Category Archives: Το σπίτι των πνευμάτων

ΤΟ ΘΡΥΛΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΙΖΑΜΠΕΛ ΑΛΙΕΝΤΕ ΣΕ ΣΚΗΝΉ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΥΟΡΚΗΣ. Ο μαγικός ρεαλισμός των «Πνευμάτων» στη σκηνή

Το «Σπίτι των  Πνευμάτων» της Ιζαμπέλ  Αλιέντε μεταφέρθηκε  στη σκηνή σε μια  παράσταση δύο ωρών  για πρώτη φορά στα  ισπανικά, χωρίς να  απολέσει τη μαγεία του  λογοτεχνικού  αριστουργήματος κατά  δήλωση της συγγραφέως
  • Ένα από τα σπουδαιότερα έργα της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας, «Το σπίτι των Πνευμάτων», το μυθιστόρημα που καθιέρωσε ως συγγραφέα την Ιζαμπέλ Αλιέντε κι έγινε παγκόσμια εκδοτική επιτυχία, προστέθηκε στα θεατρικά δρώμενα της Νέας Υόρκης για μία ακόμη φορά. Αυτή όμως η παραγωγή είναι ξεχωριστή κυρίως για τρεις λόγους. Είναι μια ευφάνταστη προσέγγιση- παρουσίαση, διαρκεί μόλις δύο ώρες και, το σημαντικότερο, οι διάλογοι είναι στα ισπανικά- για πρώτη φορά (με ταυτόχρονη αγγλόφωνη μετάφραση). Το τόλμημα ανέλαβε το Repertorio Εspanol που επί 40 χρόνια με συνέπεια ανεβάζει διασκευασμένα μυθιστορήματα από τη Λατινική Αμερική τιμώντας συγγραφείς όπως ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες ή ο Μάριο Βάργκας Λιόσα.
  • Τη μεταφορά στο θεατρικό σανίδι ανέλαβαν ο σκηνοθέτης Χοσέ Ζάγιας και η θεατρική συγγραφέας Καριδάδ Σβιτς. Θα μπορούσαν οι δυο τους να καταπιαστούν με ένα από τα έργα, με μια πολυπρόσωπη δυναστεία στο επίκεντρο της ιστορίας, του Ο΄Νιλ ή του Τσέχωφ. Όμως το ζητούμενό τους ήταν οι γυναίκες, για τον σκηνοθέτη, που σε ανάλογα έργα των Ο΄Νιλ και Τσέχωφ είναι στη σκιά των ανδρών. Στο «Σπίτι των Πνευμάτων» κυριαρχεί η φιγούρα της Άλμπα Τρουέμπα, της εγγονής του pater familias δυνάστη γαιοκτήμονα Εστέμπαν Τρουέμπα, η οποία αφηγείται την ιστορία της ζωής της και της οικογένειάς της κατ΄ επέκτασιν στο κελί των βασανιστηρίων όπου κρατείται ύστερα από στρατιωτικό πραξικόπημα που στήριξαν και μέλη της οικογένειάς της.
  • Η συγγραφέας είναι ιδιαίτερα χαρούμενη για τη φρέσκια θεατρική μεταφορά του έργου της. Διότι «σε αγγλόφωνες παραγωγές στη δεκαετία του ΄90, στην Αγγλία, το έργο έφτασε να είναι παράσταση διάρκειας επτά ωρών που ολοκληρωνόταν σε δύο βραδιές». Το χαρακτηρίζει δε «μαγικό ρεαλισμό»- πώς αλλιώς να χαρακτηρίσει κάποιος ένα έργο στο οποίο ο πρωταγωνιστής «μαζεύει» στα γεράματά του, ενώ υπάρχουν επίσης σκύλος σε μέγεθος αλόγου, διάφορα αντικείμενα που αιωρούνται και μυρμήγκια που συνεννοούνται σε ανθρώπινη γλώσσα- κι ακόμη είναι ικανοποιημένη διότι είναι μια παράσταση με «κανονική» διάρκεια. «Νομίζω πως η απόδοση του μαγικού ρεαλισμού στη θεατρική σκηνή πολύ εύκολα μπορεί να μετατραπεί σε νούμερο με μαγικά το οποίο εν τέλει να είναι κακόγουστο» λέει η Αλιέντε. «Σημασία δεν έχει να μεταφέρεις πιστά το μυθιστόρημα στη θεατρική σκηνή. Αλλά να εντοπίσεις τα κυρίαρχα νοήματα, τις ιδέες και το πνεύμα του βιβλίου δημιουργώντας εκ βάθρων κάτι νέο». Αυτό ακριβώς φαίνεται πως έκαναν θεατρικός συγγραφέας και σκηνοθέτης.
  • Επιμέλεια: Χρήστος Ν. Ε. Ιερείδης, ΤΑ ΝΕΑ: Πέμπτη 5 Μαρτίου 2009

Advertisements

Ο «μαγικός ρεαλισμός» της Ιζαμπέλ Αλιέντε στο σανίδι. Με τη δική της έγκριση παρουσιάζεται στη Νέα Υόρκη η νέα θεατρική εκδοχή του μυθιστορήματος «Το σπίτι των πνευμάτων»

Από αριστερά, η Ρόζι Μπερίδο, η Ντενίς Κινόνες και ο Νέλσον Λάντριου στην παράσταση «Το σπίτι των πνευμάτων», πρώτη θεατρική μεταφορά του μυθιστορήματος στην ισπανική γλώσσα, που παρουσιάζεται στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης (ΜΙCΗΕLLΕ V. ΑGΙΝS/«ΤΗΕ ΝΕW ΥΟRΚ ΤΙΜΕS»)

  • Εκτός από το προηγούμενο που δημιούργησαν ο Τσέχοφ και ο Ο΄ Νιλ, που μας εξοικείωσαν με τις μεγάλου μεγέθους οικογένειες και τα δράματά τους, τίποτε δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η θεατρική μεταφορά του πασίγνωστου μυθιστορήματος της Ιζαμπέλ Αλιέντε «Το σπίτι των πνευμάτων» (1982) θα μπορέσει να σταθεί στη σκηνή. Όντας ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα του λεγόμενου «μαγικού ρεαλισμού» της Λατινικής Αμερικής, το βιβλίο παρουσιάζει εξ ορισμού αρκετές προκλήσεις.
  • Πώς θα παρουσιαστεί, επί παραδείγματι, ένας γέρος που ζαρώνει όσο μεγαλώνει, ένας σκύλος μεγέθους όσο ένα άλογο, τα αντικείμενα που μετεωρίζονται και τα μυρμήγκια της περιοχής που κατακλύζουν το κτήμα της οικογένειας, αλλά το εγκαταλείπουν αμέσως μόλις τους το ζητήσουν; Παρ’ όλα αυτά, ο σκηνοθέτης Χοσέ Ζάγιας και η θεατρική συγγραφέας Καριντάντ Σβιτς δεν δείλιασαν. Έτσι, στο Θέατρο Ισπανικού Ρεπερτορίου (Repertorio Εspanol) της Νέας Υόρκης, μετά τις διασκευές έργων των κολοσσών Μάρκες και Λιόσα, πήρε τώρα σειρά και η Αλιέντε.
  • O Ζάγιας εμπιστεύθηκε την Καριντάντ Σβιτς επειδή μοιραζόταν το πάθος του για «Το σπίτι των πνευμάτων». Γεννημένη στη Φιλαδέλφεια από μητέρα Κουβανέζα ισπανικής καταγωγής και πατέρα Αργεντινό κροατικής καταγωγής, η Καριντάντ έχει συχνά ασχοληθεί με θέματα ταυτότητας από μια φεμινιστική σκοπιά. «Στο συγκεκριμένο έργο υπάρχει και η δική μου φωνή, αλλά βρίσκεται πάντα σε διάλογο με της Ιζαμπέλ Αλιέντε» Δευτερεύοντα κομμάτια της πλοκής παρακάμφθηκαν, καθώς και τα σημεία με τις εμφανίσεις των στοιχειών. Η Σβιτς έγραψε και τραγούδια για την παράσταση, απλώς διότι «λατρεύει τον Μπρεχτ και δεν μπορούσε να αντισταθεί». λέει.
  • Ωστόσο ο κεντρικός κορμός του μυθιστορήματος- η βίαιη και άδικη πολιτική της Λατινικής Αμερικής όχι μόνο διατηρήθηκε, αλλά και μεγεθύνθηκε. Ο βασικός χαρακτήρας, η Αλμπα Τρουέμπα, αφηγείται την ιστορία από τη δική της σκοπιά, μέσα από το κελί των βασανιστηρίων όπου κρατείται μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα που ορισμένοι από την οικογένειά της έχουν υποστηρίξει. Η Χιλιανή Αλιέντε, η οποία βρέθηκε στην εξορία όταν ο θείος της, πρόεδρος Σαλβαντόρ Αλιέντε, δολοφονήθηκε από τον στρατηγό ΑουγκούστοΠινοσέτ, υποστήριξε με θέρμη τις επιλογές της Καριντάντ: «Είναι πραγματικά δύσκολο να μεταφέρεις το πνεύμα του μαγικού ρεαλισμού στη σκηνή χωρίς να πέσεις στην παγίδα να κάνεις μαγικά κόλπα, πράγμα που θα φαινόταν εξαιρετικά απλοϊκό» δήλωσε από την Καλιφόρνια στη διεθνή έκδοση των «Νew Υork Τimes». Το «Σπίτι των πνευμάτων» έχει ανεβεί σε θεατρικές εκδοχές στην Αγγλία (μία από αυτές είχε διάρκεια επτά ώρες). Είναι όμως η πρώτη φορά που ανεβαίνει στην πρωτότυπη γλώσσα, τα ισπανικά, με ταυτόχρονη αγγλική μετάφραση, ενώ διαρκεί μόνο δύο ώρες, κάτι που ικανοποιεί τη συγγραφέα.
  • Στο πίσω μέρος του μυαλού όλων των συντελεστών της παράστασης βρισκόταν βέβαια η κινηματογραφική εκδοχή του μυθιστορήματος, που συμπύκνωσε μια οικογενειακή σάγκα τεσσάρων γενεών σε τρεις και η οποία, παρά τους σταρ που συμμετείχαν, κατηγορήθηκε για τη στεγνή νηφαλιότητά της και την πολιτική της ορθότητα- αγγλοσαξονικά χαρακτηριστικά που δεν συμβαδίζουν με τη λατινοαμερικανική ψυχή. Στην παράσταση τον πληγωμένο, τυραννικό πατριάρχη της οικογένειας Τρουέμπα, Εστέμπαν, υποδύεται ο Ουρουγουανός Νέλσον Λάντριου, ο οποίος έχει βιώσει στο πετσί του μια ανάλογη καταπίεση από το δικτατορικό καθεστώς της χώρας του κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980: «Αισθανθήκαμε προδομένοιόταν είδαμε την ταινία, διότι δεν μετέδιδε το μαγικό πάθος που αποπνέει το μυθιστόρημα. Έτσι, όταν μας δόθηκε η ευκαιρία, αποφασίσαμε να αναμειχθούμε. Γιατί να μην πούμε εμείς οι ίδιοι την ιστορία μας;».

  • ΤΟ ΒΗΜΑ, Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2009