Tag Archives: Εθνικό Φεστιβάλ Θεάτρου Βουκο

Ρουμανική πληθωρικότητα

Εντυπώσεις από το Εθνικό Φεστιβάλ Θεάτρου που φιλοξενήθηκε προ ημερών στο Βουκουρέστι

ΕΛΕΝΗ ΒΑΡΟΠΟΥΛΟΥ

Οι θεατρικοί δεσμοί της Ρουμανίας με τη Γαλλία ήταν πρόδηλοι στο Εθνικό Φεστιβάλ Θεάτρου που από την 1η ως τις 10 Νοεμβρίου είχε ομαδοποιήσει στο Βουκουρέστι τις καλύτερες ρουμανικές παραστάσεις. Συνεχίζοντας έτσι για 18η φορά την παράδοση μιας χρήσιμης ετήσιας συνάντησης αλλά και προσθέτοντας από εφέτος ένα καινούργιο βήμα για ρουμάνους καλλιτέχνες που μόλις έκαναν το ντεμπούτο τους στη σκηνοθεσία. Η νεαρή κριτικός θεάτρου Χριστίνα Μοντρεάνου που διευθύνει το Φεστιβάλ, όχι μόνο υποστηρίζει τις ανησυχίες μιας νέας γενιάς δημιουργών αλλά προσκαλεί και θεάματα που κυκλοφορούν με επιτυχία ανά την Ευρώπη, εκφράζοντας έτσι το πνεύμα των καιρών.

Ήταν επόμενο λοιπόν να έχουν συμπεριληφθεί στις «Διεθνείς Φωνές» του προγράμματος γνωστοί σκηνοθέτες όπως ο Κάμα Γκίνκας από τη Μόσχα με θεάματα βασισμένα στον Τσέχοφ και στον Ντοστογέφσκι, ο Αλβις Χερμάνις από τη Ρίγα με τον νοσταλγικό «Ήχο της σιωπής», μια «αρχαιολογία των βιωμάτων» της γενιάς του 1960, ή ο Λεβ Ερενμπουργκ με το Δραματικό Θέατρο Πούσκιν από το Μαγκνιτογκόρσκ και την «Καταιγίδα» του Οστρόφσκι – τέλειο δείγμα της ρωσικής υποκριτικής παράδοσης. Ο συγγραφέας και σκηνοθέτης Ζοέλ Πομερά ήρθε από τη Γαλλία έχοντας ως αποσκευές τις διακρίσεις της Αβινιόν, ενώ η ομάδα Ρίμινι Προτοκόλ από τη Γερμανία, με το «Κάρολος Μαρξ: Το Κεφάλαιο, τόμος πρώτος», εξασφάλισε, μέσα στην οικονομική συγκυρία και κρίση, μια νέα αποτελεσματικότητα. Χωρίς λόγια, αλλά με πολλή κίνηση, καίρια σωματικότητα και κριτικό πνεύμα, ήταν το θέαμα «Ο καθαρμός της Κονστάντσας Μπράουν» από τη Σταν’ς Καφέ. Προερχόμενη από το Μπέρμιγχαμ, η ομάδα αυτή συνδυάζει δυναμικά τους ιδιότυπους χώρους, τις εγκαταστάσεις, τη συμμετοχή των θεατών και το πολιτικό περιεχόμενο.


Στην ιστορική πόλη Σίμπιου ο σκηνοθέτης Σίλβιου Πουρκαρέτε ανέβασε σε έναν βιομηχανικό χώρο τη «Λούλου» του Φρανκ Βέντεκιντ (στιγμιότυπο στη φωτογραφία)


Το σημείο αισθητικής όπου συναντώνται τα διάφορα σκηνικά ιδιώματα των ρουμάνων σκηνοθετών είναι η πληθωρική θεατρικότητα που απορρέει από τον βιταλισμό των ηθοποιών και από ποιητικές εικόνες σε ρυθμική εναλλαγή. Με οπτικές φαντασμαγορίες, με σκηνικά περιβάλλοντα που τα χαρακτηρίζουν η ζωγραφικότητα και η σουρεαλιστική ατμόσφαιρα ή με ένα μνημειακό γκροτέσκο δουλεύουν συνήθως οι ρουμάνοι σκηνοθέτες. Ο Ράντου Αφριμ, για παράδειγμα, παρουσιάζοντας στο νεοκλασικό θέατρο Οντεόν το κείμενο «Είναι μονάχα το τέλος του κόσμου» του γάλλου συγγραφέα Ζαν-Λυκ Λαγκάρς, έπλεξε με χορογραφημένη έκφραση και κομψή κίνηση, μπροστά σε ένα ονειρικό φόντο από βιντεοπροβολές, έναν φίνο ιστό για τις δύσκολες σχέσεις στο εσωτερικό της οικογένειας ενός ετοιμοθανάτου. Ο ίδιος σκηνοθέτης στην παράσταση του έργου «Η αρρώστια της οικογένειας Μ» του Φαούστο Παραβιντίνο με το Εθνικό Θέατρο της Τιμισοάρα ενέγραψε τις φευγαλέες αντιδράσεις των προσώπων, το μύχιο και το ανείπωτο μέσα σε έναν τεράστιο χώρο με έντονη εικαστική υπόσταση. Στην εγκατάσταση αυτή πρωταγωνιστούσαν η φύση με τα πεσμένα φύλλα και τα δέντρα, οι υποβλητικοί φωτισμοί, η μουσική υπόκρουση, τα ωραία σώματα, τα αναπάντεχα αντικείμενα και οι αινιγματικές φιγούρες. Η ρητορικότητα και ο «πικτουραλισμός» του Ράντου Αφριμ κινούνται ήδη προς το Παρίσι, αφού το 2009 ο καλλιτέχνης θα είναι τιμώμενος σκηνοθέτης στο παρισινό θέατρο Οντεόν.

Οπτικό-εικαστικό είναι και το θέατρο του Μιχάι Μανιούτσιου, ο οποίος συνέθεσε μια άκρως προσωπική εικονογραφία με αναφορές στον μεγάλο πολωνό δημιουργό Ταντέους Κάντορ θεατροποιώντας το δοκίμιο «Η ανάπαυση ή λίγο πριν το τέλος» του ρουμανικής καταγωγής κριτικού και θεατρολόγου Ζορζ Μπανού. Στην ιστορική πόλη Σίμπιου με το γερμανικό παρελθόν και το παλιό όνομα Χέρμανστατ, ο σκηνοθέτης Σίλβιου Πουρκαρέτε, συνδεδεμένος στο παρελθόν ιδιαίτερα με την Αγγλία και τη Γαλλία, ανέβασε σε έναν βιομηχανικό χώρο τη «Λούλου» του Φρανκ Βέντεκιντ. Πάνω σε ένα μακρύ μεταλλικό τραπέζι που ο σκηνογράφος Χέλμουτ Στίρμερ είχε περιβάλει με τα ξύλινα έδρανα ενός πρόχειρου αμφιθεάτρου για το μάθημα της ανατομίας, τοποθετώντας σε αυτά τους θεατές, πίσω από μια μαύρη αυλαία, μπροστά σε καθρέφτες και μέσα σε μια μπανιέρα γεμάτη βρώμικο νερό και ροδοπέταλα, διαδραματίστηκε η «τερατώδης τραγωδία» – ως αποτρόπαιη μασκαράτα για την παθολογία του έρωτα και την κόλαση της σεξουαλικής εξάρτησης, για την πτώση και το μακάβριο τέλος. Με μια θηριώδη χειρονομία η παράσταση ξεσκέπαζε το άσχημο και το ωραίο, το άσεμνο και τη βία. Ο Πουρκαρέτε, ένας μετρ του γκροτέσκου και της εκφραστικής υπερβολής, ευτύχησε να έχει στον ρόλο της Λούλου την Οφέλια Ποπίι, ηθοποιό με αξιοπρόσεκτες ευαισθησίες.

Το ΒΗΜΑ, 23/11/2008