Category Archives: Πολίτες στα χαρτιά

Οι «πολίτες στα χαρτιά» παίζουν θέατρο

«Πολίτες στα χαρτιά», αλλά και στη σκηνή

  • ΤΗΣ ΠΑΥΛΙΝΑΣ ΕΞΑΔΑΚΤΥΛΟΥ
  • ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ: Κυριακή, 18 Απριλίου 2010 |

Αφιέρωμα στον Augusto Boal, ιδρυτή του «Θεάτρου του Καταπιεσμένου», διοργανώνει στις 22 – 24 Απριλίου το Τμήμα Θεάτρου του ΑΠΘ σε συνεργασία με το Βρετανικό Συμβούλιο και το Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση.

Ο Adrian Jackson, στενός συνεργάτης του Boal και δημιουργός της ομάδας «Cardboard Citizens», μιας θεατρικής ομάδας όπου οι περισσότεροι ηθοποιοί είναι άστεγοι, πρώην άστεγοι και πρόσφυγες, εξηγεί στον «ΑτΚ» πώς το «Θέατρο του Καταπιεσμένου» βοηθά κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες να «αντιδράσουν» στις πιέσεις που υφίστανται.

  • «Πολίτες στα χαρτιά»

«Cardboard Citizens» ή όπως λέμε «πολίτες στα χαρτιά». Αστεγοι, άνθρωποι που κάποτε υπήρξαν άστεγοι, πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο. Καταπιεσμένοι που αναζητούν μια διέξοδο, άνθρωποι που ζητούν να καταλάβουν τι τους συνέβη και να αντιδράσουν. Κοινωνικές ομάδες που υφίστανται τρομακτικές πιέσεις ανά τον κόσμο. Η ξεχωριστή αυτή ομάδα του Adrian Jackson δημιουργήθηκε το 1992 και από τότε περιοδεύει παντού, σε σχολεία, θέατρα, ξενώνες. Οι «Cardboard Citizens» ειδικεύονται σε παραστάσεις φτιαγμένες από και για κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες, όπως οι άστεγοι, οι άνθρωποι που ζουν σε ξενώνες, οι νέοι που έχουν μείνει εκτός του εκπαιδευτικού συστήματος, οι άνεργοι, οι πρόσφυγες.

«Ο βασικός μας στόχος είναι να ακουστούν αυτές οι ιστορίες σε ένα ευρύτερο κοινό και να γκρεμίσουμε τα τείχη που χωρίζουν αυτούς τους ανθρώπους από τον υπόλοιπο κόσμο, από όλους εμάς που δεν έχουμε βιώσει αντίστοιχες εμπειρίες», εξηγεί ο κ. Jackson. Τα τέσσερα πρώτα χρόνια η ομάδα «δούλευε» αποκλειστικά σε ξενώνες, κέντρα ημέρας και οπουδήποτε υπήρχαν άστεγοι άνθρωποι, φτιάχνοντας παραστάσεις Θεάτρου Φόρουμ. Το Θέατρο Φόρουμ είναι μια μορφή διαδραστικού θεάτρου, το οποίο «μιλά» για θέματα οικεία στο κοινό, ενώ γίνεται και ένα «θεατρικό ντιμπέιτ», ένας θεατρικός διάλογος. Κατά τη διάρκεια του διαλόγου αυτού, το κοινό μπαίνει στη θέση των πρωταγωνιστών και προσπαθεί να προτείνει εναλλακτικούς τρόπους δράσης.

«Αυτή η μορφή θεάτρου, όπως τη δημιούργησε ο Boal και την υιοθέτησα εγώ στους “Cardboard Citizens”, χρησιμοποιεί το θέατρο σαν καταλύτη που συμβάλλει στη λύση του προβλήματος. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί από διάφορες κοινωνικές ομάδες, ανεξάρτητα από τη χώρα προέλευσης και τις κοινωνικές τους ανάγκες», σημειώνει. Η τεχνική αυτή, που υιοθετήθηκε από την ομάδα του Adrian Jackson στις αρχές της δεκαετίας του ’90 στη Βρετανία, είναι σήμερα διαδεδομένη σε ολόκληρο τον κόσμο. Χρησιμοποείται ως μέθοδος σε διάφορους ξενώνες, σε σχολεία καθώς και σε φυλακές. Κάθε χρόνο επίσης, οι «Cardboard Citizens» εκπαιδεύουν εκατοντάδες καλλιτέχνες και κοινωνικούς επιστήμονες, τόσο στη Βρετανία όσο και σε άλλες χώρες.

  • Μια πολιτική πράξη

Από το 1995 η πρωτότυπη θεατρική ομάδα άρχισε να διευρύνει τις δραστηριότητές της, κάνοντας μάλιστα τακτικά workshops επάνω στο συγκεκριμένο αντικείμενο. Τους περισσότερους άστεγους ή πρόσφυγες τους συναντούν συνήθως σε ξενώνες. Στην αρχή, συμμετέχουν σε συζητήσεις, έπειτα πηγαίνουν σε κάποιο από τα εργαστήρια και σύντομα καταλήγουν να πρωταγωνιστούν σε παραστάσεις. «Οπως καταλαβαίνετε, οι άνθρωποι αυτοί αντιμετωπίζουν ένα σωρό προκλήσεις, από την πραγματική αδυναμία του να ζήσουν σε ένα σπίτι μέχρι και ζητήματα χαμηλής αυτοεκτίμησης. Προσπαθούμε να τους βοηθήσουμε όσο μπορούμε».

Το σημαντικότερο για τον ιδρυτή των «Cardboard Citizens» είναι πως το θέατρο βοηθά τους ανθρώπους που βιώνουν κοινωνικοοικονομικές δυσκολίες και αποκλεισμό να επαναπροσδιορίσουν τη ζωή τους και τη θέση τους στον κόσμο, αναζητώντας ταυτόχρονα εναλλακτικές λύσεις. «Ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να βρεθεί στο δρόμο κάποια στιγμή της ζωής του. Θα μπορούσατε να ήσασταν εσείς ή εγώ, δεν έχει σημασία. Στον καθένα θα μπορούσαν τα πράγματα να πάνε στραβά». Στην ερώτηση αν η συμμετοχή ενός πρόσφυγα σε μια τέτοια θεατρική παράσταση συνιστά κατά κάποιον τρόπο πολιτική πράξη, ο ιδρυτής και στενός συνεργάτης του «πατέρα» του «Θεάτρου του Καταπιεσμένου» είναι κατηγορηματικός. «Φυσικά. Οχι όμως μόνο πολιτική πράξη. Και η αποχή από μια πράξη είναι επίσης πράξη. Η μη πράξη είναι μια πράξη. Απλώς, η ενεργητική συμμετοχή έχει περισσότερη πλάκα. Εξάλλου, το να είσαι πολίτης σημαίνει ότι πράττεις».