Category Archives: Το ξύπνημα της άνοιξης

Σαν χτες ο Κωνσταντίνος Παπαχρόνης μόλις που θα είχε τελειώσει από «Το ξύπνημα της νιότης»…

  • Η πρεμιέρα που δεν έγινε
  • Γ.Δ.Κ.Σ., Τρίτη, 24 Φεβρουαρίου 2009
  • Σαν χτες, 23 Φεβρουαρίου, θα ΄χε πρεμιέρα. Έλαχε να ΄ναι η τελευταία του που είχε αναγγελθεί. Σαν χτες ο Κωνσταντίνος Παπαχρόνης μόλις που θα είχε τελειώσει από «Το ξύπνημα της νιότης» στο Εθνικό και θα είχε πρεμιέρα στο «Χώρα», σε σκηνοθεσία της Κατερίνας Μπερδέκα, στον μονόλογο του Μπερνάρ- Μαρί Κολτές «Η νύχτα πριν από τα δάση». Έγραφα στη στήλη «Το Τέταρτο Κουδούνι» στις 23 Οκτωβρίου, όταν έμαθα την είδηση: «Νομίζω πως πάρα πολύ ταιριάζει στη ροκ ιδιοσυγκρασία του το κείμενο αυτό κι ο συγγραφέας αυτός». Η μοίρα- γαμώτο!- αλλιώς τα ΄φερε στις 2 Δεκεμβρίου. Ο Κωνσταντίνος δεν θα ξαναγυρίσει στο «Χώρα» όπου έπλασε τον εμβληματικό Λευτέρη του στο «Γάλα». Ούτε θα επιβεβαιώσει αυτό που είχα γράψει. Εγώ, όμως, είμαι σίγουρος πως θα το επιβεβαίωνε. Όπως είμαι σίγουρος και μπορώ να βεβαιώσω τη μάνα του, τον πατέρα του, τα αδέλφια του, τους ανθρώπους του πως είμαστε πολλοί που τον θυμόμαστε, τον ροκά τον Κωνσταντίνο Παπαχρόνη, με το Τάλαντο και το Ήθος. Και θα τον θυμόμαστε. Ακόμα κι όταν δεν περνάμε με τη μηχανή από Αμαλίας και Ξενοφώντος… Αν αυτό τους παρηγορεί.
Advertisements

Το «Ξύπνημα της Ανοιξης» έως τις 8 Φεβρουαρίου

Ο Νίκος Μαστοράκης πέτυχε «διάνα» με τη σκηνοθεσία του στο «Ξύπνημα της Ανοιξης» του Φρανκ Βέντεκιντ. Η παράσταση του Εθνικού Θεάτρου στο «Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας» ολοκληρώνει τον κύκλο της στις 8 Φεβρουαρίου με απόλυτα γεμάτη πλατεία. Μέσα σε μια ποιητική ατμόσφαιρα, γεμάτη ευαισθησία και λυρισμό, ο συγγραφέας θέτει διαχρονικά ερωτήματα για το ξύπνημα της σεξουαλικότητας. Οι μαθητές ενός επαρχιακού σχολείου, στην κρίσιμη ηλικία της εφηβείας, έρχονται αντιμέτωποι με τον καταπιεστικό περίγυρό τους. Το ξύπνημα της ερωτικής επιθυμίας τους συναντά τις βίαιες αντιδράσεις του σχολείου και της οικογένειας. Οι νέοι επαναστατούν, διεκδικώντας την απόλυτη ελευθερία μέσα από ένα παιχνίδι με τον έρωτα και τον θάνατο. Το πέρασμα στην ενηλικίωση σφραγίζει τη ζωή τους για πάντα. [ΕΘΝΟΣ, 02/02/2009]

Με πατερίτσες στο «Ξύπνημα» ο Ομηρος Πουλάκης

«Αυτή η παράσταση δεν σταμάτησε όταν συνέβη κάτι πολύ σοβαρότερο από το δικό μου διάστρεμμα.Δεν πρόκειται λοιπόν να πέσει αμαχητί.Θεωρώ ιεροσυλία να μην παίξω» μας είπε ο Ομηρος Πουλάκης την επομένη του τραυματισμού του στην παράσταση «Το ξύπνημα της άνοιξης» που ανεβαίνει από το Εθνικό σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη. Ο ηθοποιός που μετά τον αιφνίδιο θάνατο του πρωταγωνιστή Κωνσταντίνου Παπαχρόνη ανέλαβε τον δύσκολο ρόλο να τον αντικαταστήσει, χτύπησε σοβαρά στο πόδι του την περασμένη Πέμπτη και οι γιατροί του συνέστησαν δέκα ημέρες πλήρους ακινησίας. Ο ίδιος αποφάσισε να ξεκουραστεί μόνο χθες. Σήμερα και αύριο επιστρέφει επί σκηνής- με πατερίτσες- για να υποδυθεί τον ασυμβίβαστο Μέλχιορ που ξέρει να πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα. Καλή τύχη!

Παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου

«Το ημέρωμα της στρίγκλας»

Θέλει αρετή και τόλμη η πραγματική, δηλαδή η ελεύθερη και ουσιώδης – στη μορφή και το περιεχόμενο – καλλιτεχνική δημιουργία και εν προκειμένω η θεατρική – για να θυμηθούμε και τον ποιητή. Απαιτεί διάνοια, σεβασμό, γνώση, αυτογνωσία και μεγάλη αίσθηση του μέτρου. Οταν ένας καλλιτέχνης στερείται αυτά τα προαπαιτούμενα, η δουλειά του καταντά ασυναρτησία, αλλά όταν τα υποτιμά καταντά ασυδοσία. Δυστυχώς, τέτοια χαρακτηριστική περίπτωση είναι η τρίτη παράσταση του Εθνικού Θεάτρου, μεταξύ άλλων δύο, στις οποίες αφορά η σημερινή στήλη.

«Το ξύπνημα της άνοιξης» («Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας»)

Φθάσαμε στον 21ο αιώνα και όμως αμέτρητα φρικτά εγκλήματα λόγω της ανύπαρκτης σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης των παιδιών, συμβαίνουν, καθώς η κοινωνική υποκρισία, ο εκπαιδευτικός σκοταδισμός, τα συμφέροντα της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των παιδιών καλά κρατούν. Επί δεκαετίες η ελληνική πολιτεία μιλά για εισαγωγή της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στις πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης, αλλά ως Πόντιος Πιλάτος, νίπτει τας χείρας, φορτώνοντας την ευθύνη της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης των παιδιών στους γονείς, ως να είναι – που στην τεράστια πλειοψηφία τους δεν είναι – εκπαιδευμένοι, καταλληλότεροι, αρμοδιότεροι, όπως νίπτει τας χείρας όποτε συμβαίνει «μια παιδική τραγωδία», όπως υποτίτλησε ο Φρανκ Βέντεκιντ το έργο του «Το ξύπνημα της άνοιξης». Εικοσιεξάχρονος το 1890, με την ελεύθερη σκέψη και την τολμηρή πένα του, ο δημοσιογράφος αλλά και πολύτροπος καλλιτέχνης (ηθοποιός, σκηνοθέτης, δραματουργός, μουσικός), Βέντεκιντ, αποκάλυψε την αποτρόπαια, πολύμορφα εγκληματική υποκρισία της κοινωνίας, της εκπαίδευσης, της εκκλησίας, επόμενα και της οικογένειας απέναντι στο έμφυτο ξύπνημα της ανθρώπινης σεξουαλικότητας. Βάζοντας μπροστά στην κοινωνία των ενηλίκων έναν εξπρεσιονιστικά παραμορφωτικό καθρέφτη και ένα ρεαλιστικό μπροστά στους 15χρονους εφήβους ενός σχολείου μιας γειτονιάς, με αλλεπάλληλες σύντομες και χωροχρονικά πολυεπίπεδες σκηνές, αντιπαρέθεσε δυο κόσμους. Τον κόσμο της νεανικής ορμής και αθωότητας και τον υποκριτικό, τυφλό, αμαρτωλό, τιμωρό κόσμο των ενηλίκων. Της εκπαίδευσης που αποδιώχνοντας τους αδύναμους μαθητές τούς ωθεί και στην αυτοκτονία, της εκκλησίας που θεοποιεί την παρθενία και χαρακτηρίζει κολάσιμο αμάρτημα το ερωτικό σκίρτημα των παιδιών, των γονιών που φοβούμενοι την κοινωνική κατακραυγή, οδηγούν στην άμβλωση και στο θάνατο ένα ανίδεο για τις συνέπειες της σεξουαλικής συνεύρεσης δεκαπεντάχρονο κορίτσι. Η κοινωνία της εποχής του Βέντεκιντ, μην αντέχοντας την επαναστατική – θεματολογικά και μορφολογικά – κριτική τόλμη του έργου, το χαρακτήρισε «σκάνδαλο» και το απαγόρευσε. Πέρασαν δεκαετίες για να παιχθεί και να αναγνωρισθεί η πρωτοποριακή και διαχρονική αξία του. Πρωτοποριακή και διαχρονική αξία που προβάλλει και υπηρετεί σε μεγάλο βαθμό, με διάνοια, σύγχρονη κριτική ματιά, αισθητική τόλμη αλλά και μέτρο, η σκηνοθεσία του Νίκου Μαστοράκη, που φέρνει το έργο στο κοινωνικό και εκπαιδευτικό σήμερα, στον κόσμο και στον τόπο μας. Στηρίγματα της εξαιρετικά ενδιαφέρουσας, ερμηνευτικά τολμηρής, αισθητικά δίπτυχης παράστασης (ρεαλιστική στις σκηνές των εφήβων, εξπρεσιονιστική στις σκηνές των ενηλίκων, που γκροτέσκα «γιγαντόσωμοι», με κοθόρνους και μάσκες μοιάζουν με τρομαχτικά τοτέμ) είναι η πιστή αλλά και γλωσσικά σύγχρονη μετάφραση του Γιώργου Δεπάστα. Το λιτά ευφάνταστο και χωροχρονικά λειτουργικό σκηνικό (αίθουσα σχολείου με μαυροπίνακες, τραπέζια-θρανία με βιβλία) και τα κοστούμια (σημερινά για τους νέους, εποχής για τους ενηλίκους) της Εύας Μανιδάκη. Η καλοδουλεμένη, εκφραστικότατη κινησιολογία της Αμαλίας Μπένετ. Πολύ καλοί οι φωτισμοί του Τάσου Παλιορούτα. Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιώντας αποκλειστικά νέους και πρωτόβγαλτους ηθοποιούς, τους ωφέλησε μακροπρόθεσμα, καθώς τους ανέθεσε ρόλους και εφήβων και ενηλίκων (όπου οι περισσότεροι είχαν τις καλύτερες επιδόσεις), τους καθοδήγησε αποτελεσματικά σαν ενιαίο, συνολικά καλό ερμηνευτικό σύνολο, από το οποίο ιδιαιτέρως ξεχώρισαν ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος για τη φυσικότητα και ευαισθησία του, η Αλκηστις Πουλοπούλου (κωμικότροπα σπαρακτική Ιλζε) και η Αγγελική Καρυστινού (μητέρα). Αξιοι αναφοράς για την αφειδώλευτη ερμηνευτική τους προσπάθεια είναι και οι άλλοι ηθοποιοί: Ιωάννα Παππά, Κωνσταντίνος Παπαχρόνης, Κωνσταντίνος Ασπιώτης, Νατάσα Ζάγκα, Δημήτρης Καρτόκης, Αννίτα Κούλη, Δημήτρης Κουτρουβιδέας, Ομηρος Πουλάκης, Μίλτος Σωτηριάδης, Θάνος Τοκάκης, Μιχάλης Φωτόπουλος, Γιάννης Χαριτοδιπλωμένος, Γαλήνη Χατζηπασχάλη.

«Βόλφγκανγκ» («Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας»)
«Το ξύπνημα της άνοιξης»

Ξεκινώντας σαν ηθοποιός (πολύ καλός), ο Γιάννης Μαυριτσάκης εξελίσσεται σε ελπιδοφόρο θεατρικό συγγραφέα, όπως διαφαίνεται από το δεύτερο έργο του, «Βόλφγκανγκ», που βασίζεται στη διεθνώς γνωστή, εφιαλτική απαγωγή μιας παιδούλας, της Νατάσα Κάμπους, από έναν ενήλικα παιδεραστή και στον εγκλεισμό της σε ένα ανήλιαγο καταφύγιο, αλλά διαχειρίζεται με ψυχογραφική δύναμη και ανθρωπιστική ευαισθησία το θέμα και με ψυχαναλυτική ματιά τον δράστη του εγκλήματος, θεωρώντας τον ψυχολογικά διαταραγμένο, μοναχικό, κοινωνικά φοβικό, ασφαλώς θύτη αλλά και θύμα και το έγκλημά του «παράγωγο» των τραυματικών οικογενειακών και κοινωνικών βιωμάτων του. Με νοηματικά εύληπτους, γλωσσικά άμεσους, σύντομους διαλόγους, ο συγγραφέας συμπυκνώνει τον οκτάχρονο εφιάλτη του έγκλειστου, στερημένου τη γονεϊκή θαλπωρή, αποκομμένου από όλους τους ανθρώπους κοριτσιού, αλλά και τις εφιαλτικές μνήμες του θύτη, από τον αυταρχικό, βίαιο, φαλοκράτη πατέρα του και την ολόπλευρα καταπιεσμένη μητέρα του. Ο δράστης είναι δύστυχο μόρφωμα των τραυματικών βιωμάτων του, επισημαίνει εμμέσως ο Γ. Μαυριτσάκης. Το έργο ευτύχησε με τη λιτή, ποιητικής ατμόσφαιρας σκηνοθεσία της Κατερίνας Ευαγγελάτου, το καλαίσθητο σκηνικό και τα κοστούμια του Κωνσταντίνου Ζαμάνη, την ανησυχαστική μουσική του Σταύρου Γασπαρινάτου, τους «ζοφερούς» φωτισμούς της Μελίνας Μάσχα, τις συνολικά πολύ καλές ερμηνείες, με καλύτερες εκείνες των Βασίλη Ανδρέου, Λουκίας Μιχοπούλου, Μάνου Βακούση, Μαρίας Ζορμπά.

«Το ημέρωμα της στρίγκλας» («Κοτοπούλη-Ρεξ»)
«Βόλφγκανγκ»

Στο όνομα τάχα της καλλιτεχνικής «ελευθερίας» και του «μοντερνιστικού» εκσυγχρονισμού, ο διόλου ατάλαντος σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης, ενεργών εν πλήρη ελευθερία από πλευράς του Εθνικού Θεάτρου, κατάντησε αγνώριστη, μυθοπλαστικά άτεχνη και δύσληπτη, κωμωδιογραφικά άχαρη, ανόητη, άνοστη, και τελικώς αγέλαστη, την αριστουργηματική σαιξπηρική κωμωδία «Το ημέρωμα της στρίγκλας». Εμφάνισε τον Σαίξπηρ ως συγγραφέα του δικού του, με τη δραματουργική συνεργασία της θεατρολόγου Ελενας Καρακούλη (αλήθεια τέτοιου είδους παιδεία διδάσκουν τα πανεπιστημιακά Θεατρολογικά Τμήματα;) διασκευαστικού -μεταφραστικού κατασκευάσματος (για το οποίο, βεβαίως, εισπράττει πνευματικά δικαιώματα), μετέτρεψε το σαιξπηρικό μύθο περί της συγκρουσιακής σχέσης των δύο φύλων, σε «εκσυγχρονιστική» αρλούμπα, την ιδιοφυή κωμικότητα του έργου, στη γνωστών τηλεοπτικών προτύπων σάχλα, τα υπέροχα πρόσωπα-χαρακτήρες που έπλασε ο Σαίξπηρ, σε γελοίες καρικατούρες (με χειρότερη τον τρελάρα και ολίγον γκέι Πετρούκιο), τη σκηνική δράση σε θορυβώδη ασυναρτησία και τους ταλαντούχους ηθοποιούς που του διατέθηκαν, σε υποταγμένα κύμβαλα – χωρίς δικαίωμα λόγου – εκτελεστικά της ασύδοτης διασκευαστικής και σκηνοθετικής του ασυδοσίας, της δικής του και μόνον καλλιτεχνικής «ελευθερίας». Μέχρι πότε οι ηθοποιοί – το Α και το Ω, η «ψυχή» της σκηνικής πράξης, οι οποίοι όλο και περισσότερο από δημιουργικοί καλλιτέχνες, καταντούν απλά εκτελεστικά όργανα, θα υποκύπτουν στην όλο και πιο επεκτεινόμενη «δικτατορία» σκηνοθετών; Το μόνο καλλιτεχνικά άξιο λόγου στοιχείο της παράστασης, είναι το ευφάνταστο και εικαστικά καλαίσθητο σκηνικό της Ελένης Μανωλοπούλου.

ΘΥΜΕΛΗ

Ερωτικές ορμές στο Γκάζι – Το ξύπνημα της άνοιξης

Με ροκ διάθεση και εφηβικό πάθος έκανε την πρεμιέρα της η παράσταση «Το ξύπνημα της άνοιξης» του Βέντεκιντ, η νέα παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου σε σκηνοθεσία του Ν. Μαστοράκη

ΜΥΡΤΩ ΛΟΒΕΡΔΟΥ, Το ΒΗΜΑ, 23/11/2008

Η Ιωάννα Παππά και ο Κωνσταντίνος Παπαχρόνης σε στιγμιότυπο από την παράσταση


Εργο-σκάνδαλο για την εποχή του, έργο που ακόμη και σήμερα σκανδαλίζει το κοινό, καθώς καταπιάνεται με το θέμα της σεξουαλικότητας στην εφηβεία, «Το ξύπνημα της άνοιξης» του Φρανκ Βέντεκιντ έδωσε προχθές το βράδυ την επίσημη πρεμιέρα του. Στην παράσταση του Εθνικού Θεάτρου που ανέβηκε στο Σύγχρονο Θέατρο της Αθήνας, στο Γκάζι, 16 νέα παιδιά, 16 ηθοποιοί της νεότερης γενιάς, στη σκηνοθεσία του Νίκου Μαστοράκη βίωσαν καταστάσεις που δεν συνηθίζουμε να επιδεικνύουμε στους άλλους. Με τις ορμές τους να έρχονται σε πρώτο πλάνο, ο Μέλχιορ, η Βέντλα, ο Μόριτς, ο Οττο, η Ινα, η Ιλζέ και όλοι οι άλλοι μοιράστηκαν μαζί μας την αναζήτηση της ερωτικής ικανοποίησης, την ερωτική πράξη, αλλά και τον πόνο, τον θάνατο – όλα επί σκηνής.

Μαυροπίνακες πυκνογραμμένοι με κιμωλία και στοιβαγμένα βιβλία επάνω σε τραπέζια-θρανία δεν άργησαν να μεταβληθούν σε πεδίο μάχης για τους εξοργισμένους εφήβους που υπό τους ήχους σειράς ροκ τραγουδιών (αλλά και το «Life is a mystery» της Μαντόνα) προσπαθούσαν να εκτονωθούν. Κάπου ανάμεσα στον πόθο και το πάθος, την απορία και την αναζήτηση, οι δεκαπεντάχρονοι μαθητές, ντυμένοι με σύγχρονα, καθημερινά ρούχα, έρχονταν σε απόλυτη αντιπαράθεση με την όψη των γονιών και των δασκάλων τους: Ανδρείκελα και ξυλοπόδαροι, μανάδες με τεράστιους μαστούς, σαν κούκλες βγαλμένες από εφιαλτικά παραμύθια, όλοι και όλα σε αποχρώσεις του γκρι, αποτέλεσαν εξαιρετική εικαστική ιδέα, απόλυτα ενταγμένη στη σκηνοθεσία.

Το έργο, μικρές σκηνές που διαδέχονται η μία την άλλη, δεν θα μπορούσε να μην περιλαμβάνει κυριολεκτικά «το ξύπνημα της άνοιξης»: Ο αυνανισμός του Οττο (Ομηρος Πουλάκης) ενώπιον μιας γυμνής Αφροδίτης ή ο αυνανισμός των τριών αγοριών που είναι κλεισμένα σε αναμορφωτήριο. Η ερωτική πράξη ανάμεσα στην άσπιλη και αθώα Βέντλα (Ιωάννα Παππά) και στον πιο έμπειρο Μέλχιορ (Κωνσταντίνος Παπαχρόνης) ή η συνεύρεση δύο αγοριών (Θάνος Τοκάκης – Μιχάλης Φωτόπουλος) – που αν και το καθένα ονειρεύεται μια οικογένεια για το μέλλον, μοιράζεται προς το παρόν μια κρυφή σχέση – έρχονται σαν φυσική συνέχεια σκέψεων και προβληματισμών. Το ίδιο ισχύει και για τα σώματα που ξεγυμνώνονται μπροστά στον θάνατο – όταν ο Μόριτς (Προμηθέας Αλειφερόπουλος) αυτοκτονεί ή η Βέντλα πεθαίνει πάνω στην άμβλωση (σε μια συγκλονιστικά άγρια σκηνή, με την Αννίτα Κούλη εξαιρετική μαία).

Συνδυάζοντας εξπρεσιονιστικά στοιχεία καθώς και γκροτέσκα – με τη μητέρα της Βέντλα (Αγγελική Καρυστινού) να φτιάχνει μια ενδιαφέρουσα περσόνα και τη σκηνή με τους καθηγητές αμέσως μετά το διάλειμμα να κερδίζει τις εντυπώσεις -, η παράσταση υποστήριξε και τη χιουμοριστική διάθεση του Βέντεκιντ – εξαιρετικό δείγμα η είσοδος της πόρνης Ιλζέ από την Αλκηστη Πουλοπούλου. Και έχει δίκαιο ο σκηνοθέτης όταν τονίζει ότι «η μεγαλύτερη δυσκολία του έργου είναι το ίδιο το θέμα. Γιατί εμείς έχουμε απομακρυνθεί από αυτήν την ηλικία και μιλάμε σχετικά λίγο θεωρητικά για αυτό. Ο Βέντεκιντ όταν έγραψε το έργο (σ.σ.: 1891) ήταν πολύ νέος, και γι΄ αυτό είναι αξιοθαύμαστο το ότι κατάφερε να το κάνει συμπαντικό».

Η παράσταση άρεσε στο κοινό (παρά ορισμένες ενστάσεις για την τρίωρη διάρκεια του έργου) που χειροκρότησε δυνατά τον θίασο. Ηταν εκεί, μεταξύ άλλων, ο Λευτέρης Βογιατζής, η Μάγια Λυμπεροπούλου, η Λυδία Φωτοπούλου, ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος (ο γιος του Μίλτος Σωτηριάδης παίζει στην παράσταση), αλλά και η Μαρία Αλιφέρη (μια που είναι ανιψιός της ένας από τους πρωταγωνιστές, ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος), η Ελένη Ανουσάκη, ο Σπύρος Σακκάς και πολλοί άλλοι.