Category Archives: ΣΤΟΑ

Αντώνη Νικολή «Λισαβόνα» στο Θέατρο «Στοά»: Σύγχρονος μύθος για τη μοναξιά

Σύγχρονος μύθος για τη μοναξιά

Ενα ζευγάρι, ο Αντώνης και η Θεανώ, ύστερα από ένα διάλειμμα τριών χρόνων, επισκέπτονται ξανά τη Λισαβόνα, την πόλη που και για τους ίδιους ανεξήγητα μοιάζει να αφυπνίζει το αυθεντικότερο κομμάτι της ύπαρξής τους. Με πολλές απώλειες, και την πιο ακραία πριν από τέσσερα χρόνια, τον χαμό του μονάκριβου παιδιού τους, δεν έχουν πια παρά ο ένας το χέρι του άλλου, την ανάσα του άλλου, την αγωνία να μοιραστούν έναν σκληρό κλαυσίγελο, να σκεπάσουν με τις φωνές τους τις δυνατές ζαριές από το παιχνίδι της ζωής με τον χρόνο.

Σε αυτή την κατάσταση ζωής έρχονται αντιμέτωποι με ερωτήματα όπως: «Ξεχνιέται ο βαθύς πόνος;», «Ξαναγυρνούν στην κανονική ζωή οι άνθρωποι που χτυπήθηκαν αλύπητα;», «Μπορούν δύο νεκροί να κάνουν ταξίδια εκτός από τις μνήμες τους;», «Έχουν μάτια για να δουν τα γνώριμα στέκια;», «Αισθήσεις για να δεχτούν οποιαδήποτε ομορφιά;», «Έχουν άλλη μνήμη εκτός από τη μνήμη του αγαπημένου προσώπου που χάθηκε;», «Υπάρχουν, άραγε, πια;», «Ζουν;», «Είναι οι ίδιοι;».

Σύγχρονος μύθος για τη μοναξιά
  • «Πρόφαση»

Τις απαντήσεις καλούνται να τις δώσουν μέσα από το έργο του Αντώνη Νικολή, «Λισαβόνα», το οποίο κάνει πρεμιέρα στο θέατρο «Στοά», στις 27 Φεβρουαρίου, σε σκηνοθεσία Θανάση Παπαγεωργίου. «Το έργο, έτσι όπως είναι γραμμένο, αποτελεί την πρόφαση για να γίνει μια παράσταση», εξηγεί ο σκηνοθέτης. «Από την πρώτη ανάγνωση καταλαβαίνεις ότι δεν είναι μία κωμωδία κι ας έχει κωμικά στοιχεία. Κάτι συμβαίνει. Κάτι θέλει να μας πει πολύ πιο βαθύ από την επιφάνειά του. Κι εκεί βρίσκεται η ομορφιά του».

Ο μύθος είναι «απλός, αλλά και σύγχρονος, και αν θα τα κατάφερνα, και βαθύς. Δύο άνθρωποι ως το μεδούλι τους μόνοι – και την ευθύνη γι αυτό να μην τη χρεώνουν σε κανέναν. Δίχως τόπο, πρόσφυγες παντού, δίχως συγγενείς, δίχως φίλους, η σχέση τους μία σχεδία, ο κόσμος γύρω και μέσα τους ερείπια, σημαδεμένοι από την πιο σκληρή απώλεια, δίχως καμία βεβαιότητα, κανένα δόγμα, τίποτε να δίνει κύρος στις ιδέες τους, μόνο ένα αλλού της ψυχής τους, η συγκίνηση από μία πόλη που ούτε κι αυτήν την ξέρουν καλά καλά, τόσο που και τα τοπία της στην εμπειρία τους να μην είμαστε σίγουροι αν είναι τα πραγματικά ή μόνο τάπητες φανταστικοί του μυαλού τους. Ενα παράδοξο χιούμορ τούς διασώζει κάπως, και η εύκολη πρόσβαση στο υποσυνείδητο, τα όνειρα», σημειώνει ο συγγραφέας για το έργο του.

Τον Αντώνη Νικολή τον γνωρίσαμε στο παρελθόν από τις συνεργασίες του με τον Σταμάτη Φασουλή («Ο κύριος Εμμανουήλ και ο… Ροΐδης», «Το σπίτι φεύγει»). Η «Λισαβόνα» είναι το τρίτο έργο του που ανεβαίνει στη σκηνή – μέχρι το τέλος του 2008 θα κυκλοφορήσει σε βιβλίο η νουβέλα του «Το Σκοτεινό Νησί» (2008), μεταγραφή του ομώνυμου θεατρικού του (2001) και πρώτη έξοδός του στην πεζογραφία. Η επιλογή του τόπου δράσης δεν είναι τυχαία. Η Λισαβόνα αποτελεί για τον ίδιο αγαπημένο προορισμό.

«Τον Ιούνιο του 2006, έκτη φορά στη Λισαβόνα, παθιασμένος με την πόλη, τα τοπία της ήδη εικόνες της αισθηματικής μου ζωής, συνθήκη του αυθεντικού την ονομάζω, και να αυτό που δεν θα φανταζόμουν ποτέ, η ανάμνησή της ήδη, ενώ την περπατώ, μεταπλάθεται σε σκηνικό χώρο στο μυαλό μου, κι ένα ζευγάρι, ο Αντώνης και η Θεανώ παρεισδύουν σ’ εκείνο τον σκηνικό χώρο, την περιδιαβαίνουν», εξηγεί ο Αντώνης Νικολής. Περίπου έναν χρόνο μετά, λίγες ημέρες πριν από την «έβδομη φορά μου στην πόλη, η Λισαβόνα μου ήταν ολόκληρη. Ελεγα στον συνταξιδιώτη, τον φίλο που μοιραζόμαστε το ετήσιο ταξίδι, να λοιπόν ένα έργο, μόνο για μένα και για σένα. Νόμιζα ότι δεν θα συγκινούσε κανέναν αν δεν είχε ταξιδέψει μαζί μου εκεί».

Χρειάστηκε ένα διάστημα, τις γνώμες αρκετών, μέχρι να… «χωνέψω ότι μπορεί και να τα είχα καταφέρει. Αλλωστε δεν άργησαν ο Θανάσης με τη Λήδα.

Ο Θανάσης με δυνατές εικόνες, με το σάστισμα από τον αντίλαλο όσων δεν λέει, με ό,τι αφήνει μετέωρο στην άκρη της φωνής του, τη βαθμιαία τη βασανιστική εσωτερική κατάρρευση, το βλέμμα, στο τέλος κάθε στροφής αυτού του ιδιότυπου bolero, που είναι το έργο, όλο και πιο μέσα στραμμένο, και η Λήδα-Θεανώ… Πού να κοιτάζει άραγε αυτή η γυναίκα, τι ματιά όταν η ψυχή της ξεβράζει εικόνες παράλογες, τίνος ρυθμού εκκρεμές από τη μανία στην κατάθλιψη, εκλύοντας τόση πολλή ενέργεια μέσα της; Αλλά και ο καθένας στη δουλειά του, όλοι οι υπόλοιποι συνεργάτες στο Στοά. Είμαι μάλλον ένας πολύ τυχερός συγγραφέας», καταλήγει.

Οσο για το κεντρικό ζευγάρι του έργου, τον Αντώνη και τη Θεανώ, έλκει την παρουσία του από ένα ζευγάρι εξηντάρηδων, Αλεξανδρινών, που είχε περιηγηθεί σε Βραζιλία, ΗΠΑ, Αγγλία («μου ασκούσαν ανέκαθεν γοητεία αυτού του τύπου οι Ελληνες τυχοδιώκτες, ούτε μετανάστες ούτε πρόσφυγες ακριβώς»), που είχε γνωρίσει τυχαία ο συγγραφέας στο Λονδίνο, το 1990, σε μια στάση λεωφορείου».

  • Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

«Λισαβόνα» του Αντώνη Νικολή. Σκηνοθεσία: Θανάσης Παπαγεωργίου. Σκηνικό: Λέα Κούση. Παίζουν: Λήδα Πρωτοψάλτη, Θανάσης Παπαγεωργίου, Εύα Καμινάρη, Δημήτρης Θεοδώρου. Θέατρο «Στοά» (Μπισκίνη 55, Ζωγράφου, τηλ.: 210-7702830). Προγραμματισμένη πρεμιέρα: 27 Φεβρουαρίου.

  • Αντιγόνη Καράλη, ΕΘΝΟΣ, 15/02/2009