Category Archives: Πρωτοψάλτη Λήδα

Η Λήδα Πρωτοψάλτη στην Επίδαυρο

Ερμηνεύοντας μια συγκλονιστική Εκάβη, η Λ. Πρωτοψάλτη εμφανίζεται στην Επίδαυρο για πρώτη φορά στην 50χρονη καριέρα της

Ένα «δώρο γενεθλίων», μια εδώ και καιρό οφειλόμενη τιμή σε μια μεγάλη κυρία του ελληνικού θεάτρου, που συμπληρώνει φέτος 50 χρόνια παρουσίας στη σκηνή, αποτελεί η πρώτη εμφάνιση της Λήδας ΠρωτοψάλτηΤρωάδων του Ευριπίδη, που σκηνοθέτησε για το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος η Νικαίτη Κοντούρη. στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, όπου την Παρασκευή και το Σάββατο θα ερμηνεύσει το ρόλο της Εκάβης, στην παράσταση των

Μια αντιπολεμική τραγωδία, ένα έργο που προειδοποιεί τον δήμο για τα δεινά της αλαζονείας της δύναμης, είναι οι Τρωάδες, ένα κείμενο σήμερα επίκαιρο όσο και το 415 π.Χ. που πρωτοπαρουσιάστηκε στα Μεγάλα Διονύσια. Αυτήν την καθολική εμπειρία του ηττημένου και του πρόσφυγα επιχειρεί να αντλήσει από το κείμενο και να μεταφέρει επί σκηνής η σκηνοθεσία της Ν. Κοντούρη (που έχει σκηνοθετήσει με επιτυχία Μήδεια το 1997 και Αντιγόνη το 2002 για το Εθνικό Θέατρο).

Ένα βομβαρδισμένο σχολείο, γεμάτο σπασμένα θρανία, πεταμένα βιβλία και ρημαγμένους τοίχους, είναι ο χώρος που θα μεταβληθεί σε στρατόπεδο αμάχων, ο χώρος που υποδεχθεί τις γυναίκες της Τροίας, ένας χώρος μεταγωγών, απ’ όπου περιμένουν να πάρουν τον μακρύ και επώδυνο δρόμο της εξορίας και της υποδούλωσης. Έγκλειστες σ’ αυτόν τον ου τόπο, θρηνούν «γι’ αυτά που έπαθαν και γι’ αυτά που θα ‘ρθουν», με κορυφαία ανάμεσά τους την εκπεσούσα βασίλισσα της Τροίας…

Στην παράσταση του ΚΘΒΕ, εκτός από τη Λ. Πρωτοψάλτη, τους άλλους ρόλους ερμηνεύουν οι ηθοποιοί Μαρία Ναυπλιώτου (Ανδρομάχη), Λαμπρινή Αγγελίδου (Κασσάνδρα), Πηνελόπη Μαρκοπούλου (Ελένη), Φαίδων Καστρής (Ταλθύβιος), Μελέτης Ηλίας (Μενέλαος), Ιφιγένεια Δεληγιαννίδη (κορυφαία), Δημήτρης Μακαλιάς (Ποσειδώνας), Μαρία Δερεμπέ (Αθηνά). Τα σκηνικά και τα κοστούμια υπογράφει ο Γιώργος Πάτσας, την μουσική η Καλλιόπη Τσουπάκη και τη χορογραφία η Καλλιόπη Σφήκα.

Ας σημειωθεί πως, μετά την Επίδαυρο, οι Τρωάδες του ΚΘΒΕ θα παρουσιαστούν στην Αμφίπολη (22/8) και την Πάτρα (28-29/8), ενώ τον Σεπτέμβριο σε ανοικτά θέατρα στην Αττική (Κορωπί, 1/9, Παπάγου, 4/9, Ελευσίνα, 6/9 και Πετρούπολη 13/9).

  • Κακουριώτης Σ., Η ΑΥΓΗ: 04/08/2009

Από την Τροία στη Γάζα

  • Η Λήδα Πρωτοψάλτη μιλάει για τον ρόλο της στις «Τρωάδες» που έρχονται σήμερα να εκφράσουν και τις σύγχρονες τραγωδίες σε όλο τον κόσμο

Η Λήδα Πρωτοψάλτη και η Μαρία Ναυπλιώτου σε σκηνή από τις «Τρωάδες», που ανεβαίνουν στην Επίδαυρο σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη.

Η Λήδα Πρωτοψάλτη και η Μαρία Ναυπλιώτου σε σκηνή από τις «Τρωάδες», που ανεβαίνουν στην Επίδαυρο σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη.

Μια μικρή ομάδα παιδιών μπαίνει από το κοίλον στην ορχήστρα. Το τοπίο παραπέμπει σε βομβαρδισμένο σχολείο με σπασμένα θρανία, πεταμένα βιβλία και ρημαγμένους τοίχους όπου μικροί μαθητές, ανάμεσά τους ένα κορίτσι σε αναπηρικό καροτσάκι, παίζουν με ψεύτικα όπλα. Για να ξορκίζουν τον τρόμο του θανάτου λένε παραμύθια.

Από το στόμα τους ακούμε την έναρξη του έργου, αυτή που ο Ευριπίδης έχει αναθέσει σε δυο θεούς: στην Αθηνά και στον Απόλλωνα. Κι όταν η ιστορία ολοκληρωθεί, ο πραγματικός πόλεμος ξεκινά μαζί με την παράσταση.

Τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη παρουσιάζει το Κρατικό Βορείου Ελλάδος την Παρασκευή και το Σάββατο στην Επίδαυρο σε μετάφραση Ελένης Βαροπούλου, σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη, σκηνικά-κοστούμια Γιώργου Πάτσα.

Το ρόλο της πολύπαθης Εκάβης ερμηνεύει η Λήδα Πρωτοψάλτη -είχε παίξει την ηρωίδα στο θέατρο «Στοά» με μεγάλη επιτυχία- στην πρώτη της εμφάνιση στην Επίδαυρο.

«Ο Α. Αντύπας μού είχε προτείνει τον ίδιο ρόλο αλλά και ο Μίμης Κουγιουμτζής αυτόν της Πενίας στον Πλούτο», λέει. «Ημουν διστακτική γιατί, λόγω της σταθερής σχέσης μου με τη Στοά και τον Θανάση Παπαγεωργίου, φοβόμουν ότι δεν θα τα βρω με τους σκηνοθέτες. Η Νικαίτη Κοντούρη το έφερε το έργο στο σήμερα μέσα από συγκεκριμένα ευρήματα. Ο Ευριπίδης σε οδηγεί στη σκηνοθεσία. Δεν χρειάζονται φιοριτούρες και υπερβολές. Είναι φαινόμενο της εποχής μας να στραπατσάρουμε το αρχαίο δράμα. Σ’ αυτή τη δουλειά είμαι εργάτης. Στάθηκα πάντα στη σκιά δίνοντας τη μάχη αποκλειστικά πάνω στη σκηνή. Δεν μ’ ενδιαφέρουν τα σταριλίκια. Βιώνω τέτοιους ρόλους ως ψυχικό λουτρό. Η κάθαρση στην τραγωδία είναι κάτι μεγαλειώδες. Οταν τελειώσει η παράσταση, νιώθω ότι πετώ σαν πουλί».

Η σκηνοθέτρια αντιμετώπισε τις Τρωαδίτισσες σαν εκείνες τις γυναίκες που οι πόλεμοι και η βία τούς επιφυλάσσει διαχρονικά την ίδια μοίρα: εξανδραποδισμό, σκλαβιά και υποταγή. Ανέβασε το έργο με ισχυρές δόσεις ρεαλισμού, εμφανείς αναφορές στη σημερινή πραγματικότητα. «Δεν θα μπορούσαμε να καταφύγουμε σε μεγαλόσχημα πράγματα», εξομολογείται.

«Τα απομεινάρια ενός μακρόχρονου πολέμου όπως του Τρωικού τα βλέπουμε σήμερα σε πολύ γνωστά μέρη: στο Ιράκ, στην Παλαιστίνη αλλά και στη χώρα μας μερικά χρόνια πίσω, αν σκεφτούμε ότι οι Γερμανοί φεύγοντας πυρπολούσαν τα πάντα, όπως έκαναν οι Ελληνες κάποτε την Τροία. Η ερμηνεία της Λήδας είναι άθλος. Στην προσωπικότητα και την τεράστια πείρα της συμπυκνώνεται ένας σπουδαίος ρόλος. Από την πρώτη μέρα των προβών ανέβασε τον πήχη για όλους».

Εξι στρατιώτες ως ομάδα κρούσης με επικεφαλής τον Ταλθύβιο (Φαίδων Καστρής) σπρώχνουν τις γυναίκες, δεν λυπούνται ούτε την σύζυγο του Εκτορα Ανδρομάχη (Μαρία Ναυπλιώτου) ούτε τη νύφη του Απόλλωνα την Κασσάνδρα (Λαμπρινή Αγγελίδου) που εμφανίζεται ως άφυλο πλάσμα εκστομίζοντας φοβερές προφητείες.

Η Λήδα Πρωτοψάλτη μετράει γύρω της αγαπημένους νεκρούς. Αλλά όταν έρχεται η στιγμή ν’ αντιμετωπίσει το μοιραίο ζευγάρι Μενέλαου-Ελένης (Ηλίας Μελέτης-Πηνελόπη Μαρκοπούλου) το κάνει με δύναμη και πικρό σαρκασμό. «Στο έργο υπάρχουν στιγμές που θυμίζουν Δευτέρα Παρουσία», λέει η ηθοποιός: «Οταν στο τέλος φέρνουν το μικρό Αστυάνακτα νεκρό, νιώθω την αύρα από την επίκληση των «Περσών». Πόσο διεστραμμένο μπορεί να είναι το μυαλό τους ώστε να γκρεμίζουν απ’ τα τείχη ένα μικρό παιδί; Ο Ευριπίδης λέει τρομερά πράγματα για τους Ελληνες. Δεν μπορώ να φανταστώ σήμερα συγγραφέα τόσο αμείλικτο στην κριτική του.

  • Ενα βαθιά πολιτικό έργο

Την Εκάβη περικυκλώνουν συνεχώς θανατικά: ο γιος, η κόρη, ο εγγονός της. Δούλα η νύφη της, δούλα και η ίδια στους Ελληνες. Ο πόνος της δεν έχει τέλος. Η ίδια μένει ζωντανή, αλλά πιστεύω πως ότι έχει απομείνει είναι ένα γέρικο κορμί που προσπαθεί, αδύναμο πια, να μοιρολογήσει ένα ατελείωτο πένθος. Υπάρχει πιο επίκαιρο έργο; Οσο υπάρχει ο άνθρωπος, θα κυριαρχεί το κακό. Εξαπλώνεται σαν αρρώστια, σαν επιδημία».

«Ο αριθμός των παιδιών που εμπλέκονται στο «παιχνίδι» του πολέμου είναι ασύλληπτος», συμπληρώνει η Νικαίτη Κοντούρη. «Οταν σκοτώνονται οι άντρες, παίρνουν τη θέση τους παιδιά. Θέλαμε να δοθεί το στίγμα ενός βαθιά πολιτικού έργου. Να σταθούμε στη μοίρα εκείνων που σήμερα εξαναγκάστηκαν να φύγουν απ’ την πατρίδα τους για οποιοδήποτε λόγο χάνοντας την πολιτιστική τους ταυτότητα: Ανθρώπους που φορτώνονται απ’ τους δουλέμπορους στ’ αμπάρια πλοίων κι αργότερα σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, γυναίκες που ακόμα με τη μπούργκα στη χώρα τους είχαν μια θέση ενώ στην εξορία καμία». *

  • Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ – φωτ.: Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / Επτά, Κυριακή 2 Αυγούστου 2009

«Το θέατρο για μένα είναι τέχνη και μεράκι»

  • Η Λήδα Πρωτοψάλτη για πρώτη φορά στην Επίδαυρο με το ΚΘΒΕ και την «Εκάβη» του Ευριπίδη, στις 7 και 8 Αυγούστου

«Ηρθε το πλήρωμα του χρόνου, να παίξω κι εγώ στην Επίδαυρο. Επρεπε να συμπληρώσω τα 69 χρόνια της ηλικίας μου και, κατά σύμπτωση, τα 50 χρόνια στη θεατρική σκηνή. Τόσο άργησε για μένα η Επίδαυρος. Δεν έχω στενοχώρια, ούτε πικρία γι’ αυτό. Δεν ονόμασα ποτέ το θέατρο δουλειά, ούτε το αντιμετώπισα έτσι ποτέ. Το θέατρο για μένα ήταν πάντα τέχνη και μεράκι…».

Λόγια μεστά, καθαρά, γήινα, από μια προσγειωμένη πρωταγωνίστρια του θεάτρου: τη Λήδα Πρωτοψάλτη, που ανυπομονεί, όπως ομολογεί στην «Κ», να ερμηνεύσει το ρόλο της πολύπαθης Εκάβης στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου στις 7 και 8 Αυγούστου.

  • Ανυπομονησία για τις πρόβες

Η πρώτη της κάθοδος σ’ αυτό το «μαγικό θέατρο», όπως το αποκαλεί, με την καλοκαιρινή παραγωγή του ΚΘΒΕ «Τρωάδες» –το αντιπολεμικό έργο του Ευριπίδη– σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη, έπειτα από μισόν αιώνα ευδόκιμης θεατρικής πορείας, είναι ένα καλλιτεχνικό γεγονός. «Περιμένω με ανυπομονησία την ημέρα που θ’ αρχίσω τις πρόβες σ’ αυτόν τον τρομερό χώρο και μόνο η σκέψη της παράστασης σ’ ένα γεμάτο θέατρο, συγκίνηση χαράς μού προκαλεί…», εξομολογείται στην «Κ».

Εξοικειωμένη με την Εκάβη η Λήδα Πρωτοψάλτη (στο τηλεοπτικό «Τρίτο στεφάνι» του Γιάννη Δαλιανίδη το 1995, στην «Εκάβη» του Ευριπίδη το 1999 που σκηνοθέτησε ο Θανάσης Παπαγεωργίου στο θέατρο «Στοά») ενσαρκώνει το ρόλο της ηρωίδας με δέος πάντα απέναντι στις έννοιες και τα διαχρονικά ζητήματα που ο τραγικός ποιητής πραγματεύεται. «Πρέπει να έχεις βιώματα και εμπειρίες για να παιχτούν αυτοί οι ρόλοι. Και μάλιστα σ’ ένα τόσο σημαντικό θέατρο, την Επίδαυρο, όπου παίζουν σήμερα ακόμη και τα ξεπεταρούδια, από την κοιλιά της μάνας τους… Εγώ όμως είμαι υπέρ των απλουστεύσεων. Σέβομαι τους μεγάλους ποιητές, τους μεγάλους συγγραφείς και θεωρώ ότι δεν πρέπει να γίνουν καρικατούρες. Η Νικαίτη Κοντούρη, σοβαρή σκηνοθέτις, προσπαθεί να βγάλει το μήνυμα του ποιητή. Ο συγγραφέας την ενδιαφέρει. Δεν κάνει την έξυπνη στον Ευριπίδη, αλλά τον αφήνει να είναι ο έξυπνος».

  • Χωρίς στόμφο

Η πρωταγωνίστρια βιώνει την τραγική Εκάβη, μια γυναίκα – θύμα της κτηνωδίας του πολέμου, μέσα από τον διαχρονικό λόγο του τραγικού ποιητή, που αφυπνίζει τις συνειδήσεις κάθε εποχής… «Μια βασίλισσα που τα ’χασε όλα, το σπίτι της, τα παιδιά της, τον τόπο της. Ολόκληρη ένα κουρέλι. Κι όμως, παρ’ όλα αυτά, προσπαθεί να κρατήσει το κεφάλι της ψηλά, να μη ρεζιλευτεί και να αντιμετωπίσει τους εχθρούς της, τους Ελληνες. Αυτό είναι η κραυγή του Ευριπίδη για τους ηττημένους και τους απάνθρωπους νικητές, μαζί με τη μεγαλειώδη φράση του: “Βλέπω πώς οι θεοί ορίζουν τα πράγματα, πώς τους τιποτένιους ανυψώνουν και τους άξιους εξολοθρεύουν”. Το ίδιο ακριβώς ζούμε πια στην καθημερινότητά μας. Κι αυτό θα το πληρώσουμε ακριβά».

Ερμηνεύει το ρόλο κραυγάζοντας την απελπισία της ηρωίδας, αλλά χωρίς κραυγές, στόμφο και μεγαληγορίες. «Οι στόμφοι έχουν τελειώσει εδώ και χρόνια. Ακόμη κι αυτοί που τα έκαναν κι ήταν αξιόλογοι καλλιτέχνες, μόνο που ήταν άλλη η εποχή και η σχολή που υπηρετούσαν. Οι ρόλοι πια πλησιάζονται άμεσα και κατευθείαν στην καρδιά. Πώς θα μπορούσε να παιχθεί αλλιώς η Eκάβη! Πρέπει να βγει η ποίηση του έργου. Πρέπει να χειριστείς ποιητικά κείμενα κι όχι κουβέντες καφενείου, που μιλούν για μεγάλες και ακραίες καταστάσεις, την οδύνη και το θάνατο που σκορπά ο πόλεμος…».

Ταγμένη στο θέατρο επί πενήντα χρόνια στον ίδιο χώρο, με τους ίδιους ανθρώπους, με σταθερές αξίες, εξακολουθεί να κοιτάζει με την ίδια ματιά. «Αν κοιτάς από δω κι από κει, χάνεις την ουσία. Πρέπει να ενώνονται οι άνθρωποι κάτω από την ίδια ματιά. Δεν ήταν εύκολη πορεία. Ενας συνεχής αγώνας ήταν, που πληρώθηκε με αίμα αλλά άνθησε. Τώρα είναι πιο σκληρά τα πράγματα, γιατί έχεις να αντιμετωπίσεις τη διαστρέβλωση στην τέχνη. Αν θέλεις να παίξεις και να βγάλεις τον συγγραφέα, σε θεωρούν για πέταμα…».

Σε μια φράση της Αγίας Γραφής συνοψίζει τον πεντηκονταετή απολογισμό της θεατρικής της διαδρομής: «Αγωνίζεστε να εισέλθετε διά της στενής πύλης». Αυτό έκανα πράξη στη ζωή μου. Να αγωνίζομαι για να περνώ από τις μικρές πύλες κι όχι από τις μεγάλες πόρτες. Ενας αγώνας ήταν όλη η πορεία μου στο θέατρο και στη ζωή».

  • «Να ξοδιάζεστε για μας»

«Κι έχω πάρει πολλά. Ο θεατής καταλαβαίνει και εισπράττει αυτό που καταθέτει ο καλλιτέχνης. Υπάρχει ένα κοινό που ξέρει ότι ο ηθοποιός χαίρεται όταν του σφίγγουν το χέρι. Οταν του λένε “Σ’ ευχαριστώ που με συγκίνησες”! Γυρίζοντας πίσω, μια φράση θεατή μ’ ακολουθεί: “Να ’στε καλά και να ξοδιάζεστε για μας όπως ξοδιάζεστε».

Αυτό είναι το θέατρο. Ενα συνεχές δούναι και λαβείν ανάμεσα στον καλλιτέχνη και τον θεατή. Καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης. Από την ώρα που θα ανοίξουν τα φώτα της σκηνής έως τη στιγμή που θα σβήσουν. Καμία μηχανή και κανένα βίντεο δεν θα καταργήσει αυτή την αμφίδρομη σχέση. Εκεί βρίσκεται η ομορφιά του θεάτρου. Γι’ αυτό είναι ζωντανή τέχνη και θα παραμείνει εις τους αιώνες των αιώνων».

  • Της Γιωτας Μυρτσιωτη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Σάββατο, 1 Aυγούστου 2009