Tag Archives: Μνήμη

Νίκος Κούρκουλος: «Κρατήστε στην ψυχή τα κουρελάκια του ονείρου»

ΓΙΩΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ
Άποψη των ολοκαίνουργιων καθισμάτων της Νέας Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου, η οποία εγκαινιάζεται απόψε

ΤΟ ΒΗΜΑ, Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2008

Είκοσι τρεις μήνες από τον θάνατο του Νίκου Κούρκουλου, το νέο σύγχρονο κτίριο του Εθνικού Θεάτρου που φέρει τιμητικά το όνομά του αποτελεί πλέον πραγματικότητα. Χάρη σε εκείνον αλλά χωρίς εκείνον… Με αφορμή την πρεμιέρα της Σκηνής «Νίκος Κούρκουλος» «Το Βήμα» δημοσιεύει ένα εξομολογητικό κείμενο του ιδίου το οποίο ο επί δεκατρία χρόνια διευθυντής του Εθνικού είχε καταθέσει με αφορμή τη μεγάλη έκθεση σκηνογραφίας και ενδυματολογίας στην Εθνική Πινακοθήκη και με τίτλο «Ένδυμα θεάτρου» το 2003.

Έγραφε τότε ο Νίκος Κούρκουλος:

«Τo ζήτημα της Ομορφιάς και της Ιστορίας με απασχολεί από τα χρόνια που, σπουδαστής ακόμη της δραματικής σχολής του Εθνικού, αναρωτιόμουν για τις μεγάλες αλήθειες του Θεάτρου και τη μαγεία του. Άκουγα τον Ροντήρη να διδάσκει κι έψαχνα με αγωνία μέσα στα λόγια του να βρω το κλειδί που ανοίγει την πόρτα της Αλήθειας στον Ηθοποιό-ερμηνευτή ενός ρόλου. Πώς η αλήθεια γίνεται μαγεία, πώς η ιστορία γίνεται θέατρο, πώς ο Βασιλιάς γίνεται τρελός, ο άρχοντας ζητιάνος, το θύμα θύτης, ο ερωτευμένος άπιστος… πώς ντύνονται όλα μέσα στο σκοτάδι και στο φως με λόγο και μουσική, με χρώματα, με υφάσματα και τέλος, πώς μετενσαρκώνεται ο ήρωας, πώς ο απλός ρόλος ζωντανεύει σε ένα πραγματικό πλάσμα στη σκηνή. Τον Ηθοποιό.

Με αυτά τα ερωτηματικά και τις αγωνίες πορεύτηκα χρόνια πάνω στη σκηνή, προσπαθώντας να αναστήσω ήρωες, ντυμένος κι εγώ, όπως όλοι οι συνάδελφοί μου ηθοποιοί, το κοστούμι του ρόλου και πασχίζοντας να δώσω ζωή στα πλάσματα του ονείρου και της αλήθειας που μόνο το Θέατρο ως Τέχνη μπορεί να συλλάβει. Όλα αυτά τα χρόνια σαν διευθυντής του Εθνικού θεάτρου έζησα την αγωνία για το παρόν και το μέλλον του σε ατελείωτες ώρες με τους συνεργάτες, όλους τους συνεργάτες μου. Υπήρξαν όμως και ώρες ανάτασης και περηφάνιας, στιγμές συγκίνησης και θαυμασμού, αυτό που εγώ ονομάζω ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΨΥΧΗΣ και ήταν οι ώρες που περνούσα στο βεστιάριο αγγίζοντας τα ρούχα, τις μάσκες, τα καπέλα, τα κοστούμια και τα στολίδια των εκατοντάδων ρόλων που φόρεσαν και τίμησαν δεκάδες άξιοι ηθοποιοί που δημιούργησαν δεκάδες άξιοι ενδυματολόγοι στα 70 χρόνια της ιστορίας του Εθνικού Θεάτρου που δεν είναι παρά τα 70 πιο σημαντικά χρόνια της ιστορίας της νεότερης Ελλάδος. Ομορφιά και ιστορία, πάθος και ψυχική ανάταση κάθε φορά που κατέβαινα με τη Ρένα Γεωργιάδου στο υπόγειο του Εθνικού. Βγαίναμε και οι δύο με δακρυσμένα μάτια.

Εδώ μας ακολουθούσε η αύρα του Φωκά, η μουσική φωνή της Παξινού, ο αέρας από την Ηλέκτρα της Παπαδάκη, η δύναμη της κίνησης ενός Μινωτή, η Μήδεια της Μελίνας και δεν έχει τέλος ο κατάλογος.

Στα ξέφτια μιας φούστας, στα κρόσσια ενός μανδύα, στα φτερά της Αηδόνας από τους Όρνιθες, στα μεταξωτά μιας Ελισάβετ, εγώ άκουγα τη φωνή της Παξινού, τον θρήνο του Κατράκη, τον μονόλογο της Αντιγόνης. Ένας άνθρωπος, ένας ρόλος, ένας ήρωας, ένας ηθοποιός, ένα κοστούμι, ένας σκηνογράφος, μια παράσταση, ένα έργο, μια μεγάλη στιγμή της ιστορίας του Θεάτρου, του Εθνικού Θεάτρου και του τόπου μας, όλα στις ραφές ενός ενδύματος, ενός κοστουμιού, μιας φορεσιάς θεατρικής. Σκιές ονείρων που με ζάλιζαν με την ομορφιά και το πάθος τους. Ύλη φτιαγμένη από όνειρα που χρόνια προσπαθούσα να πετύχω την έκθεσή τους, το ζωντάνεμά τους, την παρουσίασή τους στο μεγάλο κοινό. Σε όλους εσάς που κάποτε τους χειροκροτήσατε, σε όλους εσάς στους οποίους εκείνοι κάποτε υποκλίθηκαν. Αυλαία. Δεν υπάρχει αυλαία σ΄ αυτή την έκθεση. Όλα είναι ανοιχτά στον Χρόνο, στην Ιστορία και στην Ευαισθησία όλων μας. Πολλαπλές αναγνώσεις της δουλειάς τόσων και τόσων ανθρώπων, δημιουργών, όλα σε ένα περιτύλιγμα, το θεατρικό κοστούμι…

Με συγκίνηση καρδιάς ετοιμάσαμε και σας παρουσιάζουμε τη μεγάλη αυτή έκθεση που χάρη στην Πολιτιστική Ολυμπιάδα έγινε πραγματικότητα. Ένα όνειρο πολλών χρόνων για να ξαναζωντανέψει το Όνειρο… Ησυχάστε, σωπάστε και ακούστε την κραυγή της Ηλέκτρας, τον πόνο του Ληρ, την αγωνία του Ριχάρδου, αφουγκραστείτε τον έρωτα του Δον Κιχώτη. Αυτά τα πλούσια ράκη είναι η Ιστορία του Θεάτρου μας. Όπως κι εγώ, κρατήστε σας παρακαλώ στη μνήμη και την ψυχή σας αυτά τα κουρελάκια του Ονείρου και θυμηθείτε την τελευταία φράση στο μπεκετικό Τέλος του Παιχνιδιού: Κουρελάκι, εσένα σε κρατώ…».

  • Το κείμενο του Νίκου Κούρκουλου για τα εγκαίνια της έκθεσης «ΕΝΔΥΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ» στην Εθνική Πινακοθήκη (2003), από το αρχείο της δημοσιογράφου Ελένης Σπανοπούλου, στενής συνεργάτιδός του στο Εθνικό Θέατρο και φίλης.

Τιμητικές προβολές – μνήμη του Γιώργου Λαζάνη

Ο Γιώργος Λαζάνης στον «Οιδίποδα Τύραννο» σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν

Σήμερα συμπληρώνονται δύο χρόνια από το θάνατο του σπουδαίου ηθοποιού και σκηνοθέτη Γιώργου Λαζάνη. Το «Θέατρο Τέχνης», θέλοντας να τιμήσει τη μνήμη του, θα προβάλει, σήμερα, στο «Υπόγειο», μαγνητοσκοπημένες δύο από τις σημαντικότερες παραστάσεις στις οποίες πρωταγωνίστησε. Συγκεκριμένα, σήμερα, στις 3μμ θα προβληθεί η παράσταση «Αχαρνείς» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν και λίγο αργότερα, στις 5μμ, ο «Μινέττι» του Τόμας Μπέρνχαρντ, σε σκηνοθεσία Γιώργου Λαζάνη – Κωστή Καπελώνη. Οι προβολές και των δύο παραστάσεων είναι με ελεύθερη είσοδο.

Ο Γιώργος Λαζάνης, αν και ανήμπορος τα τελευταία χρόνια της ζωής του, αγωνιζόταν για τη διάσωση του «Θ. Τ.», αυτής της μεγάλης ιστορικής σημασίας και αξίας «κιβωτού» του κατοχικού, μεταπολεμικού και μεταπολιτευτικού θεάτρου μας. Θεάτρου που καινοτόμησε ρεπερτοριακά και αισθητικά επί δεκαετίες, συνέβαλε καθοριστικά για μια ουσιώδη και σύγχρονη ερμηνεία του αρχαίου δράματος, ανέδειξε ουκ ολίγους δραματουργούς, συνθέτες, σκηνοθέτες και διαμόρφωσε δεκάδες ταλαντούχους ηθοποιούς -στελέχη του θεάτρου μας. Και το μερίδιο συμμετοχής του Γιώργου Λαζάνη σ’ όλα τα επιτεύγματα του «Θεάτρου Τέχνης» ήταν – ποσοτικά και ποιοτικά – πολύ μεγάλο, σ’ όλα τα πενήντα πέντε χρόνια της αποκλειστικά «ταμένης» στο «Θέατρο Τέχνης» ζωής και προσφοράς του.

Δύο χρόνια από τον θάνατο του Γιώργου Λαζάνη

Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν-Υπόγειο
Πεσμαζόγλου 5
ΑΘΗΝΑ, Κέντρο
210-3222760

Από 5/12/2008 Εως 5/12/2008
Ώρα 3:00

Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου συμπληρώνονται δύο χρόνια από τον θάνατο του Γιώργου Λαζάνη.
Το Θέατρο Τέχνης θέλοντας να τιμήσει τη μνήμη του, θα προβάλει την ημέρα αυτή, μαγνητοσκοπημένες δύο από τις σημαντικότερες παραστάσεις στις οποίες πρωταγωνίστησε.
Συγκεκριμένα, την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου 2008, στις 15:00 θα προβληθεί η παράσταση «Αχαρνείς» του Αριστοφάνη σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν και λίγο αργότερα, στις 17:00, ο «Μινέττι» του Τόμας Μπέρνχαρντ σε σκηνοθεσία Γιώργου Λαζάνη – Κωστή Καπελώνη.

Οι προβολές και των δύο παραστάσεων είναι με ελεύθερη είσοδο.

Ολος ο Χορν σαν μια ταινία

https://i2.wp.com/www.dnamag.gr/UserFiles/Image/Articles/proswpa/dimitris_xorn/xorn.jpg

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ

Με αφορμή την επέτειο των δέκα χρόνων από τον θάνατό του, την Τρίτη εγκαινιάζεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης μια έκθεση αφιερωμένη στον μεγάλο ηθοποιό

ΜΥΡΤΩ ΛΟΒΕΡΔΟΥ, Το ΒΗΜΑ, 23/11/2008

«Δεν αξίζει ο κόπος να γίνεται λόγος για μένα γιατί δεν παρουσιάζω τίποτε το εξαιρετικό» είχε πει ο Δημήτρης Χορν στην πρώτη (ίσως) συνέντευξή του, στο περιοδικό «Παρθενών», στις 3 Μαΐου 1943, σε ηλικία 22 ετών, με αφορμή την εμφάνισή του στο έργο «Η φωνή της καρδιάς». Το βέβαιον είναι ότι δεν δικαιώθηκε.

«Η ταινία μιας ζωής» θα μπορούσε να είναι ο υπότιτλος της έκθεσης «Δημήτρης Χορν» που εγκαινιάζεται την προσεχή Τρίτη και διοργανώνεται με αφορμή την επέτειο των δέκα χρόνων από τον θάνατό του. «Το Βήμα» βρέθηκε στους χώρους του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης κατά τη διάρκεια του στησίματος της έκθεσης, μίλησε με τους ανθρώπους που την εμπνεύστηκαν και με εκείνους που την υλοποιούν, είδε και φωτογράφισε.

«Ηθελα η έκθεση να είναι σαν μια ταινία, με σεκάνς από την προσωπική και την επαγγελματική πορεία του. Ηθελα να είναι ατμοσφαιρική και να αναδεικνύει τον άνθρωπο και την προσωπικότητά του» λέει ο Σταμάτης Ζάννος, ο οποίος ανέλαβε τη μουσειογραφική επιμέλειά της, μέσα από την οποία ξεδιπλώνεται ο Δημήτρης Χορν: οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες είναι έτσι τοποθετημένες και φωτισμένες ώστε θυμίζουν πράγματι ταινία και οδηγούν τον επισκέπτη από τη μία αίθουσα στην άλλη και από τη μία δεκαετία στην επόμενη – τα παιδικά χρόνια, οι γυναίκες που τον καθόρισαν, το θέατρο και η Ελλη Λαμπέτη, ο κινηματογράφος. Δίπλα τους αντικείμενα, κοστούμια από ρόλους (από το Εθνικό Θέατρο και το Θεατρικό Μουσείο), οι δίσκοι 45 στροφών με τα τραγούδια που ερμήνευσε, το καμαρίνι (από το θέατρο «Δημήτρης Χορν»), γωνιές από το σπίτι…

Σε μια ενδιάμεση «στάση», δύο πολυθρόνες και ακουστικά θυμίζουν το «Θέατρο στο ραδιόφωνο» με αποσπάσματα από θεατρικά έργα. Μια μεγάλη οθόνη προβάλλει ένα τρίλεπτο με αποσπάσματα από τις ταινίες του, ενώ σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο το τηλεοπτικό «Παρασκήνιο» του Γιώργου Σκεύα «ζωντανεύει» τον Χορν και τον μύθο του. Κείμενα του Κώστα Γεωργουσόπουλου και η παραστασιογραφία του κοσμούν τους τοίχους, όπου δεσπόζουν λίγες, χαρακτηριστικές, γιγαντοφωτογραφίες του από ρόλους.

«Δεν μπορούσα να μην κάνω κάτι για τον Χορν δέκα χρόνια μετά τον θάνατό του. Δεν ήταν δυνατόν» λέει ο Θεοδόσης Ισαακίδης, ο στενός συνεργάτης του, ο οποίος είχε την ιδέα και πάλεψε για την πραγματοποίησή της, ενώ μέρος των εκθεμάτων προέρχεται και από το δικό του αρχείο. Καθοριστικής σημασίας είναι η συμβολή του συλλέκτη Δημήτρη Μπαγέρη.

«Η έκθεση οφείλεται στον Θεοδόση Ισαακίδη, ο οποίος ήρθε και την πρότεινε στην Ντόλλη Γουλανδρή το 2007. Με την ευαισθησία της για τον πολιτισμό και λόγω της φιλίας της με τον Χορν συμφώνησε να γίνει. Στη συνέχεια η πρόταση για την έκθεση αγκαλιάστηκε από το νέο διοικητικό συμβούλιο του Μουσείου και με την υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού πραγματοποιείται σήμερα» λέει η υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης κυρία Ελένη Παπαδημητρίου.

Επτά φωτογραφίες και επτά λεπτομέρειες. Ο Δημήτρης Χορν με τη μητέρα του και τις δύο συζύγους του, τη Ρίτα Φιλίππου και την Αννα Γουλανδρή. Μια χειρονομία, ένα βλέμμα, μια ματιά, μια κίνηση, ένα ενσταντανέ συνοδεύουν τις φωτογραφίες αυτές, που αποτελούν την πρώτη επαφή του επισκέπτη με την έκθεση – στον χώρο δεσπόζει μια μεγάλη επιτοίχια φωτογραφία του από τον ρόλο του Κάσσιου στον «Οθέλλο». Απέναντι, μια δεύτερη σειρά φωτογραφιών από τα παιδικά του χρόνια μαζί με προσωπικά αντικείμενα και χαρτιά, όπως η ταυτότητά του, ολοκληρώνουν την ενότητα «Η ζωή πριν από το θέατρο».

«Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 το Μουσείο Γουλανδρή – Χορν μου ζήτησε να ψάξω υλικό για τον Δημήτρη Χορν» λέει ο συλλέκτης Δημήτρης Μπαγέρης, «γιατί δεν υπήρχε τίποτε. Εψαξα και βρήκα προγράμματα, περιοδικά, αφίσες, αποκόμματα από εισιτήρια και τόσα άλλα πράγματα σε παλαιοπωλεία και σε μαγαζιά στο Μοναστηράκι. Μια μέρα πήρα όλο αυτό το υλικό και με τη μεσολάβηση του Θεοδόση πήγα σπίτι να τον συναντήσω και να του τα δείξω. Επί τέσσερις ώρες τα κοιτούσε, αναφωνούσε «Ω, Θεέ μου» – με θεατρικό τρόπο – και είχε κάτι να πει για καθετί. Οπως σε αυτό το πρόγραμμα από τον «Βοκκάκιο»: μου επεσήμανε ότι στον θίασο η Μαρία Καλογεροπούλου ήταν η μετέπειτα Μαρία Κάλλας.Ή, παρακάτω, στο πρόγραμμα της «Νυχτερίδας» ότι ανάμεσα στους χορευτές ήταν ο Γιάννης Ρίτσος».

Στο έργο «Το φάντασμα του Μετροπόλ» του Ρενέ Μορέλ ο Δημήτρης Χορν υποδυόταν έναν αστυνομικό που έκανε διαρκώς γκάφες. Για να μάθει τον ρόλο του τον αντέγραψε σε χαρτί και έτσι υπάρχει σήμερα το χειρόγραφό του, όπου ξεχωρίζουν οι πράξεις του έργου, το σόλο του κτλ. Η παράσταση ανέβηκε στις 30 Ιουλίου 1943 στο θέατρο Κοτοπούλη-Rex, με τους Δημήτρη Μυράτ, Χρήστο Τσαγανέα, Διονύση Παπαγιαννόπουλο κ.ά.

Το σακάκι και το καπέλο του Αρχιμάστορα Σόλνες: η τελευταία αίθουσα της έκθεσης – ακολουθεί ο χώρος όπου ο επισκέπτης μπορεί να παρακολουθήσει το αφιερωμένο στον Χορν «Παρασκήνιο» – είναι γεμάτη από αντικείμενα, έπιπλα και προσωπικά στοιχεία. Κοντά στην πολυθρόνα με τη ρόμπα καιτο ασπρόμαυρο pied-de-poule σακάκι του, σε μια κρεμάστρα, το κοστούμι του τελευταίου ρόλου. Το έργο του Ιψεν ανέβηκε το 1983 στο τότε θέατρο Διονύσια (νυν Χορν) αποτελώντας το κύκνειο άσμα του. Σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού και μετάφραση Μάριου Πλωρίτη, ο Δημήτρης Χορν πραγματοποίησε το όνειρο του Αρχιμάστορα να ανεβεί ψηλά.

Μια ξεχωριστή αίθουσα της έκθεσης είναι αφιερωμένη στη δεκαετία 1951-1960, περίοδο κατά την οποία ο Χορν έλαμψε θεατρικά μαζί με την Ελλη Λαμπέτη: γεμάτη φωτογραφίες και έντυπο υλικό, με την παραστασιογραφία καταγεγραμμένη στον τοίχο, η αίθουσα έπεται εκείνης της πρώτης περιόδου (1940-1950), όπου φιλοξενούνται και τα κοστούμια από τις παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου («Στέλλα Βιολάντη», «Φοιτητές», «Πολύ κακό για το τίποτα»,
«Λορεντζάτσιο», «Ερρίκος ΔΔ»), και ακολουθείται από την τελευταία (1960-1983) που περιλαμβάνει και την αποχαιρετιστήρια παράσταση με τον «Αρχιμάστορα Σόλνες».

Τα εγκαίνια θα γίνουν την Τρίτη στις 19.30 από τον υπουργό Πολιτισμού κ. Μιχάλη Λιάπη. Με την υποστήριξη του ΥΠΠΟ και τη χορηγία του ομίλου εταιρειών Λαυρεντιάδη, ο οποίος και χρηματοδότησε την επανέκδοση του λευκώματος «Δημήτρης Χορν». Διάρκεια: ως την 1η Φεβρουαρίου 2009. Ημέρες και ώρες λειτουργίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή και Σάββατο 10.00-17.00, κάθε Πέμπτη 10.00-20.00 και κάθε Κυριακή 11.00-17.00. (Τρίτες κλειστά)

Μνήμη Δημήτρη Χορν

Ισως δεν είναι τυχαίο ότι ο Δημήτρης Χορν βρέθηκε στο θεατρικό σανίδι πριν ακόμα περπατήσει. Η Κυβέλη, που τον βάφτισε κιόλας, τον κρατούσε στην αγκαλιά της μόλις οκτώ μηνών στις «Γειτόνισσες», ένα θεατρικό έργο που έγραψε ο πατέρας Παντελής Χορν.
Με την ίδια πρωταγωνίστρια έπαιξε αργότερα τη «Νόρα» του Ιψεν. «Βλέπετε, τότε ήμουν πιστός. Δεν άλλαζα παρτενέρ, όπως έκανα τόσο συχνά όταν έγινα επαγγελματίας. Κακό πράγμα ο επαγγελματισμός. Για να σταθεροποιήσεις τη θέση σου πρέπει να είσαι ασταθής, άπιστος και λιγάκι αγοραίος, με το πρόσχημα ότι αναζητάς το καλύτερο», έγραφε ο ίδιος με χιούμορ στο αυτοβιογραφικό του λεύκωμα «Δημήτρης Χορν», που επανακυκλοφορεί στο πλαίσιο της συμπλήρωσης δέκα χρόνων από τον θάνατό του.

Παράλληλα μια έκθεση που εγκαινιάζεται την Τρίτη στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, σε συνεργασία με το υπουργείο Πολιτισμού, σκιαγραφεί την πορεία τού χαρισματικού καλλιτέχνη στο θέατρο, στο ραδιόφωνο και στον κινηματογράφο. Το καμαρίνι του από το θέατρο «Δημήτρης Χορν», θα ξαναστηθεί στο μουσείο, μαζί με προσωπικά του αντικείμενα, κοστούμια από το Θεατρικό Μουσείο και το Εθνικό Θέατρο. Προγράμματα, αφίσες, περιοδικά και πολλές φωτογραφίες συμπληρώνουν την έκθεση που θα διαρκέσει μέχρι την 1η Φεβρουαρίου 2009 (μουσειογραφική επιμέλεια: Σταμάτης Ζάννος, επιμέλεια κειμένων: Κώστας Γεωργουσόπουλος).

Η αντιπάθεια που έγινε έρωτας
Το «θεατρόπαιδο», όπως φώναζαν μικρό τον Δημήτρη Χορν, έστηνε καθημερινά παραστάσεις στο σπίτι του με ακροατήριο την οικιακή βοηθό. «Ηθελα να γίνω τραγουδιστής. Είχα κάνει μαθήματα φωνητικής μουσικής. Βγήκα στο θέατρο χωρίς να το σκεφτώ. Γιατί βαριόμουν το πανεπιστήμιο», έχει επισημάνει. Ομως, το τραγούδι δεν ήταν έξω από τη ζωή του: από τον Βοκκάκιο του 1941 μαζί με την ανερχόμενη τότε Μαρία Κάλλας και τις μουσικές κωμωδίες που τον ανέδειξαν, μέχρι την μελωδική «Οδό ονείρων» του Χατζιδάκι και τις πολυτραγουδισμένες «Θαλασσιές χάντρες» της ταινίας «Η Αθήνα τη νύχτα».

Ο Χορν αγάπησε τους κλασικούς αλλά και τους μοντέρνους θεατρικούς συγγραφείς, ανεβάζοντας από Σέξπιρ, Τσέχοφ και Πιραντέλο, μέχρι Ανούιγ και Ιψεν – ο «Αρχιμάστορας Σόλνες» ήταν το τελευταίο του έργο, πριν αποσυρθεί συνειδητά και διακριτικά από το σανίδι. «Οι ρόλοι που αγάπησα ήταν ο Τρελός στη «Δωδεκάτη Νύχτα» και ο «Ριχάρδος Γ ‘» γιατί μ’ έκαναν να αισθάνομαι πως είμαι ευαίσθητος», είχε γράψει στο ίδιο λεύκωμα.

Απ’ όλες όμως τις συνεργασίες του το κοινό τον έχει συνδέσει περισσότερο με την Ελλη Λαμπέτη, ζευγάρι για χρόνια στη ζωή και τη σκηνή, όπου μοιράστηκαν και το επιτυχημένο «Νυφικό κρεβάτι» του Γιαν ντε Χάρτογκ. Η αρχική αμοιβαία αντιπάθεια κατέληξε σε έρωτα, κι όπως έγραψε ο ίδιος με ειλικρίνεια: «Δεν μπορώ να πω πως δεν την αγάπησα. Τη θαύμαζα πολύ σαν ηθοποιό, αλλά δεν ήταν η γυναίκα της ζωής μου».

Ο Δημήτρης Μπαγέρης είχε συγκεντρώσει τα θεατρικά προγράμματα των παραστάσεων του Χορν ψάχνοντας στο Μοναστηράκι και στις αρχές του ’90 τον συνάντησε: «Συγκινήθηκε πολύ», θυμάται τώρα. «Κάποια στιγμή μου λέει, διάβασε τους χορευτές της «Νυχτερίδας». Ανάμεσα στα ονόματα ήταν αυτό του ποιητή Γιάννη Ρίτσου. Θαύμαζε όμως και τον Οδυσσέα Ελύτη, τον οποίο είχε ανακαλύψει πριν ακόμα πάρει το Νόμπελ».

Το θέατρο για τον Χορν ήταν μια διαρκής αναζήτηση και αμφισβήτηση. «Οταν διαλέγεις ένα ρόλο, σκέφτεσαι τον ιδανικό τρόπο που θα τον παίξεις. Ε, αυτός δεν υπάρχει!» ήταν το συμπέρασμά του. «Τα χρόνια που πέρασαν; Δεν μου έμαθαν τίποτα. Οτι η ζωή είναι ένα τίποτα. Αυτό μονάχα… Ούτε με δίδαξαν τίποτα. Οσα σφάλματα έκανα μικρός, τα ίδια έκανα και μεγαλύτερος, τα ίδια κάνω και τώρα. Είμαι μόνος και νιώθω μόνος. Οσα για την επιτυχία… ποτέ μα ποτέ δεν αισθάνθηκα καμία ασφάλεια».

«Ηταν άνθρωπος με μεγάλη καρδιά και αυτογνωσία», μας λέει ο Θεοδόσης Ισαακίδης, που συνεργάστηκε με τον Χορν και συμβάλλει τώρα με ενθυμήματα στην έκθεση. «Ορισμένοι υποστήριζαν ότι ήταν αυστηρός, εγώ πιστεύω ότι ήταν δίκαιος και ποτέ δεν έκανε κατάχρηση εξουσίας. Ούτε του άρεσαν οι ψεύτικες φιλίες. Ελεγε: ο κόρακας από τον κόλακα σ’ ένα στοιχείο αλλάζουν. Ο κόρακας τρώει πτώματα, ο κόλακας σε τρώει ζωντανό».

Εκθεση – αφιέρωμα για τον Δημήτρη Χορν

Εκθεση - αφι�ρωμα για τον Δημήτρη Χορν

Η έκθεση χωρίζεται στις ενότητες: «Εισαγωγή και ζωή πριν από το θέατρο», «Ο Δημήτρης Χορν στο θέατρο», «Ο Δημήτρης Χορν στο ραδιόφωνο», «Χορν και κινηματογράφος», «Ενθυμήματα»

Του Γιώργου Βαϊλάκη, Ημερησία, 20/11/2008

Το θέατρο ήταν το πεπρωμένο του αφού ευτύχισε να μεγαλώσει κυριολεκτικά μέσα σε αυτό πολύ πριν καθιερωθεί από τις σπουδαίες ερμηνείες του. Και πράγματι το «σπίτι» στο οποίο έζησε τα παιδικά του χρόνια ο Δημήτρης Χορν (1921 – 1998) ήταν τα παρασκήνια και οι θεατρικές συντροφιές.

Γιος του θεατρικού συγγραφέα Παντελή Χορν και με νονά την Κυβέλη δεν άργησε να γίνει αντιληπτό το πλούσιο ταλέντο του – το οποίο μάλιστα πρώτος διέβλεψε ο Αιμίλιος Βεάκης. Στη θεατρική του διαδρομή ο Χορν θα ερμηνεύσει μερικούς από τους σημαντικότερους ρόλους του διεθνούς δραματολογίου αλλά και όλα τα θεατρικά είδη σε διάφορα θεατρικά σχήματα και θιάσους: Εθνικό Θέατρο, Θέατρο Κοτοπούλη, στης Κατερίνας, στο Θέατρο Κεντρικό ενώ για αρκετά χρόνια συνυπήρξε επί σκηνής με την Ελλη Λαμπέτη.

Ανάμεσα στους πολλούς ρόλους τους, όσοι τον είχαν δει ξεχωρίζουν τον Φέστα στη «Δωδέκατη νύχτα», τον Βενέδικτο στο «Πολύ κακό για τίποτε» και τον «Ριχάρδο Β΄» του Σαίξπηρ. Οσο για τον «Αμλετ» του, τον παρουσίασε μόνο σε περιοδείες στο εξωτερικό και ποτέ στην Αθήνα. Και ακόμη έμειναν ιστορικές οι ερμηνείες του στον «Ιβάνωφ» του Τσέχωφ, τον «Δον Ζουάν» του Μολιέρου, τον «Ερρίκο Δ΄» του Πιραντέλλο και το κύκνειο άσμα του τον «Αρχιμάστορα Σόλνες» του Ιψεν.

Τέχνη

Είναι κρίμα που η εφήμερη θεατρική τέχνη του Δημήτρη Χορν δεν διασώθηκε σε αρχειακή μορφή με οποιοδήποτε τρόπο, ώστε να μπορούν να την απολαμβάνουν οι μεταγενέστεροι. Τουλάχιστον το τεράστιο υποκριτικό του ταλέντο διεσώθη στις λίγες έστω κινηματογραφικές ταινίες στις οποίες πρωταγωνίστησε όπως «Το κορίτσι με τα μαύρα», «Η κάλπικη λίρα», «Αλλοίμονο στους νέους», «Μια ζωή την έχουμε» κ.ά. Με την ευκαιρία της επετείου των 10 χρόνων από τον θάνατο του μεγάλου ηθοποιού, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού διοργανώνουν, από τις 25 Νοεμβρίου 2008 έως την 1η Φεβρουαρίου 2009, μια έκθεση αφιερωμένη στη ζωή και το έργο του.

Ετσι, παρουσιάζονται προσωπικά αντικείμενα, φωτογραφίες, κοστούμια και πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό για τον χαρισματικό και δημοφιλή ηθοποιό του κινηματογράφου και του θεάτρου της δεκαετίας του ’50.

Το καμαρίνι

Παράλληλα, το καμαρίνι του από το Θέατρο Δημήτρης Χoρν θα μεταφερθεί αυτούσιο στο Μουσείο για να παρουσιαστεί στο πλαίσιο της έκθεσης, ενώ το Θεατρικό Μουσείο και το Εθνικό Θέατρο πρόκειται να δανείσουν κοστούμια από θεατρικές παραστάσεις.

Η έκθεση χωρίζεται στις εξής ενότητες: «Εισαγωγή και ζωή πριν από το θέατρο», «Ο Δημήτρης Χορν στο θέατρο», «Ο Δημήτρης Χορν στο ραδιόφωνο (θεατρικά)», «Χορν και κινηματογράφος», «Ενθυμήματα (προσωπικά αντικείμενα) και το καμαρίνι του Δημήτρη Χορν», αλλά και μία προβολή του ντοκιμαντέρ «Δημήτρης Χορν» από την εκπομπή «Παρασκήνιο» του Γιώργου Σκεύα. Επίσης, θα εκτίθενται προγράμματα, αφίσες και περιοδικά καθώς και αντικείμενα και φωτογραφίες από το αρχείο του Θεοδόση Ισαακίδη.

Οι ηθοποιοί μπαίνουν στο μουσείο

Έκθεση αφιερωμένη στον Δ. Χορν
Με υψηλή ποιότητα

Ο κόσμος του Δημήτρη Χορν, γεμάτος ευγένεια, καλλιέργεια και ταλέντο, μας θυμίζει ακόμη τι σημαίνει «μεγάλος ηθοποιός». Την ερχόμενη Τρίτη, εγκαινιάζεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στη ζωή και το έργο του ηθοποιού, δέκα χρόνια μετά τον θάνατό του. Το καμαρίνι του, κοστούμια από παραστάσεις, φωτογραφίες, οπτικοακουστικό υλικό και προσωπικά αντικείμενα θα συνθέτουν ένα θεατρικό και κινηματογραφικό περιβάλλον υψηλής ποιότητας, με πολλές πληροφορίες αλλά και μεγάλο συμβολισμό.

Ο Δημήτρης Χορν με τη Βέρα Ζαβιτσιάνου στη θεατρική επιτυχία «Μαθήματα Γάμου» του Λέσλι Στίβενς, που παρουσιάστηκε στην Αθήνα το 1960.

Η προσωπικότητά τους, το υποκριτικό τους στίγμα και το ύφος τους αποτελούν αντικείμενο μελέτης, ιστορίας και μνήμης

Tης Όλγας Σελλά, Η Καθημερινή, Σάββατο, 22 Nοεμβρίου 2008

Προηγήθηκε η έκθεση από τη θεατρική διαδρομή του Κάρολου Κουν, στο Μουσείο Μπενάκη, με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων από τη γέννησή του. Ακολούθησε, σχεδόν παράλληλα, μια έκθεση με αντικείμενα από τον θεατρικό κόσμο της Αλίκης Βουγιουκλάκη στην «Αθηναΐδα» και την ερχόμενη Τρίτη, 25 Νοεμβρίου, εγκαινιάζεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης μια μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στη ζωή και το έργο του Δημήτρη Χορν, με αφορμή τα 10 χρόνια από τον θάνατό του. Στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης θα στηθεί το καμαρίνι του (δάνειο από το Θεατρικό Μουσείο), κοστούμια από παραστάσεις του, πολλές φωτογραφίες και προσωπικά του αντικείμενα. Η προβολή του ντοκιμαντέρ από το τηλεοπτικό «Παρασκήνιο» και οι ραδιοφωνικοί θεατρικοί του ρόλοι θα είναι στη διάθεση του κοινού, όσων τον είδαν στη σκηνή, κι όσων δεν τον πρόλαβαν. Τη μουσειογραφική επιμέλεια έχει ο Σταμάτης Ζάννος και την επιμέλεια των κειμένων ο Κώστας Γεωργουσόπουλος. Η έκθεση (θα διαρκέσει μέχρι 1/2/09) συνοδεύεται από μια πλούσια και φροντισμένη έκδοση. Τρεις διαδοχικές εκθέσεις που φανερώνουν μια νέα ματιά στην ιστορία του θεάτρου, αλλά και στην ιστορία των πρωταγωνιστών του, με εντελώς διαφορετικό πλαίσιο από τις πολλές τιμητικές εκδηλώσεις που έχουν διοργανωθεί κατά καιρούς από μεγαλύτερους ή μικρότερους φορείς. Οι ηθοποιοί, λοιπόν, μπαίνουν στο μουσείο, που σημαίνει ότι αντιμετωπίζονται ως μέρος της έρευνας και της ιστορίας, ότι αποτελούν οι ίδιοι, το υποκριτικό τους στίγμα και το ύφος τους, αντικείμενο μελέτης, ιστορίας και μνήμης. Μια τάση η οποία δηλώνει ότι αρχίζει να διαφοροποιείται η λειτουργία της ιστορικής μνήμης στο θέατρο.

  • Η μελέτη των ηθοποιών

«Υπάρχει μια στροφή προς τη μελέτη της ιστορίας του θεάτρου, όχι του θεατρικού κειμένου», λέει στην «Κ» ο θεατρολόγος και αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, Πλάτων Μαυρομούστακος. «Ο ηθοποιός δεν έχει τη δυνατότητα να επαναλάβει τον ρόλο του, όπως ο σκηνογράφος ή ο συγγραφέας. Ετσι, η ιστορία του θεάτρου λίγο μιλάει για τους ηθοποιούς, κι εδώ υπάρχει μεγάλη αδικία. Στην πραγματικότητα, η ιστορία του θεάτρου, ενώ δίνει θέση στην παρουσία του ηθοποιού, συχνά δυσκολεύεται να προσεγγίσει τις αλλαγές του επαγγέλματος πάνω στη σκηνή. Οι αλλαγές στον τρόπο της δουλειάς τους συχνά δεν είναι ορατές και θέλουν μεγάλη διάρκεια για να τις συνειδητοποίησουμε. Η θεατρολογία πράγματι έχει επίκεντρο τη θεατρική πράξη, επομένως ίσως υπάρχει μια συνειδητοποίηση της ιστορίας του θεάτρου. Θέλω να πιστεύω ότι όλη αυτή η κίνηση εδράζεται στην εδραίωση των θεατρικών σπουδών. Στην περίπτωση της έκθεσης του Κουν, ασφαλώς αυτή ήταν η ιδέα. Ο Κάρολος Κουν είναι ένα φαινόμενο μοναδικό, από τον οποίο, το σημερινό θέατρο έχει να διδαχθεί πολλά. Κυρίως στην αντίληψη που θέλει το θέατρο ως κοινωνική αποστολή. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να εξάρουμε το έργο του Γιάννη Σιδέρη, που συνέλαβε από νωρίς, το 1938, την ανάγκη ύπαρξης ενός μουσείου για το θέατρο». Ενα μουσείο, του οποίου η ουσιαστική λειτουργία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη σήμερα, που οι ηθοποιοί διεκδικούν την προβολή της δικής τους ιστορίας.

  • Η εποχή της Αλίκης περνά από τον μύθο στην ιστορία

Διαρκές και ιδιαίτερο φαινόμενο στο χώρο του θεάτρου, η Αλίκη Βουγιουκλάκη. Την περασμένη Κυριακή ολοκληρώθηκε στον Πολυχώρο «Αθηναΐς» μια μεγάλη έκθεση με σαράντα κοστούμια από θεατρικές παραστάσεις και ταινίες, με φωτογραφίες από κινηματογραφικούς ή θεατρικούς ρόλους και έντονη ατμόσφαιρα από τη λαμπρότητα του κόσμου της (προσωπικά αντικείμενα από το καμαρίνι της κ.λπ.).

Τρεις άνθρωποι είχαν την ευθύνη γι’ αυτή την πρώτη έκθεση με υλικά στοιχεία από τη θεατρική διαδρομή: η Αθηνά Λυγερού, ο Μιχάλης Νομικός και ο συλλέκτης Δημήτρης Μανιάτης. Οι τρεις κατέχουν πλέον αυτό το υλικό, έπειτα από παραχώρηση από τον Γιάννη Παπαμιχαήλ, και στα άμεσα μελλοντικά τους σχέδια είναι να περιοδεύσει η έκθεση σε πόλεις της Ελλάδας και στην Κύπρο. Βασικό όμως και κύριο μέλημά τους είναι να βρεθεί ένας σταθερός και μόνιμος χώρος για τη φύλαξη και την έκθεση αυτού του υλικού, το οποίο ενδεχομένως διαρκώς θα εμπλουτίζεται, όπως συμβαίνει με όλες τις συλλογές και τα αρχεία.

Μια ακόμη εποχή, η εποχή της Αλίκης Βουγιουκλάκη, δεν εντάσσεται μόνο στον χώρο του μύθου, αλλά και της ιστορίας του θεάτρου.