Category Archives: Παΐζη Αλέκα

Αλέκα Παΐζη

https://i1.wp.com/1.bp.blogspot.com/_ZneH2RoA4ag/SGibF123EnI/AAAAAAAAADU/DegFKpfkkMw/s400/IMG_6385.jpg
Αυτή η παλιά γενιά που «πολεμούσε και τραγουδούσε», αυτή η γενιά η γεμάτη ζωντάνια, δύναμη, πάθος, αυτή που μαρτύρησε, κυνηγήθηκε, μάτωσε, αλλά δεν το ΄βαλε ποτέ κάτω, ξαναγεννιόταν απ΄ τις στάχτες της και συνέχιζε για νέους αγώνες ζωής, μας εγκαταλείπει σιγά σιγά. Σ΄ αυτήν τη γενιά ανήκε και η Αλέκα Παΐζη. «Το θέατρο κι η ζωή πάνε μαζί και το θέατρο ζωή είναι», έλεγε και το χαμόγελο πλάταινε, την έπαιρνε στην αγκαλιά του, την απογείωνε. Σπάνιο είδος χαρισματικών ανθρώπων. Βρεθήκαμε μαζί στο ΚΘΒΕ τη δεκαετία του ΄80 στα «Οράματα και θάματα» του Μακρυγιάννη στα Κάστρα της Θεσσαλονίκης, στην αυλή του Γεντί Κουλέ με τα σκοτεινά κελιά γύρω γύρω. Αξέχαστες στιγμές! Θυμάμαι τα γλυκά, ολοφώτιστα μάτια της Αλέκας πώς σκοτείνιαζαν για λίγο κοιτώντας προς τη μεριά τους. Πόσα της θύμιζαν, απ΄ όσα και η ίδια είχε γευτεί (Τρίκερι, Μακρόνησος) τα χρόνια των διωγμών και της εξορίας. Μικρή το δέμας, με τη χάρη που εξέπεμπε, έδινε την εντύπωση ενός εύθραυστου πλάσματος. Κι όμως, εγώ διέκρινα μια εσωτερική ψυχική δύναμη τεράστια, που την έκανε ν΄ αντιμετωπίζει τα πάντα με γνώση, κρίση και συγχρόνως μ΄ ένα πλατύ γέλιο, με θάρρος, με χιούμορ καταλυτικό κι ανελέητο αυτοσαρκασμό. Ηθοποιός με όλη τη σημασία της λέξης, ποιούσε ήθος στη σκηνή και στη ζωή. Ακαταμάχητη πρωταγωνίστρια, κέρδιζε ανεπιφύλακτα, δίκαια την αγάπη, την εκτίμηση, τον θαυμασμό όλων, συναδέλφων και συναγωνιστών. Καλό ταξίδι αγαπημένη!
  • Της Εύας Κοταμανίδου, ΤΑ ΝΕΑ: Τρίτη 10 Φεβρουαρίου 2009
Advertisements

Τελευταία υπόκλιση για μια μεγάλη κυρία του θεάτρου και του αγώνα

https://i1.wp.com/1.bp.blogspot.com/_ZneH2RoA4ag/SGibF123EnI/AAAAAAAAADU/DegFKpfkkMw/s400/IMG_6385.jpg

Η Αλέκα Παΐζη υπήρξε μια από τις μεγάλες κυρίες του θεάτρου μας. Αλλά και μια μεγάλη κυρία της ζωής. Και το τελευταίο χειροκρότημα έτσι το δέχτηκε, όρθια -όπως όρθια είχε σταθεί σ’ όλη της τη ζωή, την καλλιτεχνική αλλά και την αγωνιστική. Ανήκε σε εκείνη τη «δρακογενιά» που στάθηκε όρθια στα δύσκολα χρόνια της πείνας και της Αντίστασης, αλλά κι ύστερα, στο Τρίκερι και τη Μακρόνησο. Απορροφημένη «απ’ τη ζωή κι όχι απ’ την τέχνη», όπως έλεγε κι η ίδια, χάρισε στο ελληνικό θέατρο μερικές από τις σημαντικότερες ερμηνείες του. Κι αυτό όχι μόνο παλιότερα αλλά ακόμα και τώρα, που πια ήταν η «αρχαία» του θιάσου, όπως έλεγε χαριτολογώντας. Μας κληροδότησε αυτό που αποτελούσε την ουσία της δουλειάς της, της ίδιας της της ζωής: ήθος. Γι’ αυτή τη ζείδωρο κληρονομιά της Αλέκας Παΐζη μίλησαν στην «Κ.Α.» άνθρωποι που βρέθηκαν κοντά της, στη σκηνή του θεάτρου, αλλά και στη σκηνή της ζωής: ο σκηνοθέτης Αντώνης Αντύπας, οι ηθοποιοί Εύα Κοταμανίδου και Μάγια Λυμπεροπούλου, αλλά και από τις συνεξόριστές της η Ζωζώ Πετροπούλου, πρόεδρος του Συλλόγου Πολιτικών Εξορίστων Γυναικών.

Αντώνης Αντύπας

Η Αλέκα Παΐζη είναι μια ηθοποιός που θα υπάρχει πάντα στη σκέψη μας. Όπως συμβαίνει με όλους τους μεγάλους ηθοποιούς, ζει μέσα από τους ρόλους της, τις ερμηνείες της. Θα υπάρχει πάντα κοντά μας με το χιούμορ της, τη γενναιοδωρία της την καλλιτεχνική και, για μένα ιδιαίτερα, μέσα από τις συνεργασίες μας. Θα θυμάμαι πάντα τον τρόπο που προσέγγιζε τους ρόλους, τους χαρακτήρες. Δεν προσπαθούσε να μάθει καμιά λέξη του κειμένου απέξω, αν δεν έβρισκε τη ρωγμή του χαρακτήρα μέσα από την οποία θα μπορούσε να διεισδύσει μέσα η δική της προσωπικότητα. Αυτό ήταν το σημείο εκκίνησης για τη διαδρομή κατάκτησης του χαρακτήρα που θα ερμήνευε. Συνεργαστήκαμε σε τέσσερις παραστάσεις: Η διήγηση της υπηρέτριας Τσελίνε του Μπροχ, Λόγω φάτσας του Διαλεγμένου, όπου κρατούσε το ρόλο της Σουζάνας, Τα αγαπημένα μας τραγούδια και Νέες προοπτικές του Κρετς. Ιδιαίτερα στα Αγαπημένα μας τραγούδια, η ηρωίδα που ερμήνευε, ενώ κατά τη διάρκεια του έργου δεν μιλούσε καθόλου, στο τέλος ο θεατής έμενε με την εντύπωση πως είχε δει μια πολύ φλύαρη γυναίκα…

Εύα Κοταμανίδου

Η Αλέκα Παΐζη ήταν ηθοποιός με όλη τη σημασία που κουβαλάει αυτή η λέξη. Ποιούσε ήθος πάνω στη σκηνή, στο κινηματογραφικό σελιλόιντ, στην τηλεοπτική κάμερα… Ποιούσε ήθος στην καθημερινή της ζωή. Θυσίασε αρκετά χρόνια αυτής της ζωής σε διωγμούς και εξορίες (Τρίκερι, Μακρόνησος) για να υπηρετήσει αυτό το ήθος, όπως εκείνη το πίστευε, σαν ευαίσθητος πολίτης που την άγγιζε το δίκιο και οι αξίες του ανθρώπου. Ανήκε πάντα, από τα νιάτα της, στην αριστερά και πολέμησε ενεργά για τα ιδανικά της. Πρωταγωνίστρια με την έννοια που φέρει η λέξη, δηλαδή πρώτη αγωνίστρια, και στο θέατρο και στη ζωή μέχρι το τέλος. Την έζησα από κοντά, κι έκτοτε γίναμε φίλες, τη δεκαετία του ’80 στο ΚΘΒΕ. Παίξαμε μαζί τα Οράματα και θάματα του Μακρυγιάννη πάνω στα κάστρα της Θεσσαλονίκης, στην αυλή των φυλακών του Γεντί Κουλέ. Η Αλέκα έδινε γενικά την εντύπωση του εύθραυστου πλάσματος, εγώ έβλεπα σε εκείνη, μέσα σ’ αυτό το μικρό σώμα, μια εσωτερική ψυχική δύναμη τεράστια, που την ωθούσε να αντιμετωπίζει τη ζωή με γνώση, κριτικό μυαλό και, συγχρόνως, με γέλιο, με θάρρος, μ’ ανοιχτή καρδιά, μ’ ένα χιούμορ καταλυτικό και ανάλογο αυτοσαρκασμό. Ήταν πράγματι ένα σπάνιο είδος ανθρώπου και ηθοποιού, ένα πλάσμα χαρισματικό που, δυστυχώς, στους άνυδρους καιρούς μας τείνει να εκλείψει. Πιστεύω ότι έφυγε ικανοποιημένη. Υπηρέτησε με αυταπάρνηση και ακάματη θέληση ό,τι πίστεψε ελεύθερα και συνειδητά και κέρδισε την αγάπη, την εκτίμηση, το θαυμασμό όλων, συναγωνιστών και συναδέλφων.

Μάγια Λυμπεροπούλου

Σήμερα που ο καλλιτεχνικός χώρος κοντεύει να μοιάσει με μεταλλαγμένο καλαμπόκι, η αναχώρηση της Αλέκας Παΐζη οδυνηρά μας υπενθυμίζει πόσο ελάχιστοι πια είναι οι άνθρωποι που η ζωή τους δεν διέψευσε το ταλέντο τους. Υποκλίνομαι βαθιά στο εξαιρετικό της διαδρομής της…

Ζωζώ Πετροπούλου

«Σηκώθη η λεβεντονιά, φρεγάδα μ’ ανοιχτά πανιά στο νιον αγέρα,/για ν’ αρμενίσει το ντουνιά κι ακόμα πέρα…/με το νοτιά με το Βοριά, ν’ ανοίξη απέραντη πορειά, στη Λευτεριά,/στη Λευτεριά…» Αυτό το χορικό, από το ποίημα του Σικελιανού «Ο θάνατος του Διγενή», συμπεριέλαβε η Αλέκα Παΐζη στο γραφτό της που καταχωρήθηκε στο φωτογραφικό λεύκωμα του Συλλόγου Πολιτικών Εξορίστων Γυναικών, το 1996.

Η Αλέκα υπήρξε πρότυπο γυναίκας. Στο θέατρο έδωσε όλη τη ζωή της, συμμετέχοντας σε θεατρικά σχήματα ποιότητας. Δεν δεχόταν εκπτώσεις, ούτε στην τέχνη ούτε στην καθημερινότητά της. Τα ΜΜΕ ανήγγειλαν το φευγιό της με πολύ κολακευτικά σχόλια για την πολύχρονη καριέρα της, για το ταλέντο της, που σίγουρα διέγραψε μια θεατρική πορεία καταπληκτική. Αποσιώπησαν όμως μια απείρως σημαντική πτυχή της ζωής της. Παρέλειψαν να περιγράψουν την Παΐζη αγωνίστρια.

Την γνωρίσαμε στα στρατόπεδα γυναικών, στο Τρίκερι και στο Μακρονήσι, το 1949-1951. Ήταν η εποχή που όσοι εναντιώθηκαν και πολέμησαν τον κατακτητή στον καιρό της εχθρικής κατοχής, αλλά και προσέβλεπαν σε οράματα για μια καλύτερη ζωή, έπρεπε να εκμηδενιστούν. Η Αλέκα, σαν προοδευτικός άνθρωπος, υπέστη με συνέπεια την τύχη των χιλιάδων αγωνιστών της αριστεράς.

Για τη θεατρική πορεία της και το κενό που άφησε θα εκφραστούν άλλοι, αρμοδιότεροι. Εμείς, οι συνεξόριστές της, με πόνο ψυχής νιώθουμε ότι έφυγε μια συντρόφισσα, μια αγωνίστρια συνεπής, ένας σημαντικός άνθρωπος.

Στην οικογένεια εκφράζουμε το θερμότατα συλλυπητήριά μας.

  • Επιμέλεια: Σπύρος ΚΑΚΟΥΡΙΩΤΗΣ, Η κυριακάτικη Αυγή, 08/02/2009

Δημοσιεύματα για την Αλέκα Παΐζη

Τελευταία υπόκλιση… για την Αλέκα Παΐζη
Ελεύθερος Τύπος – 5 Φεβ. 2009
Ενα μήνα πριν γεμίσει πάλι με τη ζεστή της παρουσία τη σκηνή του Εθνικού με τη «Σονάτα του Σεληνόφωτος» του Γιάννη Ρίτσου, η Αλέκα Παΐζη έκανε την τελευταία
Η αγωνίστρια του θεάτρου
Έθνος – 4 Φεβ. 2009
Μικροκαμωμένη και θηλυκή, με μελωδική φωνή. Φινετσάτη, ευγενική, ιδιαίτερα εκφραστική, εγκάρδια, με νεανική διάθεση και ζωντάνια τέτοια που νόμιζες ότι τα
Αλέκα Παΐζη, μια ζωή γεμάτη δυνατούς ρόλους
Η Καθημερινή – 5 Φεβ. 2009
Σε όλα της ήταν γενναιόδωρη. Από τη συμπεριφορά της, τον τρόπο που αντιμετώπιζε τους ανθρώπους, το χιούμορ που διέθετε, την ανοιχτή ματιά στο βλέμμα.
Εσβησε η αγωνίστρια του ελληνικού θεάτρου
Το Βήμα Online – 4 Φεβ. 2009
Ενενήντα ετών θα γινόταν εφέτος η Αλέκα Παΐζη, η οποία έφυγε από τη ζωή χθες τα ξημερώματα στο σπίτι της στο Κολωνάκι. Η ηθοποιός διέγραψε πορεία 65 χρόνων
Στα 90 έκλεισε τη «Βεντάλια»
Nαυτεμπορικη – 4 Φεβ. 2009
Έπεσε χθες τα ξημερώματα η αυλαία για την κορυφαία ηθοποιό, Αλέκα Παΐζη. Η μεγάλη πρωταγωνίστρια του θεάτρου, έφυγε πλήρης ημερών, σε ηλικία 90 ετών.
Αυλαία για την Αλέκα Παΐζη
Ημερησία – 4 Φεβ. 2009
Εφυγε από τη ζωή τα ξημερώματα της Τρίτης, η μεγάλη ηθοποιός του ελληνικού θεάτρου Αλέκα Παΐζη, πλήρης ημερών σε ηλικία 90 ετών.
Έφυγε η ηθοποιός Αλέκα Παΐζη
Τα Νέα Οnline – 4 Φεβ. 2009
Έφυγε τα ξημερώματα από τη ζωή, σε ηλικία 90 ετών, η μεγάλη ηθοποιός του ελληνικού θεάτρου Αλέκα Παΐζη. Ήταν απόφοιτη της δραματικής σχολής του Εθνικού
Έφυγε πλήρης ημερών η Αλέκα Παΐζη
MagoulaOnline – 5 Φεβ. 2009
By admin • Feb 5th, 2009 • Category: ΓΕΝΙΚΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ Έφυγε χθες στη 1.00 τα ξημερώματα η Αλέκα Παΐζη σε ηλικία 90 ετών έπειτα από πολύμηνη
Το «αντίο» της Αλέκας Παΐζη
Αγγελιοφόρος – 5 Φεβ. 2009
Θαλερή, αέρινη, με την εμπειρία των εξήντα χρόνων της στο σανίδι να σταλάζει σε κάθε της λέξη, πρωταγωνίστησε το καλοκαίρι στις «Ιστορίες από το δάσος της
Το τελευταίο «αντίο» στην Αλέκα Παΐζη
Madata.GR – 4 Φεβ. 2009
Επεσε η αυλαία για την ταλαντούχα «αγωνίστρια της Αριστεράς». Την τελευταία της πνοή άφησε χθες τα ξημερώματα η Αλέκα Παΐζη, μία από τις πιο χαρισματικές
«Εφυγε» η ηθοποιός Αλέκα Παΐζη
Πρώτο ΘΕΜΑ – 4 Φεβ. 2009
Έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 90 ετών, η ηθοποιός του ελληνικού θεάτρου Αλέκα Παΐζη. Γεννημένη στην Κρήτη, υπηρέτησε το θέατρο για πάνω από 60 χρόνια,
«Αναπνοή» της, οι αγώνες του λαού
Ριζοσπάστης – 4 Φεβ. 2009
Το ΚΚΕ, η ΕΑΜική Αντίσταση και το μεταπολεμικό ελληνικό θέατρο έχασαν μια μεγάλη μορφή. Την Αλέκα Παΐζη. Μια μορφή, ανάμεσα στις πολλές, στη χορεία των
«Έφυγε» η Αλέκα Παΐζη
Capital.gr – 4 Φεβ. 2009
Έφυγε τα ξημερώματα από τη ζωή η μεγάλη ηθοποιός του ελληνικού θεάτρου Αλέκα Παΐζη. Απόφοιτη της δραματικής σχολής του Εθνικού Θεάτρου, ξεκίνησε την καριέρα
«Έφυγε» η Αλέκα Παϊζη
MEGA TV – 4 Φεβ. 2009
Η μεγάλη πρωταγωνίστρια του θεάτρου Αλέκα Παϊζη, άφησε την τελευταία της πνοή τα ξημερώματα της Τετάρτης, πλήρης ημερών. Το 1942 ανέβηκε για πρώτη φορά στο
Έφυγε η Αλέκα Παΐζη
ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΕΚΔΟΣΕΙΣ – 4 Φεβ. 2009
Το άρθρο έχει συνταχθεί την Τετάρτη, 4 Φεβρουαρίου, 2009 και έχει καταχώρηθεί στην κατηγορία ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ. Μπορείτε να παρακολουθήσετε σχόλια σε
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΥΠΟΥ-ΚΚΕ-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ …
Αθηναικο Πρακτορείο Ειδήσεων – 4 Φεβ. 2009
Η ΚΕ του ΚΚΕ με βαθιά συγκίνηση αποχαιρετά μια σημαντική προσωπικότητα. Η κυρία του θεάτρου και του κινηματογράφου, αγωνίστρια του Κόμματος και του ΕΑΜικού
Απεβίωσε η Αλέκα Παΐζη
Nαυτεμπορικη – 4 Φεβ. 2009
«Εφυγε» από τη ζωή, σε ηλικία 90 ετών, η Αλέκα Παΐζη, μια από τις μεγαλύτερες ηθοποιούς που ανέδειξε η χώρα μας. Γεννημένη στην Κρήτη, υπηρέτησε το θέατρο
Έφυγε η μεγάλη ηθοποιός Αλέκα Παΐζη
Έθνος – 4 Φεβ. 2009
Πλήρης ημερών, σε ηλικία 90 ετών, έφυγε από τη ζωή τα ξημερώματα της Τρίτης 4 Φεβρουαρίου, η μεγάλη ηθοποιός του ελληνικού θεάτρου Αλέκα Παΐζη. Γεννημένη
«Έφυγε» πλήρης ημερών η ηθοποιός Αλέκα Παΐζη
Το Βήμα Online – 4 Φεβ. 2009
Πέθανε τα ξημερώματα της Τετάρτης η κορυφαία ηθοποιός Αλέκα Παΐζη. Η μεγάλη πρωταγωνίστρια του θεάτρου έφυγε πλήρης ημερών. Ήταν αγωνίστρια της Αριστεράς

Το ΚΘΒΕ «αποχαιρετά» την Αλέκα Παΐζη

Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος εκφράζει την βαθύτατη θλίψη του για την απώλεια της κορυφαίας  ηθοποιού Αλέκας Παΐζη που υπηρέτησε με ήθος το θέατρο για πάνω από 60 χρόνια ερμηνεύοντας σπουδαίους ρόλους. Η Αλέκα Παΐζη έχει δώσει αξέχαστες ερμηνείες σε παραστάσεις του ΚΘΒΕ. Η θητεία της σ’ αυτό ξεκίνησε το 1962 στην παράσταση «Προμηθέας Δεσμώτης». Τελευταία της συνεργασία με το ΚΘΒΕ ήταν το 1991 στην παράσταση «Οράματα και Θάματα». Η ερμηνεία που έδωσε ως Σεν-Τέ στην παράσταση του Μίνου Βολανάκη «Ο καλός άνθρωπος του Σε Τσουάν» θα μείνει χαραγμένη για πάντα στη μνήμη του Βορειοελλαδίτικου κοινού.

  • Παραστάσεις του ΚΘΒΕ με τη συμμετοχή της Αλέκας Παΐζη

1. ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ ΔΕΣΜΩΤΗΣ, 1962-1963, Κορυφαία

2. Ο ΑΡΧΟΝΤΟΧΩΡΙΑΤΗΣ, 1962-1963, Νικολέτα

3. ΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ, 1962-1963, Κέιτ Πάτερσον

4. ΚΑΝΤΙΝΤΑ, 1962-1963, Κάντιντα

5. ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΕΝ ΑΥΛΙΔΙ, 1963-1964, Κλυταιμνήστρα

6. Ο ΜΑΤΩΜΕΝΟΣ ΓΑΜΟΣ, 1963-1964, Πεθερά

7. ΤΡΙΣΕΥΓΕΝΗ, 1963-1964, Τρισεύγενη

8. ΟΘΕΛΛΟΣ, 1963-1964,Αιμιλία

9. ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ, 1964-1965, Φαίδρα

10. ΜΑΡΙΑ ΣΤΙΟΥΑΡΤ (22), 1964-1965, Ελισάβετ

11. Ο ΚΑΛΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΟΥ ΣΕΤΣΟΥΑΝ, 1964-1965, Σεν-Τε, Σουΐ-Τα

12. Ο ΓΛΑΡΟΣ, 1964-1965, Ειρήνη Νικολάγιεβνα Αρκάντινα

13. ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ, 1966-1967, Λυσιστράτη (αντικατάσταση)

14. ΕΡΡΙΚΟΣ Δ΄, 1966-1967, Ματίλντα Σπίνα

15. ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ, 1983-1984, Λυσιστράτη

16. Ο ΓΥΑΛΙΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ, 1983-1984, Αμάντα

17. ΟΝΕΙΡΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗΣ ΝΥΧΤΑΣ, 1984-1985, Τιτάνια

18. ΠΕΝΘΕΣΙΛΕΙΑ, 1986-1987, Μεγάλη Ιέρεια της Άρτεμης

19. ΕΤΣΙ ΕΙΝΑΙ ΑΝ ΕΤΣΙ ΝΟΜΙΖΕΤΕ, 1986-1987, Κυρία Φρόλα

20. ΤΡΩΑΔΕΣ, 1987-1988, Εκάβη

21. ΑΚΤΗ ΣΑΒΑΝ, 1989-1990, Μαντλέν

22. OPAMATA KAI ΘAMATA, 1990-1991, Aναγνώστης Γ’

Κηδεύτηκε χθες η Αλέκα Παΐζη

Οι άνθρωποι του θεάτρου, οι συναγωνιστές της από το ΚΚΕ και οι εναπομείναντες συνεξόριστοί της αποχαιρέτησαν χθες νωρίς το απόγευμα την Αλέκα Παΐζη. Μέσα σε κλίμα συγκίνησης, με παρόντες σκηνοθέτες και ηθοποιούς, παλαιότερους αλλά και της νεότερης γενιάς, έγινε η κηδεία της από το Β΄ Νεκροταφείο Αθηνών. Ολοι είχαν κάτι να πουν και να θυμηθούν για τη μικροκαμωμένη γυναίκα που αντιμετώπιζε με πάθος αλλά και χάρη τη ζωή και την τέχνη της. Η Αλέκα Παΐζη πέθανε τα ξημερώματα της περασμένης Τετάρτης στο σπίτι της, σε ηλικία ενενήντα ετών. ΤΟ ΒΗΜΑ, Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου 2009

Πλήθος κόσμου αποχαιρέτησε χτες την Αλέκα Παΐζη. Υποκλίθηκαν στο μέγεθός της

getimageΑγάπη, σεβασμό, απεριόριστη εκτίμηση. Αυτό γεύτηκε σ’ όλη της τη ζωή η μεγάλη κυρία του ελληνικού θεάτρου, η συντρόφισσα της καρδιάς μας, που μας έδινε δύναμη από τη δύναμη της ψυχής της, η Αλέκα Παΐζη. Αγάπη, σεβασμός, εκτίμηση τη συντρόφευσαν και χτες στο «μακρύ ταξίδι» της. Στο Β` Νεκροταφείο στον Περισσό, χτες το μεσημέρι, πλήθος κόσμου και σύσσωμος ο κόσμος του θεάτρου – άνθρωποι που δούλεψαν μαζί της, την αγάπησαν, τη θαύμασαν, την εκτίμησαν, συναγωνιστές και σύντροφοί της στο δρόμο του αγώνα, άνθρωποι κάθε ηλικίας, νέοι ηθοποιοί, συγγραφείς, σκηνοθέτες, σκηνογράφοι, συνεξόριστές της στο Τρίκερι και τη Μακρόνησο, κρατώντας ένα λουλούδι, υποκλίθηκαν όλοι στο μέγεθος, στο παράδειγμα, στο ήθος, στη δύναμη, στην αξιοπρέπεια που επέδειξε έως το τέλος. Αλύγιστη, γοητευτική, ακέραιη, συνεπής, παρούσα σ’ όλους τους αγώνες, ταλαντούχα και ευαίσθητη κατακτούσε τις καρδιές όλων όσοι τη γνώριζαν.

Μέσα της κράτησε πάντα «τη δίψα της δημιουργίας» – όπως είπε στην αποχαιρετιστήρια ομιλία του, εκ μέρους της ΚΕ του ΚΚΕ, ο Θόδωρος Τζιαντζής (μέλος του ΠΓ) – «με γνώση και πίστη στον απελευθερωτικό ρόλο της τέχνης, του πολιτισμού, στα πλαίσια μιας ηθικής που ενδιαφέρεται για το κοινό καλό, αλλά και για την εξύψωση και ολοκλήρωση της ανθρώπινης προσωπικότητας. Παρά τις δυσκολίες που βίωσες στη νεοελληνική μας πραγματικότητα και στη σύγχρονη βαρβαρότητα της «νέας τάξης», που σπέρνει θλίψη και υποταγή, ήσουν πάντα αισιόδοξη, χαμογελαστή, με ακλόνητη πίστη στη δύναμη του αγώνα της εργατικής τάξης και του λαού. Δε συμβιβαζόσουν με την ηττοπάθεια, πολύ περισσότερο με την ενσωμάτωση στους μηχανισμούς της εξουσίας, με το πρόσχημα των δυσκολιών. Σήμερα που εξαπλώνεται τόσο η φτώχεια της ζωής, όσο και της συνείδησης, αισθανόμαστε περήφανοι μ’ αυτήν την κληρονομιά σου».

Η Αλ. Παπαρήγα, ο Σπ. Χαλβατζής και ο Θ. Τζιαντζής αποχαιρετούν την Αλ. Παΐζη

«Οι ποιητές δε ρυπαίνουν με δάκρυα τις κρυσταλλένιες πολιτείες. Αγρυπνούν με το βλέμμα τους ίσο κι αθόλωτο/ Για να μετρούν τους παλμούς του σύμπαντος». Μ’ αυτούς τους στίχους του Γιάννη Ρίτσου, αποχαιρέτησε την Αλέκα Παΐζη η ΚΝΕ. Η Βαγγελιώ Πλατανιά, μέλος του Γραφείου του ΚΣ της ΚΝΕ, τόνισε: «Οι νέοι καλλιτέχνες έχουν πολλά να διδαχθούν, να μάθουν από τη στάση και τη διαδρομή της. Κι εμείς, όλοι, οι Κνίτες και οι Κνίτισσες… Σε κάθε αγώνα μας θα κοιτάμε πάντα μπροστά, με αισιοδοξία, όπως έκανε μέχρι το τέλος της ζωής της».

Συγκινητικός ο αποχαιρετισμός, εκ μέρους των συνεξόριστων γυναικών, της Νίτσας Γαβριηλίδου: «Σε χάνουμε, Αλέκα. Ενας βαθύς πόνος φωλιάζει στις ψυχές μας. Φεύγεις. Μα, είμαστε ήσυχες, γιατί εκεί που πας θα βρεις πολλές συνεξόριστές μας… Μόνο που αυτή τη φορά δε θα τους μιλήσεις για Παλαμά και Αισχύλο. Αυτή τη φορά θα τους θυμίσεις τον Προμηθέα Δεσμώτη, όπως τον ζήσαμε εμείς οι γυναίκες εξόριστες πάνω στα βράχια της Μακρονήσου. Κι αν συναντήσεις κι αυτόν που σ’ έδερνε, ξέρω πως θα τον συγχωρήσεις».

«Αγαπητή Αλέκα» – είπε ο πρόεδρος του ΣΕΗ, Λεωνίδας Βαρδαρός – «μας έμαθες την τρυφερότητα του ατσαλιού. Μας έδειξες πόσο εκκωφαντικά μπορεί να ψιθυρίσει η αλήθεια. Μας απέδειξες ότι η πιο επαναστατική στάση μπορεί να έχει το άρωμα της ευγένειας και τη χάρη της πιο εύθραυστης πορσελάνης. Η κοινωνία που ονειρευόμαστε θα έχει κάτι από την εικόνα της αστείρευτης νιότης σου». Την Αλέκα Παΐζη αποχαιρέτησαν, επίσης, ο ανιψιός της Ορέστης Ζωγράφος και η Σοφία Βούλτεψη.

Στην τελευταία της κατοικία συνόδεψαν την Αλέκα Παΐζη, μεταξύ άλλων, η ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Αλέκα Παπαρήγα, οι βουλευτές Σπύρος Χαλβατζής (μέλος του ΠΓ), Κώστας Καζάκος και Εύα Μελά, η ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ, με επικεφαλής τον Χρήστο Τσιντζιλώνη, αντιπροσωπείες του ΠΑΜΕ, της ΟΓΕ, του Συλλόγου Πολιτικών Εξόριστων Γυναικών, παλαίμαχοι κομμουνιστές αγωνιστές, όπως οι Διονύσης Γεωργάτος και Παναγιώτης Μακρής. Μεταξύ των παραβρισκομένων ήταν και πολλοί επώνυμοι: Ελένη Βαροπούλου, Ερη Ρίτσου, Χρύσα Προκοπάκη, Αννα Φιλίνη, Στέλιος Παπαθεμελής, Γιώργος Λούκος (πρόεδρος του Ελληνικού Φεστιβάλ), Γιάννης Χουβαρδάς (διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου), Λευτέρης Βογιατζής, Δημήτρης Μαυρίκιος, Βασίλης Παπαβασιλείου, Κώστας Τσιάνος, Εφη Θεοδώρου, Αντώνης Αντύπας, Αντώνης Καφετζόπουλος, Μπέτυ Αρβανίτη, Νίκος Καραθάνος, Ευγενία Φακίνου, Ιωάννα Καρυστιάνη, Αρης Φακίνος, Μάρω Δούκα, Βασίλης Κολοβός, Αγγελική Παπαθεμελή, Αφροδίτη Γρηγοριάδου, Ολια Λαζαρίδου, Θέμις Μπαζάκα, Τατιάνα Παπαμόσχου, Στέλιος Γούτης, κ.ά.

Στεφάνια απέστειλαν: ΚΕ του ΚΚΕ, ΚΝΕ, ΚΟΑ του ΚΚΕ, Σύλλογος Πολιτικών Εξόριστων Γυναικών, ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ, ο πρωθυπουργός, το Φεστιβάλ Αθηνών, το Εθνικό Θέατρο, ΠΟΘΑ, ΣΕΗ, ΤΑΣΕΗ, Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, Θέατρο Τέχνης, ΕΚΕΘΕΧ, κ.ά.

Αλέκα Παΐζη: Η αγωνίστρια του θεάτρου

Για 65 χρόνια ερμήνευσε κορυφαίους ρόλους σε όλα τα είδη, ενώ πέρασε σκληρά βασανιστήρια για τη δράση της στην Αντίσταση. «Εσβησε» στα 90 της, χτυπημένη από εγκεφαλικό. Μικροκαμωμένη και θηλυκή, με μελωδική φωνή. Φινετσάτη, ευγενική, ιδιαίτερα εκφραστική, εγκάρδια, με νεανική διάθεση και ζωντάνια τέτοια που νόμιζες ότι τα χρόνια ποτέ δεν τη βάρυναν.

Άνθρωπος θετικός, δραστήριος, δημιουργικός, με κέφι για τη ζωή, για την τέχνη της, θεατρικά παρούσα έως το τέλος, η Αλέκα Παΐζη υπήρξε μία από τις σπουδαιότερες ηθοποιούς που ανέδειξε το θεατρικό σανίδι και ταυτόχρονα από τις πιο χαρακτηριστικές αγωνίστριες του εικοστού αιώνα.

Μια κυρία του θεάτρου, μια αγωνίστρια, ένας άνθρωπος που βάδισε σε όλη του τη ζωή παρέα με τα πιστεύω του, η Αλέκα Παΐζη κηδεύεται σήμερα στις 3 μ.μ. στο Β Νεκροταφείο

Μια κυρία του θεάτρου, μια αγωνίστρια, �νας άνθρωπος που βάδισε σε όλη του τη ζωή παρ�α με τα πιστεύω του, η Αλ�κα Παϊζη κηδεύεται σήμερα στις 3 μ.μ. στο Β Νεκροταφείο

Το πάθος της για τη ζωή και η αγωνιστική της στάση «κάμφθηκε» χθες τα ξημερώματα, στη 1 π.μ., όταν υπέκυψε στο σπίτι της, σε ηλικία 90 ετών, χτυπημένη από εγκεφαλικό.

Γεννημένη στην Κρήτη, με καταγωγή από την Ιθάκη, υπηρέτησε το θέατρο για πάνω από 65 χρόνια, ερμηνεύοντας κορυφαίους ρόλους και σε όλα τα είδη, από αρχαίο δράμα έως σύγχρονο θέατρο, από το 1942 που βγήκε από τη σχολή του Εθνικού Θεάτρου.

Στο Εθνικό Θέατρο όπου πρωτοπάτησε το σανίδι ερμηνεύοντας τη Σουζάνα στη «Βεντάλια» του Γκολντόνι, έκλεισε την καριέρα της, το καλοκαίρι του 2008, συμμετέχοντας στις «Ιστορίες από το δάσος της Βιέννης» του Εντεν φον Χόρβατ σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά. Τον Μάρτιο θα ερμήνευε τον ποιητικό στοχασμό του Γιάννη Ρίτσου, στη «Σονάτα του Σεληνόφωτος». Δεν πρόλαβε…

Η Αλέκα Παΐζη με τον Νίκο Κουρή στην τελευταία της εμφάνιση στο θέατρο, στις «Ιστορίες από το δάσος της Βιέννης», το περασμένο καλοκαίρι στην Πειραιώς 260, σε παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου

Η Αλ�κα Παϊζη με τον Νίκο Κουρή στην τελευταία της εμφάνιση στο θ�ατρο, στις «Ιστορίες από το δάσος της Βι�ννης», το περασμ�νο καλοκαίρι στην Πειραιώς 260, σε παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου

Αριστερών φρονημάτων, οργανωμένη στο ΚΚΕ, αγωνίστρια, βρέθηκε μέσα στην Αντίσταση την περίοδο της Κατοχής, τυπώνοντας στο σπίτι της τον πρώτο παράνομο «Ριζοσπάστη».

Για τη δράση της συνελήφθη από τους Γερμανούς (1949) και έμεινε εξόριστη τρία χρόνια στο Τρίκερι και στη Μακρόνησο υπομένοντας σκληρά βασανιστήρια. Αυτοεξορίστηκε στην περίοδο της χούντας. Ποτέ δεν υπέγραψε δήλωση μετανοίας ή χαρτί κοινωνικών φρονημάτων.

Μετά το Εθνικό Θέατρο συνεργάστηκε με τους Ενωμένους Καλλιτέχνες (1945-46). Συγκρότησε θίασο με τον Δήμο Σταρένιο και τον Τίτο Βανδή που υπήρξε και σύζυγός της (1946).

Το 1963 προσελήφθη ως βασικό στέλεχος στο «Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος» όπου παρέμεινε μέχρι το 1966, ερμηνεύοντας σημαντικούς ρόλους, με σπουδαιότερο αυτόν της Σεν-Τε στην παράσταση του Μίνου Βολανάκη «Ο καλός άνθρωπος του Σε Τσουάν» (1964-1965).

Επιστρέφοντας μετά τη Μεταπολίτευση στην Ελλάδα, συνεργάστηκε με πολλούς θιάσους, κορυφαίους σκηνοθέτες και ηθοποιούς. Στον κινηματογράφο πρωτοεμφανίστηκε το 1957, στην ταινία του Φρ. Ηλιάδη «Μπαρμπα-Γιάννης ο κανατάς».

Επαιξε επίσης στις ταινίες «Ο Μιμίκος και η Μαίρη», «Συνοικία το όνειρο», «Ταξίδι του μέλιτος», «Ρόζα», «Ησυχες μέρες του Αυγούστου» κ.ά.

Κατά τη διάρκεια της απουσίας της στο εξωτερικό εργάστηκε στον ιταλικό κινηματογράφο με τους σκηνοθέτες Πέτρι, Σαλβατόρι, Ρίτσι, Αντζελι.

Εμφανίστηκε και στην τηλεόραση, ερμηνεύοντας τον ρόλο της Χρυσοστόμης στους «Πανθέους» αλλά και στα: «Ακριβή μου Σοφία», «Απόμαχοι», «Η ζωή που δεν έζησα», «Πρόβα νυφικού».

Είχε ποζάρει για το λεύκωμα του Τάκη Διαμαντόπουλου, «Φωτογραφίες» (με φωτογραφίες γυμνών γυναικών από όλους τους χώρους) κι είχε τιμηθεί (μεταξύ άλλων) με το Επαθλο Μαρίκα Κοτοπούλη (1994) για τη συνολική προσφορά της.

Η κηδεία της θα γίνει σήμερα στις 3 μ.μ., στο Β’ Νεκροταφείο.

– «Η τέχνη έχασε μια χαρισματική και ασυμβίβαστη προσωπικότητα», αναφέρει στη δήλωσή του ο υπουργός Πολιτισμού, Αντώνης Σαμαράς. «Η τέχνη και η Αριστερά είναι από σήμερα φτωχότερες» (Τμήμα Πολιτισμού του ΣΥΝ). Η ΚΕ του ΚΚΕ με «βαθιά συγκίνηση αποχαιρετά την κυρία του θεάτρου και του κινηματογράφου, αγωνίστρια του Κόμματος και του ΕΑΜικού κινήματος». Την Αλέκα Παΐζη «αποχαιρέτησαν» το Εθνικό Θέατρο και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος.

  • ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΑΡΑΛΗ, ΕΘΝΟΣ, 05/02/2009

Τελευταία υπόκλιση… για την Αλέκα Παΐζη

Τελευταία υπόκλιση… για την Αλκα Παΐζη

Εκφραστική, ταλαντούχα αλλά και αγωνίστρια, υπηρέτησε το θέατρο δίπλα σε κορυφαίους Ελληνες

Ενα μήνα πριν γεμίσει πάλι με τη ζεστή της παρουσία τη σκηνή του Εθνικού με τη «Σονάτα του Σεληνόφωτος» του Γιάννη Ρίτσου, η Αλέκα Παΐζη έκανε την τελευταία της υπόκλιση. Χθες στη 1.00 τα ξημερώματα έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 90 ετών έπειτα από πολύμηνη περιπέτεια που είχε με την υγεία της.Εκφραστική, συγκινητική και με εξαιρετική αίσθηση χιούμορ, η μικροκαμωμένη και πάντα νεανική Αλέκα Παΐζη κέρδιζε τους ανθρώπους όχι μόνο με την ερμηνευτική της δεινότητα αλλά και με το δυναμικό και καλοσυνάτο χαρακτήρα της. Στη διάρκεια της Κατοχής γνώρισε την πείνα, όπως όλος ο ελληνικός λαός, χωρίς όμως να πάψει να υπηρετεί την τέχνη της. Οπως άλλωστε είχε δηλώσει, «όλοι οι καλλιτέχνες του Εθνικού πεινάσαμε επί Κατοχής».
  • Αγωνίστρια

Παράλληλα όμως με την αδιάκοπη καλλιτεχνική της δράση, συμμετείχε ενεργά στον αγώνα κατά του ξένου κατακτητή. Στο σπίτι της μάλιστα, στην Αγία Ελεούσα, τυπώθηκε και το πρώτο φύλλο της εφημερίδας «Ριζοσπάστης». Στον Εμφύλιο εξορίστηκε στη Μακρόνησο και το Τρίκερι. Συνελήφθη πάμπολλες φορές, ενώ αυτοεξορίστηκε στην περίοδο της χούντας. Κατά τη διάρκεια της απουσίας της στο εξωτερικό εργάστηκε στον ιταλικό κινηματογράφο με τους σκηνοθέτες Πέτρι, Σαλβατόρι, Ρίτσι, Αντζελι.

  • 60 χρόνια θέατρο

Γεννημένη στην Κρήτη το 1919, υπηρέτησε το θέατρο πάνω από 60 χρόνια. Το 1942 αποφοίτησε από τη σχολή του Εθνικού Θεάτρου και την ίδια χρονιά ανέβηκε στο σανίδι ερμηνεύοντας τη Σουζάνα στη «Βεντάλια» του Γκολντόνι στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου. Εκτοτε έχει ερμηνεύσει μεγάλους ρόλους του κλασικού και σύγχρονου ρεπερτορίου, συμπράττοντας με σπουδαίους θιάσους όπως του Εθνικού, του ΚΘΒΕ, του Τέχνης επί εποχής Κουν, της κυρίας Κατερίνας, του Μουσούρη, του Κατράκη, του Αντύπα, για να επιστρέψει τα τελευταία χρόνια πάλι στο Εθνικό με τον «Ερρίκο Δ’» του Πιραντέλο σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μαυρίκιου και το καλοκαίρι του 2008 με τις «Ιστορίες από το Δάσος της Βιέννης» του Εντεν Φον Χόρβατ σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά, στο ρόλο της γιαγιάς, που ήταν και ο τελευταίος της.

Στον κινηματογράφο πρωτοεμφανίστηκε το 1957, στην ταινία του Φρ. Ηλιάδη «Μπαρμπα-Γιάννης ο κανατάς». Επαιξε επίσης στις ταινίες «Ο Μιμίκος και η Μαίρη» του Γρηγορίου Ξενόπουλου, «Το παιδί του δρόμου» του Τ. Αλιφέρη, «Συνοικία το όνειρο» του Α. Αλεξανδράκη κ.ά. Εμφανίστηκε και στην τηλεόραση, ερμηνεύοντας το ρόλο της Χρυσοστόμης στους «Πανθέους» (ΕΡΤ) του Βασίλη Γεωργιάδη, καθώς και στα σίριαλ «Πρόβα Νυφικού» (ΑΝΤ1), «Η ζωή που δεν έζησα» (ΜΕGA), «Οι απόμαχοι» (ΕΡΤ), «Ακριβή μου Σοφία» (ΕΤ1).

– Η κηδεία της Αλέκας Παΐζη θα γίνει σήμερα στις 3 μ.μ. από το Β’ Νεκροταφείο.

  • ΜΠΛΑΤΣΟΥ ΙΩΑΝΝΑ,  Ελεύθερος Τύπος, Πέμπτη, 05.02.09

ΑΛΕΚΑ ΠΑΪΖΗ (1919 – 2009). Μια γυναίκα και ηθοποιός φαινόμενο

Με τον Ν. Κουρή στην τελευταία της παράσταση: «Ιστορίες από το δάσος της Βιέννης» του Χόρβατ, σε σκηνοθεσία Γ. ΧουβαρδάΜε τον Ν. Κουρή στην τελευταία της παράσταση: «Ιστορίες από το δάσος της Βιέννης» του Χόρβατ, σε σκηνοθεσία Γ. Χουβαρδά
  • Εφυγε στα 90 της χρόνια, όρθια, ενώ ετοιμαζόταν για παράσταση στο Εθνικό Θέατρο. Τα είχε όλα: ομορφιά, πάθος, ταλέντο, ζωντάνια. Και δίπλα στο θέατρο έβαζε πάντα την Αριστερά, οι ιδέες της οποίας την είχαν στείλει στη Μακρόνησο.
Κι ενώ αναμέναμε ανυπόμονα τη «Σονάτα του Σεληνόφωτος» του Ρίτσου με ερμηνεύτρια τη σπουδαία Αλέκα Παΐζη (θα ανέβαινε τον Μάρτιο στο Εθνικό Θέατρο)… μουδιάσαμε. Η μικροκαμωμένη, μειλίχια, οξυδερκής Παΐζη, που στα ενενήντα της χρόνια εξέπεμπε νεανικότητα και μια σπάνια πνευματική διαύγεια, έσβησε αναπάντεχα προχθές τα ξημερώματα στο σπίτι της, έπειτα από εγκεφαλικό επεισόδιο. Η κηδεία της θα γίνει σήμερα, στις 3.μ.μ. στο Β’ Νεκροταφείο.

Δεν ήταν εύκολο να φανταστείς ότι η εύθραυστη φιγούρα που είχες απέναντί σου στη ζωή ή στη σκηνή ήταν το σκαρί της μαχητικής αριστερής αγωνίστριας και αντιστασιακής, που έζησε ταραχώδη βίο με διώξεις και εξορίες. «Δεν είμαι αδιάφορη για την Ιστορία του τόπου μου. Η επαγγελματική μου ζωή έτσι χαράχτηκε. Το θέατρο και η ζωή πάνε μαζί. Και το θέατρο ζωή είναι», συνήθιζε να λέει.

Γεννήθηκε στην Κρήτη από μικρομάνα Σφακιανή και πατέρα καπνοβιομήχανο. «Τα βάσανα άρχισαν νωρίς», ξεκινούσε την αφήγηση της ζωής της. «Το μονοπώλιο του καπνού έφερε τα πάνω κάτω. Ο Παπαστράτος αγόρασε τις καπνοβιομηχανικές εταιρείες και έτσι κι εμείς μπήκαμε σε μεγάλες περιπέτειες και μείναμε στον άσο. Βγαίνοντας στο θέατρο, δεν είχα τίποτα».

Στην Αθήνα δίνει εξετάσεις στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου («χωρίς να ξέρω ότι αυτό ήθελα να κάνω στη ζωή μου»), απ’ τη σκηνή του οποίου θα κάνει το ντεμπούτο της. «Πρωτοβγήκα στο θέατρο αν θυμάμαι καλά προ… Χριστού: το ’42, στη «Βεντάλια» του Γκολντόνι», ανέφερε με τον παροιμιώδη αυτοσαρκασμό της. Στο Εθνικό θα παραμείνει δυόμισι χρόνια. «Ολοι οι καλλιτέχνες του επί Κατοχής πεινάσαμε. Εγώ είχα πάθει αβιταμίνωση. Είχαμε δύο παραστάσεις τη μέρα και μας δίνανε μόνο ένα μικρό φλιτζανάκι του καφέ με τη μικρή μαύρη σταφίδα κι ένα κομματάκι παστέλι».

Φεύγοντας απ’ το Εθνικό θα συνεργαστεί με τους Ενωμένους Καλλιτέχνες ώσπου το 1946 συγκροτεί θίασο με τον Δήμο Σταρένιο και τον Τίτο Βανδή -τον δεύτερο σύζυγό της. Από το ’58 θα ξεκινήσει η συνεργασία της με το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο του Μάνου Κατράκη. Το 1963 προσελήφθη ως μόνιμο στέλεχος στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, όπου παρέμεινε μέχρι το 1966, ερμηνεύοντας σημαντικούς ρόλους -μεταξύ άλλων και της Λυσιστράτης.

Μετά την κήρυξη της δικτατορίας φεύγει στο εξωτερικό. Επιστρέφοντας μετά τη Μεταπολίτευση στην Ελλάδα, συνεργάζεται, πραγματικά «ανοικτή» και σκηνικά διαθέσιμη, με το Λαϊκό Πειραματικό Θέατρο του Λ. Τριβιζά, με τον Μ. Κατράκη, με το «Θέατρο Τέχνης» (επί Καρόλου Κουν), το ΚΘΒΕ, το «Απλό Θέατρο», σε ένα πλουσιότατο ρεπερτόριο: από τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη (Εκάβη) μέχρι το «Λόγω φάτσας» του Γ. Διαλεγμένου (μια αλημόνητη Σουζάνα). Εποχή άφησε επίσης ως Τσερλίνε στη «Διήγηση της υπηρέτριας Τσερλίνε» του Μπροχ, σε σκηνοθεσία Αντύπα.

Τα τελευταία χρόνια υπήρξε, μεταξύ άλλων, αγαπημένη ηθοποιός του Δημήτρη Μαυρίκιου. Τελευταία τους συνεργασία ήταν ο «Ερρίκος Δ’» του Πιραντέλο στο Εθνικό (2006). Το «κύκνειο άσμα» της, την περασμένη σεζόν, ήταν πάλι στο Εθνικό: «Ιστορίες από το Δάσος της Βιέννης» του Χόρβατ, σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά.

«Η τέχνη είναι τσαχπίνα και μπερμπάντισσα. Διαρκώς σου ξεφεύγει, δεν τελειώνει ποτέ», έλεγε για τα 67 χρόνια της στο θέατρο.

Στο σινεμά πρωτοεμφανίστηκε το 1957, στην ταινία του Ηλιάδη «Μπαρμπα-Γιάννης ο κανατάς». Συμμετείχε επίσης στο «Ο Μιμίκος και η Μαίρη» του Γ. Γρηγορίου, στη «Συνοικία το όνειρο» του Αλ. Αλεξανδράκη, στις «Ησυχες μέρες του Αυγούστου» του Π. Βούλγαρη κ.α.

Το 2001 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κ. Στεφανόπουλος την τίμησε για την προσφορά της στον πολιτισμό. Είχε επίσης τιμηθεί με το Βραβείο Κοτοπούλη, το βραβείο Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων και το Βραβείο του ΣΕΗ. *

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 05/02/2009

Ανυπότακτη, ελεύθερη φύση από την… κούνια της ήταν η διακριτική Παΐζη, άνθρωπος και ηθοποιός ημιτονίων: «Μωρό δεν μπορούσα τις φασκιές», θυμόταν. Μόλις άρχισε να περπατά πήρε τους δρόμους κι έφτασε μόνη έξω απ’ τα τείχη του Ηρακλείου. «Ούτε και τώρα αντέχω την πίεση. Θέλω πάντα να παίρνω την ανάσα μου. Αυτός είναι ο χαρακτήρας μου. Και ας μην έχω μία». Αναμενόμενη, με άλλα λόγια, η εμπλοκή της στην Αντίσταση και το συνδικαλισμό, με όλες τις «παράπλευρες» συνέπειες: «Εξορία, επταετία, πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων, απ’όλα τα καλά. Απορώ πως επιβίωσα!», έλεγε. «Στο Τρίκερι και στο Μακρονήσι έμεινα 3 χρόνια. Η μεταφορά στο Μακρονήσι ήταν τραγική. Είχαν προηγηθεί απειλές, εξαντλητικά καψώνια, μηνύματα ότι πάμε στο θάνατο. Η εξορία ,βέβαια, δεν τέλειωσε ποτέ», υπογράμμιζε.«Ημουν αδειούχος εξόριστος όλη μου τη ζωή». Είναι σχεδόν άγνωστο το ότι στο σπίτι της, στην Αγία Ελεούσα, τυπώθηκε επί Κατοχής ο πρώτος «Ριζοσπάστης».

Παρ’ όλες τις διώξεις ποτέ δεν μετατοπίστηκε πολιτικά: «Δεν βλέπω το λόγο. Οι πολιτικές ιδεολογίες δεν ανατρέπονται από συγκυριακές μετατοπίσεις. Κάθε εποχή που παράγει αδικία χρειάζεται την Αριστερά», τόνιζε.

Πέρσι εξέπληξε πολλούς με την καλλιτεχνική γυμνή φωτογράφησή της από τον Τάκη Διαμαντόπουλο: «Δεν έχω μελαγχολήσει με την ηλικία μου. Δεν εχθρεύομαι το πρόσωπο και την παρουσία μου. Μια χαρά είμαι, δόξα τω Θεώ. Αρεσα πάντα. Και τώρα ακόμα νομίζω πως οι άνθρωποι με βλέπουν ευχάριστα»,εξομολογούνταν. «Γι’ αυτό το λόγο δεν ανησυχώ για την εμφάνισή μου. Ούτε για το θάνατο ανησυχώ. Κι επειδή δεν έχει πεθάνει μέσα μου το παιδί, μπορώ να απολαμβάνω τις μικροχαρές της ζωής».

Αλέκα Παΐζη, μια ζωή γεμάτη δυνατούς ρόλους

Έφυγε χθες σε ηλικία 90 ετών

Σε όλα της ήταν γενναιόδωρη. Από τη συμπεριφορά της, τον τρόπο που αντιμετώπιζε τους ανθρώπους, το χιούμορ που διέθετε, την ανοιχτή ματιά στο βλέμμα. Η Αλέκα Παΐζη, μια από τις πιο σημαντικές και πιο αγαπητές πρωταγωνίστριες του θεάτρου και του κινηματογράφου, συνεπής στο ήθος και τις αξίες που επέλεξε από νωρίς αλλά και στο θέατρο που ποτέ δεν την κούραζε παρά τα 90 της χρόνια, έφυγε χθες τα ξημερώματα. Τα σκαμπανεβάσματα με την υγεία της ήταν πολλά, όπως και στη ζωή της. Μια ζωή γεμάτη περιπέτειες, ταλαιπωρίες, αγώνες και προσωπικούς σταθμούς.

Η Αλέκα Παΐζη γοήτευε το κοινό με την αμεσότητα του οικείου προσώπου, τον συνδυασμό της φίλης, της μάνας και της γιαγιάς, ενώ δεν έπαψε να έχει μια νεανική χάρη ακόμη και στα γεράματά της. Ηταν η φινέτσα που τη χαρακτήριζε, οι λεπτοί τρόποι και η καλοσύνη, κι αυτή η ηρεμία που έκανε το πρόσωπό της να λάμπει τόσο στη σκηνή όσο και στις ιδιωτικές συνομιλίες. Χορτασμένη από τη ζωή και από τις εμπειρίες, τις καλές και τις ταραγμένες στιγμές που έζησε, δεν υπήρξε ποτέ υπερoπτική και ανταγωνιστική, λένε όσοι την έζησαν.

Η μεθοδικότητα που έχτιζε τους ρόλους κυρίως στις κρατικές σκηνές που υπηρέτησε, η διεισδυτική της ματιά και η ιδιαίτερη φωνή της, τη χαρακτήριζαν ως ηθοποιό.

Γεννήθηκε στην Κρήτη το 1919 και σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Πρωτοεμφανίστηκε στο θέατρο το 1941, ερμηνεύοντας τη Σουζάνα στη «Βεντάλια» του Γκολντόνι στο Εθνικό Θέατρο, πέντε χρόνια αργότερα συγκρότησε θίασο με τον Δήμο Σταρένιο και τον Τίτο Βανδή (ο πρώτος της σύζυγος), ενώ τη δεκαετία του ’60 προσελήφθη ως βασικό στέλεχος στο ΚΘΒΕ και παρέμεινε μέχρι το 1966. Τα χρόνια της δικτατορίας έφυγε στο εξωτερικό και επιστρέφοντας στη μεταπολίτευση συνεργάστηκε με τους: Λεωνίδα Τριβιζά, Μάνο Κατράκη, Θέατρο Τέχνης, ΚΘΒΕ, Απλό Θέατρο κ. ά.

Στον κινηματογράφο πρωτοεμφανίστηκε το 1957, στην ταινία του Φρ. Ηλιάδη «Μπαρμπα-Γιάννης ο κανατάς». Επαιξε μεταξύ άλλων στις ταινίες «Ο Μιμίκος και η Μαίρη» του Γρ. Γρηγορίου, «Συνοικία το όνειρο» του Α. Αλεξανδράκη και στον ιταλικό κινηματογράφο δούλεψε με τους σκηνοθέτες Πέτρι, Σαλβατόρι, Ρίτσι, Αντζελι κ. ά.

Καριέρα με διώξεις

Εζησε την οικονομική άνεση αλλά και την πείνα. Ο πατέρας της ήταν καπνοβιομήχανος που βίωσε δύσκολες στιγμές όταν έχασε την επιχειρησή του. Η Κατοχή δυσκόλεψε ακόμη περισσότερο τα πράγματα. Εντονα πολιτικοποιημένη από τα πρώτα της χρόνια στο θέατρο, συνέχισε με αγωνιστική δράση μέχρι το τέλος της ζωής. Μιλούσε για τα χρόνια της Μακρονήσου συχνά, ενώ υπερηφανευόταν που ο πρώτος «Ριζοσπάστης» τυπώθηκε στο σπίτι της.

Το περασμένο καλοκαίρι σε συνέντευξη της στο Ε-Φ (περιοδική έκδοση του Ελληνικού Φεστιβάλ) σημειώνει: «Η οργάνωση έφερε στο σπίτι έναν νεαρό Αρμένη τυπογράφο κι ένα τεράστιο μηχάνημα με δυο πλάκες. Παλεύαμε μέρα-νύχτα να το κάνουμε να δουλέψει σωστά, αλλά όλες οι προσπάθειες απέβαιναν άκαρπες, το μηχάνημα δεν τύπωνε, έβγαζε χαρτιά γεμάτα μουντζούρες, κι εγώ τα έκαιγα στο πλυσταριό. Και ξαφνικά, μια μέρα τα γράμματα βγήκαν καθαρά! Δεν φαντάζεσαι τη χαρά μου. Ήταν ο πρώτος “Ριζοσπάστης” και είχε μέγεθος τετραδίου».

Αν και η καριέρα της είχε πολλές διακοπές από τις διώξεις που υπέστη, συνεργάστηκε με σημαντικούς εκπροσώπους του θέατρου. Οι «Ιστορίες από το δάσος της Βιέννης», μια συμπαραγωγή του Εθνικού Θεάτρου με το Ελληνικό Φεστιβάλ σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά ήταν η τελευταία της εμφάνιση, ενώ ετοιμαζόταν τον Μάρτιο να παίξει στη «Σονάτα του Σεληνόφωτος» του Γιάννη Ρίτσου.

«Οταν έδωσα εξετάσεις στο Εθνικό, δεν ήμουν αποφασισμένη ότι ήταν αυτό που ήθελα να κάνω στη ζωή μου. Βρέθηκα, όμως, εκεί με τον Αλέξη Δαμιανό και τη Μελίνα Μερκούρη, σε εκείνα τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής. Στις τελικές εξετάσεις, η Μελίνα ανησυχούσε για το ότι δεν είχα κάτι καλό να φορέσω και μου έστειλε τη μαμά της με μια αρμαθιά φουστάνια. Εγώ δεν υπέκυψα. Εραψα στη μοδίστρα της γειτονιάς τη δική μου φορεσιά – όχι βασίλισσας, όπως των άλλων, αλλά ακολούθου» (διηγείται στην Κατερίνα Κόμητα).

Κοκέτα σε όλη της της ζωή, φρόντιζε την εμφάνισή της ακόμη και στις δύσκολες στιγμές και συχνά αυτοσαρκαζόταν γι’ αυτό. «Εκείνη την ημέρα ήρθαν χωρίς να έχω προλάβει να πλυθώ, πρόλαβα όμως να βάλω ένα κολιέ από κοράλλια κι ένα φόρεμα με κοραλλί λουλούδια. Ημουν πάντα φιλάρεσκη… Ετσι έγινε η πρώτη μου ανάκριση. Μετά με στείλανε εξορία. Εμεινα κάπου τρία χρόνια στο Τρίκερι και στο Μακρονήσι», έλεγε για μια απο τις πολλές συλλήψεις.

Η κηδεία της θα γίνει σήμερα στις 3 στο Β΄ Νεκροταφείο. Συλλυπητήρια τηλεγραφήματα απέστειλαν, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Πολιτισμού Αντώνης Σαμαράς, το ΚΚΕ, ο ΣΥΝ κ. ά.

  • Της Γιωτας Συκκα, Η Καθημερινή, Πέμπτη, 5 Φεβρουαρίου 2009