποκριτικής. Είναι σαν να σκηνοθετεί», παρατηρεί ο Θ. Γκόνης.

Ρένη Πιττάκη, Θοδωρής Γκόνης και Λούλα Αναγνωστάκη στην πρώτη  ανάγνωση του θεατρικού τής τελευταίας

Ρένη Πιττάκη, Θοδωρής Γκόνης και Λούλα Αναγνωστάκη στην πρώτη ανάγνωση του θεατρικού τής τελευταίας

Η Ρένη Πιττακή ρωτά απ’ την πρώτη στιγμή λεπτομέρειες όπως «Τι φόρεμα θέλεις, Λούλα, να φοράω;». Η συγγραφέας δεν απαντά. Δεν έχει ακόμη «εικόνα». Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι θέλει να επιλέξει η ίδια τις μουσικές της παράστασης. «Αγαπώ τη μουσική του Μεσοπολέμου», λέει. «Και φυσικά το ροκ».

«Υπάρχει μια συγγένεια μες στον χρόνο», παραδέχεται λίγο αργότερα η Ρ. Πιττακή για τη σχέση της με τη Λ. Αναγνωστάκη, που ξεκινάει την περίοδο της χούντας. «Υπάρχει μια συγγένεια και με τις γυναίκες της».

Πρωτοσυναντήθηκαν στην παράσταση «Αντώνιος ή το μήνυμα» το ’72. Ενώ η Αναγνωστάκη είχε μιλήσει στην ηθοποιό για τον ρόλο της, φιλενάδες έγιναν αργότερα, στη «Νίκη» το ’78. «Η «Νίκη» ήταν για μένα σταθμός. Ηταν και έργο-σταθμός», αποκαλύπτει η Πιττακή. «Μέχρι τότε έκανα ντάμες, ευγενείς κυρίες. Εδώ έπρεπε να υποδυθώ μια λαϊκή γυναίκα, τη Βάσω. Αλλά λαiκιά με τον τρόπο της Λούλας, όχι με την μπουγαδοκοφίνα». Το ’87 ήρθε ο «Ηχος του Οπλου». «Ηταν αξέχαστο και το «Ταξίδι μακριά» το ’95. Και μετά το 2003 το «Σε εσάς που με ακούτε»». «Το έργο που αγαπώ περισσότερο απ’ όλα όσα έγραψα», αποκαλύπτει η Λούλα Αναγνωστάκη.

Τελευταία συνάντηση της πρωταγωνίστριας με τη δραματουργία της Αναγνωστάκη ήταν ο μονόλογος «Ουρανός Κατακόκκινος», το 2008, στο Φεστιβάλ Αθηνών. «Είναι ένας μονόλογος που θέλω να επαναλάβω», προσθέτει η Ρ. Πιττακή. «Είμαι πραγματικά ευτυχισμένη με αυτά τα κείμενα. Μ’ αυτές τις γυναίκες. Αυτά τα τέρατα. Γιατί οι γυναίκες της Λούλας είναι άγγελοι και τέρατα μαζί. Τα έχουν όλα. Τις νομίζεις λεπτεπίλεπτες, φευγάτες και ευαίσθητες, αλλά συγχρόνως είναι εντελώς γειωμένες. Πρόσωπα αντιφατικά !».

  • «Η έντασή του μου προκαλούσε πανικό»

«Ο Γιώργος ψάχνει. Δεν μπορεί να βρει, δεν ξέρει πού κινείται, πού υπάρχει. Και την άλλη στιγμή έχει μια σιγουριά τρομερή, βρίσκει κάτι και πάλι χάνει δρόμο. Εχει μια διαρκή ανυπομονησία.

Δεν μπορούσε να σταθεί πολύ σε έναν χώρο. Ηθελε να με βλέπει ήρεμη. Αυτό φαντάζομαι τον ηρεμούσε κι εκείνον. Γενικά με τρόμαζε η ένταση που πάντα είχε. Ακόμη και στις ήρεμες στιγμές του αισθανόμουν αυτή την ένταση. Κάποιες φορές μού προκαλούσε πανικό. Είναι μόνος μέσα στο απέραντο δάσος. Προχωράει. Εικόνες παρουσιάζονται μπροστά του: γυναίκες, άντρες. Γυναίκες ωραίες, εκτυφλωτικά ωραίες. Και λίγο πιο πέρα, εκτυφλωτικά άσχημες που του φαίνονται το ίδιο, την ίδια αίσθηση του δίνουν. Οι άντρες: βασιλιάδες χρυσοί. Και την άλλη στιγμή, σπασμένοι.

(…) Ο Γιώργος στο ιατρείο περνούσε πολλές ώρες, γιατί εκεί έγραφε κιόλας. Δεν έγραφε ποτέ στο σπίτι (…) Τα χρόνια στο Παρίσι τα ζήσαμε με πολλά σκαμπανεβάσματα, όπως και στην Αθήνα/ Ο Γιώργος – Αμλετ με υπέροχα ρούχα βασιλικά. Και την επόμενη στιγμή είναι δούλος και έχει συναίσθηση της δουλειάς αυτής. Μένει βασιλιάς ώς το τέλος, αλλά μόνος παίζει το παιχνίδι και αλλάζει ρόλους που τους αισθάνεται. Η συνείδησή του δεν τον αφήνει ήσυχο. Και προχωράει. Και μ’ αυτό ζει.

Θα σας αποκαλύψω κάτι: Ο ήρωας στην «Κασέτα» έχει πολλά κοινά στοιχεία με τον Γιώργο. Μπορεί να είναι ένα αγράμματος οικοδόμος, με παράλογες εμμονές, αλλά αποτυπώνει σε μια κασέτα την αξίωση της αυθεντικής ύπαρξης. Συμπίπτει με την αναζήτηση του μεγέθους που είχαν οι ήρωες του Γιώργου.

Και μια στιγμή πιστεύει ότι μπορεί να διοικεί αυτό το πλήθος, να το κάνει δικό του και είναι ευτυχής. Κι έπειτα, την ίδια στιγμή, χάνει τον δρόμο και πάλι ψάχνει.

Για ένα διάστημα τριγυρνούσε χαρούμενος με παρέες. Αλλά αυτή η φάση δεν κρατούσε πολύ. Απότομα όλα κόβονταν και, απ’ τη μια στιγμή στην άλλη, έπεφτε σε μια παράξενη μελαγχολία. Μαύρη μελαγχολία κι έμενε κλεισμένος στο δωμάτιό του κι άκουγε αλλοπρόσαλλες εκπομπές στο ραδιόφωνο στη διαπασών. Το ξημέρωμα τον έβρισκε άγρυπνο και κατάχλωμο σε μιαν άκρη της κουζίνας να πίνει καφέδες. «Είναι σαν να βρίσκομαι πάλι στο μηδέν», μου είχε εκμυστηρευτεί κάποτε, κι η φωνή του έβγαινε βραχνή. Επειτα όμως κι αυτή η φάση τελείωνε κι ένα ωραίο πρωί το εμπάργκο σταματούσε και παρουσιαζόταν μπροστά μας φρέσκος και λαμπερός. «Ετοιμαστείτε» έλεγε, «απόψε έχουμε έξοδο».

Αγρυπνος προπαντός ζει και κανένας δεν πρέπει να μάθει τι είναι στην πραγματικότητα. Και συνεχίζει να ψάχνει να βρει ένα φως που σε λίγο με το γραφτό του ξανακερδίζει».

Εναλλασσόμενο ρεπερτόριο στο θέατρο «Βαφείο»

  • Τρεις παραστάσεις σε εναλλασσόμενο πρόγραμμα παρουσιάζονται στο θέατρο «Βαφείο»: «Για κανέναν πάνω δεν είναι εύκολα κάτω», μια παράσταση για την ανθρώπινη ψυχή των Ηδύλης Τσαλίκη-Χρήστου Θάνου. Σκηνοθεσία, μουσική: Χρήστος Θάνος. Σκηνικά – κοστούμια Αννα Μαχαιριανάκη, φωτισμοί Κώστας Μπεθάνης. Παίζουν: Δημήτρης Πάσσος, Παναγιώτης Δορλής, Κωνσταντίνος Μάρκελλος, Σωτήρης Δούβρης, Χρήστος Θάνος.
  • Το «Βαφείο» συμμετέχοντας στο γιορτασμό «Ετος Γιάννη Ρίτσου – 100 χρόνια από τη γέννησή του», ανέβασε χτες (θα παρουσιάζεται Δευτέρα-Τρίτη) τον «Ορέστη» του Ρίτσου, μια λυρική παράσταση με έντονα εικαστικά και μουσικά στοιχεία, από το θίασο «Επωδός». Παίζονται, επίσης, αποσπάσματα από την «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή, σε μετάφραση Γ. Χειμωνά και αποσπάσματα του έργου «Κλυταιμνήστρα ή το έγκλημα» της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ. Σκηνοθεσία: Παναγιώτης Λάρκου – Βασίλης Κονταξής. Μουσική: Γεράσιμος Τριανταφύλλου. Σκηνικά-Κοστούμια: Κική Μήλιου. Χορογραφία: Πιερ Ταβερνιέ. Φωτισμοί: Διονύσης Λάζαρης. Παίζουν: Βασίλης Κονταξής, Βασιλική Κυπραίου, Αναστασία Κατσιναβάκη, Σταύρος Παργινός.
  • Ο θίασος «Fabrica», από 25/2-10/4 θα παρουσιάσει την «Πόλη» της Λούλας Αναγνωστάκη, ένα υπαρξιακό θρίλερ, με αλήθειες τρομακτικές και λυτρωτικές. Σκηνοθεσία – σκηνικά – φωτισμοί: «Fabrica». Μουσική επιμέλεια: Supafly + Dj Booker. Κοστούμια: Νέλλη. Παίζουν: Θανάσης Κουβούσης, Γεωργία Μαρινάκου, Στέφανος Λώλος.

Λούλας Αναγνωστάκη «Η πόλη» από τη «Φάμπρικα» στο «Βαφείο»

Θανάσης Κουβούσης, Γεωργία Μαρινάκου και Στέφανος Λώλος: τρία μοναχικά «φαντάσματα» με φόντο μια πόλη

Την «Πόλη» διάλεξε για την παρθενική της παράσταση μια νεανική ομάδα στο «Βαφείο». Ακόμη μία ομάδα νέων παιδιών δημιούργησε τη δική της θεατρική ομάδα. Ονομά της Fabrica και εναρκτήρια παράστασή της το εμβληματικό έργο της Λούλας Αναγνωστάκη «Η πόλη». Η πρεμιέρα δίνεται την Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου στο θέατρο Βαφείο (Κωνσταντινουπόλεως 115, Κεραμεικός, τηλ. 210-3425637). Σε ένα σπίτι -ίδιο κάθε φορά- που μετακινείται από πόλη σε πόλη, δυο άνθρωποι προσπαθούν απεγνωσμένα να αποκτήσουν μνήμη. Εκείνος μέσω εκείνης, εκείνη μέσω της πόλης. Κάθε που το ρολόι σημαίνει 8.30 μ.μ., ένα τραπέζι στρωμένο με αστακό μαγιονέζα, σπαράγγια και σαμπάνια θα μπορούσε να είναι ένας καλός οιωνός. Οταν όμως εμφανιστεί ο καλεσμένος σε αυτό το δείπνο; Ποιος θα χορτάσει πρώτος και ποιος θα είναι ο πιο πειστικός νεκρός; Ενα τριπλό one man show – τρία μοναχικά «φαντάσματα» σε έναν αγώνα αλληλοσπαραγμού με φόντο μια πόλη. Σαν αντεστραμμένη ρωσική ρουλέτα, ο καθένας τους προσπαθεί να πετύχει τη γεμάτη θαλάμη για τον άλλον. Τη σκηνοθεσία, όπως και τα σκηνικά και τους φωτισμούς υπογράφει συνολικά η ομάδα Fabrica. Παίζουν οι ηθοποιοί Θανάσης Κουβούσης, Γεωργία Μαρινάκου και Στέφανος Λώλος.

Οι θεατές στους δρόμους

ΕΝΩ ΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΦΛΕΓΕΤΑΙ ΑΠΟ ΔΙΑΔΗΛΩΣΕΙΣ, ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΙ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΒΙΑ, ΣΕ ΕΝΑ ΔΩΜΑΤΙΟ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΙΑ ΟΜΑΔΑ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΕΝΑ ΜΙΚΡΟΦΩΝΟ ΚΑΙ ΑΡΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΜΙΛΑΝΕ ΣΕ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ, «Σ΄ ΑΥΤΟΥΣ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΑΚΟΥΝΕ».

ΤΑ ΝΕΑ, 17/01/2009, Γράφει ο Δημήτρης Παπανικολάου. Το θέμα δεν είναι τι έχουν να πουν, το ζήτημα είναι ότι μιμούνται μια σκηνή επανάστασης και προσπαθούν να μιλήσουν, να απευθυνθούν. Το θέμα είναι ότι ζητούν από όσους τους βλέπουν (τους φανταστικούς συμμέτοχους μιας διαδήλωσης αλλά και το κοινό του θεάτρου) να πάρουν την ευθύνη τους, ως θεατές χειραφετημένοι.

Αν το θεατρικό έργο της Λούλας Αναγνωστάκη «Σε σας που με ακούτε» φαινόταν λίγο ανεδαφικό και ξεπερασμένο όταν είχε πρωτοανέβει το 2003, σήμερα αξίζει κανείς να το ξαναδιαβάσει. Σε ένα σπίτι, όπου συχνά φτάνει ο βόμβος των επεισοδίων και οι ήχοι από ριπές και δακρυγόνα, ένας άντρας μιξάρει στο κομπιούτερ φωνές και συνθήματα από τις διαδηλώσεις. Χαρακτήρες και θέματα από παλαιότερα έργα της Αναγνωστάκη έρχονται στη σκηνή ως υπονοούμενα, αλλά δεν καταλήγουν πουθενά· οι μισοτελειωμένοι χαρακτήρες σηκώνονται, παίρνουν ένα μικρόφωνο και παριστάνουν πως μιλούν σε μια συγκέντρωση, στη διαδήλωση, «σε σας που με ακούτε». Μιλάνε προσωπικά, αποσπασματικά, νευρωτικά, περιγράφουν παλίμψηστα εικόνων και εμπειριών, κάποια στιγμή θυμούνται μερικά επαναστατικά στερεότυπα· τσιτάρουν λίγο Μανόλη Αναγνωστάκη, Έρημη Χώρα του Έλιοτ, και μια παράγραφο από τον Γιατρό Ινεότη του Χειμωνά («Πρόκειται να έρθει το νέο είδος των ανθρώπων ένα άλλο είδος ξαφνικό»). Στα μεγάφωνα μιξαρισμένες φωνές από διαδηλώσεις και «Βella Ciao». Τέλος έργου.

Οι αναφορές στα άλλα κείμενα δεν είναι τυχαίες. Κλείνουν το μάτι σε μια παράδοση έργων που μιλάνε για καταστροφή, για το τέλος μιας εποχής, για την ταυτόχρονη απογοήτευση και ήττα της νέας γενιάς ( η νεότης, που κρύβεται πίσω από το οραματικό Γιατρός Ινεότης του Χειμωνά), αλλά και τη μεταιχμιακή δυνατότητά της να εκφέρει ενδεχομένως έναν καινούργιο λόγο και μια καινούργια επαναστατικότητα τη στιγμή που όλα γύρω της αποσυντίθενται. Η διαφορά όμως του «Σε σας που με ακούτε», αυτό που το κάνει ιδιαίτερα επίκαιρο σήμερα, είναι ότι μιλάει για μια εποχή όπου η συλλογικότητα «των επαναστατημένων», όπως και η συλλογικότητα του κοινού «που ακούει» δεν είναι δεδομένες. Ούτε ενιαίες ούτε σταθερές. Ψυχανεμίζεται η Αναγνωστάκη ότι αν ένας καινούργιος λόγος βγει από τα αδιέξοδα του σήμερα, αυτός θα είναι ένα κολάζ στοιχείων ετερογενών, το νόημα του οποίου δεν μπορούμε να το κατανοήσουμε με τα απελευθερωτικά μοτίβα και την ιδεολογική ανάλυση που έχουμε συνηθίσει έως τώρα. Περίπου κάτι τέτοιο έμοιαζε να λέει και το εύρημα της τεράστιας, πολυπρόσωπης ουράς πολιτών/θεατών/ηθοποιών στο εντελώς ομόλογο πρόσφατο ανέβασμα του Πεθαίνω σαν Χώρα του Δημήτρη Δημητριάδη από τον Μιχαήλ Μαρμαρινό.

Χειραφετημένη κοινωνία σήμερα, λέει προκλητικά ο Γάλλος φιλόσοφος Ζακ Ρανσιέρ, δεν είναι αυτή όπου έχει απήχηση ένας συγκροτημένος λόγος απελευθερωτικός, αλλά η κοινωνία στην οποία ο καθένας μπορεί να γίνει αφηγητής και μεταφραστής, να πει τη δική του ιστορία αντίστασης και να αναπαραγάγει τον λόγο των άλλων προσθέτοντας το δικό του στίγμα.

Αν η Αναγνωστάκη λέει κάτι στο «Σε σας που με ακούτε», αυτό είναι ότι την ιστορία μιας καινούργιας κοινωνικής επανάστασης, όταν αυτή συμβεί, δεν θα μπορέσουν να την πουν οι παραδοσιακοί τρόποι της πολιτικοποιημένης τέχνης. Οι χαρακτήρες της μιξάρουν στα κομπιούτερ φωνές από διαδηλώσεις και μετά αρχίζουν να περιγράφουν προσωπικές εμπειρίες και να φαντασιώνονται ανακόλουθες εξεγέρσεις. Ομοίως η συγγραφέας μοιάζει να πετάει το μπαλάκι στο κοινό: δείτε τη δυναμική των εικόνων και ξεχάστε αν έχουν συνοχή, συνέπεια ή πολιτικό μέλλον· συνδυάστε, ξαναγράψτε, συνειδητοποιήστε τη δυναμική που έχει σωρευτεί στις εικόνες αντίστασης, σκεφθείτε τη δική σας θέση σε όσα συμβαίνουν.

Λούλα Αναγνωστάκη

ΘΕΑΤΡΟ

Α΄ ΤΟΜΟΣ

Η ΝΙΚΗ/Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΤΑΚΟΚΚΙΝΟΣ/ ΣΕ ΣΑΣ ΠΟΥ ΜΕ ΑΚΟΥΤΕ

ΕΠΙΜΕΤΡΟ: ΔΗΩ ΚΑΓΓΕΛΑΡΗ ΕΚΔ. ΚΕΔΡΟΣ, 2007 ΣΕΛ.
160, ΤΙΜΗ: 12 ΕΥΡΩ