Category Archives: Παπαστάθης Λάκης

Η παράσταση του έργου τού Κλοντέλ «Ο κλήρος του μεσημεριού» δικαιώνει την αποστολή του Εθνικού Θεάτρου!

  • Παρέμβαση
  • Ο ήλιος και ο θάνατος
  • Του ΛΑΚΗ ΠΑΠΑΣΤΑΘΗ
  • Μόλις τελειώσει μια καλή παράσταση ενός σημαντικού έργου, σπάνια είναι όλα πεντακάθαρα μέσα σου. Συνήθως ξαναζείς νοητά τη θεατρική εμπειρία και προσπαθείς να τη φωτίσεις. Οταν έπεσε η αυλαία του «Κλήρου του μεσημεριού» σκέφτηκα αμέσως την περίφημη στροφή του Ανδρέα Κάλβου από την «Ωδή εις θάνατον». «Ο ήλιος κυκλοδίωκτος ως αράχνη μ’ εδίπλωνε και με φως και με θάνατον ακαταπαύστως».

Ο ήλιος και ο θάνατος σαν αδελφές έννοιες. Στην παράσταση, όταν συμβαίνει ο έρωτας, ο ήλιος κυριαρχεί. Είναι στο κέντρο του κύκλου του, διαυγής και παντεπόπτης. Νιώθεις, όμως, πως κάπου καραδοκεί ο θάνατος. Σου έρχεται στο νου το Ασμα Ασμάτων. «Οτι κραταιά ως θάνατος αγάπη, σκληρός ως άδης ζήλος».

Σ’ αυτό το αριστούργημα η αγάπη συνδυάζεται με το θάνατο. Οπως στον «Ρωμαίο και Ιουλιέτα», που το πάθος του έρωτα καταλήγει στα μνήματα των εραστών της Βερόνας δίπλα δίπλα. Στη δική μας παράδοση το δυνατό φως του καλοκαιρινού μεσημεριού, όταν ο Παρθενώνας ακτινοβολούσε, συνδυαζόταν από τους Ελληνες ποιητές και διανοούμενους των αρχών του εικοστού αιώνα με ποίηση και μυστήριο.

Η γεωγραφία του έργου είναι αποκαλυπτική. Ο έρωτας της Ιζε με τον Μεζά ξεσπάει σε ζώνες Τροπικές, Αύγουστο μήνα, πάνω σ’ ένα πλοίο μέσα στον ωκεανό. Το μεσημέρι της φύσης είναι και το μεσημέρι της ζωής των ερωτευμένων, καθώς είναι και οι δύο σε μέση ηλικία. Ο ήλιος στο κέντρο του κόσμου και ο έρωτας με τη σφραγίδα του θανάτου, στο κέντρο της ζωής. Ο άντρας και η γυναίκα πιάνονται στην απόχη του ήλιου, που λέει και ο Ελύτης, τους πέφτει ο κλήρος του έρωτα. Παρ’ όλο που δίπλα της είναι ο άντρας της και ο εραστής, η μοναδικότητα του ενός πραγματικού έρωτα θα καθορίσει τη ζωή της.

Την παράσταση, που δικαιώνει την αποστολή του Εθνικού Θεάτρου, σκηνοθέτησε ο Γιόζι Βίλερ. Κύριο χαρακτηριστικό της, ο τρόπος εκφοράς του κειμένου. Υπήρχε κάποιο παραξένισμα, κάποιο ελαφρό στιλιζάρισμα, που αποφόρτιζε τη δράση από την ένταση και την υλικότητά της, για να ακουστεί καθαρά ο λυρικός λόγος.

Και οι τρεις άντρες ηθοποιοί ήταν έξοχοι (Νίκος Κουρής, Λάζαρος Γεωργακόπουλος, Νίκος Καραθάνος). Η ερμηνεία της Αμαλίας Μουτούση βάζει πολύ ψηλά τον πήχυ για όποια ηθοποιό ξαναπαίξει το ρόλο. Ο τρόπος που τη δόμησε από το φως στο θάνατο. Η αίσθηση πως ήταν η εκλεκτή του μεσημεριάτικου ήλιου και πως συνέβαινε κάτι μέσα της, από το οποίο δεν μπορούσε να ξεφύγει. Αλλά και η κίνησή της, στην πρώτη κυρίως πράξη, όπου φορώντας το θαυμαστό κοστούμι της Ανια Ράμπες έπαιζε την τρομερή ώρα που της έπεφτε ο κλήρος του έρωτα, χάνοντας και βρίσκοντας την ισορροπία της, μας έκανε να νιώσουμε πως το μυστηριακό φινάλε ήταν αναπόφευκτο.

Ο «Κλήρος του μεσημεριού», όπως όλα τα αριστουργήματα, μιλάνε στην εποχή μας όταν κάποιος τα ξαναδεί και τα ζωντανέψει. *

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 20/02/2009
Advertisements

Mε αφορμή ένα αφιέρωμα στον Κάρολο Κουν

cebaceaccf81cebfcebbcebfcf82-cebacebfcf85cebdEIKONOΓPAΦHMA

Tης Mαριαννας Tζιαντζη, Η Καθημερινή, Σάββατο, 22 Nοεμβρίου 2008

«Αγαπώ τους μαθητές μου και με αγαπούν κι αυτοί». Πόσοι δάσκαλοι σήμερα μπορούν να πουν το ίδιο και να μην ηχούν γλυκεροί και ψεύτικοι; Τόσο απλά μιλάει ο Κάρολος Κουν για τη σχέση του με τους σπουδαστές της σχολής του Θεάτρου Τέχνης σε μια από τις «42 κινούμενες εικόνες» του πρόσφατου αφιερώματος του «Παρασκήνιου» (ΝΕΤ) με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του ανθρώπου που σφράγισε το νεότερο ελληνικό θέατρο.

Αποσπάσματα από φιλμάκια, τα πιο πολλά γυρισμένα από τον Μίμη Κουγιουμτζή, αποτελούν το υλικό αυτού του αφιερώματος που η μόνη φιλοδοξία του είναι «να ανθολογήσει λόγια και εικόνες» του Κουν. Από την αρχή διαπιστώνουμε ότι αυτή η σύνθεση αποπνέει μια ευλάβεια σχεδόν θρησκευτική, η οποία όμως εκφράζεται με λιτότητα, χωρίς επίθετα και βαρύγδουπες κρίσεις. Δείτε τις εικόνες, την κίνηση του ανθρώπινου σώματος, των ώμων και των χεριών, σαν να μας λέει ο Λάκης Παπαστάθης. Ακούστε τις λέξεις, την ανάσα, την κραυγή, ό, τι περισώζεται από όλα αυτά. Ο Κουν δεν άφηνε τους ηθοποιούς του να παίζουν στο σινεμά και στην τηλεόραση, όχι επειδή υποτιμούσε αυτά τα είδη, αλλά, όπως ο ίδιος εξηγεί, «για να είναι αφοσιωμένοι σ’ αυτό που κάνουν». Σήμερα, πολλοί καλοί ηθοποιοί όχι μόνο παίζουν και στο θέατρο και στην τηλεόραση, αλλά και διαφημίζουν τυριά και μορταδέλες, παρουσιάζουν τηλεπαιχνίδια, συμμετέχουν σε πρωινάδικα, εκπομπές μπλα–μπλα και τηλεβεγγέρες. Ας μη βιαστούμε να τους επικρίνουμε. Οι καιροί έχουν αλλάξει. Ο ηθοποιός που θέλει να υπηρετήσει μόνο το θέατρο είναι ο ξεχασμένος, ο άνεργος ηθοποιός, αυτός που ούτε το θέατρο δεν τον θέλει πια.

Μυθική φυσιογνωμία ο Κάρολος Κουν; Το αφιέρωμα του «Παρασκηνίου» δημιουργεί μια τέτοια εντύπωση, όμως ταυτόχρονα δείχνει ότι ο μύθος αυτός ήταν φτιαγμένος από γήινα και όχι μεταφυσικά υλικά.

Το Θέατρο Τέχνης και η φλόγα του άντεξαν σε δύσκολες εποχές (οικονομική ασφυξία, λογοκρισία, ανώμαλες πολιτικές καταστάσεις). Σήμερα που ξημερώνουν δύσκολες μέρες, έχουμε ανάγκη από τη δύναμη του παραδείγματος, από την «επανίδρυση» της έννοιας της αφοσίωσης. Σύμφωνοι, όλοι, ακόμα και στα τηλεοπτικά τάλεντ σόου, μιλούν για «δουλειά, δουλειά, δουλειά», όμως η ατομική σκληρή προσπάθεια χωρίς μια στοιχειώδη συλλογικότητα, χωρίς ένα κοινωνικό πεδίο αναφοράς, ένα ευρύτερο πνευματικό περιβάλλον που να συν-διαμορφώνει την πορεία και το αποτέλεσμα της δουλειάς είναι ό, τι ο «προσωπικός γυμναστής» των σταρ. Σαν το τροχάδην στον κυλιόμενο διάδρομο. Σήμερα η καλή δουλειά, το καλό βιβλίο, η καλή εκπομπή συχνά πάνε στον βρόντο, κινούνται κάτω από το ραντάρ της AGB και των περισσότερων ΜΜΕ. Αλίμονο στη χώρα που έχει ανάγκη από ήρωες, αλίμονο και στις κοινωνίες που δεν έχουν ανάγκη από δασκάλους αλλά από μάνατζερ, διαφημιστές, «κονέ» και image makers. Και σήμερα υπάρχουν σημαντικοί δημιουργοί, όμως κανείς δεν ασκεί τόσο επίδραση όση άσκησε ο Κουν. Το κακό δεν είναι ότι λιγοστεύουν οι δάσκαλοι, αλλά οι μαθητές.