Category Archives: Χάιτνερ Νίκολας

Φαίδρα στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου – αν βρείτε εισιτήριο!

Μία από τις σημαντικότερες ηθοποιούς παγκοσμίως, η Έλεν Μίρεν, επιστρέφει στο Εθνικό Θέατρο της Μεγάλης Βρετανίας και, καλεσμένη του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, ερμηνεύει τη Φαίδρα του Ρακίνα, σε μετάφραση του σπουδαίου ποιητή Τεντ Χιουζ και σκηνοθεσία του Νίκολας Χάιτνερ.
Οι παραστάσεις θα πραγματοποιηθούν στις 10 και 11 Ιουλίου, στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. Φλεγόμενη από το ανεξέλεγκτο πάθος για τον νεαρό θετό της γιο η Φαίδρα, με την εντύπωση ότι ο Θησέας, ο χαμένος σύζυγός της, είναι νεκρός, ομολογεί τους πιο μύχιους πόθους της και εισέρχεται έτσι σ΄ έναν σκοτεινό εφιάλτη. Όταν ο Θησέας επιστρέφει, σώος και αβλαβής, η Φαίδρα από φόβο μήπως εκτεθεί κατηγορεί τον θετό της γιο ότι τη βίασε. Η έκβαση δεν θα μπορούσε παρά να είναι ολέθρια.

Σχεδιαστής: Bob Crowley, Φωτισμοί: Paule Constable, Μουσική/ ηχητικός σχεδιασμός: Adam Cork, Φωνητική διδασκαλία: Kate Godfrey, Επιμέλεια κοστουμιών: Christine Rowland

Στα αγγλικά με ελληνικούς υπέρτιτλους.

Προπώληση – Κρατήσεις εισιτηρίων:
http://www.greekfestival.gr
Τηλεφωνικό Κέντρο: 210 32 72 000 (Καθημερινά 9:00-21:00)
Πανεπιστημίου 39 (Δευτέρα – Παρασκευή: 8:30-16:00, Σάββατο: 9:00-14:30) Θέατρο: ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ

Συγγραφέας: Ρακίνας

Σκηνοθέτης: Νίκολας Χάιτνερ

Ηθοποιοί: Dominic Cooper, John Shrapnel, Margaret Tyzack, Helen Mirren, Wendy Morgan, Ruth Negga, Chipo Chung, Stanley Townsend, Γιώργος Λιακόπουλος

Κατηγορία: ΤΡΑΓΩΔΙΑ

Διεύθυνση: Αρχαιολογικός χώρος Ασκληπιείου Επιδαύρου , Επίδαυρος (Επίδαυρος)

Τηλέφωνο: +302753022026

Ημέρες – Ώρες: Πα: 10/7: 21.00 Σα: 11/7: 21.00

Τιμές: 50, 40, 30, 20 €

Πρεμιέρα: 10/07/2009

Advertisements

Μοναδική «Φαίδρα». Τη «βασίλισσα» Έλεν Μίρεν υποδέχεται η αρχαία Επίδαυρος

Ασφυκτικά γεμάτη αναμένεται να είναι η αρχαία Επίδαυρος το διήμερο 10 και 11 Ιουλίου, καθώς το αρχαίο θέατρο της πόλης υποδέχεται μία μεγάλη κυρία του θεάτρου και του κινηματογράφου. Η βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός Έλεν Μίρεν καταφθάνει στο αργολικό θέατρο για να ερμηνεύει τη Φαίδρα τού Ράκινα, σε σκηνοθεσία Νίκολας Χάιτνερ. Η παράσταση εντάσσεται στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Επιδαύρου και -μαζί με το Χειμωνιάτικο Παραμύθι τού Σαμ Μέντες- θεωρείται μία από τις σημαντικότερες παραγωγές της σεζόν. Η έλευση της διάσημης πρωταγωνίστριας στην αρχαία Επίδαυρο έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον όχι μόνο του απλού κόσμου, αλλά και ηθοποιών, επιχειρηματικών και πολλών άλλων που έσπευσαν να εξασφαλίσουν εισιτήρια. Διαθέσιμα είναι πλέον μόνο τα εισιτήρια των 10, 15, 20 και 30 ευρώ. Γεμάτα είναι επίσης όλα τα ξενοδοχεία και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια στην περιοχή, ενώ ρεζερβέ είναι τα περισσότερα τραπέζια στα γνωστά εστιατόρια του Λιγουριού. [Newsroom ΔΟΛ]


ΕΛΕΝ ΜΙΡΕΝ «Πέρσες» και Ευριπίδου σπαράγματα

  • Αρχίζουν την Παρασκευή τα Επιδαύρια 2009. Στο μεγάλο αρχαίο θέατρο με οκτώ πρεμιέρες και 16 παραστάσεις και στο μικρό με δύο θεατρικές και δύο μουσικές παραγωγές

Η Ελεν Μίρεν υποδύεται τη Φαίδρα στην ομώνυμη τραγωδία του Ρακίνα, που ανεβαίνει από το Royal Νational Theatre στην Επίδαυρο στις 10 Ιουλίου

Με το ενδιαφέρον στραμμένο στις ξένες παραγωγές που εφέτος παρουσιάζονται στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, ανοίγουν την προσεχή Παρασκευή τα Επιδαύρια 2009. Ως τις 21 Αυγούστου, θα δοθούν οκτώ πρεμιέρες και συνολικά δεκαέξι παραστάσεις, ενώ παράλληλα αρχίζει και το φεστιβάλ στο θέατρο της Μικρής Επιδαύρου, με τέσσερις παραγωγές, δύο θεατρικές και δύο μουσικές, που διαρκεί ως τις 24 Ιουλίου.

Η εφετινή σεζόν περιλαμβάνει τρεις ξένες παραγωγές πλάι στις τέσσερις ελληνικές και στην κυπριακή, που αποτελεί και την εναρκτήρια. Ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου (ΘΟΚ) κατεβαίνει την Παρασκευή (3-4/7) με τις «Νεφέλες» του Αριστοφάνη, σε μετάφραση Κ. Χ.Μύρη και μουσική Σταμάτη Κραουνάκη . Τη σκηνοθεσία υπογράφει τελικά ο Βαρνάβας Κυριαζής, με ομάδα κυπρίων συνεργατών. Ακολουθεί η «Φαίδρα» του Ρακίνα σε σκηνοθεσία Νίκολας Χάιτνερ, παραγωγή του βρετανικού Royal Νational Τheatre, με την Ελεν Μίρεν στον επώνυμο ρόλο (10-11/7). Με την «Αλκηστη» του Ευριπίδη ο Θωμάς Μοσχόπουλος παίρνει το βάπτισμα της Επιδαύρου, στην πρώτη του συνεργασία με το Εθνικό Θέατρο και στην πρώτη ουσιαστικά ολοκληρωμένη πρότασή του πάνω στο αρχαίο δράμα. Με τους Μαρία Σκουλά, Χρήστο Λούλη, Αργύρη Ξάφη κ.ά. (17-18/7).

Με τη Ζαν Μορό, ο Αμος Γκιτάι παρουσιάζει στην Επίδαυρο την παράσταση «Ο πόλεμος των υιών του φωτός κατά των υιών του σκότους» ενώ για τη συνέχεια είναι προγραμματισμένη η τραγωδία του Αισχύλου, «Πέρσες» σε σκηνοθεσία του Ντίμιτερ Γκότσεφκαι μετάφραση της Ελένης Βαροπούλου, από το Εθνικό Θέατρο. Στον θίασο η Αμαλία Μουτούση και οι Μηνάς Χατζησάββας, Νίκος Καραθάνος, Νίκος Καραθανος, Στεφανία Γουλιώτη, Λένα Κιτσοπούλου κ.ά. (31/7-1/8). Τον Αύγουστο κατεβαίνει το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος με τις «Τρωάδες» που ανεβάζει η Νικαίτη Κοντούρη- σε μετάφραση Ελένης Βαροπούλου, με τη Λήδα Πρωτοψάλτη στον ρόλο της Εκάβης. Παίζουν: Μαρία Ναυπλιώτου, Λαμπρινή Αγγελίδου, Ιφεγένεια Δεληγιαννίδη, Πηνελόπη Μαρκοπούλου κ.ά. (7-8/8). Ο Σωτήρης Χατζάκης σκηνοθετεί (14-15/8) τους «Ορνιθες» του Αριστοφάνη σε μετάφραση Κ.Χ. Μύρη, με τους Γιώργο Αρμένη, Αλέξανδρο Μυλωνά, Χρύσα Ρώπα, Βασίλη Χαραλαμπόπουλο. Η αυλαία πέφτει με το «Χειμωνιάτικο Παραμύθι» του Σαίξπηρ σε μια συμπαραγωγή του Ολντ Βικ του Λονδίνου και της εταιρείας παραγωγής του σκηνοθέτη Σαμ Μέντες. Με τον Ιθαν Χοκ και τη Ρεμπέλα Χολ (21-22/8).

Στο Φεστιβάλ της Μικρής Επιδαύρου θα εμφανισθούν το ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου με τα «Ευριπίδου Σπαράγματα» σε σκηνοθεσία Βασίλη Νικολαΐδη (3-4/7), ο Μισέλ Καμίλο που θα δώσει συναυλία (10-11/7) όπως και ο Αλκίνοος Ιωαννίδης (17-18/7) και θα κλείσει με το «Τερατώδες αριστούργημα» του Γιάννη Ρίτσου από τον Δημήτρη Μαυρίκιο.

  • «Φαίδρα» με τη Βασίλισσα

Στιγμιότυπο από τα «Ευριπίδου σπαράγματα» που ανοίγουν το φεστιβάλ στο θέατρο της Μικρής Επιδαύρου

Αποτελεί το πρώτο μεγάλο γεγονός του καλοκαιριού- και ένα από τα σημαντικότερα του Ελληνικού Φεστιβάλ- η άφιξη της Dame Ελεν Μίρεν στην Ελλάδα για να υποδυθεί τη Φαίδρα στην ομώνυμη τραγωδία τουΡακίνα. Και αν όλοι υποκλίθηκαν στην προσωπικότητα και στη λάμψη της και την καταχειροκρότησαν στη βρετανική πρεμιέρα, δεν φαίνεται να ενθουσιάστηκαν με την παράσταση που σκηνοθετεί ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Royal Νational Τheatre Νίκολας Χάιτνερ, που έκανε ήδη πρεμιέρα στο Λονδίνο. Η κριτική στάθηκε στην πρωταγωνίστρια και στην «αργή έκρηξή της», μίλησε ιδιαίτερα για τα χρώματα των κοστουμιών της- και των κοσμημάτων της- ενώ παράλληλα υπογράμμισε ότι το τραγικό στοιχείο της ηρωίδας δεν πέρασε μέσα στη δίωρη παράσταση. Ισως γιατί ο σκηνοθέτης θέλησε να στηριχθεί στη «Βασίλισσα» (η Μίρεν κέρδισε το Οσκαρ υποδυόμενη τη βασίλισσα Ελισάβετ της Αγγλίας, το 2007) και όχι στον Ρακίνα και στο έργο του, με αποτέλεσμα να στήσει μια παράσταση χωρίς τις εντάσεις του πάθους της ώριμης γυναίκας για τον νεαρό γιο του συζύγου της. Μαζί της ο Ντόμινικ Κούπερ – τον γνωρίσαμε ως μέλλοντα γαμπρό της Μέριλ Στριπ στην κινηματογραφική ταινία «Μamma mia»- στον ρόλο του Ιππόλυτου, καθώς και οι ηθοποιοί Τζον Σράπνελ, Μάργκαρετ Τάιζακ, Γουέντι Μόργκαν, Τσίπο Τσουνγκ.

Προσωπική επιλογή της Ελεν Μίρεν, η «Φαίδρα» αποτελούσε όνειρο ζωής για εκείνη από τα νεανικά της χρόνια. Ωστόσο, όπως έγραψε ο «Ιndependent», «γιατί μια ηθοποιός όπως η Μίρεν έπρεπε να παραστήσει τη Φαίδρα της σπουδαίας αυτής τραγωδίας και όχι να είναι η ίδια η Φαίδρα;». Στις 10 Ιουλίου είναι η σειρά του ελληνικού κοινού να κρίνει τη… «Βασίλισσα».

  • Τα χαμένα τού από σκηνής φιλοσόφου

«Υψιπύλη», «Κρήτες», «Ανδρομέδα», «Φαέθων», αλλά και «Τήλεφος», «Οιδίπους», «Βελλερεφόντης», «Μελανίππη»: έργα του Ευριπίδη που δεν σώθηκαν παρά σε σπαράγματα, επέλεξε για την παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου ο καλλιτεχνικός του διευθυντής, σκηνοθέτης Βασίλης Νικολαΐδης. Η παράσταση, που έκανε πρεμιέρα στις Οινιάδες (27/6), παρουσιάζεται σε συνεργασία με τον φιλόλογο Γιάννη Λιγνάδη, δραματουργική επεξεργασία-στίχους Αγαθής Δημητρούκα, σκηνογραφία Γιάννη Μετζικώφ. Με τον τίτλο «Ευριπίδου σπαράγματα» ή «Απλά μαθήματα μιας άγνωστης μυθολογίας» η παραγωγή κατεβαίνει στο Φεστιβάλ της Μικρής Επιδαύρου- έχει προηγηθεί η πρεμιέρα στις Οινιάδες ενώ θα ακολουθήσει περιοδεία. «Πολλά από αυτά έχουν ηθικοπλαστικό περιεχόμενο, αποτελούν επιγραμματικές ρήσεις ή ψόγο ή εγκώμιο γυναικών και βγήκαν στην επιφάνεια με τις μεγάλες ανασκαφές της Αιγύπτου τον 19ο αιώνα» λέει σχετικά ο Βασίλης Νικολαΐδης, ο οποίος χρησιμοποιεί τον μύθο ως συνδετικό ιστό. Χωρίς σκηνικό αλλά με δώδεκα μεταλλικά σκαμνιά επί σκηνής, οι ηθοποιοί χρησιμοποιούν κομμάτια από ύφασμα. Παίζουν: Λουκία Πιστιόλα, Γιάννης Κρανάς, Αννα Κουτσαφτίκη, Θανάσης Κουρλαμπάς κ.ά.

  • της ΜΥΡΤΩΣ ΛΟΒΕΡΔΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 28 Ιουνίου 2009

«Το να παίξεις στην Επίδαυρο είναι σαν να κερδίζεις Όσκαρ». Η Έλεν Μίρεν προετοιμάζει την κάθοδό της στο αρχαίο θέατρο με τη «Φαίδρα» του Ρακίνα

«Από την αρχή της καριέρας μου ονειρευόμουν να παίξω τη
  • ΤΟ ΦΑΒΟΡΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΤΟΥ ΦΕΤΙΝΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΝΑΤΙΟΝΑL ΤΗΕΑΤRΕ «ΦΑΙΔΡΑ» ΤΟΥ ΡΑΚΙΝΑ, ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΕΝ ΜΙΡΕΝ ΣΤΟΝ ΕΠΩΝΥΜΟ ΡΟΛΟ, ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ, ΜΕΤΑ ΤΟ ΟΣΚΑΡ, ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ
  • Η βρετανική παράσταση της «Φαίδρας» του Ρακίνα θεωρείται εκ των προτέρων το γεγονός του καλοκαιριού. Γιατί έρχεται με τη λάμψη μιας οσκαρικής ηθοποιού, το κύρος ενός υποδειγματικά ακμαίου εθνικού θεάτρου, τις εγγυήσεις της σκηνοθεσίας του καλλιτεχνικού του διευθυντή Νίκολας Χάιτνερ και της μετάφρασης σε ελεύθερο στίχο του εθνικού ποιητή της Αγγλίας Τεντ Χιουζ (μοιραίου συζύγου της Σίλβιας Πλαθ), ενώ στον οκταμελή θίασο συμμετέχει κι ένας νεόκοπος σταρ, ο Ντομινίκ Κούπερ (τον είδαμε ως αρραβωνιαστικό της κόρης τής Μέριλ Στριπ στο «Μamma Μia!»).
  • Στην Επίδαυρο, όσο τα βλέμματα θα είναι στραμμένα στη «Φαίδρα», μέλλει να αποδειχθεί αν θα είναι πράγματι ο σπινθήρας του καλοκαιριού (κοσμικά και καλλιτεχνικά). Η λονδρέζικη πρεμιέρα πάντως (Πέμπτη 11 Ιουνίου) γνώρισε, όπως ήταν φυσικό, μεγάλη δημοσιότητα. Κι όπως προκύπτει από τις πρώτες κριτικές που γράφτηκαν στον βρετανικό Τύπο («Guardian», «Τimes», «Τime out») το σκήπτρο ανήκει στη «βασίλισσά» τους. Αρκεί όμως αυτό για τους γενναιόδωρους επαίνους και τα 4 (στα 5) αστεράκια που πήρε η παράσταση ή αντανακλά την αγάπη και τον σεβασμό τους στην τιμημένη Dame της βρετανικής σκηνής και στο κυρίαρχο Νational;
  • Το ραντεβού για τη συνάντηση με την ελληνική αποστολή είχε ορισθεί για την επομένη της πρεμιέρας. Πρώτος έφθασε ο Ντομινίκ Κούπερ (Ιππόλυτος) με τον οποίο συζητήσαμε για τις κριτικές που βεβαίως είχε προλάβει να διαβάσει- «ποτέ δεν ξέρεις πώς θα αντιμετωπίσουν μια παράσταση». Ύστερα από λίγα λεπτά ήρθε ο Νίκολας Χάιτνερ, σαρανταπεντάρης, άνετος, ευγενής, με φλεγματικό χιούμορ που δηλώθηκε αμέσως με την απάντηση την οποία έδωσε στην ερώτηση γιατί επέλεξε τη «Φαίδρα» και όχι τον «Ιππόλυτο» του Ευριπίδη πάνω στο οποίο είναι βασισμένο το κείμενο του Ρακίνα.
  • «Ήταν πρόταση της Έλεν. Είναι σπουδαίος ρόλος για όλες τις ηθοποιούς της ηπειρωτικής Ευρώπης. Αλλά κι εγώ δεν είχα κάνει ξανά Ρακίνα. Ίσως αισθάνομαι μεγαλύτερη σιγουριά με τους Γάλλους νεοκλασικούς. Επίσης, η Φαίδρα στον Ευριπίδη κρεμιέται στα μέσα του έργου. Ποιος ο λόγος να κρεμάσεις την Έλεν Μίρεν στα μέσα του έργου (γελάει);».
  • Ωστόσο παραδέχτηκε τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν στις πρόβες. «Το έργο είναι ξένο στην αγγλική παράδοση, η οποία βασίζεται στον κοινωνικό ρεαλισμό και την ψυχολογία αυτών που παίρνουν μέρος στη δράση. Σε αντίθεση, οι γαλλικές νεοκλασικές τραγωδίες, ακόμα περισσότερο από τις αρχαίες τραγωδίες, απομακρύνουν τα πάντα για να επικεντρωθούν στον ακραίο φόβο, στο συναίσθημα. Ο Ρακίνας δεν ενδιαφέρεται για το πώς ήταν ο κόσμος όταν η Φαίδρα και ο Ιππόλυτος πρωτογνωρίστηκαν. Περιορίζεται σε τέσσερις γραμμές.
  • Για παράδειγμα, στη μετάφραση του Χιουζ λέει: «Την ημέρα που παντρεύτηκα τον Θησέα, την πιο χαρούμενη μέρα της ζωής μου, ξαφνικά ήταν εκεί. Μπροστά μου, ο άνθρωπος ικανός να με καταστρέψει». Αυτό ήταν! Ενώ για να γνωρίσει ο Ρωμαίος την Ιουλιέτα πρέπει να υπάρχει ένα πάρτι, ο Καπουλέτος να γράψει τις προσκλήσεις, να τις δώσει στον υπηρέτη του, ο Πίτερ να βγει στους δρόμους, να έχει κωμικές σκηνές με τους περαστικούς, ο Ρωμαίος να περάσει την πύλη της έπαυλης των Καπουλέτων και ύστερα απ΄ όλα αυτά να συναντήσει την Ιουλιέττα. Αυτή είναι η παράδοσή μας, αυτός είναι ο Σαίξπηρ. Ενδιαφέρεται για όλο τον κόσμο τριγύρω. Ενώ ο Ρακίνας μόνο για τα κεντρικά, ακραία συναισθήματα. Ήταν δύσκολο για όλους μας να πάμε κατ΄ ευθείαν σ΄ αυτά.
  • Δουλεύοντας την παράσταση για το Νάσιοναλ, είχα στο πίσω μέρος του μυαλού μου πώς θα την προσαρμόσουμε στην Επίδαυρο. Το σκηνικό θα είναι διαφορετικό. Όμως πιστεύω ότι οι ηθοποιοί είναι τόσο κυρίαρχοι στους ρόλους τους, ώστε το να τους ερμηνεύσουν σε έναν διαφορετικό χώρο δεν θα είναι πρόβλημα» λέει και γελάει (με το αστείο;).

info

Η «Φαίδρα» θα παιχτεί με ελληνικούς υπέρτιτλους στην Επίδαυρο, στις 10 και 11 Ιουλίου. Τηλ. 210-3272.000, http: //www. greekfestival. gr Εισιτήρια: 50, 40, 30, 20, 10 ευρώ.

  • Γράφει η Έλενα Δ. Χατζηιωάννου, ΤΑ ΝΕΑ: Σάββατο 20 Ιουνίου 2009

Με μια ματιά

1945 Η Ιλιένα Βασιλίεβνα Μίρονοβ (ή αλλιώς Έλεν Μίρεν) γεννιέται στις 26 Ιουλίου στο Λονδίνο
1965 Πρώτος πρωταγωνιστικός ρόλος στο σαιξπηρικό «Αντώνιος και Κλεοπάτρα» στο Νational Υouth Τheatre
1966 Γίνεται μέλος της ομάδας του Βασιλικού Θεάτρου του Σαίξπηρ, όπου την αποκαλούν «Βασίλισσα του σεξ»
1972-73 Συνεργάζεται με τον Πίτερ Μπρουκ και το Διεθνές Κέντρο Θεατρικής Έρευνας του Παρισιού
1984 Βραβείο στο Φεστιβάλ Καννών για το «Cal»
1992-94 Τρία βραβεία Βafta για τον ρόλο της ντετέκτιβ Τζέιν Τένισον στη σειρά «Βασικός ύποπτος»
1994 Υποψήφια για Όσκαρ και βραβείο Καννών για το «Έγκλημα στο Γκόσφορντ Παρκ»
1999 Χρυσή Σφαίρα για «Το πάθος της κυρίας Ραντ»
2001 Υποψήφια για Όσκαρ Β΄ Ρόλου στην «Τρέλα του Γεωργίου Β΄»
2003 Της απονέμεται ο τίτλος της Ντέιμ
2006-07 Όσκαρ, Χρυσή Σφαίρα και βραβείο Βafta για τη «Βασίλισσα». Χρυσή Σφαίρα για τη σειρά «Ελισάβετ Α΄»

«ΘΑ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΟΥΜΕ ΕΥΚΟΛΑ»

  • Ενώ ο Χάιτνερ συνεχίζει να μιλάει για την Επίδαυρο, την οποία έχει επισκεφθεί δύο φορές χωρίς όμως να παρακολουθήσει παράσταση, μπαίνει η Έλεν Μίρεν και ζητώντας συγγνώμη που άργησε, γιατί την καθυστέρησαν στο βενζινάδικο, προσθέτει τις δικές της απόψεις για την εκδοχή της Επιδαύρου. «Παραδόξως, είναι αρκετά εύκολο να προσαρμοστείς, ειδικά σ΄ αυτή την παραγωγή που είναι τόσο γυμνή. Δεν διπλώνει η σκηνή, δεν πετάνε αντικείμενα προς τα μέσα ή προς τα έξω, είναι σχεδόν σαν ανοιχτός χώρος- ο άδειος χώρος του Πίτερ Μπρουκ. Θα μπορούσαμε να το κάνουμε εδώ. Σ΄ αυτό το δωμάτιο. Έτσι εύκολα (χτυπά τα δάχτυλά της), με σχετικά λίγες πρόβες. Γιατί η δομή του έργου είναι τόσο διαφορετική από το να παίζεις Τσέχωφ, που θα ήταν κάτι πολύ πιο πολύπλοκο. Αλλά εδώ, μπαίνεις στη σκηνή, υπάρχει άλλος ένας άνθρωπος απέναντί σου, παίζετε τη σκηνή και είστε μόνο οι δυο σας».
Καλυμμένη από μακρύ  μοβ πέπλο μπαίνει στη  σκηνή η Έλεν Μίρεν.  Το βγάζει όταν  ομολογεί τον έρωτά της  για τον νεαρό Ιππόλυτο,  αποκαλύπτοντας τα  μακριά μαλλιά και την  ψηλόλιγνη, μεγαλόπρεπη  φιγούρα. Θα αλλάξει  κοστούμι, ένα γκρι  αισθησιακό, στη  συνάντησή της με τον  Ιππόλυτο (Ντομινίκ Κούπερ),  τον οποίο θα προσπαθήσει,  μάταια, να σαγηνεύσει
  • Η Ιlynea Μironoff, από Ρώσο αριστοκράτη πατέρα και Αγγλίδα μητέρα, βρέθηκε από την εφηβεία της στο θέατρο. Με το ψευδώνυμο Έλεν Μίρεν έπαιξε Κλεοπάτρα στα 18 της. Έκτοτε, παραμένει αδιαφιλονίκητη πρωταγωνίστρια της αγγλικής σκηνής, κάνει κινηματογραφική καριέρα, κερδίζει βραβεία (και Όσκαρ), γίνεται τραγούδι από τους εναλλακτικούς Μars Volta. Λυγερή φιγούρα, με φυσική κομψότητα, συμφιλιωμένη με τις ρυτίδες της, απολαμβάνει τα 45 χρόνια της στο θέατρο, αμείβεται εξαιρετικά καλά και διατηρεί ζωντανό το ενδιαφέρον της για τη ζωή και την τέχνη της. Η «κάθοδός» της στην Επίδαυρο, τη συγκινεί και την κινητοποιεί.
  • Συγκρίνεται η επιτυχία ενός Όσκαρμε οποιαδήποτε άλλη;
  • Το να παίζεις στην Επίδαυρο είναι σαν να κερδίζεις κάτι περισσότερο από ένα Όσκαρ. Ειλικρινά πιστεύω ότι είναι από τις πιο σημαντικές εμπειρίες στη ζωή ενός ηθοποιού. Νομίζω ότι θα καταλάβουμε τα συναισθήματά μας όταν φτάσουμε εκεί. Πιστεύω πως θα είναι απίστευτα συγκινητικό το να βρίσκεσαι στην Επίδαυρο. Απίστευτο! Όλη η ιστορία της υποκριτικής είναι εκεί.
  • Πού προτιμάτε να δουλεύετε, στο θέατρο ή τον κινηματογράφο;
  • Είναι και τα δύο τόσο διαφορετικά. Συνήθως προτιμώ αυτό που δεν κάνω τη δεδομένη στιγμή, γιατί το άλλο πάντα μοιάζει πιο ελκυστικό. Αλλά τώρα, αυτό είναι που προτιμώ (στρέφεται τρυφερά στον Χάιτνερ, με τον οποίο είχε συνεργαστεί στην ταινία του «Η τρέλα του Γεωργίου Β΄»).
  • Η «Φαίδρα» ήταν δική σας επιλογή. Γιατί;
  • Όταν ήμουν στα πρώτα χρόνια της σταδιοδρομίας μου, με συνέπαιρναν οι γυναίκες ηθοποιοί που έζησαν στην αλλαγή του αιώνα. Η ρομαντική μου φαντασίωση μού έλεγε πως κάπως έτσι είναι η πραγματική ηθοποιός. Είχα μια μεγαλοπρεπή εικόνα για την ηθοποιία και η Σάρα Μπερνάρ, η Ελεονώρα Ντούζε έπαιξαν τη Φαίδρα, άρα θα ήταν σπουδαίος ρόλος. Κι ενώ αγαπώ τον νατουραλισμό, τις μικρές κλίμακες, την εσωτερικότητα, τα έργα μοντερνιστικού ύφους. Επίσης αγαπώ τα μεγαλοπρεπή έργα, τα οπερετικά, που έχουν να κάνουν με τη μυθολογία, τον πολύ βαθύ και κατά μια έννοια απλό και καθαρό τρόπο που δεν είναι περιπεπλεγμένος με τις σύγχρονες ψυχολογίες.
  • Ο Ρακίνας λέει ότι η Φαίδρα δεν είναι ένοχη, δεν είναι αθώα. Μεταξύ αθωότητας και ενοχής, πού εντοπίζετε τη δική σας Φαίδρα;
  • Στην ανθρώπινη υπόσταση. Γιατί όλοι στη ζωή μας είμαστε ένοχοι κι αθώοι, κι όλοι κάνουμε φρικτά λάθη κρίσεως σε μικρό ή μεγάλο επίπεδο. Πιστεύω δε ότι αυτή είναι η διαχρονική ανάγνωση του έργου. Σήμερα το πρωί σκεφτόμουν την πορεία της Ιστορίας, από την Αρχαία Ελλάδα μέχρι τη Γαλλία του 18ου αιώνα και τη σημερινή Αγγλία, και πόσο την κατανοεί το κοινό, γιατί έχει να κάνει με την ανθρώπινη υπόσταση. Είναι κάτι πολύ αναγνωρίσιμο η ανοησία του έρωτα που οδηγεί σε μοιραίες πράξεις.
  • Είναι η ηρωίδα υπεύθυνη για το κρίμα της ή οδηγείται σ΄ αυτό από τους θεούς;
  • Εγώ είμαι άθεη κι έτσι θα έλεγα πως είναι δική της βούληση. Όπως πιστεύω πως και ο Ρακίνας και ο Ευριπίδης και οι Έλληνες συγγραφείς κατανοούν πολύ καλά τη σχέση μεταξύ βούλησης και πεπρωμένου. Δημιουργείς το δικό σου πεπρωμένο, αλλά την ίδια στιγμή βιώνεις μια αίσθηση ότι υπάρχει κάτι που λειτουργεί έξω από εσένα. Αν δεν είχα πάει στο βενζινάδικο σήμερα, δεν θα είχα αργήσει εδώ (γελάει). Καταλαβαίνετε, ήταν δική μου απόφαση να μην αργήσω, αλλά… Ιδιαίτερα σ΄ αυτό το έργο δεν υπάρχει χαρακτήρας τον οποίο να καθορίζουν εξ ολοκλήρου οι θεοί. Όλοι έχουν πάρει αποφάσεις κι έχουν κάνει βήματα στη ζωή τους. Όλοι τους. Κανένας δεν είναι αθώος. Κανένας δεν είναι ένοχος, όμως κάτι επεμβαίνει, κι αυτό μου αρέσει ιδιαίτερα.
  • Η Φαίδρα είναι απλώς ένα εργαλείο (αντικείμενο). Κι αυτό από μόνο του είναι ένα, όχι ακριβώς ανθρώπινο θα έλεγα, ρεαλιστικό στοιχείο. Στην πραγματικότητα αυτό που κάνουν οι άνθρωποι ο ένας στο άλλον κι ο τρόπος που λειτουργούν μεταξύ τους είναι παγκόσμιο και αληθινό. Γι΄ αυτό είναι εύκολο να το μεταφέρεις. Ακόμα κι αν είσαι άθεος, όπως εγώ, μπορείς να παίζεις άλλους χαρακτήρες, να μπαίνεις σε άλλες καταστάσεις για να υπερασπιστείς τα θεία. Είναι πολύ βολικό να λες: Α! είμαι έτσι γιατί η μητέρα μου ήταν έτσι ή κάποια άλλη δικαιολογία, ψυχολογικής διάστασης.

«ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΘΕΜΑ ΗΛΙΚΙΑΣ, ΑΛΛΑ ΚΑΡΔΙΑΣ»

  • Ποια η γνώμη σας για την παθιασμένη αγάπη που νιώθουν οι γυναίκες μέσης ηλικίας;
  • Το πάθος μπορεί να χτυπήσει οποιαδήποτε στιγμή όλα τα ανθρώπινα πλάσματα, άντρες ή γυναίκες, στα 16, στα 36, στα 66.  Πιστεύω ότι έχει περισσότερο να κάνει με το ανάρμοστο του πάθους. Και μπορείς να το καταλάβεις αν είχες την εμπειρία να ερωτευθείς με αυτόν τον τρόπο, παθιασμένα, όταν οι Έλληνες μιλάνε για την Αφροδίτη. «Η Αφροδίτη με βρήκε». Σε πιάνει ξαφνικά. Μπανγκ! Είναι εκεί. Και λες, από πού ήρθε αυτό; Είναι παράξενο και μετά… κόλλησες!  Δεν είναι θέμα ηλικίας, είναι θέμα της ανθρώπινης καρδιάς.
  • Έχετε προσωπικές εμπειρίες από τις οποίες αντλείτε για τον ρόλο;
  • Βέβαια! Χρησιμοποιώ τους πόνους από το παρελθόν. Έχω υπάρξει ερωτευμένη με ανθρώπους που δεν ανταποκρίνονταν. Έχω ζήσει, τη θυμάμαι και τη σκέφτομαι την απόλυτη, την πραγματική κατάσταση αυτού του πόνου. Και τα δάκρυα. Κλαις όλη την ώρα, δεν μπορείς να σταματήσεις να κλαις. Είναι αξιολύπητο (γελά). Το πάθος του έρωτα δεν αλλάζει, όποιες κι αν είναι οι κοινωνικές συνθήκες. Η μυστικότητα, η καταπίεση, η ανάρμοστη σχέση οδηγεί τα πράγματα στα άκρα. Αυτές τις στιγμές είναι η αγάπη αιώνια και ολέθρια.
  • Είχα την ευκαιρία, χάρη στη δημοσιογραφική αποστολή που οργάνωσε το Ελληνικό Φεστιβάλ, να παρακολουθήσω μαζί με τρεις συναδέλφους τη λονδρέζικη πρεμιέρα στη σκηνή του Νational, Litleton. Η ιστορία της φλογισμένης από έρωτα βασίλισσας για τον νεαρό Ιππόλυτο, γιο του άντρα της Θησέα, ήταν μια ακαδημαϊκή παράσταση, δίωρη, χωρίς διάλειμμα. Ο Νίκολας Χάιτνερ, με αυτοπεποίθηση, την οδήγησε στις ασφάλειες και τις λιτές γραμμές του νεοκλασικισμού. Αποφεύγοντας όλα τα ρίσκα και αντλώντας από τη λάμψη της οσκαρικής πρωταγωνίστριας και την τεχνική των ηθοποιών του, αδιαφόρησε για τις εναλλαγές ρυθμού, την ένταση του αφηγηματικού χρόνου, έτσι που όλα έμοιαζαν κολλημένα στον μοντερνισμό των 70s.  Στο γεωμετρικό σκηνικό (ένας ανοιχτός χώρος, περιστοιχισμένος από μαρμάρινους, φθαρμένους τοίχους, με έναν γιγάντιο βράχο στη μία άκρη, μια βρυσούλα στην άλλη και τέσσερις καρέκλες φερ φορζέ), τα πρόσωπα ντυμένα με διαχρονικά φορέματα (η Φαίδρα άλλαξε δύο μακριές τουαλέτες σεταρισμένες με νεοκλασικά κοσμήματα) και μιλιτέρ ανδρικά κοστούμια συγκρούστηκαν ρητορικά, ώς την αυτοκτονία της ερωτοχτυπημένης, ηλικιωμένης μητριάς. Άμα τη εμφανίσει τής Μίρεν όλα τα βλέμματα ήταν κολλημένα επάνω της. Η πλούσια εμπειρία σκηνής και ζωής, η αίγλη της μεγάλης επιτυχίας και η αγάπη του κόσμου, της χάριζαν μια μυστική διάσταση ενδιαφέροντος. Απόλυτα κυρίαρχη, επέτρεπε στην ερμηνεία της μεγάλη ελευθερία και ταυτόχρονα την περιόριζε, φρενάροντας την αίσθηση ενός μελοδράματος.

  • Από αυτό όμως έως την τραγωδία το ποτάμι είναι βαθύ. Δεν το διαπέρασε κανείς. Ούτε στο δραματικό φινάλε με τη Φαίδρα, παραπαίουσα και αυτοδηλητηριαζόμενη, να πέφτει σαν άδειο ρούχο. Κι όταν άνοιξαν τα φώτα, η «βασίλισσα» σταρ, αρχικά με του θίασο και στη συνέχεια μόνη της στη σκηνή, δέχτηκε τα παρατεταμένα χειροκροτήματα των 1.000 θεατών της πρεμιέρας.

Η Επίδαυρος είναι σημαντικότερη από το Οσκαρ. Ελεν Μίρεν-Νίκολας Χάιτνερ:δύο σταρ στο αργολικό θέατρο

  • Ο «πολιορκητικός κριός» ενός Οσκαρ πρόκειται να «εισβάλει» για πρώτη φορά στην επιδαυρική ορχήστρα στις 10 και 11 Ιουλίου. Και θα έχει ισχυρότατο «σύμμαχο»: τη «Φαίδρα» του Ρακίνα. Πάντως, η πολυαναμενόμενη στην Ελλάδα, βραβευμένη από την Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου, Ελεν Μίρεν δηλώνει: «Το να παίξω στην Επίδαυρο είναι σημαντικότερο από ένα Οσκαρ».

«Είμαι σε κατάσταση αναμονής», αποκαλύπτει λίγο προτού βρεθεί με το βρετανικό National Theater στην αρχαιοελληνική σκηνή. «Δεν ξέρω εκ προοιμίου τα αισθήματα που θα έχω όταν βρεθώ στον χώρο. Η ιστορία της υποκριτικής έχει εγγραφεί όμως σ’ αυτόν. Διαισθάνομαι ότι θα είναι μια εμπειρία τρομακτικά συγκινητική. Από τις πιο ξεχωριστές που μπορείς να βιώσεις ως ηθοποιός».

Για κάποιον που την έχει απολαύσει στο σινεμά, η πρεμιέρα της «Φαίδρας» στο Λονδίνο, την περασμένη Πέμπτη, εμπεριείχε μεταξύ άλλων και το στοιχείο μιας ελαφράς… ψυχρολουσίας. Η 64χρονη πρωταγωνίστρια μετά το Οσκαρ του 2006 (για τη «Βασίλισσα» του Στ. Φρίαρς) επέστρεψε ως σταρ στο Εθνικό της χώρας της. Ομως, παρά τη «θηριώδη» τεχνική της, επί σκηνής φάνηκε να στερείται δύο εκ των ουκ άνευ προϋποθέσεων για το μεγάλο ρόλο: την προσωπικότητα που μας καθήλωνε στη μεγάλη οθόνη, και τον εσωτερικό παλμό που θα μας έπειθε για το ρακίνειο πάθος και τις τραγικές συνέπειές του.

Να φταίει, άραγε, η παραδοχή του 53χρονου σκηνοθέτη της παράστασης και αναμορφωτή διευθυντή του National Theater, Νίκολας Χάιτνερ: «Ο Ρακίνας είναι ξένος στη βρετανική θεατρική παράδοση»; Ο ίδιος, πάλι, παραδέχεται ότι η Μίρεν «δεν είναι Βρετανίδα, αλλά Ρωσίδα» (από την πλευρά του πατέρα Μιρόνοφ), εξ ου και «μπορεί να προσεγγίζει τον Γάλλο δραματουργό ευκολότερα από μια Αγγλίδα».

Η «χημεία» μεταξύ του Νίκολας Χάιτνερ και της Ελεν Μίρεν ήταν ήδη δοκιμασμένη από το σινεμά. Επαληθεύτηκε εκ νέου στις πρόβες για τη «Φαίδρα»

Η «χημεία» μεταξύ του Νίκολας Χάιτνερ και της Ελεν Μίρεν ήταν ήδη δοκιμασμένη από το σινεμά. Επαληθεύτηκε εκ νέου στις πρόβες για τη «Φαίδρα»

Ο,τι και αν ισχύει, στην παράσταση του Χάιτνερ μην αναζητήσετε τη νέα πρόταση ή τη σκηνική ανατροπή. Το «νεοκλασικό», συναισθηματικά φορτισμένο κείμενο ο σκηνοθέτης το διαχειρίστηκε με τους όρους και τις ευκολίες ενός συμβατικού θεάματος, περιορίζοντας τον εαυτό του και τους ερμηνευτές σε μια πρώτου επιπέδου «πιστή» ανάγνωση της καίριας μετάφρασης του Τεντ Χιουζ.

Αρκετά σύγχρονα ατυχή κλισέ περί τραγωδίας (η ντυμένη με μάξι «χολιγουντιανές» τουαλέτες Φαίδρα, ο ημιάγριος-μάτσο Θησέας και ο καλογυμνασμένος μιλιτέρ Ιππόλυτος) αναβιώνουν στη σκηνή Lyttelton του National. Απευχόμαστε να αναπαραχθούν και στην Επίδαυρο, που παραμένει φυσικά η μεγάλη πρόκληση για τη βρετανική παραγωγή. Θα καταφέρει μια παράσταση, που στήθηκε κατ’ αρχάς για τον κλειστό χώρο, να «ανοίξει» και να συνομιλήσει με την επιδαυρική κλίμακα;

«Παρ’ ότι υπήρχε το αρχαίο θέατρο στο μυαλό μου, δεν έστησα τη «Φαίδρα» για την Επίδαυρο», ομολογεί ο Χάιτνερ. Δεν έχει ώς σήμερα δοκιμάσει τις δυνάμεις του σε ανοικτό χώρο, σε αντίθεση με τη Μίρεν, που έχει πλούσια εμπειρία απ’ τη δεκαετία του ’70, εξ ου και θεωρεί ότι «μετά από συγκριτικά ελάχιστες πρόβες μπορούμε να παίξουμε τον Ρακίνα ακόμα και σε μια απλή αίθουσα συνεδριάσεων».

Τουλάχιστον ο σκηνοθέτης έχει επισκεφθεί το αργολικό θέατρο δύο φορές – τη μία μαζί με το σκηνογράφο του Μπομπ Κρόλεϊ. Τον γρίφο της «εφαρμογής» μιας βαριάς αρχιτεκτονικής κατασκευής με οροφή στην πολυκλείτεια ορχήστρα (στο κέντρο της δεσπόζει ένας συμπαγής βράχος πάνω στον οποίο σπαρταρά από έρωτα η Μίρεν) θα τον αποφύγουν. Αγνωστες παραμένουν ακόμη οι βουλές τους για τη βρυσούλα στην οποία ο Ιππόλυτος- Ντόμινικ Κούπερ λούζει το κεφάλι του για να συνέλθει όταν η Φαίδρα τού εξομολογείται τον έρωτά της.

«Το ανάρμοστο πάθος μπορεί να σε "προσβάλει" στα 16 σου, στα 36 σου ή στα 66 σου πιστεύει η Ελεν Μίρεν. Το βιώνει ως Φαίδρα επί σκηνής, με παρτενέρ τον Ντομινίκ Κούπερ (Ιππόλυτος)

«Το ανάρμοστο πάθος μπορεί να σε «προσβάλει» στα 16 σου, στα 36 σου ή στα 66 σου πιστεύει η Ελεν Μίρεν. Το βιώνει ως Φαίδρα επί σκηνής, με παρτενέρ τον Ντομινίκ Κούπερ (Ιππόλυτος)

«Το σκηνικό θα είναι τελείως διαφορετικό από το Lyttelton, ειδικά προσαρμοσμένο για την Επίδαυρο. Ούτως ή άλλως, οι ηθοποιοί είναι κυρίαρχοι των ρόλων τους και δεν θα έχουν πρόβλημα να τους ερμηνεύσουν σε οποιονδήποτε χώρο», πρεσβεύει αισιόδοξος ο Χάιτνερ. Στην ελαφριά κατασκευή, που τελικά θα στηθεί στην Επίδαυρο, θα κυριαρχεί ένα μίνιμαλ επικλινές δάπεδο, πάνω στο οποίο θα κινούνται ξυπόλητοι, όπως στο Lyttelton, οι οκτώ ηθοποιοί. *

  • Ενα Εθνικό Θέατρο ανοιχτό στους μετανάστες

Ο Νίκολας Χάιτνερ [γνωστός στην Ελλάδα κυρίως απ’ τις ταινίες του «Οι μάγισσες του Σάλεμ» (1996) και «Η τρέλα του Βασιλιά Γεωργίου» (1994)] ανέλαβε το 2003 το τιμόνι του National Theater. Εκανε ιστορικές τομές, δίνοντας βήμα στη δραματουργία των μειονοτήτων και καθιερώνοντας το «λαϊκό» εισιτήριο των 10 λιρών. Εξαρχής πρέσβευε ότι «ένα Εθνικό Θέατρο πρέπει διαρκώς να απαντά στην πρόκληση του επαναπροσδιορισμού ταυτόχρονα δύο ερωτημάτων: αφενός «τι σημαίνει θέατρο», αφετέρου «τι σημαίνει Εθνικό Θέατρο».

«Πρέπει να προκαλέσουμε τη μεγάλη παράδοσή μας, τοποθετώντας τη στο πλαίσιο των υπόλοιπων μεγάλων παραδόσεων – της αρχαίας ελληνικής, της γαλλικής, της γερμανικής και της αμερικανικής», υποστηρίζει. «Το National Theater δεν είναι πλέον αυτό που ήταν όταν το ίδρυσε το ’63 ο Λόρενς Ολιβιέ. Εχει αποκτήσει νέα ταυτότητα, που δεν είναι τυπικά βρετανική».

Το θέατρο στην Αγγλία ο Χάιτνερ το βρίσκει «εξαιρετικά εύρωστο». «Από τα πλέον ενδιαφέροντα στοιχεία του είναι η νέα γενιά δραματουργών, παιδιά μεταπολεμικών μειονοτήτων από την Ινδία ή την Αφρική. Ετσι δημιουργήθηκε η φανταστική θεατρική «πολυφωνία» μας. Το ενδιαφέρον στη δεύτερη γενιά μεταναστών είναι το ότι ενώ κατέχει απόλυτα την αγγλική γλώσσα -αυτό συμβαίνει και στην Αμερική- εν τούτοις ακόμη με το ένα πόδι πατάει στην κουλτούρα των γονιών της. Το βρετανικό θέατρο διαθέτει σήμερα κι εκπληκτικές νέες γενιές ηθοποιών και σκηνοθετών. Είμαστε σε μια πολύ καλή φάση».

  • Η οικονομική κρίση δεν έχει αγγίξει το Εθνικό Θέατρο;

«Δεν νιώσαμε την κρίση ακόμα. Το box office τα πάει περίφημα. Ομως η κατάσταση θα χειροτερέψει. Το 1/3 του προϋπολογισμού μάς το παρέχει το κράτος. Ο υπόλοιπος προέρχεται από το ταμείο και τους σπόνσορες. Η χορηγία, όμως, γίνεται ολοένα και πιο δυσεύρετη. Κι αυτό, την ώρα που δίνονται εξωφρενικά ποσά για να «ξελασπώσουν» οι τράπεζες».

  • Η κυβέρνηση Γκόρντον Μπράουν κλυδωνίζεται, μεταξύ άλλων, από ένα σκάνδαλο που συνδέεται με την αγορά πορνοταινιών με δημόσιο χρήμα.

Νίκολας Χάιτνερ: «Υπάρχουν μεγαλύτερα σκάνδαλα, αλλά προτιμούν να μας ρίχνουν «στάχτη» με ανάλογα φαιδρά περιστατικά. Το πρώτο σκάνδαλο είναι ότι ο πλανήτης «καίει» τον εαυτό του. Το δεύτερο, ότι ο δυτικός κόσμος βρίσκεται σε μεγάλη κρίση. Κανείς δεν γνωρίζει τι θα συμβεί τα επόμενα 10 χρόνια».

Ελεν Μίρεν: «Το σκάνδαλο με τις πορνοταινίες είναι σύμπτωμα των καιρών. Δεν είναι καν πολιτικό ζήτημα. Είναι ζήτημα ανθρώπινης ηθικής και αξιοπρέπειας. Μη φανταστείτε μεγάλο. Ελάχιστο. Αναρωτιέμαι μόνο τι θα προκύψει πολιτικά μετά την ύφεση!».

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 20 Ιουνίου 2009

Ποιος θα κρεμούσε μια Μίρεν στα μισά του έργου;

  • Ενώ οι «αστερόεσσες» κριτικές που γράφτηκαν την επομένη της πρεμιέρας της «Φαίδρας» ήταν ως επί το πλείστον διθυραμβικές (κυριάρχησαν τα τέσσερα στα πέντε αστέρια), δεν έλειψαν και οι σκληρές «σπόντες». «Το γρανιτένιο παλάτι κράτησε το ενδιαφέρον του κοινού περισσότερο από την υποκριτική των ηθοποιών», σημείωνε η tabloid «London Lite» αποδομώντας απ’ το βάθρο ακόμη και μια οσκαρική πρωταγωνίστρια. «Ποτέ δεν μπορείς να προβλέψεις τις κριτικές», αποφαινόταν με ήρεμη αυτοπεποίθηση το μεσημέρι της Παρασκευής στην ελληνική δημοσιογραφική αποστολή ο Νίκολας Χάιτνερ.
  • Δίπλα του, στη μικρή συνεδριακή αίθουσα του, γραφείου του στο National Theater βρίσκονταν η Ελεν Μίρεν -που εκτός σκηνής είναι γοητευτικότερη, αν και «στημένη»- και ο «άγουρος» Ιππόλυτος-Ντόμινικ Κούπερ.

Ούτως ή άλλως, ο σκηνοθέτης δεν είχε κάποιο ιδιαίτερο καημό για τον Γάλλο δραματουργό και την ηρωίδα του. «Δεν ήταν δική μου επιλογή η «Φαίδρα», αλλά της Ελεν», ξεκαθάρισε. «Δεν είχα καν σκεφτεί τον Ευριπίδη (Ιππόλυτο)». Διπλός ο λόγος: «Αισθάνομαι περισσότερη οικειότητα με τον γαλλικό νεοκλασικισμό. Επειτα, η Φαίδρα του Ευριπίδη κρεμιέται στο μέσο της διαδρομής. Ποιος θα κρεμούσε μια Ελεν Μίρεν στα μισά του έργου;».

Στο ερώτημα γιατί επέλεξε να επιστρέψει στη σκηνή μετά από 6 χρόνια με τον ρόλο της Φαίδρας, η Ελεν Μίρεν απαντά: «Ανέκαθεν με συνάρπαζαν οι σπουδαίες θεατρίνες του τέλους του περασμένου αιώνα, όπως η Ελεονόρα Ντούζε και η Σάρα Μπερνάρ. Σκέφτηκα ότι αφού η Μπερνάρ έκανε τη Φαίδρα, θα πρέπει να είναι ένας καλός ρόλος. Αγαπώ την εσωτερικότητα και τα μικρά μεγέθη. Μου αρέσουν εξίσου τα μεγαλοπρεπή «τεράστια» οπερατικά έργα με τα μεγάλα αισθήματα».

Οταν ο Χάιτνερ χαρακτηρίζει τον Ρακίνα «ξένο» στη βρετανική παράδοση, ως βασικό επιχείρημα φέρνει τον «ρεαλισμό» της βρετανικής θεατρικής παράδοσης. «Ο κοινωνικός ρεαλισμός είναι πιο σημαντικός σε εμάς απ’την ψυχολογία των ηρώων, σε αντίθεση με τις γαλλικές νεοκλασικές τραγωδίες κι ακόμη περισσότερο τις αρχαίες τραγωδίες, που επικεντρώνονται στον ακραίο φόβο και στα ακραία συναισθήματα», τονίζει ο σκηνοθέτης. «Ηταν για όλους μας δύσκολο να οδηγηθούμε κατευθείαν στο ακραίο αίσθημα. Ο Ρακίνας ενδιαφέρεται μόνο για το αίσθημα. Στη «Φαίδρα» του δεν τον απασχολεί ο κόσμος στον οποίο ζει η ηρωίδα. Η γνωριμία της με τον Ιππόλυτο «περνάει» στην πρώτη πράξη στα ψιλά σε τέσσερις στίχους. Για να φτάσει όμως ο Ρωμαίος στην Ιουλιέτα, έχουν προηγηθεί μια γιορτή, κωμικές σκηνές στον δρόμο κι ένα σωρό περιστατικά… Αυτός είναι ο Σέξπιρ, αυτή είναι και η βρετανική παράδοση. Είναι πολύ σημαντικό το πλαίσιο στο οποίο εκτυλίσσεται ένα έργο».

  • Το πάθος στη μέση ηλικία

Τη Φαίδρα δεν την είδε ως ένα σύγχρονο δράμα; «Φαντάζομαι, είναι το δράμα όλων των εποχών, ένα έργο διαχρονικό. Πάντοτε, και πριν από 2.500 χιλιάδες χρόνια, ήταν επώδυνο να γραπώνεσαι από την εμμονή σου για κάποιον που δεν στην ανταπέδιδε». Στο σημείο αυτό ανακαλύπτει ο Χάιτνερ και το «σκάνδαλο» του ρακίνειου έρωτα: «Προφανώς και για το γαλλικό κοινό του 1677 υπήρχε το ταμπού της αιμομιξίας. Αλλά αυτό δεν είναι τίποτα μπροστά στο βασικό γεγονός ότι ο Ιππόλυτος δεν αγαπάει τη Φαίδρα».

«Δεν είμαι σίγουρη αν η μυστικότητα και η καταπίεση κάνουν τα πράγματα περισσότερο ακραία. Το πάθος, όμως, στη μέση ηλικία, δεν είναι γνώρισμα μόνο των γυναικών ή των ανδρών, αλλά των ανθρώπινων υπάρξεων εν γένει. Το ανάρμοστο πάθος μπορεί να σε «προσβάλει» στα 16 σου, στα 36 σου ή στα 66 σου. Δεν είναι θέμα ηλικίας αλλά ανθρώπινης καρδιάς», υποστηρίζει η Μίρεν, που μεταξύ ενοχής και αθωότητας συναντά τη δική της Φαίδρα στην «ανθρωπότητα». «Ολοι μας υπήρξαμε στη ζωή μας και ένοχοι και αθώοι», αποφαίνεται. «Ολοι διαπράξαμε φρικτά λάθη. Αυτό είναι το στοιχείο που καθιστά διαχρονική την τραγωδία του Ρακίνα. Απ’ την αρχαία Ελλάδα ώς τον 18ο αιώνα και από εκεί στη μοντέρνα Αγγλία, η ιστορία της Φαίδρας ήτανε πάντα οικεία στο κοινό αφού περιγράφει αναγνωρίσιμα αισθήματα».

Το «αμάρτημα» της ηρωίδας καθοδηγείται, σύμφωνα με την πρωταγωνίστρια, από τη δική της θέληση. «Και ο Ρακίνας και ο Ευριπίδης κατανοούν πολύ καλά τη σχέση βούλησης και πεπρωμένου. Εσύ δημιουργείς το πεπρωμένο σου. Την ίδια ώρα νιώθεις ότι επενεργεί και κάτι έξω από εσένα. Αν δεν είχα πάει στο βενζινάδικο, δεν θα είχα αργήσει στη συνάντησή μας. Δεν ήταν δική μου απόφαση να αργήσω. Οι Ελληνες συγγραφείς αυτό το αντιλαμβάνονταν. Στη «Φαίδρα» όλοι οι ήρωες έχουν πάρει τις αποφάσεις τους. Κανένας τους δεν είναι ούτε αθώος ούτε ένοχος».

Και μια προσωπική εξομολόγηση. «Ο έρωτας χωρίς ανταπόδοση είναι κάτι που έχω ζήσει κι εγώ», αποκαλύπτει η Μίρεν. Στη «Φαίδρα» χρησιμοποιώ τη μνήμη τού πόνου. Τα δάκρυά μου στη σκηνή είναι αληθινά. Και πραγματικά, είναι αδύνατο να τα σταματήσω…». *

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 20 Ιουνίου 2009

Η διακριτικά κυρίαρχη Ελεν Μίρεν. Εγκώμια στην Αγγλία για τη «Φαίδρα»

Εάν η ξενάγηση στις σκηνές και στα παρασκήνια του Αγγλικού Εθνικού Θεάτρου είχε προηγηθεί από την παράσταση της «Φαίδρας», θα είμαστε περισσότερο προϊδεασμένοι για την άποψη του σκηνοθέτη Νίκολας Χάιτνερ πάνω στο έργο του Ρακίνα. Κι αυτό, γιατί όταν διατυπώσαμε την απορία με ποια κριτήρια επελέγη η αίθουσα Lyttelton αντί της Olivier, που είναι μικρογραφία της Επιδαύρου και έχει χωρητικότητα 1.160 θέσεων, η (διστακτική) απάντηση της ξεναγού συνοψίστηκε στη φράση: «Ο Νίκολας Χάιτνερ αντιμετώπισε το έργο περισσότερο σαν δράμα παρά σαν ελληνικό μύθο».

  • Το σκηνικό

Ενα μήνα ακριβώς πριν ο, βρετανικός, μύθος της υποκριτικής, η dame Ελεν Μίρεν, δοκιμάσει τις δυνάμεις της στην Επίδαυρο (10 και 11 Ιουλίου), παρακολουθήσαμε την αβάν πρεμιέρ της παράστασης στο Λονδίνο. Ηταν μια βραδιά αφιερωμένη στον Τύπο, που περιελάμβανε, το επόμενο πρωί, συνάντηση με τους βασικούς συντελεστές: την Ελεν Μίρεν (Φαίδρα), τον Ντόμινικ Κούπερ (Ιππόλυτο) και τον Νίκολας Χάιτνερ (σκηνοθέτη και διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου).

Την προηγούμενη Πέμπτη (11 Ιουνίου) στις 7 μ. μ. σηκωνόταν η αυλαία (έμοιαζε με μαύρη κρύπτη) του Lyttelton Theatre για να αποκαλυφθεί το σκηνικό: ένας μεγάλος βράχος από πολυεστέρα, ένας, σε εξπρεσιονιστικά χρώματα, μπλε ουρανός (αναφορά στη Μεσόγειο;), λεπτές μεταλλικές καρέκλες, ένας ευειδής, γυμνασμένος Ιππόλυτος με μαύρο φανελάκι και ψαράδικο παντελόνι και ένας εξίσου χαλαρά ντυμένος Θηραμένης (ο παιδαγωγός του). Πληροφορούμαστε ότι ο Ιππόλυτος φεύγει από την Τροιζήνα, ότι ο πατέρας του Θησέας δεν έχει δώσει σημεία ζωής για έξι μήνες και ότι είναι βαθιά ερωτευμένος με την πριγκίπισσα Αρικία. Η κατάμεστη αίθουσα των 890 θέσεων είναι βέβαιο πως περιμένει με ανυπομονησία την εμφάνιση της Φαίδρας – Ελεν Μίρεν. Και, εκείνη, δεν θα απογοητεύσει. Καλυμμένη με μοβ πέπλο, με μακρύ μοβ φόρεμα με πτυχώσεις που αναδεικνύουν τη λεπτή, ευκίνητη σιλουέτα της και με χρυσά κοσμήματα, κάνει τελετουργική είσοδο συνοδευόμενη από την τροφό της Οινώνη (με μαύρο φόρεμα και μαύρο δίχτυ στα μαλλιά, παραπέμποντας μάλλον σε φιγούρα από το «Σπίτι της Μπερνάρντα Αλμπα»). Η Φαίδρα θα αποκαλυφθεί (ξεριζώνοντας τα κοσμήματα) και θα αποκαλύψει το άνομο και χωρίς ανταπόκριση πάθος της για τον θετό γιο της Ιππόλυτο. Η συνέχεια, λίγο – πολύ γνωστή, κυλάει μέσα σε συγκρατημένη απελπισία, αρκετό σαρκασμό και ειρωνεία, σε μια μάλλον αποστασιοποιημένη, νεοκλασικίζουσα σκηνοθετική άποψη με ρινίσματα μοντερνισμού. Το κοινό απολάμβανε την παράσταση – κάποιες φορές μάλιστα γελούσε με τις εκρήξεις της Φαίδρας.

  • Οι κριτικές

Την επόμενη μέρα, οι τρεις εγκωμιαστικές κριτικές (στην Guardian και δύο στους Times) μαζί με την ημίωρη συνέντευξη με τους συντελεστές έβαλαν τα πράγματα στη θέση τους. Πρώτον: οι Βρετανοί θρέφουν μεγάλο θαυμασμό και σεβασμό για τη Μίρεν. Ακόμη και οι «σκιές» για την ερμηνεία της διατυπώνονται με πολλή προσοχή. Οι ενστάσεις (στον Observer και στους Financial Times) μιλούν για μη κυριαρχική ερμηνεία, για βασίλισσα χωρίς μέγεθος (εξαιρετική όμως στις λεπτομέρειες) και χωρίς την απαιτούμενη συντριβή. Πάντως, τα 4 στα 5 αστεράκια δείχνουν μάλλον αποδοχή παρά απόρριψη. Δεύτερον: «Νομίζω ότι ο Ρακίνας, όπως και οι Γάλλοι νεοκλασικοί γενικότερα, είναι εντελώς ξένοι με την αγγλική ρεαλιστική παράδοση», είπε ο Νίκολας Χάιτνερ και πύκνωσε στην απάντησή του, αλήθεια και άποψη.

Η «Φαίδρα» που θα δούμε στην Επίδαυρο, πάντως, θα έχει πολλές αλλαγές. «Εχω έρθει δυο φορές στο αρχαίο θέατρο. Δεν είδα παράσταση, αλλά ο χώρος σε καθηλώνει», είπε ο Χάιτνερ. Η βραβευμένη με Οσκαρ (για τη «Βασίλισσα» του Στίβεν Φρίαρς) Ελεν Μίρεν πρόσθεσε ότι η «Επίδαυρος γι’ αυτήν είναι περισσότερο και από Οσκαρ». «Είμαι βέβαιη ότι θα είναι μια από τις πιο συναρπαστικές εμπειρίες της ζωής μας».

  • Ανομο πάθος

Το άνομο πάθος (το χωρίς ανταπόκριση – επέμενε ο Χάιτνερ) μονοπώλησε σχεδόν τη συνέντευξη. «Το άνομο πάθος μπορεί να σε καταλάβει σε οποιαδήποτε ηλικία. Στα 16 ή στα 66. Οταν σε διαπερνάει το βέλος, αιφνιδιάζεσαι. Είσαι ήδη τραυματισμένος. Δεν είναι θέμα ηλικίας αλλά καρδιάς», επέμεινε η Μίρεν (σ. σ. αναλυτικότερα, η συνέντευξη, στο αυριανό φύλλο της «Κ»). Λιτή στην εμφάνιση, συμφιλιωμένη με το χρόνο (δεν κρύβει ότι είναι 65), γοητευτική και αισθαντική, διαθέτει μια ανεπιτήδευτη ισχύ. Οσες αντιστάσεις και να έχεις ως θεατής, ως συνομιλητής παραδίδεσαι. Η Μίρεν, ηθοποιός και γυναίκα, είναι διακριτικά κυρίαρχη. Η «Φαίδρα» του Ρακίνα, παραγωγή του National Theatre, θα παρουσιαστεί στην Επίδαυρο 10 και 11 Ιουλίου, στο πλαίσιο του Ελληνικού Φεστιβάλ. Η διασκευή του έργου είναι του Τεντ Χιουζ.

  • Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Σάββατο, 20 Iουνίου 2009. Της απεσταλμένης μας στο Λονδινο Μαριας Κατσουνακη