Category Archives: La Fura dels Baus

Όταν το θεατρικό γεγονός «εισβάλλει» στην τρομοκρατία…

Η διαδρομή της ομάδας La Fura dels Baus ξεκινά από τη Βαρκελώνη, όταν στα τέλη της δεκαετίας του ’70 εμφανίζεται για πρώτη φορά, παρουσιάζοντας θέατρο του δρόμου σε διάφορες πόλεις της Καταλωνίας. Από τότε μέχρι σήμερα έχουν μεσολαβήσει πλήθος θεαμάτων που σταδιακά διαμόρφωσαν την ξεχωριστή θεατρική γλώσσα της ομάδας, που σύμφωνα με τα λεγόμενα των ίδιων των δημιουργών συνοψίζεται στη «χρήση ασυνήθιστων χώρων, στην προσαρμογή της σκηνής στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του εκάστοτε χώρου, ενώ πρωταρχιkappa;ή σημασία αποκτά και η σχέση διάδρασης με το κοινό», όλα αυτά, ήδη, από τα μέσα της δεκαετίας του ’80. Στις αρχές αυτές, που πρόκειται να αποτελέσουν σταθερό πυρήνα προβληματισμού, προστίθενται συν τω χρόνω νέες προοπτικές, που επανέρχονται με διαφορετικό τρόπο στις παραστάσεις των La Fura dels Baus: η χρήση όλο και πιο εξελιγμένων τεχνολογικών μέσων, η δημιουργία επιβλητικών θεαμάτων με τη χρήση ογκωδών σκηνικών εγκαταστάσεων, που υλοποιούνται μέσω της συμμετοχής ενός πλήθους ανθρώπων και, τέλος, η παθιασμένη ενασχόληση της ομάδας με την όπερα.

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι La Fura dels Baus επισκέπτονται την Αθήνα. Είχαν έρθει και το 2006, πάλι στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, με την Μεταμόρφωση, που βασιζόταν στο ομώνυμο έργο του Κάφκα. Φέτος έφεραν στην Αθήνα, στο πλαίσιο του φεστιβάλ Αθηνών, μια παραγωγή του 2008, τον Μπορίς Γκοντουνόφ, που καταπιάνεται με το πρόβλημα της τρομοκρατίας. Πηγή έμπνευσης για τους δημιουργούς του Μπορίς Γκοντουνόφ στάθηκε εκείνο το θλιβερό περιστατικό κατάληψης του θεάτρου «Ντουμπρόβκα» στη Μόσχα το 2002 από Τσετσένους αυτονομιστές. Ωστόσο, το πραγματικό αυτό γεγονός δεν σχετίζεται περαιτέρω με τη μυθοπλασία που αναπτύσσεται στη σκηνή. Οι τρομοκράτες-ηθοποιοί δεν εκπροσωπούν συγκεκριμένη πολιτική ιδεολογία, ούτε προσδιορίζεται ο χώρος και ο χρόνος της βίαιης εισβολής. Οι τρομοκράτες ορμούν στη σκηνή, διακόπτοντας την παράσταση του Μπορίς Γκοντουνόφ, που εκτυλίσσεται μέχρι εκείνη τη στιγμή. Ευνόητοι λόγοι οδήγησαν στην επιλογή του Μπορίς Γκοντουνόφ, καθώς το έργο του Πούσκιν θεωρείται ένα από τα πιο εμβληματικά κείμενα με θέμα τη διαπλοκή της εξουσίας και τη χρησιμοποίηση της ιδεολογίας ως πρόσχημα για την επιβολή βίας.

Η μυθοπλασία κινείται σε δυο παράλληλα επίπεδα: περιστατικά στο υπό κατάληψη θέατρο, που διανθίζονται με εμβόλιμες σκηνές από τον Μπορίς Γκοντουνόφ. Το θέατρο μέσα στο θέατρο και ο ρόλος μέσα στον ρόλο εκτείνεται σε τρεις διαστάσεις, ενώ οι ρόλοι θεατή – ομήρου – ηθοποιού – τρομοκράτη εναλλάσσονται, δημιουργώντας ένα ιλιγγιώδες αίσθημα ρευστότητας. Η σύνδεση του απομονωμένου θεάτρου με τον έξω κόσμο γίνεται εφικτή χάρη στη συνδρομή των νέων τεχνολογιών (πλάνα από τους εξωτερικούς χώρους του θεάτρου, ταυτόχρονη παρακολούθηση των αποφάσεων της πολιτικής ηγεσίας, παρουσίαση μιας συνέντευξης των τρομοκρατών από την τηλεόραση). Η χρήση της τεχνολογίας, παρούσα και στη σκηνογραφία, εναρμονίζεται ομαλά στη δράση, χωρίς να γίνεται αντιληπτή ως «ξένο σώμα». Πάντως, υπήρχαν στιγμές που η αντιπαραβολή των δύο επιπέδων δράσης, παρά την άρτια διασύνδεσή τους, προκαλούσε αμηχανία, καθώς έμοιαζε να αποσυντονίζει το όλο εγχείρημα, εξασθενίζοντας την ένταση της σύγκρουσης, όπως διαγραφόταν στις συνθήκες της ομηρείας.

Στο σημείωμα της παράστασης οι Alex Olle και David Plana (σκηνοθέτης και δραματουργός) δηλώνουν ότι ο καλύτερος τρόπος να πολεμά κανείς τους φόβους του είναι να έρχεται αντιμέτωπος με αυτούς. Στον Μπορίς Γκοντουνόφ οι προσωπικές ιστορίες τρομοκρατών και ηθοποιών φωτίζουν την ανθρώπινη οπτική, που βρίσκεται κρυμμένη πίσω από κάθε «απρόσωπο» γεγονός. Ακριβώς εκεί, σε ατομικό επίπεδο, γίνεται πιο ορατός από ποτέ ο παραλογισμός της βίας και αυτός είναι, μάλλον, ο μεγαλύτερος φόβος που πρέπει να αντιμετωπίσει κανείς.

  • ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΑΣ ΝΤΑΒΑΡΙΝΟΥ, Η ΑΥΓΗ: 03/07/2009
  • Advertisements

    Τσετσένοι αυτονομιστές εισβάλλουν στην Πειραιώς 260

    • Τα «κακά» παιδιά της καταλανικής ομάδας «La Fura dels Baus» παίρνουν τον «Μπορίς Γκοντουνόφ» του Πούσκιν και τον συνδέουν με τα αιματηρά γεγονότα του 2002 στο μοσχοβίτικο θέατρο «Ντούμπροβκα». Δεν αφήνουν πίσω τους νεκρούς. Μόνο θεατές, που αναρωτιούνται για τα αίτια της τρομοκρατίας
    • Δεν χρειάζεται να φαντασιωθείτε τη βίαιη είσοδο οπλισμένων κουκουλοφόρων την ώρα που θα παρακολουθείτε τον «Μπορίς Γκοντουνόφ» του Πούσκιν, παρέα με εκατοντάδες θεατές. Μπορείτε να ζήσετε την ιδια τη σοκαριστική εμπειρία της ομηρίας και του συνεπακόλουθου μακελειού live -σε ένα crash test ψυχραιμίας- αν βρεθείτε στη φεστιβαλική Πειραιώς 260 από την Τετάρτη ώς την Κυριακή.

    Τα «κακά» παιδιά της καταλανικής σκηνής «La Fura dels Baus» για πέντε βραδιές θα παρουσιάσουν, σε σκηνοθεσία Αλέξ Ολέ, τη δική τους interactive εκδοχή πάνω στον «Μπορίς Γκοντουνόφ» του Αλεξάντρ Πούσκιν. Τον συνδέουν με τα αιματηρά γεγονότα της 23ης Οκτωβρίου του 2002 στο μοσχοβίτικο θέατρο «Ντούμπροβκα». Κατά τη διάρκεια του ρωσικού εθνικοπατριωτικού μιούζικαλ «Nordost» -υπήρχε βλέπετε σημειολογία πίσω απ’ την «επίθεση»- 50 Τσετσένοι αυτονομιστές (άνδρες και γυναίκες) κατέλαβαν το θέατρο με τους 850 θεατές. Η ομηρία τους κράτησε τρεις φοβερές ημέρες. Οταν εισέβαλαν οι ρωσικές δυνάμεις -είχε προηγηθεί η χρήση υπνωτικού αερίου- το αποτέλεσμα ήταν ένα άνευ προηγουμένου μακελειό. Νεκροί 115 Ρώσοι όμηροι και 34 Τσετσένοι.

    Αν μπορείτε να διαχειριστείτε τα αισθήματα του τρόμου και του πανικού, η παράσταση, θρυμματίζοντας τα όρια σκηνής-πλατείας, υπόσχεται μια εξαιρετικά πρωτόγνωρη εμπειρία και για τους πλέον τολμηρούς.

    • Με ποιον τρόπο συνδέετε τον «Μπορίς Γκοντουνόφ» με τα αιματηρά γεγονότα στο μοσχοβίτικο θέατρο; Φαντάζουν άσχετα.

    «Ενώ η παράσταση βασίζεται στα τραγικά γεγονότα του «Ντούμπροβκα», όσα εκτυλίσσονται σε αυτή βρίσκονται έξω από το πολιτικό και γεωγραφικό context τους. Δεν είναι πρόθεσή μας να αναπαρασταθούν συγκεκριμένες πράξεις τρομοκρατίας. Το έργο του Πούσκιν μιλά για τη διαφθορά, την εξουσία αλλά και την «προσβολή» της από έναν άνδρα που υποκρίνεται ότι είναι ο νόμιμος διάδοχος του ρωσικού θρόνου. Στην παράσταση παραλληλίζονται δυο κόσμοι, που συναντώνται και αγγίζονται: η πραγματικότητα (η ομηρία στο θεάτρο) και η μυθοπλασία (η παράσταση του «Μπορίς Γκοντουνόφ»). Από την ένωση προκύπτει μια οργισμένη αντιπαράθεση μεταξύ των τρομοκρατών και των ηθοποιών, που παρουσιάζουν τον «Μπορις Γκοντουνόφ»».

    • Ονομάζετε τη δουλειά σας docu-drama, επειδή η δραματουργία σας βασίζεται σε αληθινά ντοκουμέντα. Πώς ακριβώς τα χρησιμοποιείτε στη συγκεκριμένη δουλειά;

    «Ξεκινάμε από ένα αληθινό γεγονός, που βαθμηδόν μετατρέπεται σε μυθοπλασία. Βασιστήκαμε σε μαγνητοσκοπήσεις επιζώντων, τις οποίες επεξεργαστήκαμε εξαντλητικά για τη δραματουργία. Το ενδιαφέρον είναι ότι πολλές καταστάσεις που φαντάζουν ψεύτικες απορρέουν από την πραγματικότητα. Εναν από τους χαρακτήρες, της Τσετσένης ηθοποιού-τρομοκράτισσας, την εμπνεύστηκα από τόν Τσετσένο τρομοκράτη, που σπούδαζε θέατρο. Η παράσταση δεν στοχεύει σε καμία περίπτωση στον υπερρεαλισμό».

    • Τι εννοείτε;

    «Το κοινό έχει από την πρώτη στιγμή επίγνωση ότι παρακολουθεί μία παράσταση .Η πολυπλοκότητα του θέματος, ο συνδυασμός βίας και τρομοκρατίας, απαιτεί μεγάλη ευαισθησία και προσοχή στη σκηνική παρουσίασή του».

    • Τι ακριβώς θέλετε να πείτε στο κοινό με την παράσταση;

    «Οσο τα διεθνή μέσα είχαν στραμμένη την προσοχή τους στην τρομοκρατική επίθεση στο «Ντουμπρόβκα», η προσωπική μου αντίδραση ήταν η… κατάπληξη. Είδαμε ξαφνικά να εισέρχεται η βία σε έναν τόπο, το θέατρο, που μέχρι τότε ήταν συνδεδεμένος αποκλειστικά με χαρούμενα αισθήματα. Θέλω, λοιπόν, ο θεατής να σκεφτεί και να αναρωτηθεί για τη «σκανδάλη», που όπλισε όσα συνέβησαν στο μοσχοβίτικο θέατρο».

    • Μέρος του κοινού συμμετέχει ενεργά στην παράσταση με κάποιον τρόπο;

    «Είναι σωματικά παθητικό αλλά πνευματικά ενεργό. Δουλεύουμε με τις μνήμες του, όσα θυμάται από τον Τύπο και τις ειδήσεις γενικά για τις τρομοκρατικές ενέργειες. Το τοποθετούμε στο μέσο της σκηνικής δράσης -οι τρομοκράτες βρίσκονται και στην πλατεία και πάνω στη σκηνή. Μέσω οθόνης μπορεί να βλέπει πότε φτάνουν στο θέατρο οι δυνάμεις ασφαλείας, αλλά και την κυβέρνηση σε «κατάσταση κρίσης», την ώρα που αναζητά λύση για το πρόβλημα. Μας ενδιέφερε να σπάσουμε τον θώρακα ασφαλείας που έχει κάθε θεατής, ώστε για ένα έστω δευτερόλεπτο να μπει στη θέση των ομήρων».

    • Τα αισθήματα που θέλετε να αφυπνίσετε ποια είναι; Φόβος, οργή;

    «Την αντίδραση που όλοι νιώθουμε για την τρομοκρατία, χωρίς ωστόσο να αναρωτιόμαστε για τα αίτιά της. Τα αισθήματα εξαρτώνται από την ικανότητα του θεατή να επιτρέπει στα «φαντάσματά» του να εμφανίζονται στο φως».

    • Τριάντα χρόνια Fura dels Baus. Εχετε δημιουργήσει θεατρική ορολογία: τη «furana language». Μπορείτε να περιγράψετε τα συστατικά της;

    «Διεπιστημονικό προφίλ των μελών, έρευνα, ρυθμός, σωματική άσκηση. Η δυνατότητα, τελικά, να ανακαλύπτουμε εκ νέου τους εαυτούς μας».

    • Δεν αναφέρατε την τεχνολογία, ένα από τα πιο δυνατά «όπλα» σας.

    «Η ομάδα γεννήθηκε την εποχή που αναπτύσσονταν οι νέες τεχνολογίες. Στον «Μπορίς Γκοντουνόφ» η τεχνολογία είναι παρούσα μόνο στην προβολή κάποιων εικόνων, που λειτουργούν σαν ένα 3D εικονικό σκηνικό, βάζοντας τον θεατή στο «κλίμα» .Επίσης υπάρχουν μίνι κάμερες που αναμεταδίδουν live παντού τις σκηνές της απαγωγής των ομήρων».

    • Ποια κείμενα σάς ενδιαφέρουν; Πριν από τρία χρόνια είχατε έρθει στην Αθήνα με τη «Μεταμόρφωση» του Κάφκα.

    «Αν δείτε και κάποια αλλα από αυτά που έχουμε δουλέψει θα καταλάβετε: «Φάουστ» του Γκέτε, «Η Φιλοσοφία του Μπουντουάρ» του Ντε Σαντ».

    • Ταξιδεύετε διαρκώς σε όλο τον κόσμο. Αυτό σημαίνει ότι καταφέρνετε να υπερβείτε τα σύνορα των γλωσσών;

    «Εχουμε πάει σε περισσότερες από 250 πόλεις και στις πέντε ηπείρους. Τα πρώτα χρόνια, τότε που εμφανιζόμασταν σε αντισυμβατικούς χώρους, δεν είχαμε καθόλου κείμενο. Η δύναμη των εικόνων, η ζωντανή μουσική και το ότι οι ηθοποιοί «κατέβαιναν» ανάμεσα στους θεατές δημιούργησαν μια «γλώσσα» που μπορούσε να απευθυνθεί σε οποιοδήποτε κοινό. Αργότερα αρχίσαμε να επεξεργαζόμαστε κείμενα, όπερες, κάνοντας και θεάματα μεγάλης κλίμακας (σ.σ. οι τελετές των Ολυμπιακών Αγώνων της Βαρκελώνης το 1992)». *

    • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 22 Ιουνίου 2009