Category Archives: ΤΡΩΑΔΕΣ

“Τρωάδες” του Ευριπίδη στη Ρεματιά Χαλανδρίου

Οι “Τρωάδες” του Ευριπίδη, που παρουσιάστηκαν με μεγάλη επιτυχία τη χειμερινή περίοδο στο Θέατρο του Νέου Κόσμου στη νέα μετάφραση του Παντελή Μπουκάλα σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου και με τη Λυδία Κονιόρδου στον ρόλο της Εκάβης, συνεχίζουν την επιτυχημένη διαδρομή τους στο Θέατρο της Ρεματιάς όπου θα παρουσιαστούν τη Δευτέρα 12 και την Τρίτη 13 Ιουλίου.

Η ευριπίδεια τραγωδία, από τις πιο δημοφιλείς σωζώμενες τραγωδίες, παρουσιάζεται με οδηγό τη σκληρή διαχρονικότητά της. Τα δεινά του πολέμου και η συμφορά της προσφυγιάς δεν έχουν εγκαταλείψει την ανθρωπότητα από τον καιρό του Τρωικού πολέμου μέχρι σήμερα και, δυστυχώς δεν γνωρίζουν γεωγραφικά σύνορα, αφού κάθε εξουσία που ασκείται με αλαζονεία είχε και θα έχει ολέθριες συνέπειες για τους λαούς που την υφίστανται.

Ο Ευριπίδης, στα 415 π.Χ, επιλέγει να μιλήσει για όλα αυτά μέσα από τη ματιά των αιχμαλώτων γυναικών της Τροίας, που ετοιμάζονται, σκλάβες πια, να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους ακολουθώντας τους νικητές Έλληνες σε έναν νέο, άγνωστο τόπο. Στην παράσταση του Θεάτρου του Νέου Κόσμου τα σκηνικά και τα κοστούμια έχει φιλοτεχνήσει ο Άγγελος Μέντης, τη μουσική υπογράφει ο Τάκης Φαραζής, την επιμέλεια της κίνησης η Αγγελική Στελλάτου και τον σχεδιασμό των φωτισμών ο Σάκης Μπιρμπίλης. Παίζουν οι Γιάννης Τσορτέκης (Ταλθύβιος), Μαρία Καλλιμάνη (Ανδρομάχη), Μαρία Κίτσου (Κασσάνδρα), Μιχάλης Οικονόμου (Μενέλαος, Ποσειδώνας), Ιωάννα Κανελλοπούλου (Αθηνά), Αμαλία Τσεκούρα (Ελένη), Δήμητρα Λαρεντζάκη, Αιμιλία Βάλβη, Ειρήνη Τζανετουλάκου και Ελίτα Κουνάδη

Τα εισιτήρια κοστίζουν 22 ευρώ και τα φοιτητικά-νεανικά 15 ευρώ.

Advertisements

Φεστιβάλ Βύρωνα: Ιταλικές «Τρωάδες», γκρεκάνικος θρήνος…

  • Μια διαφορετική παράσταση των Τρωάδων του Ευριπίδη θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν οι φίλοι του θεάτρου την επόμενη Τετάρτη. Μια παράσταση που, όπως και ο αρχαίος τραγικός, μιλά για τη μοίρα των ηττημένων, όμως στηριγμένη σε μια διαφορετική θεατρική γλώσσα, αυτήν του λαϊκού δρώμενου.

Στηριγμένοι στις λαϊκές παραδόσεις και τελετουργίες της Grecia Salentina, της «Ελλάδας του Σαλέντο», και φυσικά στο «γκρίκο», την ελληνική διάλεκτο που ακόμα χρησιμοποιείται σε ελληνόφωνους θυλάκους στην περιοχή, οι Antonio Pizzicato και Salvatore Tramacere δημιούργησαν την παράσταση Τα Πάθη των Τρωάδων (La passione delle Troiane), ένα θέαμα που υφαίνεται στα ιταλικά για το αφηγηματικό μέρος και στα γκρεκάνικα που χρησιμοποιεί ο χορός.

Τα χορικά, με τις αρχαιοελληνικές γλωσσικές επιβιώσεις στην κατωιταλική διάλεκτο, δημιουργούν μια ατμόσφαιρα λαϊκής γιορτής με τα τραγούδια, τους χορούς και τη μουσική που παίζεται ζωντανά επί σκηνής, αναζητώντας ένα ρόλο ισότιμο με το κείμενο και τη δράση.

Έτσι απώτατο και νεότερο παρελθόν σμίγουν για να δημιουργήσουν ένα θέαμα για την άχρονη μοίρα του ξεριζωμού, έναν κοινό τόπο όπου συναντώνται ο θρήνος των Τρωάδων με το γκρεκάνικο μοιρολόι («moroloja»), η μοίρα του με τα Πάθη του Χριστού, το «Passiuna tu Christu» που τραγουδιόταν στα χωριά του Σαλέντο…

Οι ιταλικές Τρωάδες παρουσιάζονται «Στη σκιά των βράχων», στο πλαίσιο του 23ου Φεστιβάλ Βύρωνα, στις 9.00 μ.μ., με ελληνικούς υπέρτιτλους. Παίρνουν μέρος οι ηθοποιοί Silvia Ricciardelli, Alessandra Crocco, Ninfa Giannuzzi, Fabio Tinella, Fabrizio Saccomanno, Emanuela Gabrieli και οι μουσικοί Roberto Chiga (κρουστά), Riccardo Marconi (κιθάρα) και Admir Shkurtaj (φυσαρμόνικα).

«Τρωάδες» το χειμώνα

  • «Ελληνες, που το κοντάρι σας είναι βαρύτερο απ’ το μυαλό σας. Σας τρόμαξε ένα βρέφος, τιποτένιοι;» Είναι τα λόγια που απευθύνει η Εκάβη στους Ελληνες όταν της φέρνουν νεκρό τον εγγονό της, Αστυάνακτα, λίγο πριν πυρποληθεί η Τροία και η ίδια, μαζί με τις άλλες γυναίκες, συρθεί σκλάβα στα καράβια για την Ελλάδα.

Οι «Τρωάδες» του Ευριπίδη παίζονται στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου», σε μετάφραση Παντελή Μπουκάλα, σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου, χορογραφία Αγγελικής Στελλάτου, σκηνικά-κοστούμια Αγγελου Μέντη και με τη Λυδία Κονιόρδου στον ρόλο της Εκάβης.

Εχουμε συνηθίσει τις παραστάσεις αρχαίου δράματος στα καλοκαιρινά, ανοιχτά, θέατρα. Ομως ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος έχει χρόνια εμμονή με τις «Τρωάδες». Δεν του έφτασε η εμπειρία δύο χρόνια πριν, όταν τις ανέβασε με το Εθνικό Θέατρο της Αλβανίας. Πέρσι, πρότεινε το έργο του Ευριπίδη στο Φεστιβάλ Αθηνών, αλλά απέσυρε την πρόταση όταν κοινοποιήθηκε ότι το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος θα το παρουσιάσει στην Επίδαυρο.

Αποφάσισε λοιπόν να ανεβάσει «Τρωάδες» μέσα στο χειμώνα, στον δικό του χώρο, το «Θέατρο του Νέου Κόσμου». Μια τολμηρή κίνηση, αφού σε περίοδο κρίσης η παραγωγή είναι μεγάλη για μια αίθουσα 130 θέσεων και με δεκατρείς ηθοποιούς στη σκηνή.

Ο Β. Θεοδωρόπουλος είχε προτείνει στον Παντελή Μπουκάλα να κάνει τη μετάφραση, πολλά χρόνια πριν. Στόχος του ήταν η αναζήτηση της ισορροπίας στους τόνους και στη φόρμα. Ακόμα προσπάθησε να συνδέσει τον θρήνο των γυναικών με τον δημόσιο πολιτικό λόγο.

Η Κασσάνδρα (Μαρία Κίτσου), που συνήθως τη βλέπουμε να οδηγείται στον ανίερο γάμο με τον Αγαμέμνονα παραδομένη στη βακχεία, εδώ διαφοροποιείται. Μιμούμενη τη νύφη, βγαίνει προκλητικά όχι μόνο για να μαντέψει τα φρικτά μελλούμενα αλλά για να ειρωνευτεί και να καταγγείλει.

«Με ενδιέφερε η ουσία του λόγου της Κασσάνδρας, λόγου καθαρά πολιτικού» λέει ο σκηνοθέτης. «Σε σημερινές συνθήκες θα ήταν ένα άγιο καλογεράκι που, με μυαλό ταρακουνημένο από τη βαρβαρότητα που βιώνει, τολμά να εκστομίσει αλήθειες που πονούν. Τα λόγια της, σε συνδυασμό με τον δημόσιο λόγο της Εκάβης πάνω στο πτώμα του μικρού Αστυάνακτα, συνιστούν τον δικό τους «Επιτάφιο», απάντηση στον εκφυλισμό της αθηναϊκής δημοκρατίας, που είχε ως μανιφέστο τον Επιτάφιο του Περικλή».

Η Εκάβη, μέχρι ν’ ανάψει η πρώτη φλόγα που θα κάψει την Τροία, βλέπει να ξεκληρίζεται η οικογένειά της: τα αγόρια της έχουν σκοτωθεί, η κόρη της Πολυξένη σφάζεται ατιμωτικά πάνω στον τάφο του Αχιλλέα, η πιστή Ανδρομάχη (Μαρία Καλλιμάνη) σέρνεται δούλα στον πιο μισητό εχθρό της, ο εγγονός της γκρεμίζεται από τα τείχη της πόλης. Ωστόσο, η τραγική βασίλισσα είναι και η ισχυρή αντίπαλος που θα εξουθενώσει μπροστά στα μάτια του Μενέλαου (Μιχάλης Οικονόμου) την Ελένη (Αμαλία Τσεκούρα).

«Γι’ αυτό η Λυδία Κονιόρδου είναι ιδανική», συνεχίζει ο σκηνοθέτης. «Διαθέτει ταλέντο, πείρα αλλά και τεράστιες φυσικές δυνάμεις να βρίσκεται εναργής στη σκηνή, σ’ όλη τη διάρκεια του έργου, αλλάζοντας ύφος και τεχνικές. Ο Ευριπίδης τολμά να κρίνει θεούς και ανθρώπους. Είναι τόσο ελεύθερος να μιλάει για τους επεκτατικούς πολέμους της ιμπεριαλιστικής αθηναϊκής δημοκρατίας όσο και ο Τσόμσκι σήμερα όταν κρίνει την πολιτική και την δημοκρατία στις ΗΠΑ».

Θυμός και ελπίδα

Τα κοστούμια είναι σύγχρονα: μαύρα φορέματα και παλτά για τις γυναίκες, μαύρα, στρατιωτικού ύφους, ρούχα για τους άντρες του ελληνικού στρατού. Ενας κλειστός χώρος το σκηνικό, που περιβάλλεται από ξύλινο περιστύλιο δημιουργώντας κι ένα δεύτερο πάτωμα, όπου κινούνται οι στρατιώτες με επικεφαλής τον Ταλθύβιο (Γιάννης Τσορτέκης), ενώ στις άκρες του βρίσκονται τα θεολογεία της Αθηνάς και του Ποσειδώνα. Οι μουσικές του Τάκη Φαραζή γράφτηκαν πάνω σε πολυφωνικά μοτίβα θρήνων και μοιρολογιών, ενώ τα στάσιμα τραγουδιούνται.

«Ο Ευριπίδης συλλαμβάνει το μέγεθος της ανθρώπινης ψυχής μπροστά σε ακραίες καταστάσεις», λέει ο Β. Θεοδωρόπουλος. «Μου κάνει εντύπωση πόσα κοινά στοιχεία αναγνωρίζεις στις «Τρωάδες» και στις μαρτυρίες των γυναικών στον «Κοινό Λόγο» της Ελλης Παπαδημητρίου: συμπεριφορές, αισθήματα ακόμα και ατάκες μέσα στο ίδιο κοινωνικό πλαίσιο που γεννά ο πόλεμος και η βαρβαρότητα. Ανθρωποι που τα έχουν χάσει όλα απομένοντας μόνο με την αξιοπρέπεια κι έναν θυμό που μπορεί να γεννήσει ελπίδα. Θυμάμαι από αφήγηση της Ελλης Παππά τα λόγια του Ν. Μπελογιάννη προς αυτήν λίγο πριν οδηγηθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα: πρέπει να ζήσεις για το παιδί μας και για την εκδίκηση»… *

  • Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ φωτ.: Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, Κυρ. Ελευθεροτυπία, Επτά, Κυριακή 10 Ιανουαρίου 2010

Οι… χαμένες Τρωάδες

Οι... χαμένες Τρωάδες
  • Με ένα σπάνιο ηχητικό ντοκουμέντο, την ηχογράφηση των «Τρωάδων» που παρουσίασε ο Γιάννης Τσαρούχης πριν από τριάντα χρόνια στην οδό Καπλανών, κυκλοφορεί το περιοδικό «Η Λέξη».

Η έκδοση του συγκεκριμένου cd συμπίπτει με τη συμπλήρωση των είκοσι χρόνων από τον θάνατό του καλλιτέχνη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή μη γνωρίζοντας την ύπαρξη του συγκεκριμένου ντοκουμέντου. Μάλιστα, αν και ο ίδιος είχε απαγορεύσει ρητά την όποια ηχογράφηση ή μαγνητοσκόπησή της, στο τέλος της ζωής του το είχε μετανιώσει, σύμφωνα με τη Σμάρω Στεφανίδου, την Εκάβη της παράστασης.

Παρά τις απαγορεύσεις του Τσαρούχη ο συλλέκτης Βασίλης Κυριακίδης, ζαχαροπλάστης στο επάγγελμα, αλλά κινητή εγκυκλοπαίδεια του θεάτρου (αρκεί ότι έχει ηχογραφήσει πάνω από 300 παραστάσεις) «λαθραία» ηχογράφησε την παράσταση στις 7 Οκτωβρίου 1977, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.

Ο Γιάννης Τσαρούχης παρουσίασε τις «Τρωάδες» σε μια εξ ολοκλήρου δική του ανάγνωση (μετάφραση, σκηνοθεσία) και με τη σφραγίδα της προσωπικής του αισθητικής (σκηνικά, κοστούμια), αρχικά σε ένα γκαράζ, στην οδό Καπλανών 6. Είχε επιλέξει τον συγκεκριμένο χώρο, «ανοιχτό, με γκρεμίσματα που να δείχνουν απομεινάρια νεοκλασικού οικήματος» κι είχε στήσει μόνο «ένα παταράκι», σημειώνει η ανιψιά του Νίκη Γρυπάρη που συμμετείχε στον χορό της παράστασης.

Η πρεμιέρα δόθηκε στις 3 Νοεμβρίου 1977 και ακολούθησαν 20 παραστάσεις. Στη συνέχεια «μετακόμισε» στο «Δημοτικό Θέατρο Πειραιά» (από την 1/10/1977) όπου παίχτηκε για μία ακόμη εβδομάδα.

Ο καλλιτέχνης ήθελε ο λόγος να είναι πεζός χωρίς να χάσει το ποιητικό του ρίγος και ζητούσε από τους ηθοποιούς να μην έχουν καθόλου στόμφο.

Ο Βασίλης Νικολαϊδης, υπεύθυνος για την επιμέλεια της ηχογράφησης, όταν είχε δει την παράσταση είχε μείνει με το στόμα ανοιχτό. «Δεν μπορούσα να φανταστώ τέτοια μετάφραση. Πρώτη φορά ακούστηκε έτσι ο τραγικός λόγος, οικείος, με χιούμορ και σαρκασμό» τονίζει. «Ο Τσαρούχης γαλουχήθηκε στο θέατρο. Προτού κάνει αυτή την παράσταση είχε πει: «για πρώτη θα κάνω κάτι μόνος μου και δεν θα υποκύψω σε αμόρφωτους σκηνοθέτες»».

Οι επιλογές του για τους ρόλους δεν ήταν ηθοποιοί τραγωδίας (Σμάρω Στεφανίδου, Σαπφώ Νοταρά, Χρήστος Τσάγκας, Εύα Κοταμανίδου, Αλίκη Γεωργούλη, Γιάννης Φακής, Κατερίνα Χέλμη, Βίλμα Τσακίρη, Νίκος Γαλιάτσος). Η Εύα Κοταμανίδου θυμήθηκε, χθες, την ατμόσφαιρα των προβών στο σπίτι του Τσαρούχη και η Κατερίνα Χέλμη την αύρα του.

  • Αντιγόνη Καράλη, ΕΘΝΟΣ, 01/12/2009

«Πειρατική» αιωνιότητα για «Τρωάδες» Τσαρούχη

Μια μακέτα. Κάμποσες ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Φυσικά, άπειρες αναμνήσεις. Ο,τι ελάχιστο είχε διασωθεί από τις ιστορικές σήμερα, avant garde στην εποχή τους, «Τρωάδες» του Γιάννη Τσαρούχη. Τουλάχιστον, αυτό νομίζαμε. Χάρη σε μια λαθραία, «πειρατική» ηχογράφηση ενός φανατικού θεατρόφιλου, του συλλέκτη Βασίλη Κυριακίδη, οι «Τρωάδες» του ’77, δουλειά που συμπύκνωνε την αισθητική και τη «φιλοσοφία» του Τσαρούχη για το αρχαίο δράμα, την τέχνη και τη ζωή, διασώθηκαν.

Η ειρωνεία είναι ότι ο ίδιος απαγόρευε ρητά την ηχογράφηση και τη μαγνητοσκόπησή τους. Πολύ αργότερα θα το μετάνιωνε. Ευτυχώς, υπήρχε ο κύριος Κυριακίδης, ζαχαροπλάστης στο επάγγελμα, με τα δύο καλά κρυμμένα κασετοφωνάκια του -για να μη χάνει ούτε «και» όταν τελείωνε η κασέτα- που απ’ το ’59 έχει ηχογραφήσει -λαθραία φυσικά- τους πάντες. Βεάκη, Μινωτή, Χορν, Λαμπέτη, Κατράκη…

Σήμερα το πολύτιμο, ηχητικό ντοκουμέντο των «Τρωάδων», με αφορμή τα 20 χρόνια από το θάνατο του αλησμόνητου «δασκάλου», διανέμεται με το περιοδικό «Η Λέξη» των Αντώνη Φωστιέρη και Θανάση Νιάρχου (τεύχος 201). «Γιατί η αδιάλειπτη παρουσία του στη ζωή μας θέλουμε να είναι συνεχής», τονίζει ο Νιάρχος.

Η ευριπίδεια τραγωδία, σε μετάφραση και διδασκαλία Γιάννη Τσαρούχη, παρουσιάστηκε για 20 βραδιές στο γκαράζ της οδού Καπλανών τον Σεπτέμβριο του ’77 (πρώτη παράσταση: 3 Σεπτεμβρίου). Αυτομάτως έγινε το θεατρικό γεγονός της χρονιάς. Ο Τσαρούχης έψαχνε καιρό για ένα χώρο ανοικτό, γκρέμισμα με «απομεινάρια» νεοκλασικών κτηρίων. Εκεί, λοιπόν στην Καπλανών στο Κολωνάκι, με φυσική σκηνογραφία τις ντουλάπες, τα μισά παράθυρα και τις εναπομείνασες μπογιές των ρημαγμένων νεοκλασικών, έστησε ένα παταράκι. Ηταν η σκηνή τών έτη -φωτός μπροστά από την εποχή- «Τρωάδων» του.

Λόγω βροχών, την 1η του Οκτωβρίου, η δουλειά που έγινε μύθος χάρη στο κοινό της -η επίσημη κριτική σκανδαλίστηκε!- μεταφέρθηκε στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. «Πάντοτε ήτανε φίσκα. Και κάθε μέρα, οι θεατές, ασχέτως μόρφωσης, κουλτούρας ή προέλευσης, φεύγαν κλαμένοι», θυμάται η ανιψιά του, Νίκη Γρυπάρη, που συμμετείχε στο Χορό.

Ο Τσαρούχης γνώριζε την αρχαία τραγωδία καλά. Την είχε δουλέψει στο Εθνικό Θέατρο και με τον Κάρολο Κουν. «Ηθελε, όμως, να ανεβάσει με άλλο ύφος το αρχαίο δράμα. Να το απελευθερώσει από τον στόμφο», θυμάται η Κασσάνδρα των «Τρωάδων», Εύα Κοταμανίδου. Το είχε, άλλωστε, δηλώσει: «Είναι η πρώτη φορά που κάνω κάτι μόνος μου, ελεύθερος, και δεν υπόκειμαι σε αμόρφωτους σκηνοθέτες».

«Ηταν η πρώτη φορά που ακούστηκε έτσι ο τραγικός λόγος», τόνισε στη χθεσινή παρουσίαση του cd στο «Θέατρο Τέχνης» της Φρυνίχου ο επιμελητής της ηχογράφησης Βασίλης Νικολαΐδης.

Πέραν της επαναστατικής μετάφρασης, που ήταν «σχεδόν πεζή, χωρίς να χάνεται το ποιητικό ρίγος», όπως σημείωσε η Κοταμανίδου, ο Τσαρούχης ζητούσε και επαναστατική για την εποχή ερμηνεία, στη «γραμμή» του «Θεάτρου Τέχνης». «Μας ζητούσε να μιλάμε απλά», αποκαλύπτει η Κοταμανίδου. «Ζητούσε την αφαίρεση, τη λιτότητα», προσέθεσε η Ασπασία Παπαδοπεράκη, μέλος του Χορού.

Ανατροπή ήταν και η διανομή, από μόνη της. Ο Τσαρούχης επέλεξε ηθοποιούς που κανείς δεν φανταζόταν ότι μπορούσαν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της τραγωδίας. Η Εκάβη-Σμάρω Στεφανίδου και η Κορυφαία-Σαπφώ Νοταρά έκαναν το λόγο του Ευριπίδη «να ακουστεί οικείος, σύγχρονος». Το cd είναι αδιάψευστος μάρτυρας.

Συγκινημένοι χθες στο «Θέατρο Τέχνης» αποσπάσματά του άκουσαν οι πρωταγωνίστριες των «Τρωάδων», η Εκάβη-Σμάρω Στεφανίδου, η Ελένη-Κατερίνα Χέλμη, ο στρατιώτης-Γιώργος Χρονάς, η Τζένη Σακκά, που συμμετείχε στο Χορό, ο Διαγόρας Χρονόπουλος, ο Σταμάτης Φασουλής, ο Κωνσταντίνος Κούφαλης, ο Μιχάλης Μητρούσης κ.ά.

Οι «Τρωάδες» ανέβηκαν με Ταλθύβιο τον Χρήστο Τσάγκα, Ανδρομάχη την Αλίκη Γεωργούλη, Μενέλαο τον Γιάννη Φακή, Αθηνά τη Βίλμα Τσακίρη και Ποσειδώνα τον Νίκο Γαλιάτσο. Στις παραστάσεις της οδού Καπλανών, Ελένη ήταν η Μαρία Κωνσταντάρου – στο Δημοτικό Πειραιά η Κατερίνα Χέλμη.

Λίγοι γνωρίζουν ότι επιθυμία του Τσαρούχη ήταν να ερμηνευτεί η Κασσάνδρα, η Ανδρομάχη και η Ελένη από ένα πρόσωπο: την Ελλη Λαμπέτη. Που πάντως, δειλιάζοντας, αρνήθηκε.

Ο Τσαρούχης μετά τις «Τρωάδες» ανέβασε το 1982 τους «Επτά επί Θήβας» σε Θήβα, Λυκαβηττό και Ελευσίνα. Το ’85 αναβίωσε τις «Τρωάδες» στο αρχαίο Στάδιο των Δελφών. Το ’89 προετοίμαζε, εις μάτην, για το Δημοτικό Πειραιά τον «Ορέστη» του Ευριπίδη.

* Από τον «Σείριο» κυκλοφόρησε το ’95 το cd «Ο Γιάννης Τσαρούχης διαβάζει και παίζει «Τρωάδες»». *

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 1 Δεκεμβρίου 2009

«Τρωάδες» του Ευριπίδη παρουσιάζει το ΚΘΒΕ στην Επίδαυρο στις 7 και 8 Αυγούστου

  • Με τη Λήδα Πρωτοψάλτη

Η Λήδα Πρωτοψάλτη στο ρόλο της Εκάβης και η Μαρία Ναυπλιώτου ως Ανδρομάχη

Το αντιπολεμικό αριστούργημα του Ευριπίδη «Τρωάδες» παρουσιάζει το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ), στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου στις 7 και 8 Αυγούστου, σε μετάφραση της Ελένης Βαροπούλου και τη Λήδα Πρωτοψάλτη στο ρόλο της Εκάβης. Η υπόθεση έχει ως εξής: σε ένα βομβαρδισμένο σχολείο, ανάμεσα σε σπασμένα θρανία, πεταμένα βιβλία, ρημαγμένους τοίχους, μια ομάδα παιδιών «παίζει» τους Θεούς, από τον Πρόλογο των Τρωάδων του Ευριπίδη. Σε αυτόν το χώρο -προσωρινό στρατόπεδο άμαχων- θα συγκεντρωθούν οι γυναίκες της Τροίας και το μοιρολόι τους θα γίνει ο θρήνος όλων των ηττημένων και εξορισμένων του κόσμου, μια πανανθρώπινη κραυγή διαμαρτυρίας. Το Κ.Θ.Β.Ε. παρουσιάζει το πάντα επίκαιρο αντιπολεμικό έργο του Ευριπίδη, που πρωτοπαίχτηκε στα Μεγάλα Διονύσια το 415 π.Χ., στα χρόνια του Πελοποννησιακού Πολέμου. Τη σκηνοθεσία υπογράφει η Νικαίτη Κοντούρη. Στην παράσταση παίζουν, εκτός από τη Λήδα Πρωτοψάλτη και οι: Μαρία Ναυπλιώτου, Φαίδωνας Καστρής, Λαμπρινή Αγγελίδου, Μελέτης Ηλίας, Πηνελόπη Μαρκοπούλου, Ιφιγένεια Δεληγιαννίδη.

  • Αθήνα – ΤΟ ΒΗΜΑ, Δευτέρα 3 Αυγούστου 2009  [ 18:16 ]

Διαχρονικός αντιπολεμικός θρήνος

Η Λήδα Πρωτοψάλτη, ως Εκάβη, στις «Τρωάδες»
  • Τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη παρουσιάζει, σήμερα, αύριο και το Σάββατο, στο Θέατρο Δάσους, το ΚΘΒΕ, σε μετάφραση της Ελένης Βαροπούλου και σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη. Στις 7 και 8 Αυγούστου θα παρουσιαστεί στην Επίδαυρο. Πέραν της περιοδείας ανά την Ελλάδα, το ΚΘΒΕ θα παρουσιάσει τις «Τρωάδες» στους Δελφούς (8/7), στο πλαίσιο της Διεθνούς Συνάντησης Αρχαίου Δράματος, με θέμα «Ξένος – Μέτοικος».
  • Η παράσταση του ΚΘΒΕ σηματοδοτεί την πρώτη εμφάνιση της Λήδας Πρωτοψάλτη, μετά από 50 χρόνια ευδόκιμης πορείας (Θέατρο Τέχνης, ελεύθερο θέατρο, «ψυχή» της «Στοάς» τα τελευταία 35 χρόνια) στην Επίδαυρο. Τους άλλους ρόλους ερμηνεύουν: Μαρία Ναυπλιώτου, Λαμπρινή Αγγελίδου, Πηνελόπη Μαρκοπούλου, Φαίδων Καστρής, Μελέτης Ηλίας, Ιφιγένεια Δεληγιαννίδη, Δημήτρης Μακαλιάς, Μαρία Δερεμπέ κ.ά.
  • Σ’ ένα βομβαρδισμένο σχολείο, ανάμεσα σε σπασμένα θρανία, πεταμένα βιβλία, ρημαγμένους τοίχους, μια ομάδα παιδιών «παίζει» τον πρόλογο των «Τρωάδων». Σ’ αυτό το χώρο – προσωρινό στρατόπεδο αμάχων – συγκεντρώνονται οι Τρωαδίτισσες και το μοιρολόι τους θα γίνει ο θρήνος όλων των ξεριζωμένων του κόσμου, από τους κατακτητικούς πολέμους. Αλλες δεκατέσσερις γυναίκες αιχμάλωτες, έγκλειστες σε ένα χώρο μεταγωγής, μαζί με τέσσερα παιδιά, θρηνούν «γι’ αυτά που έπαθαν και γι’ αυτά που θα ‘ρθουν» κι ο θρήνος τους αγκαλιάζει όλους τους ηττημένους, καταπιεσμένους κι αποδιωγμένους της ανθρωπότητας.
  • Σκηνικά – κοστούμια Γιώργου Πάτσα, μουσική Καλλιόπης Τσουπάκη, χορογραφία Καλλιόπης Σφήκα, σύνθεση ήχων – μουσικό περιβάλλον Δημήτρη Ιατρόπουλου, φωτισμοί Στέλιου Τζολόπουλου.

Ο «Αμπιγιέρ» στο «Κάππα», οι «Τρωάδες» από το ΚΘΒΕ, οι «Νεφέλες» από τον «ΘΟΚ» κ.ά.

Το τέταρτο κουδούνι,  Του Γιώργου Δ.Κ. Σαρηγιάννη, ΤΑ ΝΕΑ: Πέμπτη 26 Μαρτίου 2009
  • «Naked Βoys Singing»και το προελεύσεως οφ Μπρόντγουεϊ μιούζικαλ κάνει πρεμιέρα (μόνο για σαράντα παραστάσεις…), «Πειραιώς 131», 9 Απριλίου, Βαγιοβδομάδα. Δε φαντάζομαι τα εφτά boys- που «δεν θα διστάσουν να αποκαλύψουν τη γυμνή αλήθεια τους»- να παίξουν και την Εβδομάδα των Παθών, δε φαντάζομαι…

Σόδομα και Γόμορρα γίναμε, Σόδομα και Γ όμορρα! Φωτιά θα ρίξει να μας κάψει!

  • «Ο Αμπιγιέρ» του Ρόναλντ Χάργουντ επανέρχεται. Θ΄ ανοίξει την επόμενη χειμερινή περίοδο του θεάτρου «Κάππα», παραγωγή του Άλκι Κούρκουλου- που ενεργοποιείται ως παραγωγός για πρώτη φορά μετά το θάνατο του πατέρα του- σε συνεργασία με την εταιρεία «Πολιτισμός και Επικοινωνία» των εκ Θεσσαλονίκης Σάκη Μανάφη και Νόρας Χριστοδούλου που ΄χουν κάνει πολύ καλό όνομα στην πιάτσα, σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη. Πρωταγωνιστές στο ρόλο του Σερ ο Γιώργος Κωνσταντίνου (στη φωτογραφία) ο οποίος επανέρχεται στο «Κάππα» έντεκα χρόνια μετά- τη σεζόν 1998- ΄99 με λαμπρά αποτελέσματα συμπρωταγωνίστησε με Σταμάτη Φασουλή, σκηνοθέτη της παράστασης, και Γιάννη Βούρο στο «Αrt» της Γιασμίνα Ρεζά.
  • Το έργο – η καταδυναστευτική σχέση ενός περασμένης ηλικίας και ξεπερασμένου πια σαιξπηρικού πρωταγωνιστή και θιασάρχη, του Σερ, που περιοδεύει με Σαίξπηρ στην αγγλική επαρχία στο τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, με τον Νόρμαν, τον θηλυπρεπή αμπιγιέρ του- εμπνευσμένο απ΄ τον κορυφαίο Άγγλο ηθοποιό σερ Ντόναλντ Γούλφιτ πλάι στον οποίο ο συγγραφέας Χάργουντ όντως δούλεψε ως αμπιγιέρ -, πρωτοπαρουσιάστηκε στο Λονδίνο το 1980, με τον Φρέντι Τζόουνς και τον Τομ Κόρτνεϊ στους ρόλους, αντίστοιχα, του Σερ και του Νόρμαν, για να τιμηθεί με το Βραβείο Ολίβιε ως Καλύτερο Έργο της χρονιάς.
  • Στην Ελλάδα ανέβηκε για πρώτη φορά τη σεζόν 1989- ΄90, στην Αθήνα, στο τότε θέατρο «Αθήναιον»- νυν «Τζένη Καρέζη»σε σκηνοθεσία Βασίλη Παπαβασιλείου με Σερ τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ, Νόρμαν τον Νικήτα Τσακίρογλου και Λαίδη- η, επίσης ηθοποιός, σύζυγος του Σερ- την Ελένη Χατζηαργύρη. Το 1993- ΄94 τον «Αμπιγιέρ» ανέβασε στην Λευκωσία, στο «Σατιρικό θέατρο», ο Αντώνης Φουστέρης με Πολύκαρπο Πολυκάρπου, Νεοκλή Νεοκλέους και Πόπη Αβραάμ στους τρεις ρόλους και το 2000-2001, εδώ, στο «Αλκυονίς» ο Γιώργος Μεσσάλας κρατώντας και το ρόλο του Σερ, με Νόρμαν τον Πάνο Χατζηκουτσέλη και Λαίδη την Όλγα Τουρνάκη. «Ο Αμπιγιέρ» μεταφέρθηκε και στον κινηματογράφο το 1983 απ΄ τον Πίτερ Γέιτς με Σερ τον Άλμπερτ Φίνεϊ και Νόρμαν, και πάλι, τον Τομ Κόρτνεϊ- η ταινία ήταν υποψήφια για πέντε Όσκαρ.  Οι συζητήσεις για τους άλλους συντελεστές και την υπόλοιπη διανομή βρίσκονται σε εξέλιξη.
  • Η Πηνελόπη Μαρκοπούλου (φωτογραφία) θα ΄ναι η Ελένη, η Λαμπρινή Αγγελίδου η Κασσάνδρα, ο Μάνος Βακούσης ο Ταλθύβιος κι ο Μελέτης Ηλίας ο Μενέλαος πλάι στην Λήδα Πρωτοψάλτη- Εκάβη και στην Μαρία Ναυπλιώτου- Ανδρομάχη, για τις οποίες ήδη σας έχω γράψει, στις «Τρωάδες» του Ευριπίδη που θα κάνει η Νικαίτη Κοντούρη το καλοκαίρι με το ΚΘΒΕ- 7 και 8 Αυγούστου στην Επίδαυρο. Κορυφαίες του Χορού, Ιφιγένεια Δεληγιαννίδη, Μαγδαληνή Μπεκρή, Ειρήνη Μουρελάτου και Ελένη Καλαρά ενώ τους δυο θεούς του έργου, Ποσειδώνα και Αθηνά, η σκηνοθετική άποψη, που θα τοποθετήσει το δράμα σ΄ ένα χώρο συγκέντρωσηςμεταγωγής αιχμαλώτων, τους θέλει παιδιά στον πόλεμο.
  • Η τραγωδία θα παρουσιαστεί σε καινούργια μετάφραση, όπως σας έγραφα, Ελένης Βαροπούλου, με σκηνικά και κοστούμια Γιώργου Πάτσα, μουσική Καλλιόπης Τσουπάκη- Ελληνίδα συνθέτρια που ζει και διαπρέπει στην Ολλανδία-, σχεδιασμό ήχου Δημήτρη Ιατρόπουλου κι επιμέλεια κίνησης- χορογραφίες Καλλιόπης Σφήκα.
  • Να συμπληρώσω την ελληνική παραστασιογραφία του κλασικού Ιρλανδού Τζον Μίλινγκτον Σινγκ, η οποία δημοσιεύεται στο πρόγραμμα της παράστασης «Ένας ήρωας, το καμάρι της Δύσης» του Στάθη Λιβαθινού που παίζεται έως την Κυριακή στο «Μεταξουργείο»- προσωπικά σας συνιστώ να μην τη χάσετε. Κι όπου ο Σινγκ φέρεται να πρωτοπαρουσιάζεται στην Ελλάδα απ΄ το Εθνικό τη σεζόν 1970- ΄71 με το ίδιο έργο του. Κι όμως! Το πρώτο ανέβασμα Σινγκ στην Ελλάδα, απ΄ ό,τι έχω εντοπίσει, ήταν το έργο του «Η Ντίαρντρι των θλίψεων» κι έγινε απ΄ τον Λίνο Καρζή και το «Θυμελικό Θίασό» του στο θέατρο «Κοτοπούλη/ Rex» τη σεζόν 1950- ΄51. Δόθηκε μόνο μια παράστασηστις 28 Φεβρουαρίου 1951- για φιλανθρωπικούς σκοπούς με την πολύ νεαρή, τότε, Άννα Συνοδινού- στην οποία οφείλω και την πολύτιμη πληροφορία- στον επώνυμο ρόλο. Το ίδιο, όμως, έργο έχει ανεβάσει τη σεζόν 1959- ΄60, στο θέατρο «Βεργή», κι ο Χρήστος Μπίστης με την «Λαϊκή Σκηνή» που ΄χε ιδρύσει τότε και με Ντίαρντρι την κοπελίτσα Λήδα Πρωτοψάλτη η οποία μόλις είχε πρωτοεμφανιστεί επαγγελματικά στο «Θέατρο Τέχνης» με προσωρινή άδεια και στην οποία επίσης οφείλω τις πληροφορίες. Στην παράσταση έπαιζαν, ανάμεσα σε άλλους, ο σκηνοθέτης κι ο Βαγγέλης Βουλγαρίδης.
  • Το ξέρω. Κάποιοι που είδαν την παράσταση θα διαφωνήσουν. Ούτε πολύς κόσμος πάει να τη δει. Και είναι και λίγο μόδα απ΄ τα ειδικευμένα sites «εξύβρισης θεάτρου» ανώνυμοι κουκουλοφόροι να χυδαιολογούν κατά του Εθνικού, του Χουβαρδά και των ανθρώπων του. Αλλά επειδή δε συνήθισα να αφήνομαι στο mainstream, που λέμε στα νεοελληνικά, θα πάω κόντρα στο ρεύμα και θα πω πως η παράσταση του Ακύλλα Καραζήση στο Εθνικό- στο «Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας»- με το έργο του «Ο χορός της μοναχικής καρδιάς/ Cannabis indica- Ρatria graeca» (βασική φωτογραφία) εμένα όχι απλώς μου άρεσε. Όχι απλώς μου μίλησε κατευθείαν στην καρδιά. Μου τη μάτωσε. Ο Καραζήσης κλείνει τους λογαριασμούς του με τα δεκαπέντε χρόνια που έζησε στη Γερμανία συνθέτοντας θραύσματα από ζωντανές ακόμα μνήμες και δένοντας λεπτά νήματα νοσταλγίας- όπου το συναίσθημα δεν εξωραΐζει το παρελθόν- σ΄ ένα έργο πλημμυρισμένο μουσική και χιούμορ. Και που, πάνω απ΄ όλα, είναι πράξη ποιητική. Σας το συνιστώ ολόψυχα. Κι ας διαφωνήσετε.
  • Σε ντόπιες δυνάμεις θα στηρίξει τη διανομή του στις αριστοφανικές «Νεφέλες» που θ΄ ανεβάσει, όπως προ πολλού σας έχω γράψει, με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου ο Νίκος Μαστοράκης: ο Ανδρέας Τσουρής θα ΄ναι ο Στρεψιάδης, ο Νεοκλής Νεοκλέους ο Σωκράτης, Φειδιππίδης ο Χριστόδουλος Μαρτάς, η Αννίτα Σαντοριναίου (φωτογραφία) Δίκαιος Λόγος, η Έλενα Ευσταθίου Άδικος Λόγος.

Η παράσταση – θα τη δούμε στην Επίδαυρο- ανεβαίνει σε μετάφραση Κ. Χ. Μύρη, με σκηνικά Χάρη Καυκαρίδη, κοστούμια Μελίνας Κούτα, μουσική Σταμάτη Κραουνάκη και χορογραφίες Ισίδωρου Σιδέρη.

  • Κύριε υπουργέ του Πολιτισμού! Και λοιποί αρμόδιοι! Εξασφαλίστε αξιοπρεπή στέγη και σταθερούς πόρους στο Θεατρικό Μουσείο! Αυτό το χάλι που συμβαίνει δεν μπορεί και δεν πρέπει να συνεχιστεί. «Το Τέταρτο Κουδούνι» το απαιτεί- ελάχιστο δείγμα ευχαριστιών για τις εξυπηρετήσεις που το Μουσείο παρέχει στη στήλη. Κι όχι μόνο στη στήλη…