Category Archives: Ρώτας Βασίλης

Με αφορμή το βιβλίο του Θανάση Καραγιάννη για τον Βασίλη Ρώτα

https://i0.wp.com/www2.fhw.gr/chronos/14/images/1940_1945/resistance/small/an_20.jpg

  • Γνώρισα τον Βασίλη Ρώτα το 1975. Τότε εργαζόμουν στο περιοδικό ΘΕΑΤΡΟ του Κώστα Νίτσου. Και χρειάστηκε να υπάρξει συνεργασία με τον Ρώτα διότι κυκλοφόρησαν, την εποχή εκείνη, και δυο τεύχη του περιοδικού αφιερωμένα στο Αντάρτικο Θέατρο και στο Θέατρο του Βουνού. Αδιαμφισβήτητη ήταν η συμμετοχή του Ρώτα στη δημιουργία του θεάτρου που εμψύχωνε τους αγωνιστές στη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα τον καιρό της γερμανικής κατοχής.

https://i1.wp.com/www1.rizospastis.gr/wwwengine/getImage.do

  • Γνώρισα, λοιπόν, τον Ρώτα και τον είχα επισκεφθεί αρκετές φορές στο γραφείο του, εκεί στη Γενναδίου [ή Φειδίου;] και μάλιστα μου είχε δώσει δυο τεύχη του «Λαϊκού Λόγου» [ένα παλιό τεύχος πριν τη δικτατορία και το πρώτο και τελευταίο αν θυμάμαι καλά το 1975], καθώς επίσης μου είχε χαρίσει και τα βιβλία του «Αυγούλα» και «Παρά προστάτας νάχωμεν». Αργότερα παρακολούθησα και παραστάσεις έργων του από το θίασο των Ελεύθερων Καλλιτεχνών του Φοίβου Ταξιάρχη: Ελληνικά Νιάτα, Το Πιάνο – Καραγκιόζικα, Οι Γραμματιζούμενοι…
  • Αυτό το κεφάλαιο στην ιστορία του Ρώτα, που μιλούσε για την ουσιαστική συμμετοχή του στην Εθνική Αντίσταση, με το Θέατρο στο Βουνό, καθώς επίσης και το «Λαϊκό Θέατρο Αθηνών» που ίδρυσε το 1930 και λειτούργησε μέχρι το 1937, οπότε το έκλεισε η μεταξική δικτατορία, αποτέλεσαν για μένα αφετηρία για τις μελέτες μου πάνω στο Λαϊκό Θέατρο.

Θα κάνω μια μικρή παρένθεση εδώ:

  • Το τέλος των θεατρολογικών σπουδών μου στο Παρίσι συνδέθηκε με αυτό το κεφάλαιο, διότι η εργασία που είχα αναλάβει και σχεδόν ολοκληρώσει είχε ως αντικείμενο το Λαϊκό Θέατρο. Κινητήρια δύναμη ήταν ό,τι είχα διαβάσει σχετικό με τον Ρώτα. Όμως σ’ ένα ταξίδι μου από το Παρίσι στην Αθήνα, μου έκλεψαν τις αποσκευές στο Μιλάνο. Μέσα στη βαλίτσα μου κι όλο το υλικό που είχα συγκεντρώσει για την εργασία. Η στεναχώρια μου ήταν φυσικά μεγάλη και δεν διανοήθηκα έκτοτε ν’ ασχοληθώ με το θέμα. Βλέπετε τότε δεν είχαμε ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Ό,τι είχα γράψει ήταν σε χειρόγραφα. Τέλος η παρένθεση.
  • Με τον Θανάση Καραγιάννη έχω μια μακρά γνωριμία. Παρότι δεν είχαμε στενή φιλία, σκέφτομαι ότι η σχέση μας στηρίχτηκε σε μια αμοιβαία εκτίμηση. Η πρώτη επαφή μου μαζί του, μου έδωσε την εντύπωση ενός ανθρώπου που αγαπάει τη δουλειά του. Η εκπαίδευση για τον Θανάση ήταν ο κόσμος του. Άνθρωπος ανήσυχος, έγραφε άρθρα, κριτικές για βιβλία, έκανε ομιλίες, ήταν πάντοτε ενημερωμένος για τη λογοτεχνία, και ιδιαίτερα για την παιδική λογοτεχνία… Θα διαβάσετε το βιογραφικό του και θα καταλάβετε. Όσα αναφέρονται εκεί είναι ελάχιστα μπροστά σε όσα έχει κάνει ο Θανάσης…
  • Η χαρά μου ήταν ανείπωτη όταν είδα να καθιερώνεται στην εφημερίδα «Ριζοσπάστης» ως κριτικός θεάτρου. Κι ακόμα περισσότερο να καθιερώνει την κριτική θεατρικών παραστάσεων για παιδιά. Νομίζω ότι αυτό δεν έχει ξαναγίνει σε ελληνικά έντυπα – τουλάχιστον απ’ όσο εγώ γνωρίζω. Εννοώ, ένα έντυπο να έχει σταθερή ημέρα κάθε εβδομάδα με κριτική για παραστάσεις παιδικού θεάτρου.
  • Η δουλειά του Θανάση νομίζω ότι έχει αποκτήσει φανατικούς θαυμαστές. Με τη σοβαρή, και θεατρολογικά τεκμηριωμένη κριτική του για τα έργα και τις παραστάσεις άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην κριτική. Μέχρι τότε, σπανίως οι κριτικοί αναφέρονταν σε παραστάσεις παιδικού θεάτρου. Κι όταν το έκαναν, μάλλον σε περιόδους γιορτών γινόταν αυτό και συγκεντρωτικά. Τώρα πλέον ο Θανάσης Καραγιάννης, με αγάπη και υπευθυνότητα καταγράφει με τον τρόπο του, με την θεμελιωμένη άποψή του, τα δρώμενα στο χώρο του παιδικού θεάτρου. Και ασχολείται με λεπτομέρειες: έργα, παράσταση, σκηνοθέτες, ηθοποιοί, σκηνογράφοι…
  • Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η χαρά μου όταν διάβασα ότι κυκλοφόρησε μια μελέτη του για τον Βασίλη Ρώτα. Στην αρχή σκέφτηκα ότι θα είναι μια σύντομη περιδιάβαση στο αχανές και πολυεπίπεδο έργο του Ρώτα. Και το λέω αυτό διότι αναλογιζόμενος την έκταση του έργου και της δράσης του Ρώτα, σκεφτόμουν ότι θα χρειαζόταν μια ζωή ολόκληρη για ν’ ασχοληθεί κανείς μαζί του. Δεν ήταν μονάχα η πρωτογενής λογοτεχνική δουλειά του, αλλά και η μεταφραστική!
  • Αυτό που έκαναν ο Ρώτας με τη συνεργασία της συντρόφου του, της Βούλας Δαμιανάκου, που είναι μια σημαντική πεζογράφος και μεταφράστρια, να αποδώσουν δηλαδή στη ζωντανή νεοελληνική γλώσσα το γιγάντιο έργο του μεγάλου ελισαβετιανού, του Ουίλιαμ Σέξπιρ, θα ήταν αρκετό για να τον μνημονεύουμε! Δεν υπάρχει μεταγενέστερη μετάφραση έργων του Σέξπιρ, ο μεταφραστής των οποίων να μην «πάτησε» στις μεταφράσεις του Ρώτα και της Δαμιανάκου. Είναι μεταφράσεις κλασικές, μεταφράσεις αξεπέραστες…
  • Όταν όμως πήρα το βιβλίο Ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΩΤΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ [Θέατρο – Ποίηση – Πεζογραφία Κλασσικά εικονογραφημένα] έμεινα άφωνος. Και τώρα υποκλίνομαι στο τεράστιο έργο του Θανάση Καραγιάννη. Το ογκώδες αυτό βιβλίο [πάνω από 650 σελίδες] αποτελεί πλέον την αφετηρία για κάθε ερευνητή, αν και πιστεύω ότι θ’ αργήσει ν’ ασχοληθεί κάποιος άλλος στο μέλλον με το έργο του Ρώτα. Αυτή η θεμελιακή εργασία του Θανάση Καραγιάννη που καλύπτει όλους τους τομείς της πνευματικής, καλλιτεχνικής και κοινωνικής δράσης του Ρώτα, εκτιμήθηκε με άριστα από την επιστημονική κοινότητα του τόπου. Έχει τη σφραγίδα της επιστημονικής εγκυρότητας. Άλλωστε ο καθηγητής κύριος Κώστας Μαλαφάντης με το ειδικό βάρος του πανεπιστημιακού, έδωσε την πρέπουσα προβολή της ποιότητας της εργασίας αυτής του Θανάση Καραγιάννη στην αποψινή εκδήλωση.
  • ceb8ceb1cebdceaccf83ceb7cf82-cebaceb1cf81ceb1ceb3ceb9ceaccebdcebdceb7cf82Και ο Καραγιάννης είναι άξιος επαίνου διότι αφιέρωσε χρόνο για να βάλει σε τάξη και να αναδείξει ένα απέραντο υλικό, που έχει τοποθετήσει τον δημιουργό στους κορυφαίους του νεοελληνικού πολιτισμού. Αλλά νομίζω ότι είναι τυχερός επειδή έχει καλή και αγαπημένη οικογένεια και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι του στάθηκε πολύτιμος συμπαραστάτης, με τον τρόπο της. Άλλωστε οι καλοί άνθρωποι αξίζουν έπαινο. Και ο Θανάσης είναι ένας καλός άνθρωπος, που έχει να προσφέρει ακόμη πολλά στην εκπαίδευση και τη μελέτη της ελληνικής λογοτεχνίας. Να είναι πάντα γερός και δημιουργικός.

Το πολύπλευρο έργο του Βασίλη Ρώτα

Βασίλης Ρώτας

Βασίλης Ρώτας

Στην κατάμεστη αίθουσα του Καλλιτεχνικού Σωματείου «Οι Αθεράπευτοι», στα Γιάννενα, η «Σύγχρονη Εποχή», η Πολιτιστική Παρέμβαση και η ΠΕΑΕΑ-ΔΕΣ παρουσίασαν το βιβλίο «Ο Βασίλης Ρώτας και το έργο του για παιδιά και εφήβους» του Θανάση Ν. Καραγιάννη.Στην εκδήλωση αναδείχτηκε το πλούσιο έργο (θέατρο, ποίηση, πεζογραφία, «κλασικά εικονογραφημένα» ) του Βασίλη Ρώτα. Εργο κοινωνικά και παιδαγωγικά ωφέλιμο, με λογοτεχνική αξία, που αποτυπώνει την πολύμορφη δράση του στο μεσοπόλεμο, στην κατοχή, μέχρι και τη δεκαετία του 1970.

Ανοίγοντας την εκδήλωση η Βάσω Αναγνώστου («Σύγχρονη Εποχή») επισήμανε ότι ήταν χρέος η ανάδειξη της τεράστιας προσφοράς του Ρώτα, που παραμελήθηκε από την άρχουσα τάξη.

Στην πολιτιστική και ειδικά στη θεατρική δραστηριότητα που ανέπτυξε το ΕΑΜικό κίνημα, με την παιδεία και την τέχνη να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ιδεολογική και πολιτική διαπαιδαγώγηση των ανθρώπων προς την κοινωνική αλληλεγγύη και ισότητα, τη συλλογική και εθελοντική δράση εκατοντάδων χιλιάδων ανδρών, γυναικών και παιδιών, αναφέρθηκε ο Θανάσης Σφήκας (καθηγητής Ιστορίας-Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων). Ο ομιλητής επισήμανε την καθοριστική συμβολή του Βασίλη Ρώτα, ο οποίος, με σύμφωνο το ΕΑΜ, το 1942 ίδρυσε το Θεατρικό Σπουδαστήριο, «νόμιμο καταφύγιο» για τους ΕΠΟΝίτες. Το θέατρο του Ρώτα έγινε βήμα προβληματισμού και συνειδητοποίησης, όπου νέοι μάθαιναν για το θέατρο και συμμετείχαν σε αντιστασιακές εκδηλώσεις, με παραστάσεις σε θέατρα, πλατείες, δρόμους, και κείμενα που εξύψωναν το λαϊκό φρόνημα, ενώ οι εισπράξεις πήγαιναν στο ταμείο του αγώνα.

Η Γεωργία Λαδογιάννη (καθηγήτρια Φιλολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων), τόνισε την πρωτοποριακή συμβολή του Βασίλη Ρώτα, με τα κείμενά του και τη σκηνική πράξη. «Το παιδί, σημείωσε, βρίσκεται στο κέντρο της θεατρικής πράξης, είναι σχεδόν πάντα ο δραματικός ήρωας στα κείμενά του. Είναι κατά προτίμηση ο υποκριτής-ηθοποιός και ο σταθερός δέκτης, το κοινό του θεάτρου. Στόχος του ήταν να κάνει τα παιδιά περισσότερο λειτουργούς και λιγότερο θεατές».

Την προσωπική του εικαστική εμπειρία από τον Β. Ρώτα, «ποιητή, μεταφραστή, άνθρωπο του θεάτρου που πάλευε αδιάκοπα με τη γλώσσα και την Τέχνη» κατέθεσε ο Δημήτρης Ράτσικας (καθηγητής Παιδαγωγικού Πανεπιστημίου Ιωαννίνων) αναδεικνύοντας γλαφυρά τον χαρακτήρα και την αγωνιστική προσωπικότητα του Βασίλη Ρώτα.

Ο Απόστολος Παπαϊωάννου (καθηγητής Παιδαγωγικού Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων) εξήρε την επιστημονική έρευνα και μελέτη του συγγραφέα του βιβλίου, Θανάση Ν. Καραγιάννη, που με κοπιαστική προσπάθεια 5,5 χρόνων συνέλεξε πλούσιο υλικό, προβάλλοντας το έργο του Βασίλη Ρώτα, «που αποτελεί πολύτιμη αγωνιστική παρακαταθήκη, μπούσουλα για ερευνητές, ιστορικούς, θεατρόφιλους».

Η εκδήλωση έκλεισε με παρουσίαση δυο έργων από τα «Καραγκιοζάκια», έργα του Ρώτα και τραγούδια από την παιδική χορωδία του 1ου και 2ου δημοτικού σχολείου, υπό την αιγίδα του Γιάννη Σταύρου.