Category Archives: Φεστιβάλ της Αβινιόν

Festival d’ Avignon – National Theatre, Olivier Theatre – Bernard Jacobs Theater

  • Festival d’ Avignon

  • Festival-avignon.com

  • Το Φεστιβάλ της Αβινιόν, κορυφαία διεθνής θεατρική συνάντηση, περιλαμβάνει φέτος στο πρόγραμμά του μια πλειάδα παραστάσεων με την υπογραφή δημιουργών από όλο τον κόσμο. Ανάμεσά τους ο Ουαζντί Μουαουάντ, με την τριλογία του «Το αίμα των υποσχέσεων», ο Αμος Γκιτάι με τον «Πόλεμο των υιών του φωτός εναντίον των υιών του σκότους» (που θα δούμε στην Επίδαυρο στις 24 και 25 Ιουλίου), ο Κριστόφ Βαρλινόφσκι με την «(A)pollonia», η Μαγκί Μαρέν με την «Περιγραφή μιας μάχης» (φωτ.), ο Ντενί Μαρλό με το «Μια γιορτή για τον Μπόρις» του Τόμας Μπέρχαρντ, ο Κλοντ Ρεζί με τη «Θαλασσινή ωδή», σε κείμενα του Φερνάντο Πεσόα, ο Ζοέλ Ζουανό με το «Κάτω από το βλέμμα του Οιδίποδα», έργο βασισμένο σε κείμενα του Σοφοκλή, του Ευριπίδη, αλλά και λογοτεχνών της σύγχρονης εποχής, ανάμεσά τους ο Ανρί Μισό, η Εμιλι Ντίκινσον, ο Τ. Σ. Ελιοτ και ο Γιάννης Ρίτσος. Εως τις 29 Ιουλίου.

  • «England People Very Nice». Το έργο του Ρίτσαρντ Μπιν είναι μια προκλητική, αιχμηρή κωμωδία, με θέμα της τα κύματα μετανάστευσης στη Βρετανία από τον 17ο αιώνα έως σήμερα, από τους Ουγενότους, τους Ιρλανδούς και τους Εβραίους έως τους Πακιστανούς και τους Ανατολικοευρωπαίους. Παρουσιάζοντας με ιλαρό τρόπο τις δυσκολίες ενσωμάτωσης των «ξένων» στον ντόπιο πληθυσμό και τις αναπόφευκτες συγκρούσεις και παρεξηγήσεις, αναδεικνύει την διαχρονικότητα του προβλήματος, «κάνοντας τους θεατές να γελάνε και ταυτόχρονα να αισθάνονται αμηχανία επειδή γελάνε», όπως έγραψε η κριτικός του Ομπζέρβερ.
  • Νεα Υορκη, Bernard Jacobs Theater
  • Τηλ. 001-212-239-6200
  • «God of Carnage». Δύο ζευγάρια συναντιούνται με σκοπό να συζητήσουν για έναν καβγά ανάμεσα στα παιδιά τους, αλλά οι συναντήσεις αυτές μετατρέπονται σε ρινγκ πυγμαχίας όπου αναδύονται οι δικές τους προβληματικές σχέσεις. Η σκληρή κωμωδία της Γαλλίδας συγγραφέως Γιασμίνα Ρεζά μεταφέρθηκε με επιτυχία από το Παρίσι στη Νέα Υόρκη, με ρεσιτάλ ερμηνείας από τον τέως «Τόνι Σοπράνο» Τζέιμς Γκαντολφίνι, τη Μάρσια Γκέι Χάρντεν, τον Τζεφ Ντάνιελς και την Χόουπ Ντέιβις. Η σκηνοθεσία είναι του Μάθιου Γουόρτσας. [Η Καθημερινή, 19/07/2009]

ΑΒΙΝΙΟΝ: Ολη η πόλη μια σκηνή. Το 63ο Φεστιβάλ άρχισε στη γαλλική πόλη του Νότου, η οποία ζει γοητευμένη σε ρυθμούς θεατρικούς για έναν ολόκληρο μήνα

  • ΑΒΙΝΙΟΝ. ΙΟΥΛΙΟΣ. Ο Ιούλιος για τους κατοίκους της Αβινιόν δεν υφίσταται ως λέξη: είναι «Ο μήνας του Φεστιβάλ». Η γαλλική πόλη του Νότου ζει κυριολεκτικά στον απόλυτο ρυθμό του επίσημου αλλά και του ανεπίσημου θεατρικού φεστιβάλ, με εκατοντάδες παραστάσεις από ερασιτέχνες και μη να προστίθενται πλάι στον κατάλογο των παραγωγών με ονοματεπώνυμο. Η διοργάνωση, που άρχισε στις 7 Ιουλίου, ολοκληρώνεται στις 29 τρέχοντος.

Το περίφημο Παπικό Ανάκτορο δεσπόζει φωταγωγημένο στην πόλη της Αβινιόν

  • Στην intramuros Αβινιόν, στην πόλη εντός των τειχών, κατεβαίνοντας την κεντρική λεωφόρο Ζαν Ζορές προς την πλατεία του Ρολογιού και το μαγευτικό Παπικό Ανάκτορο (που το βράδυ φωτισμένο επιβάλλεται σε κάθε επισκέπτη), οι αφίσες για το φεστιβάλ και το off φεστιβάλ συνθέτουν ένα πολύχρωμο παζλ. Από τη μια είναι οι μεγάλες συναντήσεις δημιουργών, νέων ταλέντων και καλλιτεχνών με σκηνοθετική άποψη. Από την άλλη είναι η τρέλα του θεατρίνου που, όπως τα μπουλούκια της κομέντια ντελ άρτε, μπορεί να κάνει θέατρο παντού- εξ ου και παραστάσεις με τίτλους που ξεκινούν από τον «Κατά φαντασία ασθενή» του Μολιέρου και φθάνουν ως το «Ερωτεύθηκα την ψυχολόγο μου» ή το «Μη θρηνείτε την Πηνελόπη»…

  • Στους δρόμους και στα στενά, ανάμεσα στα καφέ, στα μαγαζιά και στις τράπεζες, ηθοποιοί, ακροβάτες, κλόουν και μουσικοί δίνουν δείγματα της δουλειάς τους. Με αποκορύφωμα την παρέλαση του off φεστιβάλ το απόγευμα της περασμένης Τρίτης, ημέρας έναρξης του επίσημου: ντυμένοι με ρούχα εποχής ή με σύγχρονα αυτοσχέδια κοστούμια, βαμμένοι ή απλώς μπογιατισμένοι, πάνω σε άρματα, άλογα και ελέφαντες, μέσα σε αυτοκίνητα ή με ποδήλατα, αγόρια και κορίτσια διαφημίζουν τις παραστά σεις τους. Μοιράζουν κάρτες, φωνάζουν, τραγουδούν. Ανάμεσα στην έμπνευση και στη γελοιότητα, τα χαρούμενα πρόσωπα των θεατρίνων γίνονται ένα με τους επισκέπτες-τουρίστες. Ολόκληρη η Αβινιόν επανασχεδιάζεται για να ζήσει τον μήνα της και θέτει το 24ωρό της στην υπηρεσία της μεγάλης γιορτής.

  • Με ένα ποτήρι ροζέ κρασί στο χέρι, με τον Ροδανό να τη διασχίζει και τη φημισμένη της γέφυρα (Le pont d΄Αvignon) τραγουδισμένη και καθοριστική για την ανάπτυξη της πόλης (δημιούργημα του 12ου-13ου αιώνα, προσέφερε στη Γαλλία ένα άνοιγμα και μια επικοινωνία με τους εμπόρους της υπόλοιπης Ευρώπης), η Αβινιόν γιορτάζει εφέτος και τα επτακόσια χρόνια από την έλευση των Παπών. Ολα γύρω της θυμίζουν το παρελθόν της…

  • Με άξονα τους δημιουργούς-ταξιδιώτες που διασταυρώνονται στην Αβινιόν με τις αποσκευές τους γεμάτες μνήμες και ιστορίες από εξορίες και εξόδους, το εφετινό 63ο Φεστιβάλ μοιάζει να είναι αφιερωμένο στις συναντήσεις- ανθρώπων και πολιτισμών. Ανάμεσά τους ο Λιβανοκαναδός από το Κεμπέκ Ουαντί Μουαβάντ, ο εγκατεστημένος στη Γαλλία Ισραηλινός Αμος Γκιτάι, ο Ολλανδός Γιόχαν Σίμονς, ο Πολωνός Κριστόφ Βαρλικόφσκι και οι γνώριμοι από τα παλιά, ο Πίπο Ντελμπόνο, Ιαν Φαμπρ, Κρίστοφ Μαρτάλερ και οι Γάλλοι Κλοντ Ρεζί, Κριστόφ Ονορέ.

  • Με πολλούς και διαφορετικούς χώρους, εκ των οποίων οι δεκαεννέα αποτελούν τον βασικό κορμό, ανάμεσά τους η Αυλή στο Παπικό Ανάκτορο, το Φεστιβάλ της Αβινιόν δείχνει οργανωμένο σε κάθε λεπτομέρεια: μπροσούρες, αφίσες, χάρτες και υλικό είναι στη διάθεση κάθε ενδιαφερομένου, ενώ οι μετακινήσεις στις εκτός κέντρου περιοχές γίνονται με λεωφορείαnavette του φεστιβάλ. Θέατρο, εκθέσεις, αφιερώματα, μουσικές βραδιές και συζητήσεις έχουν βρει εδώ και δεκαετίες τη θέση τους.
  • Στο «Σπίτι του Ζαν Βιλάρ», χώρο που πήρε το όνομα του ιδρυτή του Φεστιβάλ της Αβινιόν, ένα ξεχωριστό αφιέρωμα στα πενήντα χρόνια από τον θάνατο του Ζεράρ Φιλίπ και μια έκθεση για τον Κρεγκ και τη μαριονέτα εγκαινιάστηκαν με την έναρξη των εκδηλώσεων.
  • Ο «πρίγκιπας» της Αβινιόν

  • Τον προσεχή Νοέμβριο θα κλείσει μισός αιώνας από τον θάνατο του Ζεράρ Φιλίπ (ήταν 37 ετών). Φίλος τού Ζαν Βιλάρ, ο αγαπημένος ηθοποιός της Γαλλίας είχε ταυτιστεί με το θέατρο αλλά και με την Αβινιόν- ήταν ο «Πρίγκιπας του Αμβούργου» του Κλάιστ. Εκπρόσωπος της αιώνιας νεότητας, αυτός ο εύθραυστος ηθοποιός πρόλαβε να ερμηνεύσει μια μεγάλη γκάμα κλασικών ρόλων στο θέατρο και μια σειρά κινηματογραφικών ηρώων- από τον Φαν Φαν Λα Τυλίπ ως τον Ζυλιέν Σορέλ του «Κόκκινου και του Μαύρου» του Στεντάλ. Το φεστιβάλ τον τιμά με μια έκθεση αλλά και με την προβολή των ταινιών του.

  • Ο σκηνοθέτης Αμος Γκιτάι…

  • Ο ισραηλινός σκηνοθέτης- κυρίως του κινηματογράφου- Αμος Γκιτάι γεννήθηκε στη Χάιφα το 1950. Ακολουθώντας το παράδειγμα του πατέρα του σπούδασε αρχιτεκτονική. Το 1973 κλήθηκε στον πόλεμο και μέσα από αυτή την εμπειρία του στράφηκε προς τον κινηματογράφο. Ξεκίνησε την καριέρα του σκηνοθετώντας ντοκυμαντέρ πολιτικού περιεχομένου, όπως το «Field Diary», με το οποίο ασκούσε κριτική στον πόλεμο στον Λίβανο. Το 1983 λογοκρίθηκε και έφυγε από την πατρίδα του για τη Γαλλία. Εμεινε δέκα χρόνια και επέστρεψε μετά τη νίκη του Ράμπιν και τη Συμφωνία του Οσλο. Δούλεψε στη Γαλλία, ενώ ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην αρχιτεκτονική με ένα μεταπτυχιακό στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ.
  • Διατηρώντας δύο πατρίδεςμαζί με τη Γαλλία-, ο ισραηλινός σκηνοθέτης έχει γυρίσει περισσότερες από δεκαπέντε ταινίες. Το στυλ του έχει επηρεαστεί από το ευρωπαϊκό σινεμά αλλά και από το προσωπικό ενδιαφέρον του για την αρχιτεκτονική. Μεγάλες σκηνές, μεγάλα διαστήματα σιωπής και ατμοσφαιρική μουσική χαρακτηρίζουν τα έργα του. Βαθιά πολιτικός, διαπραγματεύεται ιδέες και θέματα γύρω από την πατρίδα του, τον πόλεμο και τη θρησκεία, την καταπίεση των γυναικών, ενώ τα μη πολιτικά θέτουν ερωτήματα για τη σχέση του ανθρώπου με το κοινωνιολογικό του σύμπαν.

…και η παράσταση των «Υιών»

  • Στην περιοχή Carriére de Boulbon, σε απόσταση δεκαπέντε λεπτών από το κέντρο της πόλης, τα λεωφορεία του φεστιβάλ μετέφεραν, την περασμένη Τρίτη το βράδυ, τους θεατές για την πρεμιέρα, που σηματοδοτούσε παράλληλα και την έναρξη του 63ου Φεστιβάλ της Αβινιόν. Μέσα από καταπράσινες εκτάσεις, φθάσαμε στα παλιά λατομεία με τους μεγάλους βράχους να τυλίγουν τη σκηνή, θυμίζοντας το Θέατρο Πέτρας στη δική μας Πετρούπολη και το Θέατρο Βράχων στον Βύρωνα μαζί.

  • Τηλεοπτικές οθόνες, τοποθετημένες δεξιά και αριστερά του χωματόδρομου, πρόβαλλαν σκηνές από ντοκυμαντέρ του Αμος Γκιτάι. Η είσοδος στον χώρο του θεάτρου άρχισε σαράντα λεπτά πριν από την παράσταση, καθώς αγόρια και κορίτσια με κόκκινες μπλούζες και το σήμα του φεστιβάλ άρχισαν να κόβουν τα εισιτήρια (οι τιμές ήταν 33 ευρώ και 27 τα μειωμένα).

  • Πέντε εργάτες-ηθοποιοί πελεκούσαν την πέτρα μισή ώρα τουλάχιστον προτού αρχίσει η παράσταση, δίνοντας με τον ήχο τους φυσική συνέχεια στο τοπίο. Ενα σκηνικό από τέσσερις μεγάλες σιδερένιες σκαλωσιές είχε τοποθετηθεί στον χώρο, μαζί με βαρέλια και δύο μικρές υπερυψωμένες σκηνές: η μία για τη ζωντανή ορχήστρα των δύο οργάνων και η άλλη με το μικρό γραφείο και την καρέκλα, όπου θα καθόταν ο αφηγητής. Μετά τον πρόλογο και ανάμεσα στις επτά σκηνές που είναι χωρισμένο το έργο, παρενέβαιναν μουσικά ιντερμέδια με- χωρίς τραγούδι.

  • Βασισμένο στην «Ιστορία του Ιουδαϊκού Πολέμου» του Ιώσηπου Φλαβίου (1ος αιώνας μ.Χ.) που περιγράφει την κατάκτηση της Ιουδαίας από τους Ρωμαίους και την καταστροφή της Ιερουσαλήμ (το 70 μ.Χ.), το θέαμα «Ο πόλεμος των υιών του φωτός εναντίον των υιών του σκότους» του Γκιτάι φέρνει επί σκηνής ηθοποιούς από διαφορετικές χώρες, με διαφορετικές γλώσσες- γαλλικά, αγγλικά, εβραϊκά, ιουδαϊκά, αραβικά-, με τη Ζαν Μορό στον ρόλο του αφηγητή Ιώσηπου να εισέρχεται στον χώρο με τα ξανθά κοντά μαλλιά της και το λευκό κοστούμι της- μόνο η φωνή της θυμίζει τη γαλλίδα ηγερία του κινηματογράφου.

  • Στην Επίδαυρο, όπου η παράσταση θα έρθει στις 24 και 25 Ιουλίου (με ελληνικούς υπέρτιτλους), προσκεκλημένη του Φεστιβάλ Αθηνών, θα προστεθεί στον θίασο ο Δημήτρης Καταλειφός: ανάμεσα στις επτά σκηνές του έργου θα κάνει μια μικρή περίληψη- εισαγωγή στα ελληνικά (κάτι ανάλογο θα συμβεί στη Βαρκελώνη και στην Κωνσταντινούπολη με ντόπιους ηθοποιούς). Μαζί με τους συναδέλφους του από την Ισπανία και την Τουρκία παρακολούθησε τις τελευταίες πρόβες και ήταν παρών στην πρεμιέρα της Αβινιόν. Οπως και η σκηνογράφος Χλόη Ομπολένσκι, που υπογράφει την καλλιτεχνική επιμέλεια του «Πολέμου των υιών».

  • Μία ώρα και σαράντα λεπτά διαρκεί το θέαμα του Αμος Γκιτάι που βασίζεται σε αφηγήσεις και όχι σε ερμηνείες, με τους ηθοποιούς είτε να διαβάζουν τα κείμενά τους (όπως στην περίπτωση του Ιώσηπου και του Τίτου) είτε να τα απαγγέλλουνμε μοναδική εξαίρεση τη νεαρή αιχμάλωτο των Ρωμαίων στην Ιερουσαλήμ. Σε ορισμένα σημεία για λόγους έντασης οι αφηγήσεις είναι παράλληλες. Με περιγραφές των αγριοτήτων που υπέστησαν οι εβραίοι και ξεκάθαρη διάθεση του σκηνοθέτη να προσεγγίσει το θέμα μέσα από τα γεγονότα της σημερινής Μέσης Ανατολής, η παράσταση του Αμος Γκιτάι είναι πρώτα απ΄ όλα μια πολιτική κίνηση- όχι μια θεατρική πράξη.

  • Αρρυθμη, επίπεδη, η παράσταση δεν προκαλεί συναισθήματα, δεν συγκινεί. Οι αρχικές ελπίδες, κυρίως λόγω σκηνικού, εξαντλούνται γρήγορα δίνοντας τη θέση τους σε επαναλαμβανόμενες σκηνοθετικές λύσεις. Το χλιαρό χειροκρότημα επιβεβαίωσε τη γενική αίσθηση που είχε διαφανεί καθ΄ όλη τη διάρκεια της παράστασης. Το κοινό έσπευσε στα λεωφορεία για να επιστρέψει intra muros.

  • Η Ζαν Μορό επιστρέφει

Η Ζαν Μορό σε στιγμιότυπο από τον «Πόλεμο των υιών»

«Ημουν 19 ετών,δεν είχα ακόμη μπει στην Κομεντί Φρανσέζ, ήμουν στο Κονσερβατουάρ, όταν ένας συμφοιτητής μου με ρώτησε: «Ξέρεις κάποιον Ζαν Βιλάρ; Κάνει ακρόαση για νέες ηθοποιούς». Και πήγα. Και με πήρε. Ηταν το 1947: η πρώτη μου χρονιά στο θέατρο, η πρώτη χρονιά του Φεστιβάλ της Αβινιόν.Αργότερα επρόκειτο να συνεργαστώ με τον Ζεράρ Φιλίπ, αλλά δεν έγινε τελικά η δουλειά». Υστερα από εξήντα δύο χρόνια, στα 81 της, η Ζαν Μορό επιστρέφει στην Αβινιόν ερμηνεύοντας τον ρόλο του αφηγητή Ιώσηπου στον «Πόλεμο των υιών» που σκηνοθετεί ο Αμος Γκιτάι. Η γαλλίδα ηθοποιός με τη βαθιά βραχνή φωνή, άλλοτε πρωταγωνίστρια στο θέατρο και στον κινηματογράφο, φέρει τη γοητεία των εμπειριών της- καλλιτεχνικών και προσωπικών. «Τη χρειαζόμαστε την Αβινιόν» λέει σήμερα και συνεχίζει: «Αποτελεί τον καθρέφτη του σύγχρονου θεάτρου. Αλλιώς ήταν το θέατρο το 1947 κι αλλιώς είναι σήμερα. Ετσι άλλαξε και η Αβινιόν».

  • ΑΜΟΣ ΓΚΙΤΑΪ: «Το κείμενο αντιπροσωπεύει τους εφιάλτες μου»

Τα παλιά λατομεία,σε απόσταση δεκαπέντε λεπτών από το κέντρο της πόλης,αποτελούν το φυσικό σκηνικό όπου εκτυλίσσεται ο «Πόλεμος των υιών»

Με διάθεση να προτείνει να παιχθεί του χρόνου και στην Παλαιστίνη και στην πατρίδα του «Ο πόλεμος των υιών», ο Αμος Γκιτάι μίλησε στο«Βήμα» για την παράσταση, την πολιτική επικαιρότητα και την Επίδαυρο.

– Γιατί επιλέξατε το κείμενο του Ιώσηπου;

«Χρόνια τώρα το διαβάζω και το ξαναδιαβάζω. Μια πρώτη σκηνική μεταφορά έκανα άλλωστε πριν από δεκαπέντε χρόνια, στην Μπιενάλε της Βενετίας, όπου παίχθηκε στο παλιό εβραϊκό γκέτο. Τώρα νιώθω ότι η επικαιρότητα είναι ακόμη πιο καυτή. Το κείμενο του Ιώσηπου είναι λογοτεχνικό, λεπτομερές, πυκνό και σαφές και ο ίδιος είναι συγχρόνως ιστορικός, στρατευμένος και δημοσιογράφος. Ως αφηγητής βρίσκεται ανάμεσα σε δύο κόσμους, δύο πολιτισμούς, και διηγείται τον πόλεμο των Ρωμαίων εναντίον των Εβραίων στην Παλαιστίνη. Εβραίος ο ίδιος, από γέννα, βρίσκεται αιχμάλωτος και για να σωθεί υποχρεώνεται να διηγηθεί τους θριάμβους των κατακτητών».

– Με την παράστασή σας υπογραμμίζετε την επικαιρότητα του έργου;

«Στη Μέση Ανατολή η Ιστορία κάνει κύκλους και αυτό το κείμενο επιστρέφει θέτοντας ερωτήματα για το σήμερα τόσο στο Ισραήλ όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες και την κατακτητική τους διάθεση. Πώς μια αυτοκρατορία παρεμβαίνει σε μια μικρή χώρα που κάνει αντίσταση και την ίδια στιγμή αντιμετωπίζει έναν εμφύλιο θρησκευτικό πόλεμο; Αυτό το κείμενο αντιπροσωπεύει τους εφιάλτες μου και κολυμπά στη μνήμη μου- και αν ενίοτε απομακρύνεται, επιστρέφει πάντα μέσα μου».

– Ποια πιστεύετε ότι είναι η λύση σήμερα;

«Πιστεύω ότι η συνύπαρξη είναι πλέον ο μόνος δρόμος. Είναι πολυτέλεια να μην είμαστε αισιόδοξοι. Τόσο ο λαός στην Παλαιστίνη όσο και ο ισραηλινός λαός, τα δύο τρίτα τουλάχιστον, πιστεύουν ότι πρέπει οι ηγεσίες να τα βρουν. Οι ηγέτες δεν έχουν παρά να ακολουθήσουν τη βούληση των λαών τους».

– Τι σημαίνει για εσάς η Επίδαυρος;

«Είναι ένας μοναδικός χώρος, ένα όνειρο για μένα. Προφανώς και θα διαμορφώσουμε την παράσταση για να παιχθεί στο αρχαίο θέατρο».

– Πιστεύετε ότι μια παράσταση που βασίζεται στην αφήγηση είναι θέατρο;

«Ο Μπρουκ, που είναι για μένα ο κορυφαίος σκηνοθέτης, το έχει κάνει πολύ πριν από μένα. Με μεγάλη επιτυχία μάλιστα. Οπότε γιατί όχι;».

  • αποστολή ΜΥΡΤΩ ΛΟΒΕΡΔΟΥ | TO BHMA, Κυριακή 12 Ιουλίου 2009

Του θεάτρου οι κοινότητες

Aπό την Αβινιόν έως την Πειραιώς 260, την «καρδιά» του Φεστιβάλ Αθηνών, το θέατρο στέλνει μηνύματα στην πολιτική εξουσία. Ή μήπως συμβαίνει το αντίστροφο: εισπράττει το πολιτικό κενό και καλλιεργεί στο κοινό την κριτική διάθεση απέναντι στην κοινωνική και οικονομική κρίση;

Η συνάντηση – θεσμός στη γαλλική μεσαιωνική πόλη, που αριθμεί 63 χρόνια ζωής και –πλέον– 600.000 επισκέπτες, μοιάζει φέτος με σταθμό μετεπιβίβασης. «Οι καλλιτέχνες εναποθέτουν τις αποσκευές τους», παρατηρεί ο γαλλικός Τύπος. Εξορίες, μετακινήσεις πληθυσμών, επιθυμίες που συνθλίβονται και όνειρα που παραμένουν στο φαντασιακό γιατί οι καιροί (ήταν άραγε κάποτε διαφορετικά;) δεν ευνοούν τις «εξόδους». Μαδαγασκάρη, Κονγκό, Παρίσι, Πάτρα, Κάιρο… Ο κατάλογος των πόλεων μακρύς, χωρίς αρχή και τέλος. Οπως και των αναγκαστικών μετακινήσεων. Ανθρωποι τραυματισμένοι, αθύρματα της ιστορίας. Ανδρες και γυναίκες χωρίς όνομα, διαρκώς λησμονημένοι.

Στα Λατομεία της Μπουλμπόν ο ιστορικός Ιώσηπος Φλάβιος (1ος αι. μ. Χ.) αφηγείται, με τη διαμεσολάβηση του σκηνοθέτη Αμος Γκιτάι, τα πάθη του ιουδαϊκού λαού. Στο Palais des Papes ο Λιβανοκαναδός Wajdi Mouawad παρουσιάζει μια τριλογία, βιωματική σε μεγάλο βαθμό. Γεννήθηκε στο Λίβανο, μετανάστευσε με τους γονείς του στο Παρίσι, εγκαταστάθηκαν στο Κεμπέκ. Εχασε την παιδική του ηλικία όχι όμως και την αγάπη του για τους ανθρώπους. Οι παραστάσεις του συγκινούν με την απλότητα και τρυφερότητα που αναδίνουν. Τα δέματα, οι βαλίτσες, τον στοιχειώνουν. Επανέρχονται στον σκηνικό χώρο, σαν μια υπόμνηση. Οι τέσσερις (πραγματικοί) μουεζίνηδες που εμφανίστηκαν προχθές στην Πειραιώς 260, στην παράσταση «Radio Muezzin», ίσως είναι από τους τελευταίους αφού η αιγυπτιακή κυβέρνηση σκοπεύει να τους αντικαταστήσει με ραδιόφωνα. Συμμετέχουν στην ομάδα Rimini Protokoll (με έδρα το Βερολίνο) και η έξοδος από τη χώρα τους δεν είναι πάντα τόσο απλή υπόθεση.

Η διαπολιτισμική γέφυρα ανάμεσα στην Αθήνα και στην Αβινιόν (τα δύο φεστιβάλ συνεργάζονται ούτως ή άλλως) ενώνει μικρές ιστορίες. Οσες συνθέτουν την καθημερινότητα και κινούν την ανθρωπότητα. Η ζωή θυμίζει αίθουσα αναμονής, φαίνεται να λέει ο Ελβετός Κριστόφ Μαρτάλερ στην παραγωγή του «Ρήζενμπουτσμπαχ – Μια μόνιμη αποικία» και μελοποιεί το κενό, ειρωνευόμενος την απάθεια.

Ενας ευρωπαϊκός θεατρικός θεσμός της εμβέλειας και του κύρους της Αβινιόν «δείχνει», μέσα από τις παραστάσεις που φιλοξενεί, την πολιτική εξουσία. Οχι όμως στρατευμένα ή καταγγελτικά. Ενεργοποιεί τους θεατές, οξύνει την κριτική τους διάθεση, τους βοηθάει να γίνουν περισσότερο αποτελεσματικοί στον χειρισμό όχι μόνο της ψήφου αλλά και της σκέψης τους.

Το θέατρο συσπειρώνεται, συνασπίζεται, αποκτά τα χαρακτηριστικά μιας κοινότητας, με διαφορετική αισθητική, ύφος και επιλογές, αλλά με συγγενείς στόχους: Ν’ αναδείξει το πολυπληθές καραβάνι που κινείται από τόπο σε τόπο, κουβαλώντας συνήθειες, μνήμες, δυσκολίες, ελπίδες. Να στηλιτεύσει εκείνους που οφείλουν να παρέμβουν, να προσφέρουν λύσεις και ολιγωρούν είτε από αδυναμία είτε από αδιαφορία. Να περιγράψει τον κόσμο μας: νοσηρό, αφασικό, ματαιωμένο, περιδινούμενο, φοβισμένο. Και την ίδια στιγμή να τον υπονομεύσει. Να μιλήσει για τα μικρά και ανθρώπινα, που παρηγορούν και θεραπεύουν.

Το θέατρο κινείται ελεύθερα και πλουραλιστικά. Οταν «οργανώνεται» και ανησυχεί, σημαίνει ότι το ποτάμι που ρέει είναι ορμητικό, ισχυρό και αφύλακτο. Τότε η τέχνη σταματάει το μουρμουρητό και αρθρώνει λόγο οξύ και καίριο.

  • Tης Μαριας Κατσουνακη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 14/07/2009

Η Αβινιόν στο πόδι, το θέατρο γιορτάζει

    • Στην Αβινιόν, ο μήνας Ιούλιος έχει υποκατασταθεί από την έκφραση «στη διάρκεια του Φεστιβάλ». Ενας από τους σημαντικότερους ευρωπαϊκούς θεσμούς μεταμορφώνει την πόλη της νότιας Γαλλίας σε ένα γιγαντιαίο θεατρικό παζλ, με δεκάδες εκδηλώσεις. Η «Κ» ήταν εκεί και μεταφέρει τις εντυπώσεις της.
    • Εντυπώσεις από το φεστιβάλ και την πρεμιέρα του έργου του Ισραηλινού Αμος Γκιτάι που θα δούμε στην Επίδαυρο

Αυτές τις μέρες, η Αβινιόν έχει την όψη ενός γιγαντιαίου θεατρικού παζλ, στο οποίο η κάθε ψηφίδα έχει τη δική της σύντομη αφήγηση. Σε κάθε στενό δρομάκι στο κέντρο της μεσαιωνικής αυτής πόλης, σε κάθε πλατεία της, σε κάθε κτίριο, θίασοι νέων αλλά και μουσικοί και εικαστικοί καλλιτέχνες στήνουν επικοινωνία με το κοινό. Γιατί πέρα από τον Σαίξπηρ ή τον Μολιέρο, σε «πειραγμένη» ή κλασική εκδοχή, ό, τι έχει σημασία γι’ αυτούς τους εξαιρετικά νέους σε ηλικία καλλιτέχνες είναι η επαφή με τον κόσμο, η ανάγκη να μιλήσουν τη «γλώσσα» τους, να προσκαλέσουν τους περαστικούς σε μια επίσκεψη στο «σπίτι» τους. Με κοστούμια ή χωρίς, με ευρηματικούς τρόπους (άλογα, ποδήλατα, ιδιότυπες αυτοκίνητες κατασκευές) γυρνούν σε μικρές ομάδες και προσπαθούν να κερδίσουν τη συμμετοχή του κοινού, να κλείσουν μαζί του το «ραντεβού» της ημέρας. Είναι δύσκολο να μείνεις αμέτοχος στην Αβινιόν του Φεστιβάλ.

  • 1.000 θεάματα

Την περασμένη Τρίτη, ξεκίνησε η 63η διοργάνωση που θα διαρκέσει ώς τις 29 Ιουλίου και περιλαμβάνει 1.000 (!) θεάματα συνολικά (εντός κι εκτός της επίσημης διοργάνωσης). Σκηνοθετικές υπογραφές (γνώριμες πλέον και σ’ εμάς χάρη στο Φεστιβάλ Αθηνών), όπως ο Πολωνός Κριστόφ Βαρλικόφσκι ή ο Ελβετός Κριστόφ Μαρτάλερ, ο Γιαν Φαμπρ, ο Γιαν Λόουερς, ο Γιόχαν Σίμονς, ο Λιβανοκαναδός Wajdi Mouawad (κεντρικός προσκεκλημένος του φετινού φεστιβάλ με μια 12ωρη παράσταση), οι δύο σκηνοθέτες του κινηματογράφου Αμος Γκιτάι και Κριστόφ Ονορέ, στη θεατρική τους «εκδοχή», ένα πλήθος δημιουργών που ανήκουν στην πρωτοπορία της τέχνης, συνθέτουν και φέτος το πολυπολιτισμικό πρόσωπο του Φεστιβάλ της Αβινιόν. Ενα «πρόσωπο» που εστιάζει στην εξορία, στις μετακινήσεις πληθυσμών, στη μνήμη. Οπως γράφει χαρακτηριστικά η Le Monde: «Οι καλλιτέχνες εναποθέτουν τις αποσκευές τους».

Την περασμένη Τρίτη, ο Ισραηλινός σκηνοθέτης του κινηματογράφου Αμος Γκιτάι έκανε την έναρξη της φετινής 63ης διοργάνωσης (που θα διαρκέσει ώς τις 29 Ιουλίου) στα Λατομεία της Μπουλμπόν, σε μικρή απόσταση από την Αβινιόν, παρουσιάζοντας τον «Πόλεμο των υιών του φωτός κατά των υιών του σκότους», κείμενο βασισμένο στην «Ιστορία του Ιουδαϊκού πολέμου» του Ιωσήπου Φλαβίου (1ος μ. Χ. αιώνας). Η παράσταση θα μεταφερθεί στις 24 και 25 Ιουλίου στην Επίδαυρο, στο πλαίσιο του Ελληνικού Φεστιβάλ. Η Ζαν Μορό, η μεγάλη κυρία του γαλλικής σκηνής, ήταν εκεί για να φωτίσει, στον ρόλο της αφηγήτριας, ένα έργο σύνθετο, σκληρό στη λιτότητά του, που αναδεικνύει τον παραλογισμό αλλά και τις πολλές αποχρώσεις του πολέμου. Ο Ιώσηπος περιγράφει την κατάκτηση της Ιουδαίας από τους Ρωμαίους και την καταστροφή της Ιερουσαλήμ το 70 μ. Χ.

Για τον Γκιτάι ο Ιώσηπος είναι ο χρονικογράφος και ο ρεπόρτερ της εποχής του. Για τους θεατές της παράστασης θα μπορούσε να είναι ο υμνητής ενός λαού, των δεινών, των παθημάτων του, αλλά και του πάθους του για ελευθερία. Στο γυμνό περιβάλλον της απελέκητης πέτρας, ο σκηνοθέτης τοποθετεί τέσσερις σιδερένιες σκαλωσιές – πύργους, πάνω σε ρόδες κι ένα τραπέζι στο οποίο παίρνει θέση, ντυμένη στα λευκά (παντελόνι – σακάκι) η Ζαν Μορό με τη βραχνή φωνή και την υποβλητική παρουσία της. Ενας Aμερικανός ηθοποιός στον ρόλο του Τίτου, ένας Γάλλος υποδύεται τον Βεσπασιανό, ενώ ακούγονται ακόμη άλλες δύο γλώσσες, γίντις και αραβικά. Το μουσικό περιβάλλον της παράστασης είναι και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της. Ο περκασιονίστας Σαχάρ Εβέν Τζουρ παράγει τους ήχους μιας ολόκληρης ορχήστρας πάνω στις σκαλωσιές και χειροκροτείται θερμά από τους θεατές. Δύο ακόμη μουσικοί και ένας τραγουδιστής δημιουργούν μια ευπρόσδεκτη εναλλαγή στη διαρκή αφήγηση (χωρίς σχεδόν καθόλου δράση) που εξαντλεί τις αντοχές του κοινού. Φάνηκε και από τη χλιαρή υποδοχή στο τέλος – αν και επρόκειτο για πρεμιέρα με επισήμους και αρκετούς δημοσιογράφους.

  • Στην Επίδαυρο

Στην ελληνική προσαρμογή στην Επίδαυρο ο Γκιτάι θα χρησιμοποιήσει και δύο ακόμη πρόσωπα: έναν Ελληνα αφηγητή (τον Δημήτρη Καταλειφό) κι έναν Τούρκο. «Μου αρέσει να αναμειγνύω τις ιστορίες των χωρών», διευκρίνισε σε συνέντευξή του στους Ελληνες δημοσιογράφους που παρακολούθησαν την πρεμιέρα. Οπως ακριβώς προσπάθησε να κάνει και με τους Ισραηλινούς και Αραβες που «συνυπήρξαν» στη σκηνή της Μπουλμπόν. Το σχόλιό του, εξάλλου, για τη σημερινή κατάσταση στη Μέση Ανατολή πυκνώνει σε μια λέξη: συνύπαρξη. «Πρέπει να δουλέψουμε προς αυτήν την κατεύθυνση. Δεν έχουμε άλλη επιλογή. Είναι πολυτέλεια ο όποιος πεσιμισμός. Τα δύο τρίτα του πληθυσμού και των δύο λαών αυτό επιθυμούν. Απομένει να το αντιληφθούν και οι ηγέτες και να ακολουθήσουν τη βούληση των λαών τους».

  • Της απεσταλμένης μας στην Αβινιον Μαριας Κατσουνακη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 11/07/2009

Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μεσογειακών Φεστιβάλ: Ο Αμος Γκιτάι «κατεβάζει» Ζαν Μορό στην Επίδαυρο

  • Η είδηση βγήκε με καραμπόλα, μέσω Αβινιόν. Το κορυφαίο γαλλικό θεατρικό φεστιβάλ εγκαινιάζει τη συνεργασία του με το δικό μας με μια παράσταση του Ισραηλινού κινηματογραφιστή βασισμένη σε ιστορικό εβραϊκό κείμενο του 1ου αι. μ.Χ.
  • Η Ζαν Μορό πρωτοσυναντήθηκε καλλιτεχνικά με τον Γκιτάι στην ταινία του «Μια μέρα θα καταλάβεις» (2009). Εδώ σε μια σκηνή από την ταινία, που, ανάμεσα σε άλλα, θίγει και τη δίκη του Κλάους Μπάρμπι

  • «Ποιος ήταν ο Κάδμος;». Η ερώτηση της Ορτάνς Αρσαμπό, διευθύντριας μαζί με τον Βενσέν Μποντριγιέ του Φεστιβάλ της Αβινιόν, στην αρχή σχεδόν της συνέντευξης Τύπου για την ανακοίνωση του φετινού προγράμματος, ήταν αρκετή για να δώσει τον τόνο. Πρώτη είδηση του πρωινού δεν ήταν τόσο ότι ο βασιλιάς της Θήβας θα χαρίσει το όνομά του στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μεσογειακών Φεστιβάλ, που ιδρύθηκε επισήμως στη Βαρκελώνη πριν από λίγες μέρες, όσο το ότι η παραγωγή που θα εγκαινιάσει τη συνεργασία του Φεστιβάλ της Αβινιόν με τα Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, Βαρκελώνης και Κωνσταντινούπολης θα είναι μια δουλειά του Αμος Γκιτάι: «Ο πόλεμος των υιών του φωτός ενάντια στους υιούς του σκότους».
  • Ο γνωστός Ισραηλινός κινηματογραφιστής, που πήρε μια πρώτη γεύση το καλοκαίρι στην Επίδαυρο παρακολουθώντας τη θυελλώδη πρεμιέρα της «Μήδειας» στη σκηνοθεσία του Ανατόλι Βασίλιεφ, ετοιμάζει για το ίδιο θέατρο μια επική παραγωγή. Η πρεμιέρα της θα δοθεί στις 7 Ιουλίου στην Αβινιόν, στον επιβλητικό χώρο των λατομείων. Αξονας της παράστασης είναι «Ο πόλεμος των Εβραίων» του ιστορικού Φλάβιους Ζοζέφ για τον πρώτο πόλεμο των Εβραίων με τους Ρωμαίους τον 1ο αι. μ.Χ. Το επτάτομο έργο, που γράφτηκε στην αραμαϊκή και μεταφράστηκε στα ελληνικά πριν ακόμα κυκλοφορήσει, θα αποτελέσει τον πυρήνα του φιλόδοξου εγχειρήματος.
  • Σύμφωνα με τον Βενσέν Μποντριγιέ, ο Αμος Γκιτάι δουλεύει πάνω σε ένα μοντάζ διαφορετικών κειμένων αντλώντας μεταξύ άλλων υλικό και από τις αρχαίες τραγωδίες. Η παράσταση, η οποία έχει μέχρι στιγμής πρωταγωνίστρια τη Ζαν Μορό, θα περιλαμβάνει κείμενα στα εβραϊκά, αραβικά, τουρκικά, ελληνικά και αγγλικά. Μετά την Επίδαυρο θα φιλοξενηθεί στη Βαρκελώνη, ενώ τον Ιανουάριο του 2010 θα ανεβεί στον κλειστό χώρο του παρισινού «Οντεόν».
  • Το άνοιγμα της Αβινιόν στην ευρύτερη Μεσόγειο δεν οφείλεται βέβαια μόνο στο ευρωπαϊκό δίκτυο «Κάδμος» που στήθηκε προκειμένου να επιτρέψει συμπαραγωγές και να ενθαρρύνει ανταλλαγές. Οφείλεται και στην παρουσία του λιβανέζικης καταγωγής Καναδού Ουαζντί Μουαουάντ, που είναι φέτος ο τιμώμενος καλλιτέχνης του φεστιβάλ. «Παρών» στη συνέντευξη Τύπου, ο 40χρονος συγγραφέας, σκηνοθέτης και ηθοποιός και διευθυντής του Γαλλικού Θεάτρου στο Εθνικό Κέντρο Τεχνών της Οτάβα (το Εθνικό ανέβασε πρόσφατα τους «Διψασμένους» του) μίλησε με σεμνότητα για τα καλοκαιρινά σχέδιά του.
  • Το Παλάτι των Παπών θα φιλοξενήσει τα τρία πρώτα έργα της τετραλογίας «Το αίμα των υποσχέσεων». Τα «Ακτές», «Πυρκαγιές» και «Δάση» θα παρουσιαστούν σε μια βραδιά-ποταμό, από τις 8 το βράδυ μέχρι τις… 6.30 το πρωί. Το τέταρτο μέρος της τετραλογίας, που αποτελεί και την εντελώς νέα δουλειά του, θα έχει τίτλο «Ουρανοί» και θα παρουσιάζεται στο Πάρκο των Εκθέσεων σε όλη τη διάρκεια του φεστιβάλ. «Το έργο έχει πέντε πρωταγωνιστές, που συναντιούνται σε έναν απροσδιόριστο χώρο ενώ προσπαθούν να αποτρέψουν μια τρομοκρατική ενέργεια», εξήγησε, διευκρινίζοντας ότι το κείμενο θα ακούγεται σε 23 γλώσσες.
  • Εχοντας ασχοληθεί με θέματα μνήμης, καταγωγής και εξορίας που αντλούν τόσο από την προσωπική του οδύσσεια όσο και από τους αρχαίους μύθους, το θέατρο λόγου του Ουαζντί Μουαουάντ (αυτόν τον καιρό δουλεύει πάνω στον Σοφοκλή) δίνει το στίγμα του φετινού φεστιβάλ: άνοιγμα προς το μουσικό θέατρο, έμφαση σε μια πολιτικά ευαίσθητη σκηνική τέχνη και, πάνω απ’ όλα, επιστροφή στο δράμα και τους τραγικούς.
  • * Ο γνωστός μας Κριστόφ Βαρλικόφσκι από την Πολωνία θα αναμετρηθεί για πρώτη φορά με το Παλάτι των Παπών ανεβάζοντας το «(Α)pollonia», μια μουσική παράσταση βασισμένη στην αισχυλική «Ορέστεια», την ευριπιδική «Αλκηστη», το βραβευμένο με Γκονκούρ μυθιστόρημα του Τζόναθαν Λίτελ «Ευμενίδες», καθώς και μια νουβέλα της Πολωνίδας δημοσιογράφου και συγγραφέως Χάνα Κραλ για την αληθινή ιστορία μιας γυναίκας που έδινε καταφύγιο στους Εβραίους στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου για να καταδικαστεί στη συνέχεια σε θάνατο από τους ναζί.
  • * Ο Ζοέλ Ζουανό (τον γνωρίσαμε με τις «Ευτυχισμένες μέρες» του Μπέκετ στο ΚΘΒΕ) ετοιμάζει ένα έργο βασισμένο σε τραγωδίες του Σοφοκλή και του Ευριπίδη με πυρήνα την «Ισμήνη» του Γιάννη Ρίτσου.
  • * Τέλος, ένας από τους σημαντικότερους Γάλλους σκηνοθέτες, ο Κλοντ Ρεζί, έρχεται επιτέλους στην Αβινιόν με τη νέα του δουλειά πάνω στη «Θαλασσινή ωδή» του Φερνάντο Πεσόα. *
Βηρυτός και μουσικό θέατρο
  • Οι προσωπικές μαρτυρίες και τα ιστορικά ντοκουμέντα κυριαρχούν στις μετακλήσεις καλλιτεχνών από τη Βηρυτό. Θα δούμε μια έκθεση των κινηματογραφιστών και εικαστικών καλλιτεχνών Ιωάννας Χατζηθωμά και Καλίλ Γιορέιγκε, καθώς και τη νέα δουλειά των περφόρμερ-σκηνοθετών Λίνα Σανέ και Ραμπί Μρουέ πάνω στην ταινία του Ετορε Σκόλα «Μια ξεχωριστή μέρα». Ο χορογράφος Ρασίντ Ουραμντάν ετοιμάζει μια δουλειά με θέμα τους ανθρώπους που έχουν υποστεί βασανιστήρια, ενώ ο σκηνοθέτης και συγγραφέας Ζαν Μισέλ Μπρουγιέρ και η διεθνής κολεκτίβα καλλιτεχνών LFKs δουλεύουν πάνω σε μια θεατρική εγκατάσταση με θέμα τους πρόσφυγες.
  • Ο Γιόχαν Ζίμονς και ο Πάουλ Κουκ, το πάλαι ποτέ δίδυμο των ριζοσπαστικών Hollandia, θα ανεβάσουν στο Παλάτι των Παπών το «Καζιμίρ και Καρολίν» του Εντεν Φον Χόρβατ. Το άνοιγμα προς το μουσικό θέατρο ολοκληρώνεται με την πρόσκληση του Ελβετού σκηνοθέτη Κριστόφ Μαρτάλερ, τιμώμενου καλλιτέχνη της Αβινιόν για το 2010 μαζί με τον συγγραφέα Ολιβιέ Καντιό. Στις καινοτομίες του φετινού φεστιβάλ ανήκουν οι υπότιτλοι στα αγγλικά (χρόνια επιθυμία τού μη γαλλόφωνου κοινού) αλλά και ένας καινούργιος χώρος (La Fabrique) στο νησάκι Πιό, που προορίζεται να φιλοξενεί τους καλλιτέχνες και τις ομάδες τους.
  • Της ΚΑΤΙΑΣ ΑΡΦΑΡΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 26/03/2009