Category Archives: Rimini Protokoll

«Προμηθέας» εκτός πρωτοτύπου

ΦΕΣΤΙΒΑΛ. «Εχουμε αρκετό Προμηθέα μέσα μας, για να ορίσουμε τον κόσμο σύμφωνα με τη βούλησή μας;». Το ερώτημα, όπως διατυπώθηκε από τον δραματουργό του προμηθεϊκού κύκλου Frank Raddatz, στο σημείωμά του στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών, ήταν ορατό και στις τρεις παραστάσεις. Η Σαϊκά Τεκάντ στην Πειραιώς 260, ο Θόδωρος Τερζόπουλος στο Παλιό Ελαιουργείο στην Ελευσίνα και οι Rimini Protokoll στο Ηρώδειο, από την Τουρκία, την Ελλάδα και την Γερμανία, έδωσαν τις απαντήσεις τους, ο καθένας με τον τρόπο του. Οι δυο πρώτοι μέσα από θεάματα φορμαλιστικά, στα οποία η τελετουργική επανάληψη των κινήσεων έδινε τον τόνο και όριζε το περιεχόμενο. Η ομάδα των Rimini Protokoll πιστή σε ό,τι θα αποκαλούσαμε θέατρο–ντοκουμέντο, μετέφερε μια όψη της σύγχρονης, ελληνικής κοινωνικής πραγματικότητας στη σκηνή, μέσα από ένα δείγμα 103 κατοίκων της Αθήνας.

Οι τρεις αναγνώσεις της τραγωδίας του Αισχύλου άφησαν πίσω τους το πρωτότυπο κείμενο (με εξαίρεση τον Θόδωρο Τερζόπουλο που φάνηκε να είναι πιστός αλλά η απουσία υπέρτιτλων για τεχνικούς – αισθητικούς λόγους, μας στέρησε την «οπτική» επαφή με το λόγο) και προσπάθησαν να ανιχνεύσουν τον σύγχρονο άνθρωπο, παγιδευμένο σε σκληρούς αγώνες, υπαρξιακούς και επιβίωσης.

Η απόσταση από τους εγκλωβισμένους στο μικρόκοσμό τους «παίκτες» της Τεκάντ, ζωσμένους με ένα μικρό βουνό από καρέκλες που κουβαλάνε στην πλάτη, ώς το ανοιχτής πλεύσης θέαμα των Rimini, είναι μεγάλη. Η Τεκάντ έστησε ένα (αδιέξοδο) εικαστικό δρώμενο παρά μια παράσταση. Ο Θόδωρος Τερζόπουλος ισορρόπησε σε μια εντυπωσιακής ακρίβειας και οργάνωσης «χορογραφία» ψυχών και σωμάτων, όπου ο Προμηθέας του «διεσπάτο» σε 12 μέρη–μέλη (χορός αντρών) για να ανασυγκροτηθεί και πάλι σε ένα.

Η πρόταση όμως που αιφνιδίασε με την αμεσότητα και «πολυγλωσσία» της, συγκίνησε, αγαπήθηκε και συζητήθηκε από το κοινό, ήταν της περασμένης Πέμπτης στο Ηρώδειο. Οι 103 «Αθηναίοι» που συμμετείχαν, κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα ταξικό, επαγγελματικό, ηλικιακό, μορφωτικό. Μετανάστες, δικηγόροι, αρχιτέκτονες, γιατροί, δημόσιοι υπάλληλοι, καλλιτέχνες, άνεργοι, συνταξιούχοι. Από τον «Προμηθέα στην Αθήνα», ανάβλυζε «ζωή». Ζωή αδιαμεσολάβητη, ατόφια, πολύχρωμη, απρόβλεπτη.

Ο καθένας επέλεξε τον ήρωα του «Προμηθέα» που τον αντιπροσωπεύει, με επιχείρημα ή χωρίς, με ελεύθερους ή «επιβεβλημένους» από την προσωπική ή επαγγελματική του πορεία συνειρμούς: «Γουστάρω πάρα πολύ τον Ηφαιστο. Γιατί η ζωή είναι τέχνη. Δεν μπορείς να ζεις έτσι….» ή «η καρδιά μου θα ’θελε να ταυτιστεί με τον Προμηθέα, η ζωή μου όμως είναι πολύ πιο κοντά στον Ηφαιστο». Εκατό διαφορετικές απαντήσεις, υλικό πρόσφορο για παρατηρήσεις. Η ευφορία της συμμετοχής, η αφήγηση μιας καθημερινότητας οικείας και την ίδια στιγμή άγνωστης. Το μπαράζ των ερωτήσεων που ακολούθησε έδωσε την ευκαιρία για μια εμπειρική κοινωνική έρευνα. Το πλήθος των Αθηναίων μετακινιόταν κάτω από τις ενδείξεις «εγώ» – «εγώ όχι», ανάλογα με την θέση του καθενός. Ποιος έχει αλλάξει πολιτικές πεποιθήσεις τα τελευταία 10 χρόνια; Ποιος κρύβει εισοδήματα από την εφορία; Ποιος πιστεύει ότι ευθύνεται και ο ίδιος για την οικονομική κρίση; Ποικίλες ερωτήσεις, ευρέος φάσματος.

«O Προμηθέας στην Αθήνα» έφερε το έργο πιο κοντά στην πόλη και την πόλη πιο κοντά στους θεατές–κατοίκους της.

Της Μαριας Kατσουνακη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 20-07-10

Τα δάκρυα, η Κούνεβα και ο χορός µιας 92χρονης

  • ΠΗΓΑΜΕ ΣΤΟΥΣ RΙΜΙΝΙ ΡRΟΤΟΚΟLL

Του Γιώργου Δ. Κ. Σαρηγιάννη, TA NEA: Δευτέρα 19 Ιουλίου 2010

  • Ο «Χορός» των εκατό του «Προµηθέα στην Αθήνα» µε κορυφαία τη ραγισµένη φωνή της Κωνσταντίνας Κούνεβα δικαίωσε το Φεστιβάλ Αθηνών

Η γυναίκα φορούσε στο κεφάλι µια αρχαϊκή µάσκα. Το ιδιαίτερο ήταν πως το αριστερό κοµµάτι του προσώπου ήταν φαγωµένο – σαν το κεφάλι του αγάλµατος µιας θεάς που ένα κοµµάτι του συντρίφτηκε απ’ το µίσος κάποιου «χριστιανού» της εποχής. Η γυναίκα ήρθε στο προσκήνιο. Και πήρε το µικρόφωνο που περνούσε από χέρι σε χέρι των εκατό συµπολιτών µας οι οποίοι σήκωσαν στους ώµους τους τον «Προµηθέα στην Αθήνα» των Rimini Ρrotokoll στο Ηρώδειο. Η φωνή ακούστηκε ηχογραφηµένη, µέσα από το λαχάνιασµα και το σφύριγµα της τραχειοστοµίας: «Είµαι η Κωνσταντίνα Κούνεβα». Σοκ. Παγώσαµε. Μετά ξέσπασε ένα δυνατό χειροκρότηµα από τους περίπου 3.000 θεατές. Χειροκρότηµα απ’ τα σπλάχνα βγαλµένο. Από κάποιους µας ξέσπασε και ένα κλάµα. Κλάµα οργής. Ενάντια στα «άγνωστα» καθάρµατα που µισέρεψαν αυτό το πρόσωπο. Κι αυτή τη φωνή. Γιατί θέλησε να πει την αλήθεια. Φωνή που ράγισε αλλά δεν σώπασε. Την αλήθεια συνεχίζει να λέει. Αποφασιστικά. Ανευ φόβου και πάθους. Και χωρίς δάκρυα – εκείνη.

Η ηχογράφηση είχε γίνει εκ των προτέρων, την Κωνσταντίνα Κούνεβα «υποδυόταν» µία φίλη της η οποία ήταν σε συνεχή τηλεφωνική σύνδεση µαζί της ώστε η 47χρονη γυναίκα – η µάνα, που σπούδασε στην πατρίδα της τη Βουλγαρία αλλά αναγκάστηκε να ‘ρθει στην Ελλάδα και να δουλεύει καθαρίστρια – να µπορεί να «απαντάει» στα ερωτήµατα στα οποία απαντούσαν στη συνέχεια διά της µετακίνησής τους κάτω από τα δύο επί σκηνής χειρόγραφα πλακάτ «Εγώ» και «Εγώ όχι» οι «ηθοποιοί» αυτού του θεατρικού «ντοκιµαντέρ». Που σκηνοθέτησαν η Χέλγκαρντ Χάουγκ και ο Ντάνιελ Βέτσελ µε την αποφασιστική βοήθεια των ελλήνων συνεργατών τους συνδέοντας την τραγωδία του Αισχύλου και τους ήρωές της µε τη σηµερινή πραγµατικότητα της Αθήνας.

Βέβαια τα δάκρυα είχαν αρχίσει να τρέχουν νωρίτερα – καθόλου µελό τα εναύσµατα… –, πριν από την «εµφάνιση» της Κούνεβα. Η αυτοπαρουσίαση αυτού του αντιπροσωπευτικού δείγµατος του αθηναϊκού πληθυσµού – ένας ένας να παίρνει το µικρόφωνο – είχε πολλές εκπλήξεις και πολλές συγκινήσεις. Που πήγαζαν από ανθρώπους «σαν εµάς» – «είµαστε η Αθήνα». Από τον αντιρρησία συνείδησης Λάζαρο Πετροµελίδη ο οποίος για χρόνια σύρθηκε σε δίκες και φυλακές για την ιδεολογία του που δεν κατάφεραν να του τη συντρίψουνε έως τον αρχιτέκτονα ο οποίος υπερασπίστηκε το οικόπεδο της Χαριλάου Τρικούπη που κάτοικοι των Εξαρχείων το κάνανε παρκάκι. Από αστροφυσικό έως ταξιτζή. Από γιατρό νεφρολόγο έως ανθρώπους ταγµένους στον αγώνα για τα ανθρώπινα δικαιώµατα. Από µετανάστες – «νόµιµους» και «παράνοµους» – έως έναν σωφρονιστικό υπάλληλο και έναν ηθοποιό του «Θεάτρου Κωφών» – παρούσα επί σκηνής σε όλη την παράσταση µία µεταφράστρια στη νοηµατική. Από υπέροχα µωρά παιδάκια που ρωτούσανε από την αγκαλίτσα του µπαµπά «ποιος αγαπάει τη µαµά του;» έως τη γλυκύτατη κυρία Στέλλα Μαυρογιάννη, ετών 92, µε παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα, που έβαλε τα καλά της και ήρθε στο Ηρώδειο και στο τέλος πέταξε το µπαστούνι και χόρευε µαζί µε τους άλλους τους κύκλιους χορούς. Οι οποίοι κατέληξαν µε τους εκατό, πάνω στα σκαλιά του σκηνικού του Γκάυ Στεφάνου, να σχηµατίζουν τον βράχο του «Προµηθέα δεσµώτη». Αλλά η κορυφαία στιγµή της βραδιάς ήρθε µετά την παράσταση, αφού είχαµε φύγει: όταν η Κωνσταντίνα Κούνεβα ήρθε στο Ηρώδειο µε «το κόσµηµα στον λαιµό», όπως η ίδια χαρακτήρισε τον µηχανισµό της τραχειοστοµίας, και µε δυο γλαστράκια στα χέρια για τους δυο δηµιουργούς της παράστασης. Τ’ άλλα είναι σιωπή…

«Νιώθω δεμένη σ’ ένα βράχο…»

  • Της ΕΛΕΝΑΣ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 19 Ιουλίου 2010
  • Ηταν όντως μια ιδανική αυλαία για το αθηναϊκό σκέλος του Ελληνικού Φεστιβάλ. Κάτω από τη σκιά της Ακρόπολης, οι σύγχρονοι Αθηναίοι αναμετρήθηκαν την περασμένη Πέμπτη με το παρελθόν και μίλησαν με παρρησία για το παρόν, σε μια άκρως συμμετοχική και δημοκρατική παράσταση, από την οποία δεν έλειψαν η συγκίνηση, τα πραγματικά στοιχεία αλλά και η καλοδουλεμένη δραματουργία. Οι φοβεροί Γερμανοί Rimini Protokoll, με τον «Προμηθέα στην Αθήνα», έκαναν και πάλι το θαύμα τους.

Με αλλοιωμένη κατά το ήμισυ αρχαιοελληνική μάσκα και καλωδιωμένη  ώστε ν' ακούγεται η ηχογραφημένη φωνή της Κωνσταντίνας Κούνεβα,  εμφανίστηκε η αντιπρόσωπός της επί σκηνής. Η ίδια παρακολούθησε  διακριτικά την παράσταση

Με αλλοιωμένη κατά το ήμισυ αρχαιοελληνική μάσκα και καλωδιωμένη ώστε ν’ ακούγεται η ηχογραφημένη φωνή της Κωνσταντίνας Κούνεβα, εμφανίστηκε η αντιπρόσωπός της επί σκηνής. Η ίδια παρακολούθησε διακριτικά την παράσταση

Από τις κερκίδες του ρωμαϊκού ωδείου, βρεθήκαμε να αναρωτιόμαστε πόσο θάρρος χρειάζεται για να παραδεχτείς δημόσια και πάνω σε μια σκηνή ότι έχεις καταδικαστεί σε φυλάκιση ή ότι κάποτε έχεις σκεφτεί να αυτοκτονήσεις. Εντυπωσιαστήκαμε από τα στατιστικά στοιχεία, που μας υπενθύμιζαν κάθε φορά πως αυτό που βλέπαμε είναι κάτι απολύτως αληθινό, αλλά δεν αποφύγαμε και την ταύτιση και τη γνήσια συγκίνηση. Η παράσταση, όμως, διέθετε και κάτι ακόμα. Ηταν από δραματουργική άποψη ένα σπάνιο υφαντό, αφού αφηγούνταν τον μύθο του «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου, πλεγμένο μέσα από τις αληθινές προσωπικές ιστορίες των συμμετασχόντων. Παρ’ όλα αυτά, υποψιαζόμαστε πως, αν η παράσταση δεν εντασσόταν στον «Κύκλο Προμηθέας» του Φεστιβάλ Αθηνών, το αποτέλεσμα θα ήταν ακόμα πιο δυνατό.

Γύρω στα 3.000 άτομα παρακολούθησαν την παράσταση την Πέμπτη το βράδυ. Το σκηνικό που είχε στηθεί, απλό. Μια μεγάλη κυκλική σκηνή, αριστερά της τα dexx και χώρος για μια μικρή ορχήστρα, δεξιά ένα μικρό βάθρο για μία μόνο, τη διερμηνέα νοηματικής. Στο φόντο μια μεγάλη κυκλική οθόνη, η οποία αργότερα θα έδειχνε σε πανοραμική εικόνα τις κινήσεις των συμμετασχόντων, θυμίζοντας την κίνηση του κυττάρου, αλλά και στατιστικά γραφήματα και αποσπάσματα από την τραγωδία. Πίσω από τις πλάτες μας, δύο μεγάλες οθόνες ανέλαβαν τον ρόλο υποβολέα, δίνοντας σκηνικές οδηγίες στους συμμετάσχοντες. Απαραίτητο στοιχείο, αν σκεφτεί κανείς πως οι ηθοποιοί της παράστασης δεν ήταν επαγγελματίες. Οι περισσότεροι πατούσαν για πρώτη -και ίσως τελευταία- φορά το θεατρικό σανίδι, για να υποδυθούν, όχι κάποιον άλλο αλλά τον ίδιο τους τον εαυτό.

Η μουσική (φουτουριστικός επιβλητικός ήχος) προλόγισε την είσοδο από τις τρεις πύλες 100 κατοίκων της Αθήνας. «Είμαστε η Αθήνα», είπε ένας από το μικρόφωνο. «Μας επέλεξαν επειδή αντιπροσωπεύουμε στατιστικά τον πληθυσμό της πόλης. Αντιπροσωπεύουμε την ηλικιακή πυραμίδα, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας». Γι’ αυτό και όλοι μαζί τοποθετήθηκαν σύμφωνα με την ηλικιακή πυραμίδα. Οι νεότεροι (νήπια) μπροστά, οι γηραιότεροι πίσω. Η οθόνη δείχνει την πανοραμική εικόνα τους και πάνω σε αυτήν εφαρμόζει το αντίστοιχο στατιστικό ηλικιακό γράφημα. Ταυτόχρονα, η μουσική παραχωρεί τη θέση της σε διάφορους ήχους της πόλης.

«Ερχόμαστε από διαφορετικές χώρες και ηπείρους», διευκρίνισαν κρατώντας τα αντίστοιχα σημαιάκια. «Τρεις από εμάς δεν είναι καταγεγραμμένοι», μας πληροφόρησαν προτού «αναδυθούν» από μια καταπακτή τρεις μετανάστες, για να γίνουν δεκτοί με θερμό χειροκρότημα.

Ενας ένας, όλοι μάς συστήνονται. Πλησιάζουν διαδοχικά το μικρόφωνο, λέγοντας όνομα, περιοχή, επάγγελμα, ηλικία, αλλά και με ποιον από τους ήρωες της αισχύλειας τραγωδίας ταυτίζονται. Πρώτος ο Ομάρ, που ταυτίζεται με την Ιώ, «γιατί κυνηγήθηκα από τον πόλεμο»». Ακολουθούν και οι υπόλοιποι. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουμε την 92χρονη Πλακιώτισσα Στέλλα Μαυρογιάννη, που συγκινημένη δήλωσε πως μας αγαπά όλους, μια γυναίκα που έχει αφιερώσει τη ζωή της στο ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά και τον Απόστολο Γιαννόπουλο, ηθοποιό στο θέατρο κωφών Ελλάδας.

  • Η Κούνεβα

Συγκλονιστικότερη όλων η συμμετοχή της Κωνσταντίνας Κούνεβα, διά της αντιπροσώπου της Εφης Κιουρτίδου, που την υποδύθηκε φορώντας μια αρχαιοελληνική μάσκα (της Μάρθας Φωκά), παραμορφωμένη κατά το ήμισυ και καλωδιωμένη, ώστε να ακούγεται από μικροφώνου η ηχογραφημένη φωνή της ίδιας της Κούνεβα. «Είμαι άνθρωπος. Είμαι γυναίκα. Είμαι μετανάστρια από τη Βουλγαρία. Είμαι ο μόνος γονέας ενός παιδιού. Είμαι 47 ετών και είμαι η Κωνσταντίνα Κούνεβα. Απόψε δεν μπορώ να είμαι μαζί σας. Με αντιπροσωπεύει ένα άλλο άτομο. Θα είμαι σε διαρκή τηλεφωνική επικοινωνία, για να μπορώ να παίρνω θέση».

Με ποιον ήρωα ταυτίζεται; Μ’ έναν σύγχρονο Προμηθέα Δεσμώτη: «Νιώθω σαν να είμαι δεμένη σε έναν βράχο. Κάθε μία ώρα κάνω θεραπείες και τρεις φορές την ημέρα πιο βαριές θεραπείες. Οι δικοί μου δεν με αφήνουν να βγαίνω έξω συχνά. Υπάρχει ένας φύλακας έξω από το σπίτι μου. Η τραχειοτομή μου είναι το κόσμημά μου, που θα το φοράω για χρόνια άγνωστα».

Το κοινό παγώνει, ανατριχιάζει, χειροκροτά. Αργότερα μαθαίνουμε πως παρούσα, ανάμεσά μας, ήταν κι η ίδια η Κωνσταντίνα Κούνεβα, διακριτική και κομψή όπως πάντα, φορώντας ένα ζευγάρι μαύρα γυαλιά και κουβαλώντας δυο γλαστράκια που χάρισε στους Rimini..Αναλαμβάνοντας την ευθύνη (μας)

Το κυρίως μέρος της τραγωδίας ξεκινά με την αφήγηση του σωφρονιστικού υπαλλήλου Γιάννη Μυλωνά. Είναι ο πρώτος από τους πολλούς experts (ειδικούς) που εμφανίζονται. Ετσι ονομάζουν οι Rimini Protokoll τους μη επαγγελματίες ηθοποιούς, που επιστρατεύουν σε κάθε παράστασή τους, ανάλογα με το θέμα της. Καθένας τους αφηγείται την ιστορία του και παράλληλα θέτει ερωτήματα που προωθούν την εξέλιξη του μύθου. Οι συμμετέχοντες απαντούν μετακινούμενοι είτε στη δεξιά είτε στην αριστερή μεριά της σκηνής, για να συστοιχηθούν είτε κάτω από το ταμπελάκι «εγώ» είτε κάτω από το «εγώ όχι».

«Ποιος θυσιάζεται για τους άλλους;», «Ποιος θα άλλαζε αν αποκτούσε εξουσία;». Οι περισσότεροι επέλεξαν το «εγώ όχι», κάνοντας το κοινό να σιγομουρμουράει. «Ποιος από εσάς πιστεύει πως είναι απόγονος των αρχαίων Ελλήνων;» (ένα 30% υπολογίσαμε πως απάντησε θετικά).

Θέση βρήκαν και επίκαιρα ζητήματα όπως: «Ποιος κρύβει εισοδήματα από την Εφορία;», «Ποιος πιστεύει πως η οικονομική βοήθεια στην Ελλάδα δόθηκε μόνο για ξένα συμφέροντα;», «Ποιος βλέπει θετικά την ευρωπαϊκή οικονομική ενίσχυση;», «Ποιος θεωρεί πως ευθύνεται ο ίδιος για την οικονομική κρίση;» (εδώ το κοινό διχάστηκε 50-50).

Αλλες ερωτήσεις απαιτούσαν ακόμα μεγαλύτερη παρρησία: «Ποιος θέλει να φύγουν οι μετανάστες από την Αθήνα;». Μόνο δύο θαρραλέοι κινήθηκαν στη μεριά του «εγώ». «Υποκρισία», ψέλλισε μια γυναίκα από το κοινό.

Αργότερα οι συμμετέχοντες βγάζουν φακούς και τους στρέφουν στους θεατές. Ζητούν την ενεργό συμμετοχή μας. Απαντάμε σηκώνοντας το χέρι και ο στατιστικολόγος Γιώργος Ντούρος βγάζει συμπεράσματα…

Η μουσική δυναμώνει καθώς φτάνουν μερικές από τις πιο δυνατές παραδοχές: «Είμαστε πολιτικοί πρόσφυγες», «Ξέρουμε κάποιον που έχει κακοποιηθεί σεξουαλικά», «Εχουμε υπάρξει θύματα βιασμού», «Εχουμε δει κάποιον να πεθαίνει», «Εχουμε σκεφτεί να αυτοκτονήσουμε»…

Πίσω στήνεται ένα πυραμιδωτό βάθρο. Οι συμμετέχοντες ανεβαίνουν απαντώντας. «Πιστεύουμε πως ο νόμος εφαρμόζεται ισάξια», «Εχουμε κάποτε συλληφθεί», «Εχουμε κάποτε καταδικαστεί», «Εχουμε πάει φυλακή», «Εχουμε παραβεί έναν νόμο» – όλοι. «Υποστηρίζουμε τον Προμηθέα για τη στάση που κράτησε» – όλοι. «Ξέρουμε πως τελειώνει η τραγωδία» – πάλι όλοι. «Ο Προμηθέας θα νικήσει στο τέλος της τραγωδίας».

Ενας πιτσιρικάς τραγουδά «Το μινόρε της αυγής». Οι συμμετέχοντες γυρνούν γύρω από τον εαυτό τους. Στο τέλος σχηματίζουν ένα βουνό, ακουμπώντας ο ένας το χέρι στην πλάτη του άλλου. Συγκίνηση. Το φινάλε. Χειροκρότημα. Στη σκηνή ανεβαίνουν οι δυο σκηνοθέτες Ντάνιελ Βέτσελ και Χέλγκαρντ Χάουγκ. Τα φώτα ανάβουν, φανερώνοντας δακρυσμένα μάτια. Δεν νιώθουμε πια τόσο ξένοι μεταξύ μας.

  • Οι «ειδικοί» που μας μοιάζουν…

**Ο σωφρονιστικός υπάλληλος: Ο Γιάννης Μυλωνάς, που θέλοντας και μη ταυτίζεται με το κράτος, βρέθηκε τυχαία σ’ αυτή τη δουλειά. «Απλώς έτυχε», είπε. Κερδίζοντας στους Βαλκανικούς αγώνες το ’96, η Πολιτεία «με τίμησε με τη θέση αυτή. Μπήκα στη φυλακή το 2001 και μέχρι να πάρω σύνταξη θα έχω περάσει χρόνο ίσο με δύο ισόβιες», πρόσθεσε. Αργότερα τραγουδά το «Σαν βγω απ’ αυτή τη φυλακή» του Σαββόπουλου, συνοδεία ζωντανής ορχήστρας, και οι εκατό συμμετέχοντες σχηματίζουν ανθρώπινες αλυσίδες, που μέσα στην κυκλική οθόνη φαίνονται σαν αλυσίδες του DNA.

**Η διευθύντρια «Ανθρώπινου Δυναμικού», μεγάλης πολυεθνικής εταιρείας. Ερχεται για να εξομολογηθεί πώς αναγκάστηκε να απολύσει φίλους της. Μοιάζει με σύγχρονο Ηφαιστο που καταριέται την τέχνη του, όταν αναγκάζεται, παρά τη θέλησή του, να αλυσοδέσει σ’ έναν βράχο τον Προμηθέα.

**Ο αντιρρησίας συνείδησης. Ο Λάζαρος Πετρομελίδης εξηγεί γιατί, ανάμεσα στον νόμο και στη συνείδησή του, επέλεξε τη δεύτερη, παρά τις συνέπειες. «Δεν αρνήθηκα την προσφορά στην πατρίδα. Ζήτησα να υπηρετήσω τη θητεία μου σ’ ένα Γηροκομείο ή σε άλλο Ιδρυμα, αλλά όχι να μάθω να σκοτώνω. Στην Ελλάδα του ’80 αυτό ήταν αδύνατο», είπε. Εκτοτε πέρασε από 16 δίκες και 3 φυλακίσεις. Η προσωπική του νίκη; «Τώρα πια ο γιος μου μπορεί να επιλέξει ελεύθερα».

** Ο (πρώην) εργολάβος. Ο 67χρονος αναφέρθηκε στα «εγκλήματα» που κατέστρεψαν την Καλλιθέα στην περιόδο της χούντας: «Μπάζωσαν τη θάλασσα. Εκτοτε δεν βλέπουμε την Ακρόπολη».

**Ο γιατρός. Μας αφηγήθηκε πώς το ’80 επανέφερε στη ζωή ένα πνιγμένο κοριτσάκι με τη μέθοδο της τεχνητής αναπνοής.

**Ο αρχιτέκτονας. Ο Ανδρέας Κούρκουλας (Νέο Μουσείο Μπενάκη) μίλησε για τη σχέση δημοκρατίας – χώρου και τόνισε την ανάγκη να υπερασπιστούμε την πόλη και τη δημοκρατία μας, αναφερόμενος στο παράδειγμα των κατοίκων των Εξαρχείων.

Κούνεβα – Προμηθέας

Η πιο συγκλονιστική στιγμή της παράστασης «Προμηθέας στην Αθήνα», που ανέβασαν οι Rimini Protokol την Πέμπτη στο Ηρώδειο, ήταν η ζωντανή σύνδεση με την Κωνσταντίνα Κούνεβα, μια από τους καθημερινούς «Προμηθείς» στην Αθήνα του 2010. Από τους αντιπροσωπευτικούς τύπους των Αθηναίων που χειροκροτήθηκαν περισσότερο στην  παράσταση ήταν ένας πραγματικός αντιρρησίας συνείδησης και πραγματικοί πολιτικοί πρόσφυγες. Ο πρώτος μάλιστα συνάντησε επί σκηνής στον ερασιτεχνικό θίασο των 100 ηθοποιών και τον σωφρονιστικό υπάλληλο που τον επιτηρούσε στη φυλακή! Η Κούνεβα εκπροσωπήθηκε από μια γυναίκα με μάσκα παραμορφωμένου απο βιτριόλι προσώπου και μιλούσε από το κινητό που κρατούσε η τελευταία.

Πολλοί θεατές είδαν ηθοποιούς να υποδύονται τους εαυτούς τους σε ρόλους που ξέρει ο πολύς κόσμος πως υπάρχουν στην πραγματικότητα, αλλά όχι ως προσωποποιημένους, με ονοματεπώνυμο και ενώπιος ενωπίω. Από τον δεσμοφύλακα που τραγουδούσε μέχρι τους φυλακισμένους, τους πολιτικούς πρόσφυγες, τους ανθρώπους που έχουν δει πόλεμο, τον γιατρό με την απομίμηση τεχνητού νεφρού στο χέρι. Η παράσταση λειτούργησε και ως ένα είδος συμφιλίωσης με διπλανούς ανθρώπους που ενδεχομένως έχουν «αποκλειστεί» από φόβο ή άγνοια.

Ο «Προμηθέας» στην παράσταση συμβόλιζε την εξέγερση των ανθρώπων και την επιστημονική εξέλιξη, μιλώντας για την ανθρώπινη θυσία για χάρη του κοινού καλού. Αυτό ήταν το μήνυμα που πέρασαν οι 100 αυτοί άνθρωποι που ανέβηκαν στη σκηνή του Ηρωδείου…

Θ. ΠΑΝ., Η ΑΥΓΗ: 18/07/2010

Η φωνή της Κούνεβα συγκλονίζει το Ηρώδειο

  • Συγκίνηση, προβληματισμό αλλά και γέλιο πρόσφεραν οι εκατό υπέροχοι νεοέλληνες που γέμισαν τη σκηνή του Ρωμαϊκού Ωδείου στην πρωτότυπη παράσταση των Γερμανών Rimini Ρrotokol «Ο Προμηθέας στην Αθήνα»

  • Μια γυναίκα προχωρεί αργά αλλά σταθερά στο κέντρο της σκηνής του Ηρωδείου. Είναι η μόνη που φορά μάσκα, οι υπόλοιποι 99 έχουν τα πρόσωπά τους ακάλυπτα. Αρχίζει να μιλά με χροιά καταπονημένη, φωνή διακεκομμένη: «Είμαι άνθρωπος… γυναίκα… μετανάστρια από τη Βουλγαρία. Είμαι γονέας ενός παιδιού… είμαι 47 χρονών… είμαι η Κωνσταντίνα Κούνεβα ».

Το πολυάριθμο κοινό που βρέθηκε το βράδυ της Πέμπτης στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού με αφορμή την παράσταση των Γερμανών Rimini Ρrotokoll «Ο Προμηθέας στην Αθήνα» ξέσπασε σε παρατεταμένο χειροκρότημα. Ηταν η στιγμή που κατάλαβε γιατί η μία πλευρά της μάσκας ήταν αλλοιωμένη, γιατί η όψη ήταν παραμορφωμένη: «Η τωρινή μου κατάσταση είναι σαν να ΄μαι δεμένη σ΄ έναν βράχο, όπως ο Προμηθέας. Κάθε μία ώρα μού κάνουν διάφορες νοσηλείες, που μοιάζουν το ίδιο επώδυνες με το βιτριόλι που μου έριξαν… Η τραχειοτομή στον λαιμό μου είναι το κόσμημά μου… με βοηθά να αναπνέω και να μιλάω… Απόψε δυστυχώς δεν μπορούσα να είμαι μαζί σας, ήθελα όμως να σας μιλήσω. Θα είμαι διαρκώς σε τηλεφωνική επικοινωνία με την κοπέλα που φοράει τη μάσκα κι έτσι θα ΄ναι σαν να είμαι κι εγώ εδώ». Ηταν μία από τις συγκλονιστικότερες στιγμές μιας παράστασης που τελικά μας αφορούσε πολύ περισσότερο απ΄ ό,τι αρχικά πιστεύαμε. Και ακολούθησαν πολλές ακόμη.

Οι θεατές έπιαναν τους εαυτούς τους να ανατριχιάζουν, να γελάνε, να κλαίνε σε τακτά χρονικά διαστήματα. Εστω για ένα βράδυ, στη σκηνή του Ηρωδείου οι αριθμοί έγιναν άνθρωποι. Και άρχισαν να μας συστήνονται ο ένας μετά τον άλλον. Και οι εκατό ήταν υπέροχοι.

«Η σκηνή είναι η πόλη μας. Το καμαρίνι είναι το σαλόνι μας». Με αυτές τις εισαγωγικές φράσεις, μας καλησπέρισαν οι 100 Αθηναίοι. Ανδρες και γυναίκες από δύο ως 92 ετών, δικηγόροι, στελέχη πολυεθνικών, φοιτητές και άνεργοι, έπαιρναν το μικρόφωνο και δήλωναν μπροστά στην κάμερα, που αυτομάτως πρόβαλε στη γιγαντοοθόνη το πρόσωπο και το χαριτωμένο τρακ τους, όνομα, ηλικία, επάγγελμα και με ποιον ήρωα της αισχύλειας τραγωδίας ταυτίζονται. Ξαφνικά, σε μια απρόσωπη πόλη, ένιωθες ότι μέσα σε μια νύχτα γνώρισες τόσους πολλούς συμπολίτες σου. Ηταν μια συλλογικότητα που τόσο έλειπε από την καθημερινή μίζερη φοβία της κρίσης- σαν μια χαρούμενη μέσα στη θλίψη της τελετή λήξης.

«Δουλεύω από το 2001 στη φυλακή ως σωφρονιστικός υπάλληλος, υποδέχομαι τους νέους κρατουμένους. Οταν βγω στη σύνταξη θα έχω περάσει τη μισή μου ζωή στη φυλακή. Θα είναι σαν να έχω κάνει δύο φορές ισόβια! Εξω από τη φυλακή είμαι ο Γιάννης, παίζω μουσική και τραγουδάω. Γνωρίζω όμως συναδέλφους που ταυτίζονται με τον ρόλο. Ποιον ρόλο; Του δεσμοφύλακα…»/ «Είμαι ο Λάζαρος και υπέφερα πολλά ως αντιρρησίας συνείδησης. Οταν ο στρατός με τη βία με κάλεσε να μάθω να πολεμάω και να σκοτώνω,αρνήθηκα. Μου πήραν το διαβατήριο,μου στέρησαν τη χαρά να ταξιδεύω. Μου πρότειναν τρελόχαρτο, το αρνήθηκα. Πέρασα δεκαέξι δίκες, τρεις φυλακίσεις, σήμερα έχω έναν γιο που τελειώνει το σχολείο και σε λίγο θα αποφασίσει αν θα πάει στρατό ή όχι. Πλέον όμως μπορεί να μιλά γι΄ αυτό χωρίς να φοβάται. Και αυτή είναι δική μου νίκη»: Κοινοί θνητοί που τόλμησαν να τα βάλουν με τον εκάστοτε Δία και γι΄ αυτό ταυτίζονται με τον Προμηθέα…

Εκτός από τις καρδιές μας, η παράσταση των Ντάνιελ Βέτσελ και Χέλγκαρντ Χάουγκ είχε τη δυνατότητα να μιλήσει απευθείας και στους κωφάλαλους, χάρη στην απευθείας μετάφρασή της στη νοηματική – η ικανότατη διερμηνέας βρισκόταν επί σκηνής καθ΄ όλη τη διάρκεια. Οι μετανάστες τρύπωσαν από μια καταπακτή στο δάπεδο του σκηνικού και το κοινό τούς επεφύλαξε θερμότατη υποδοχή. Ηταν ένα από εκείνα τα σπάνια βράδια που ένιωθες ότι όλοι βρίσκονται στην ίδια συχνότητα. Αρα το πείραμα πέτυχε.

  • ΖΩΝΤΑΝΗ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ
Κάθε Αθηναίος πλησίαζε το μικρόφωνο και έκανε μια ερώτηση, αναγκάζοντας τους υπόλοιπους 99 να χωρίζονται σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα, ανάλογα με την απάντηση που θα διάλεγαν: «Εγώ» ή «Οχι εγώ». Τα στιγμιότυπα ήταν διασκεδαστικά.

  • Ποιος θυσιάζεται για τους άλλους;
  • Ποιος περιμένει από τους άλλους να θυσιαστούν για αυτόν;
  • Ποιος ασχολείται επαγγελματικά με αυτό που ξέρει να κάνει καλύτερα;
  • Ποιος κρύβει εισοδήματα από την Εφορία;
  • Ποιος είναι δεμένος με την οικογένειά του; (Μόνο οι ξεριζωμένοι μετανάστες έμειναν στο «Οχι εγώ».)
  • Ποιος καταπιέζεται από την οικογένειά του; (Και πάλι μόνο οι μετανάστες έμειναν στο «Οχι εγώ».)
  • Ποιος θα σκότωνε για να προστατεύσει την οικογένειά του; (Σχεδόν όλοι.)
  • Ποιος θα σκότωνε για να προστατεύσει την Αθήνα; (Σχεδόν κανένας.)
  • Ποιος είναι μέλος πολιτικού κόμματος; (Μόλις τέσσερις. Το κοινό ξέσπασε σε γέλια.)
  • Ανάμεσα στο πολύχρωμο πλήθος, και το κορίτσι με τη μάσκα σε διαρκή επικοινωνία με την Κούνεβα, ώστε να της λέει σε ποιο μετερίζι να σταθεί. Τα στιγμιότυπα που μας έμειναν
  • «Παντρεύτηκα 16 ετών, έκανα παιδιά, εγγόνια, δισέγγονα. Σας ευχαριστώ για την τιμή που μου κάνετε στα 92 μου χρόνια!» (μία συγκινητική κυρία που διέσχισε τη σκηνή με τη μαγκούρα της).
  • «Με λένε Θανάση, είμαι ψυχολόγος και ταξιτζής».
  • «Είμαι φοιτήτρια και σε λίγο θα ΄μαι άνεργη».
    «Είμαι πολιτικός επιστήμων, αλλά εργάζομαι σε εταιρεία κούριερ».
  • «Είμαι μαθητής ακόμη, στη Β΄ Τάξη, του χρόνου θα πάω Γ΄ Τάξη και τα καλοκαίρια στύβω πορτοκάλια στις παραλίες».
    «Είμαι αιώνιος φοιτητής στα ΤΕΙ Αιγάλεω, αλλά για τις επόμενες δύο ώρες θα είμαι ηθοποιός στο Ηρώδειο».

Η Κούνεβα στο Ηρώδειο

  • «Είμαι η Κωνσταντίνα Κούνεβα». Η κοριτσίστικη φωνή, πίσω απ’ την αρχαιοπρεπή μάσκα με το παραμορφωμένο κατά το ήμισυ πρόσωπο, διαπέρασε σαν ηλεκτρικό ρεύμα τις κερκίδες του σχεδόν γεμάτου Ηρωδείου χθες το βράδυ, στην παράσταση «Ο Προμηθέας στην Αθήνα» των Γερμανών Rimini Protokoll.

Κάτω από τη μάσκα βρισκόταν η Έφη Κιουρτίδου, η οποία ενσαρκώνει την ηχογραφημένη φωνή της άτυχης συνδικαλίστριας, που πρωταγωνίστησε με τρόπο καίριο, ως σύγχρονος Προμηθέας, στην παράσταση, μια πρωτότυπη ζωντανή πληθυσμιακή καταγραφή της Αθήνας, σε διαρκή εύστοχο διάλογο με τους ήρωες της τριλογίας του «Προμηθέα».

«Είμαι άνθρωπος. Είμαι γυναίκα. Είμαι μετανάστρια από την Βουλγαρία. Είμαι 47 ετών και είμαι η Κωνσταντίνα Κούνεβα. Απόψε δεν μπορώ να είμαι μαζί σας. Με αντιπροσωπεύει ένα άλλο άτομο», ήταν ο ηχογραφημένος χαιρετισμός που συγκλόνισε το κοινό. Μπορεί να απουσίαζε ως φυσική παρουσία, όμως η Κούνεβα ήταν ουσιαστικά παρούσα σε αυτή την ιδιαίτερη, συγκινησιακά φορτισμένη βραδιά. Ήταν ένας από τους 103 ανθρώπους που αντιπροσώπευαν στον «Προμηθέα στην Αθήνα» τον πληθυσμό της πόλης, καλύπτοντας ηλικιακά τη γκάμα από ένα έτος έως 92 χρονών.

«Είμαστε η Αθήνα», μας συστήθηκε με μια φωνή το πολύχρωμο, πολυεθνικό -από Αλβανία, Ασία, Αφρική, Δ. Ευρώπη, Αν. Ευρώπη – «δείγμα», που συμπεριελάμβανε αστροφυσικούς, νεφρολόγους, ταξιτζήδες- ψυχολόγους, φανοποιούς-ντελιβεράδες, αντιρρησίες συνείδησης, στατιστικολόγους, εθελοντές, δικηγόρους, μεταφορείς , συμβούλους ανθρωπίνου δυναμικού, ονειροποιούς, μαθητές, φοιτητές, οικοδόμους, συνταξιούχους, κωφάλαλους, ιδρυτικά μέλη της γραμμής SOS , ακτιβιστές, άνεργους και νήπια .»Αντιπροσωπεύουμε όλες τις περιοχές της πόλης», δήλωσαν, εξαιρώντας πάντως -άγνωστο γιατί;- τον Πειραιά και τη Νομαρχία Δυτικής Αττικής. «Είμαστε 48% άνδρες και 52% γυναίκες». Είμαστε η Αθήνα γιατί τουλάχιστον τρεις από εμάς δεν είναι καταγεγραμμένοι», είπαν κάποιοι, για να εισπράξουν το αυθόρμητο χειροκρότημα .

Σιγά σιγά σε μια αδιάρρηκτη σκυταλοδρομία ο ένας μετά τον άλλο, ακόμη και τα συνοδευόμενα μωρά, μας συστήνονταν ενώ, συγχρόνως, δήλωναν τον ήρωα της τριλογίας του Προμηθέα, με τον οποίο ταυτίζονται -Προμηθέα, Ωκεανό, Ιώ, Κράτος, Βία, Ερμή και Ωκεανίδες. Πίσω από την ταμπελίτσα του Προμηθέα, όπως αναμενόταν, στριμώχτηκαν οι περισσότεροι -ανάμεσά τους, και η θαλερή 92Χρόνη κυρία Στέλλα Μαυρογιάννη, με παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα που όπως δήλωσε «μας αγαπάει όλους». Προφανώς, ο ιδεαλισμός περισσεύει στην πρωτεύουσα. Στις εξαιρέσεις, ο παραπονιάρης καλλίφωνος πρώην πρωταθλητής δισκοβολίας και νυν σωφρονιστικός υπάλληλος Γιάννης Μυλωνάς, που ταυτίστηκε με το Κράτος, η κ. Σταυρούλα, μοδίστρα στο επάγγελμα, που αγαπά τις Ωκεανίδες, χωρίς ειδική εξήγηση, τα άτομα που δεν ταυτίζονται με κανέναν αλλά κι εκείνοι που η βούλησή τους συγκρούεται με την πραγματικότητα -όπως η υπάλληλος στο ΕΣΠΑ που ενώ θα ήθελε να ταυτιστεί με τον Προμηθεά «η ζωή με κάνει να ταυτίζομαι με τον Ήφαιστο», όπως εξομολογήθηκε.

Σιγά σιγά η παράσταση ένα ζωντανό σκηνικό «πείραμα» άλλαξε φόρμα και οι 103 πρωταγωνιστές του και συμπολίτες μας έπρεπε να μοιράζονται ανάμεσα στην κατάφαση (Εγώ) και την άρνηση (όχι εγώ) ενός καταιγισμού από ερωτήματα: Ποιος πιστεύει ότι θα αλλάξει αν αποκτήσει εξουσίας; Ποιος έχει αλλάξει πεποιθήσεις τα 10 τελευταία χρόνια. Ποιος αγαπάει τη μαμά του; (εδώ όλοι σταθήκαν στην ταμπελίτσα με το Εγώ). Ποιος θα σκότωνε για να προστατεύσει την οικογένειά του; Την Αθήνα; Ποιος έχει εμπειρία από πόλεμο;

Στα εμβόλιμα βιωματικά «ιντερμέτζα» ο Γιώργος Ντούρος υπάλληλος της Εθνικής στατιστικής μας μίλησε για τη ζοφερή πραγματικότητα των 5.000 αστέγων της Αθήνας και του 14% των εργαζόμενων φτωχών κι ο αντιρρησίας συνείδησης ο Λάζαρος Πετρομελίδης για τον προσωπικό του Γολγοθά, που συμπεριλάμβανε 16 δικαστήρια και 3 φυλακίσεις.

Η Κούνεβα παρενέβη ακόμη δυο φορές: «Νιώθω σαν να είμαι δεμένη σε έναν βράχο», ακούστηκε η φωνή της. «Κάθε μια ώρα κάνω θεραπείες». Η Βουλγάρα που η πολιτική συνείδησή της παρ’ ολίγο να της κοστίσει τη ζωή, μίλησε ξανά στο ρωμαϊκό ωδείο, κάτω απ΄το Παρθενώνα, για τη γυναικεία φωνή που υποδυόταν στο τηλέφωνο την ανδρική απειλώντας τη «αν δε σταματήσεις θα σε σκοτώσουμε». «Αλλά δεν το πίστεψα», αποκάλυψε .»Είχαμε ανακαλύψει παρανομίες των εργοδοτών».

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, enet.gr, 20:40 Παρασκευή 16 Ιουλίου 2010

Στην κατακλείδα, ενός θεάματος με την υπογραφή του Φεστιβάλ Αθηνών που είχε την θερμοκρασία, τη δύναμη και την αλήθεια της ζωής, τα 103 άτομα «αγκαλιάστηκαν» κάτω από τα ερωτήματα: «Έχουμε παραβεί ένα νόμο», «Ξέρουμε πώς τελειώνει η τραγωδία. Ξέρουμε ότι ο Προμηθέας θα νικήσει».

Η Κούνεβα μπορεί να μην ανέβηκε στη σκηνή, όμως βρέθηκε στο τέλος αυτού του σκηνικού θριάμβου στα παρασκήνια με μαύρα γυαλιά, ένα γλυκό χαμόγελο για να προσφέρει στους Γερμανούς σκηνοθέτες Χέλγκαρντ Χάουγκ και Ντάνιελ Βέτσελ δυο γλαστράκια. Ως ένδειξη ευγνωμοσύνης. Όπως εξηγούσε νωρίτερα σαν μικρό παιδάκι η φωνή της στη σκηνή: «Δεν είχα μιλήσει πολύ και τώρα που μιλάω δε σταματάω». Έτσι μίλησε για την τραχειοτομή, «το κόσμημά μου που θα το φοράω για χρόνια άγνωστα», τα μάτια της, που δεν την νοιάζει αν θα είναι ένα ή δυο, δίνοντας ένα μέγιστο μάθημα ψυχικού σθένους κι ανθρωπιάς.

«Προμηθέας» με εκατό κομπάρσους

  • Εκατό Αθηναίοι… κανονικοί άνθρωποι κινητοποιούνται να παίξουν με τη δική τους προσωπικότητα σε μια παράσταση. Οι Rimini Protokoll έρχονται την Τετάρτη στο Ηρώδειο για να παρουσιάσουν τον δικό τους «Προμηθέα στην Αθήνα». Μια «Προμηθειάδα» στο κέντρο της πόλης, λίγα μέτρα από τον πυρήνα της αθηναϊκής δημοκρατίας του Θεάτρου, για την οποία γράφτηκε κάποτε ο «Προμηθέας».

Δεν είναι η πρώτη φορά που η θεατρική ομάδα χρησιμοποιεί μη επαγγελματίες ηθοποιούς. Πέρσι απολαύσαμε την παράστασή τους «Radio Muezzin» στην Πειραιώς 260. Αλλά και στο «Call Cutta», ένα από τα πρόσφατα έργα τους, οι «ειδικοί» είναι υπάλληλοι ενός τηλεφωνικού κέντρου, στην Καλκούτα της Ινδίας. Μαζί με τους συνεργάτες τους πουλάνε πιστωτικές κάρτες και ασφάλειες από το τηλέφωνο, συνήθως σε ανθρώπους που ζουν στην άλλη άκρη της γης ή δίνουν κατευθύνσεις για πόλεις που δεν έχουν επισκεφθεί…

Οι Rimini Protokoll αποτελούν τους κύριους εκπροσώπους και δημιουργούς του «Reality Trend», θεατρικό κίνημα που άσκησε μεγάλη επιρροή στο χώρο του εναλλακτικού θεάτρου. Το κάθε τους project ξεκινά με συγκεκριμένη κατάσταση και σε συγκεκριμένη τοποθεσία και ολοκληρώνεται μέσα από μια έντονη διερευνητική διαδικασία. Μέσα απ’ αυτό το πρωτοποριακό θέατρο-ντοκιμαντέρ, δημιουργούν μια μορφή παραστατικής τέχνης όπου οι καλλιτέχνες δεν είναι επαγγελματίες ηθοποιοί αλλά προέρχονται από το «θέατρο» της πραγματικής ζωής. Είναι άνθρωποι που ζουν κι εργάζονται γύρω μας, οι επονομαζόμενοι «ειδικοί».

Τώρα η ομάδα, καταργώντας ξανά τα όρια ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, επιχειρεί να διερευνήσει την επίδραση της αρχαίας τραγωδίας στο σήμερα. Εκατό Αθηναίοι -διαφορετικών φύλων, ηλικιών, κοινωνικών τάξεων και πολιτικών πεποιθήσεων- θα καταθέσουν επί σκηνής συγγένειες ή αποκλίσεις από τους τραγικούς ήρωες. Τι ξέρουν, τι σκέφτονται σήμερα οι Αθηναίοι γι’ αυτό το έργο; Ποιος ταυτίζεται με τον Προμηθέα και ποιος με την Αντιγόνη; Ποιος με τον Κρέοντα και ποιος με τον Ωκεανό; Οι ερασιτέχνες της παράστασης επιλέχτηκαν σύμφωνα με δύο θεματικούς άξονες: ως αντιπρόσωποι του πληθυσμού της πόλης βάσει επιλεγμένων στατιστικών στοιχείων και ως σχετιζόμενοι με κάποιες πτυχές του «Προμηθέα Δεσμώτη». Ο μυθικός ήρωας, τιμωρημένος από τον Δία γιατί έδωσε τη φωτιά στους ανθρώπους, αποτελεί μόνον την αρχή. Απ’ αυτόν θα ξεπηδήσουν πρόσωπα του αρχαίου δράματος που έχουν συγκατοικήσει μαζί μας στην καθημερινή ζωή.

Στην σκηνοθεσία και την έρευνα συνεργάστηκαν οι Πρόδρομος Τσινικόρης, Ανέστης Αζάς, Γιολάντα Μαρκοπούλου, Χριστίνα Πολυχρονιάδου και στα σκηνικά ο Γκάι Στεφάνου.

Η ομάδα με τα έργα της, που κινούνται ανάμεσα στη μυθοπλασία και την πραγματικότητα, έχει ήδη κερδίσει το παγκόσμιο ενδιαφέρον. Τα τελευταία χρόνια οι Rimini Protokoll συνεχίζουν να παρουσιάζουν το Θέατρο των Ειδικών (Theatre Of Experts) σε όλο τον κόσμο και σε μεγάλα διεθνή Φεστιβάλ, κερδίζοντας μερικά από πιο σημαντικά βραβεία στον χώρο του θεάτρου.* Επτά, Κυριακή 11 Ιουλίου 2010

Προμηθέας από τους Rimini Protokoll

  • Παράσταση-γιορτή στο Ηρώδειο με τη συμετοχή εκατό κατοίκων της Αθήνας

Η πρωτοποριακή βερολινέζικη ομάδα Rimini Protokoll, μετά τις δύο περυσινές της εμφανίσεις στην Πειραιώς 260 (με την παράσταση Radio Muezzin) και στο Bios με το ευφάνταστο Call Cutta in a Box, επανέρχεται φέτος στο Φεστιβάλ Αθηνών, συμμετέχοντας στον Κύκλο «Προμηθέας». Γνωστοί για την έντονη και καθοριστική συμμετοχή του κοινού στις παραστάσεις τους, αυτή τη φορά καλούν τους Αθηναίους να προσεγγίσουν με ένα διαφορετικό βλέμμα τον μύθο του Προμηθέα, σε μια παράσταση-γιορτή που θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 15 Ιουλίου στο Ηρώδειο (τηλ. 210-32.72.000).

Ο Προμηθέας στην Αθήνα λοιπόν… Οι Rimini Protokoll επιλέγουν εκατό κατοίκους της Αθήνας και θέτουν τις ερωτήσεις τους: πώς μπορούμε σήμερα να συνδεθούμε ψυχικά με έναν μυθικό ήρωα; Ποια στοιχεία των τραγωδιών συναντάμε στην καθημερινή μας ζωή; Η εξέγερση των ανθρώπων, η επιστημονική εξέλιξη, η ανθρώπινη θυσία για χάρη του κοινού καλού, αποτελούν την αφετηρία από την οποία θα ξεκινήσουν οι εκατό αυτοί άνθρωποι, προσεγγίζοντας τον μύθο του Προμηθέα μέσα από τις δικές τους ιστορίες.

Το έργο υπογράφουν οι Χέλγκαρντ Χάουγκ και Ντάνιελ Βέτσελ. Συνεργάστηκαν οι Πρόδρομος Τσικινόρης, Ανέστης Αζάς, Γιολάντα Μαρκοπούλου και Χριστίνα Πολυχρονιάδου. Η ομάδα Rimini Protokoll αποτελείται από τους Χέλγκαρντ Χάουγκ, Στέφαν Καέγκι και Ντάνιελ Βέτσελ, τρεις δημιουργούς που συνεργάζονται με διαφορετικούς τρόπους και διαφορετικούς ανθρώπους σε κάθε παραγωγή τους, δημιουργώντας παραστάσεις, ραδιοφωνικές παραγωγές και εγκαταστάσεις, με ιδιαίτερη σύνδεση με το αστικό περιβάλλον. Η ομάδα θεωρείται πρωτοπόρος και δημιουργός μιας νέας μορφής ρεαλιστικού θεάτρου («Theater der Zeit»), που έχει ασκήσει τεράστια επιρροή στη διεθνή εναλλακτική θεατρική σκηνή.

RΙΜΙΝΙ ΡRΟΤΟΚΟLL «Οι Αθηναίοι έχουν θεατρικότητα»

  • Σε απόσταση αναπνοής από την παράστασή τους στο Ηρώδειο οι µετρ του σύγχρονου διαδραστικού θεάτρου µιλούν για τους πολίτες που θα συµµετάσχουν στο έργο τους για τον Προµηθέα

Από τα τέλη Ιουνίου ο Ντάνιελ Βέτσελ και η Χέλγκαρτ Χάουγκ, οι σκηνοθέτες της παράστασης, βρίσκονται στην Αθήνα και χτυπούν γερµανικά νούµερα. Τα µίτινγκ µε τους τεχνικούς του Ηρωδείου, τη δραµατουργική οµάδα, τους σκηνογράφους και τους µουσικούς είναι στο φουλ. Οι πρώτες πρόβες µε λίγα µόνον άτοµα έχουν ήδη ξεκινήσει στο Ινστιτούτο Γκαίτε, η µεγάλη συνάντηση όµως και των 100 σύγχρονων Αθηναίων που θα παίξουν στην παράσταση θα γίνει τα διήµερα 9-10 και 13-14 Ιουλίου στο Ηρώδειο. Στις τέσσερις πρόβες-µαµούθ θα ρυθµιστούν οι τελευταίες τεχνικές λεπτοµέρειες και θα οριστικοποιηθούν τα γκρουπαρίσµατα των «ηθοποιών», οι ρόλοι καθώς και η κίνηση της κάµερας που θα «µεταφράζει» τους σχηµατισµούς τους. Πετύχαµε τους Rimini στα µισά του δρόµου προς την τελική πρόβα.

«Για µας η θεατρικότητα είναι µια στιγµή», µας λένε, «φτάνει να κεντρίσει το ενδιαφέρον και τη φαντασία µας αυτό που κάνει, λέει ή δείχνει κάποιος άνθρωπος. Είναι µια πολύ δυνατή διαδικασία λήψης εκπληκτικών πραγµάτων. Κάτι σαν ένα γρήγορο download πολλών και ετερόκλητων πληροφοριών, παρατηρώντας αυτό που συµβαίνει επί σκηνής, τη συγκεκριµένη στιγµή».

Ποια είναι όµως η «θεατρικότητα των σύγχρονων Αθηναίων», στην οποία βασίζεται το νέο θεατρικό τους πείραµα; Αλήθεια υπάρχει; Και οι δυο έχουν κιόλας διαµορφώσει άποψη αφού ο χρόνος παραµονής τους στην Αθήνα έχει ξεπεράσει κάθε προηγούµενο αν αναλογιστεί κανείς ότι ταυτόχρονα µε το αθηναϊκό, δικά τους πρότζεκτ «τρέχουν» αυτή τη στιγµή σε διαφορετικά σηµεία της γης. Ενας λόγος παραπάνω που ο Ντάνιελ ως σύζυγος Αθηναίας έχει τη δική του προσωπική αντίληψη. «Παρακολουθήσαµε τη διαδικασία του “αυτόµατου” κάστινγκ στην Αθήνα και µελετήσαµε τα πάντα γύρω από τους ανθρώπους που θα συµµετάσχουν», µας λένε. «Είµαστε εντυπωσιασµένοι από τη διαφορετικότητα, αλλά και από την ευθύτητα, τόσο πολλών Αθηναίων απέναντί µας. Είναι όλοι έτοιµοι να πάρουν ένα µεγάλο ρίσκο και να εµφανιστούν µπροστά σε τόσους ανθρώπους, όντας ο εαυτός τους. Είµαστε σίγουροι ότι θα παραµείνουν ο εαυτός τους και στη σκηνή, κάτι που θα κάνει το απόγευµα της παράστασης ιδιαίτερα θεατρικό, γεµάτο αυθόρµητο χιούµορ, µε σεµνότητα στη δράση, αλλά και µεγάλο ρίσκο».

Οι πρόβες των 100 αθηναίων πολιτών µε τους σκηνοθέτες γίνοντα σε κλίµα ευγένειας και οικειότητας, µας λένε οι έλληνες εµψυχωτές της οµάδας.

ΙΝFΟ

«Ο Προµηθέας στην Αθήνα» των Rimini Ρrotokoll στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού στις 15 Ιουλίου (21.00).
Εισιτήρια: 30 και 15 ευρώ. Πληροφορίες: τηλ. 210-3272.000.

Η ελληνική εµπειρία µιας κολεκτίβας

Εχει προηγηθεί η βράβευση των Rimini Ρrotokoll το 2008 στη Θεσσαλονίκη για την παράσταση «Μnemopark». Για τους Rimini Ρrotokoll, ο Προµηθέας δεν είναι η πρώτη τους αθηναϊκή περιπέτεια. Οι τυχεροί που βρέθηκαν τον Φεβρουάριο του 2009 στο «Βios» µιλούν ακόµη για την εµπειρία τους στο «Call Cutta in a Βox». Οι θεατές έπαιξαν τότε σε ένα «διηπειρωτικό θέατρο τηλεφώνου». Μιλώντας στο ακουστικό µε κάποιον άγνωστο, είχαν το ελεύθερο να υποδυθούν ρόλους που η αδιαµεσολάβητη επικοινωνία δεν επιτρέπει. Η µεγάλη στιγµή των Rimini επί αθηναϊκού εδάφους πάντως ήταν πέρυσι στο Φεστιβάλ Αθηνών, όταν µετέφεραν στην Πειραιώς 260 την αγωνία των παροπλισµένων µουεζίνηδων του Καΐρου, οι οποίοι διηγήθηκαν από σκηνής τα παράπονά τους όταν η αιγυπτιακή κυβέρνηση τους έριξε στην ανεργία αποφασίζοντας να µεταδίδεται «ηχογραφηµένο» το κάλεσµά τους από τον µιναρέ. Ολα αυτά αλλά και ο απόηχος των πρότζεκτ της οµάδας που παίζονται στα µεγαλύτερα φεστιβάλ του κόσµου έχουν δηµιουργήσει αναµονές και έχουν ανεβάσει το ενδιαφέρον του κοινού για τον Προµηθέα της 15ης Ιουλίου. Αξίζει να σηµειωθεί ότι η παράσταση του Ηρωδείου θα µαγνητοσκοπηθεί και θα παιχτεί στα τέλη Ιουλίου στο Εσεν, ενώ το φθινόπωρο στην Κωνσταντινούπολη στα πλαίσια της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας 2010.

  • Της Ρούλας Γεωργακοπούλου, ΤΑ ΝΕΑ: Τετάρτη 7 Ιουλίου 2010

Ταυτίζονται με τον Προμηθέα

  • ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ

  • Μαθητές, επιστήμονες, μετανάστες, άνεργοι και φοιτητές παίζουν για μία ημέρα τον εαυτό τους σε μια παράσταση του «Προμηθέα Δεσμώτη» από τη γερμανική ομάδα Rimini Ρrotokoll που μοιάζει με ζωντανή δημοσκόπηση. Μιλήσαμε με τρεις από αυτούς

ΑΣΤΕΡΟΠΗ ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ | Κυριακή 4 Ιουλίου 2010

Πώς θα αντιδρούσε άραγε ο «Προμηθέας στην Αθήνα»; Τι θα αποφάσιζε να κλέψει από τους θεούς για να χαρίσει στους ανθρώπους; Ποιο θα ήταν το καλύτερο όπλο που θα τους έδινε για να αντιμετωπίσουν τον τρόμο και τη μιζέρια της κρίσης; Μια διαφορετικού είδους διαδήλωση ετοιμάζεται για τις 15 Ιουλίου. Θα πραγματοποιηθεί σε κεντρικό σημείο της πόλης και συγκεκριμένα στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού. Το πρωτότυπο είναι ότι τη διοργανώνει μια γερμανική θεατρική ομάδα, οι Rimini Ρrotokoll. Στο επίκεντρο θα βρίσκονται εκατό Αθηναίοι διαφορετικών ηλικιών, επαγγελμάτων, κοινωνικού στάτους: από επιστήμονες ως ανέργους και από φοιτητές ως μετανάστες. Συνηθίζοντας να αξιοποιούν…

κοινούς θνητούς επί σκηνής, οι Rimini Ρrotokoll θα σκηνοθετήσουν μια ζωντανή δημοσκόπηση, ενώ εμπνευσμένοι από την τραγωδία του Αισχύλου «Προμηθέας Δεσμώτης» αναζητούν τους συμβολισμούς σε σημερινούς ανθρώπους οι οποίοι βιώνουν τη δική τους τραγελαφική πραγματικότητα. Π.χ., μια υπάλληλος πολυεθνικής εταιρείας που εργάζεται στο Τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού και αναγκάζεται να απολύσει συναδέλφους της μοιραία ενσαρκώνει τον ρόλο ενός σύγχρονου Ηφαίστου στην καθημερινότητά της. Οσο για τα πρόσωπα του Προμηθέα, κατέφυγαν σε έναν αστροφυσικό, σε μια μαθήτρια Λυκείου και σε έναν νεφρολόγο προκειμένου να μας πουν τι είναι πολυτιμότερο από τη φωτιά στις ημέρες μας…

  • Θανάσης Κατσιγιάννης
  • αστροφυσικός, 37 ετών

Γνωρίζοντας από πρώτο χέρι πόσο μικροσκοπικοί είμαστε μέσα στο Σύμπαν, καταφέρνει να μην πνίγεται σε μια κουταλιά νερό τώρα που όλα γύρω μας μοιάζουν να καταρρέουν. Ο Προμηθέας ήταν πάντα ένας από τους αγαπημένους του ήρωες καθώς «εκτός από τη φωτιά έφερε στους ανθρώπους τα μαθηματικά, την αστρονομία, την επιστήμη γενικότερα, τους βοήθησε να διαχωρίσουν τη θέση και τη μοίρα τους από τα ζώα». Κάθε φορά που ακούει γύρω του ανθρώπους να μετρούν χρόνια ώσπου να βγουν στη σύνταξη σαν να είναι καταδικασμένοι από έναν θεό-τιμωρό ο ίδιος σκέπτεται ότι «το μυστικό είναι να κάνεις μια δουλειά που πραγματικά αγαπάς. Τότε μόνο δεν θα μετράς με αγωνία τα συντάξιμα όρια».

Σπούδασε Φυσική στην Πάτρα, έκανε το διδακτορικό του στην Αστροφυσική στο Μάντσεστερ και ως άλλος Οδυσσέας περιπλανήθηκε 11 χρόνια στο εξωτερικό ώσπου να επιστρέψει στην Αθήνα και στο Εθνικό Αστεροσκοπείο: «Η συντριπτική πλειονότητα των ελλήνων επιστημόνων που βρίσκονται εκτός Ελλάδος θέλουν να γυρίσουν. Οταν το κάνουν, όμως, το μετανιώνουν πικρά και το πληρώνουν ακριβά. Υπάρχουν πολύ κακές νοοτροπίες. Το έξυπνο που έκανε ο Οδυσσέας και δεν κάνουμε εμείς είναι ότι επιστρέφοντας σκότωσε όσους βρήκε αφήνοντας μόνο τη γυναίκα και το παιδί σου. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος επιβίωσης!».

  • Μαρία Σαμπανίδου
  • μαθήτρια Λυκείου, 16 ετών

Τι κι αν η Μαρία μόλις τελείωσε την Α΄ Λυκείου; Σε άπταιστη αργκό, «τα έχει δει όλα». Γεννήθηκε και ζει κοντά στην πλατεία Κουμουνδούρου, στην οδό Διπύλου συγκεκριμένα. Από τον έκτο όροφο του σπιτιού της έβλεπε από πολύ μικρή όλα τα φρικτά πράγματα που συνέβαιναν στα γκρεμισμένα σπίτια: τοξικομανείς να βιάζουν κορίτσια και να παίρνουν τη δόση τους, εικόνες που χαράχθηκαν μια για πάντα στη μνήμη της. Παραδόξως όμως όλα όσα είδε την έκαναν πιο δυνατή και διόλου φοβισμένη, όπως πολλοί θα περίμεναν. Μεγαλώνοντας σε μια γειτονιά με πολλούς μετανάστες και κάνοντας παρέα μαζί τους έμαθε αλβανικά σε μικρή ηλικία. Πριν από επτά μήνες, σε ένα παρκάκι κοντά στο σπίτι της μέρα μεσημέρι, τέσσερις Αλβανοί και ένας Ελληνας την απείλησαν με μαχαίρι και της πήραν λεφτά και κινητό. Εκείνη τους αιφνιδίασε μιλώντας τους αλβανικά, συγκινώντας αρκετά έναν από εκείνους, ώστε να της δώσει λίγα χρήματα από την τσέπη του και την κάρτα μνήμης από το κινητό της. Γι΄ αυτό ταυτίζεται με τον Προμηθέα: «Είναι ένας ήρωας που δεν φοβάται να αντιμετωπίσει οτιδήποτε. Το σπίτι είναι δικό μας και λίγο πιο πέρα είναι το επιπλοποιείο του πατέρα μου, δεν θέλαμε να το βάλουμε στα πόδια. Εχω πείσει τους γονείς μου πως ό,τι κι αν μου συμβεί θα επιβιώσω».

  • Γιώργος Ψημμένος
  • 73 ετών, νεφρολόγος
«Νιώθω τυχερός που κλήθηκα να παίξω επί σκηνής τον εαυτό μου, τον ρόλο που παίζω τόσα χρόνια στη ζωή μου. Το σκέφτομαι σαν ένα καλώς εννοούμενο ριάλιτι» τονίζει ο κ. Ψημμένος, ο οποίος επέλεξε να φέρει επί σκηνής τμήμα τεχνητού νεφρού: «Θα μπορούσε να είναι ένα από τα δώρα του Προμηθέα. Η επιστημονική γνώση που οδήγησε στο να μιμούμαστε τη θεϊκή κατασκευή του νεφρού και να κρατάμε με αυτόν τον τρόπο τόσους ανθρώπους που πριν από χρόνια πέθαιναν αβοήθητοι από νεφρική ανεπάρκεια». Καθημερινά στη Μονάδα Τεχνητού Νεφρού στο Ευγενίδειο βλέπει ανθρώπους να υποφέρουν, «ξέρω πόσο βασανιστική είναι η ζωή γι΄ αυτούς, έχουν ξεχάσει τι σημαίνει ανακούφιση. Οπως στην αρχαιότητα, έτσι και τώρα, πολλές φορές απευθυνόμαστε με απορία στους θεούς και αναρωτιόμαστε “γιατί σ΄ εμένα;”».

Θεωρεί ότι ο δαίμονας της κρίσης είναι μια «μελαγχολία δυτικού τύπου. Αν πας σε κατοίκους του Αμαζονίου που ζουν ακόμη σε πρωτόγονη κατάσταση και τους πεις ότι ανησυχείς για το πότε θα βγεις στη σύνταξη θα σε περάσουν για τρελό». Για τον ίδιο η μεγαλύτερη τραγωδία του σύγχρονου ανθρώπου είναι ότι «έχουμε χάσει την αίσθηση της δωρεάς. Ο καθένας έχει γίνει σαν μικρός θεός και, παρ΄ όλα αυτά, μελαγχολούμε, μας λείπει η χαρά».

  • ΠΟΥ ΚΑΙ ΠΟΤΕ
  • Ωδείο Ηρώδου Αττικού,15/7, «Ο Προμηθέας στην Αθήνα» των Rimini Ρrotokoll (Ντάνιελ Βέτσελ και Χέλγκαρντ Χάουγκ).
  • Πληροφορίες στο τηλ. 210 3272.000.