Category Archives: Οστερμάγερ Τόμας

Το μήνυμα του Ιψεν, ο χαρακτήρας του ήρωα και ο κ. Οστερμάγιερ

  • Μια διαφορετική άποψη για την παράσταση «Ενας εχθρός του λαού» από τη βερολινέζικη Σαουμπίνε, στην Πειραιώς 260
  • Του Στεφανου Ληναιου*Η Καθημερινή, 4/8/2013

Λυπάμαι ειλικρινά που πικράθηκα τόσο πολύ την Πέμπτη, 4/6/13 το βράδυ, βλέποντας, στην Πειραιώς 260, τον «Εχθρό του λαού» του κ.Οστερμάγιερ, δυστυχώς και όχι του Ιψεν. Και στο πλαίσιο μάλιστα του παντοδύναμου Ελληνικού Φεστιβάλ. Χάνοντας την ψυχραιμία μου, για πρώτη φορά στη ζωή μου, ώστε να εκδηλώσω φωναχτά κι εγώ, την αποδοκιμασία μου, μαζί με πολλούς άλλους θεατές. Που αντέδρασαν έντονα και στις δύο άλλες παραστάσεις, όπως πληροφορήθηκα. Κάποιος μάλιστα τους αποκάλεσε δολοφόνους του Ιψεν. Φοβάμαι ότι είχε δίκιο… Θα προσπαθήσω, όσο μπορώ πιο ψύχραιμα, να μεταφέρω τις παρατηρήσεις μου.

Με το δικαίωμα όχι μόνο των 55 χρόνων μου στο θέατρο αλλά, το κυριότερο, με τη μελέτη, την απόδοση και τη σκηνοθεσία του έργου του Ιψεν «Ενας Εχθρός του Λαού». Και την παρουσίασή του όλο τον χειμώνα στο Θέατρο Αλφα, με την Ελλη Φωτίου και όλους τους συνεργάτες μας με μια συγκινητική, πρέπει να το πω, υποδοχή από το κοινό. Ερμηνεύοντας και τον κεντρικό ρόλο του γιατρού Θωμά Στόκμαν.

Συμφωνούμε και πλειοδοτούμε στην απόλυτη ελευθερία των θεατρανθρώπων να ερμηνεύσουν όπως θέλουν ένα κλασικό έργο. Αυτό κάναμε κι εμείς, 42 χρόνια πριν, τον Οκτώβρη του 1971, παρουσιάζοντας έναν πειραματικό Οιδίποδα όχι όμως του Σοφοκλή αλλά ένα έργο βασισμένο στον μύθο του Σοφοκλή. Και με ένα στόχο: να χτυπήσουμε, έμμεσα, τη δικτατορία της εποχής. Και ρωτάμε: Ο κ.Οστερμάγιερ γιατί δεν έκανε το ίδιο αφού ήθελε να περάσει, λίαν πειραματικά, τις δικές του θέσεις εναντίον του καπιταλισμού που δεν έχουν καμιά σχέση με τις θέσεις του Ιψεν;

Το μήνυμα του Ιψεν είναι ξεκάθαρο, έχοντας δίπλα του τη γυναίκα του και την κόρη του που τον στήριξαν μέχρι τέλους: «Οι πιο δυνατοί άνθρωποι στον κόσμο δεν είναι αυτοί που κατέχουν την εξουσία. Είναι αυτοί οι λίγοι που, έστω και μόνοι, μένουν όρθιοι, πιστοί στις ιδέες τους, δίνοντας ακόμη και τη ζωή τους. Και πάνω σ’αυτούς, αιώνες τώρα, ακουμπάνε όλοι οι πεσμένοι και ορθώνουν το ανάστημά τους».

Στην παράσταση του κ. Οστερμάγιερ ακούσαμε ένα ημίωρο, αντικαπιταλιστικό, μονόλογο του ήρωα που μάλλον έμοιαζε με αποσπάσματα από παμπάλαια, αναρχοαυτόνομα, τσιτάτα του Προυντόν, του Μπουχάριν και των νεότερων διαδόχων τους, κατά οποιασδήποτε πλειοψηφίας, εναντίον του θεσμού της οικογένειας και υπέρ της άναρχης κοινωνικής έκρηξης. Και για να το φέρει στις μέρες μας και να το «εμπεδώσει» στους θεατές, κατήργησε τον ρόλο της κόρης και πρόσθεσε μια αδιανόητη σκηνή, με τη γυναίκα του ήρωα να κάνει έρωτα με τον δημοσιογράφο σε τοίχο της σκηνής! Ανάγκασε τους ηθοποιούς να ουρλιάζουν συνέχεια και χωρίς κανένα λόγο, έβαλε μουσικές που κούφαναν τ’αυτιά μας και με έναν κραυγαλέο νατουραλισμό, βρώμισε όχι μόνο τη σκηνή αλλά και τα πρόσωπα και τα σώματα των ηθοποιών.

Κι όταν οι ίδιοι οι ηθοποιοί, ζήτησαν από τους θεατές τη γνώμη τους, δεν επέτρεψαν σ’ αυτούς που είχαν αντίθετες απόψεις να μιλήσουν. Με αποτέλεσμα και στις τρεις παραστάσεις να έχουμε δυσάρεστα γεγονότα που θύμιζαν γήπεδα ή μικροκομματικές συνελεύσεις και όχι θέατρο.

Και ακολουθεί η απαράδεκτη διαστροφή του χαρακτήρα του ήρωα. Σβήνει το πιστεύω του, δηλαδή το ουσιαστικό μήνυμα του Ιψεν και τον βάζει να λέει ότι «..ναι, μπορεί και να έκανα λάθος…». Και τελειώνει η παράσταση με τον ήρωα και τη γυναίκα του να πίνουν μπίρες αγκαλιασμένοι. Λέγοντας τη λέξη «Αμήν…»! Είναι σαν να βάζεις τον Γαλιλαίο να φεύγει από το δικαστήριο μουρμουρίζοντας: «Μπορεί και να μην κινείται»!

Συνολικά μετέφερε το έργο στην περιθωριακή, ψυχασθενή, παρακμιακή εποχή μας και δίδαξε ή ανάγκασε, δυστυχώς, ιδιαίτερα τον ήρωα, να παίζει τόσο υστερικά, τόσο άναρχα, τόσο κωμικά πολλές φορές ώστε όλα τα λόγια του έχαναν πλέον οποιαδήποτε αξία τους. Και οι περισσότεροι θεατές έφευγαν, πολλές φορές και στη μέση του έργου, χωρίς να καταλάβουν τίποτε. Με την εντύπωση ότι τόση ώρα άκουγαν ασυναρτησίες κάποιου παράφρονα.

Ευτυχώς ότι δυο τρεις εφημερίδες και το Διαδίκτυο επέκριναν αυτή την αθλιότητα εις βάρος του Ιψεν. Ολες οι υπόλοιπες και όλα τα κανάλια δεν είπαν λέξη. Ισως γιατί, τα τελευταία χρόνια, οι δημόσιες σχέσεις του Φεστιβάλ Αθηνών, είναι παντοδύναμες.

Εμείς θα επαναλάβουμε τον Οκτώβρη αυτό το κλασικό και αφάνταστα επίκαιρο έργο στο θέατρο Αλφα. Με τη δική μας ελεύθερη και σύγχρονη απόδοση χωρίς να προδώσουμε ούτε τον Ιψεν ούτε και τα πολυσήμαντα, ανθρώπινα και αιώνια μηνύματά του. Σας προσκαλούμε να το δείτε. Κι εσείς που ευχαριστηθήκατε από την παράσταση του κ. Οστερμάγιερ και εσείς που απογοητευτήκατε… Κι έπειτα να το συζητήσουμε. Με απόλυτη ελευθερία.

* Ο κ. Στέφανος Ληναίος είναι σκηνοθέτης – ηθοποιός.

Advertisements

«Οθέλλο» στην Επίδαυρο σκηνοθετεί ο Τ. Οστερμάιερ

  • Το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου μπορεί να αποδειχτεί ιδανικός χώρος για τον «Οθέλλο» που έχει χαρακτηριστεί «τραγωδία του ανθρώπου κάτω από τον άδειο ουρανό»
  • Του Γιώργου Βαϊλάκη, ΗΜΕΡΗΣΙΑ, 07/07/2010
  • Ετοιμος να σκηνοθετήσει στην Επίδαυρο δηλώνει ο Τόμας Οστερμάιερ, ο οποίος επέλεξε να παρουσιάσει σε παγκόσμια πρεμιέρα, στις 6 και 7 Αυγούστου, τον εμβληματικό Οθέλλο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ.

Είναι η δεύτερη φετινή εμφάνιση στο Ελληνικό Φεστιβάλ του θιάσου της Σαουμπίνε -έπειτα από τον «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» του Ιψεν τον Ιούνιο στην οδό Πειραιώς- που συνεχίζει τις πρωτοποριακές αναγνώσεις των κλασικών έργων της παγκόσμιας δραματουργίας και αυτή τη φορά προτείνει έναν διαφορετικό σαιξπηρικό «Οθέλλο».

  • Εκδίκηση

Η τραγωδία του Οθέλλου (1604), του «μαύρου της Βενετίας», έχει μείνει γνωστή ως η τραγωδία της ζήλιας. Ο Οθέλλος, Μαυριτανός αξιωματικός της Βενετίας, έχει παντρευτεί κρυφά με τη νεαρή Δυσδαιμόνα. Οταν όμως αδικεί τον φιλόδοξο στρατιώτη Ιάγο και δεν τον προάγει στη στρατιωτική ιεραρχία, ο τελευταίος θέτει σε εφαρμογή ένα σχέδιο εκδίκησης, με σκοπό να ξυπνήσει στον Οθέλλο την καταστροφική ζήλια.

Ετσι, ο Οθέλλος δεν θα αργήσει να παραπλανηθεί και να πέσει στην παγίδα και πιστεύοντας ότι η Δυσδαιμόνα τον απατά την δολοφονεί και αυτοκτονεί. Και βέβαια, ο Οστερμάιερ με τη γνωστή ανατρεπτική του ματιά πάνω στους κλασικούς, επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις για το κοινό, κρατώντας μυστικό το χρώμα του ήρωα και τοποθετώντας στο μέσο της ορχήστρας μία πισίνα με μαύρο πετρέλαιο. Απ’ την άλλη, κάμερες από την επί σκηνής βίντεο εγκατάσταση, κάνουν κοντινά πλάνα στους ηθοποιούς και προβάλλουν την εικόνα τους, ώστε οι θεατές να μπορούν να τους βλέπουν όπου κι αν κάθονται.

  • Ιδανικός χώρος

Σε κάθε περίπτωση, το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου μπορεί να αποδειχτεί ιδανικός χώρος για τον Οθέλλο που έχει χαρακτηριστεί «τραγωδία του ανθρώπου κάτω από τον άδειο ουρανό». Μία τραγωδία που μιλάει για τον ρατσισμό, τη ζήλια, τον έρωτα, την ανταγωνιστικότητα και τη φιλοδοξία, τον κοινωνικό αποκλεισμό, αλλά και την παράνοια του έρωτα και της σεξουαλικότητας.

Ο Τόμας Οστερμάιερ, δουλεύοντας για τρίτη φορά πάνω στον Σαίξπηρ προσεγγίζει με τον δικό του απαράμιλλο τρόπο και με τους έμπειρους ηθοποιούς της Σαουμπίνε τα ζητήματα αυτά της ανθρώπινης συμπεριφοράς και τις λεπτές ψυχολογικές τους αποχρώσεις.

Iψεν: άδειες ζωές και άδειες σχέσεις

Aυτή τη φορά στην πέμπτη του επίσκεψη στο Φεστιβάλ Aθηνών, ο Tόμας Oστερμάγιερ δεν προκάλεσε. H ματιά του στο προτελευταίο έργο του Eρρίκου Iψεν, «Tζον Γαβριήλ Mπόρκμαν», δεν είχε ανατροπές. Δύο λιτά, μινιμαλιστικά σκηνικά, που τόνιζαν περισσότερο την ψυχική γύμνια των βασικών ηρώων της παράστασης: του πρώην τραπεζίτη Tζον Γαβριήλ Mπόρκμαν, της γυναίκας του Γκούνχιλντ και της δίδυμης αδερφής της Eλλα. Στη δεκαετία του ’70 παρέπεμπε η διακόσμηση που υπογράμμιζε έντονα την άδεια ζωή, τις άδειες σχέσεις, τις άδειες ψυχές τριών ανθρώπων που θυσίασαν τα συναισθήματά τους για τον πλούτο και τη δόξα.

O Iψεν έγραψε το έργο το 1896 και κεντρικός του ήρωας είναι ένας αποτυχημένος τραπεζίτης που καταχράστηκε εκατομμύρια, πέρασε κάποια χρόνια στη φυλακή και μετά παρέμεινε έγκλειστος στο δωμάτιό του. Παρότι ήταν ερωτευμένος με την Eλλα, τελικά παντρεύεται τη δίδυμη αδελφή της, την Γκούνχιλντ, για να αξιοποιήσει την περιουσία της. Aλλά η καταστροφή και η προσωπική του συντριβή δεν τον κάνει πιο ταπεινό. H αλαζονεία και η διαρκής επιθυμία του πλούτου και του μεγαλείου τον χαρακτηρίζουν διαρκώς. Aφήνοντας πάντα, και εντελώς, έξω από την οπτική του τους νόμους και τις ανάγκες των ανθρώπων γύρω του.

Eχοντας φέρει τους ήρωες, τα κοστούμια και τα σκηνικά του λίγες δεκαετίες πριν, ο Tόμας Oστερμάγιερ βρίσκει αυτόν τον τρόπο για να δώσει προοπτική και διάρκεια σ’ αυτό που ο Iψεν θέλησε να σχολιάσει. Kαι αυτομάτως κάνει αναγνωρίσιμες, οικείες και κοντινές τις συμπεριφορές των τριών ηρώων, αφού τέτοιοι άνθρωποι, τέτοιες συμπεριφορές και τέτοιες ενέργειες δεν έχουν σταματήσει να υπάρχουν ποτέ. Oύτε τον 19ο, ούτε τον 20ό, ούτε τον 21ο αιώνα.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι θεατές της παράστασης (το περασμένο Σάββατο που βρέθηκε εκεί η «K») γελούσαν με νόημα, όταν έβλεπαν μπροστά τους την αλαζονεία και τον αφόρητο εγωκεντρισμό του Mπόρκμαν. Hταν φανερό ότι αναγνώριζαν σύγχρονες περσόνες που αδιαφόρησαν για τους νόμους και την ηθική και λειτούργησαν προς ίδιον όφελος.

H παράσταση του Oστερμάγιερ τόνιζε, χάρη και στις εξαιρετικές ερμηνείες των σπουδαίων ηθοποιών της Schaubuhne Berlin, τις ψυχολογικές αποχρώσεις των ηρώων, την έκπληξή τους, την ακύρωση των βεβαιοτήτων τους, το σιωπηλό τους πάθος. Kι αυτό ήταν το μεγάλο ατού της παράστασης. Kαι κατάφερε, υπογραμμίζοντας ιδιαίτερα την άρνηση της σωματικής επαφής αυτών των απογυμνωμένων από συναισθήματα ανθρώπων, να δείξει μ’ έναν συγκλονιστικό τρόπο την περιχαράκωση των σημερινών ανθρώπινων σχέσεων, την κατάρρευση των συναισθημάτων, την κυριαρχία του ατομικισμού και την αναγόρευση του υλικού πλούτου σε υπέρτατη αξία.

Hταν μια ανάγνωση ενός κλασικού έργου που το έφερε στις συνθήκες τού σήμερα και κάλεσε τους θεατές να αναλογιστούν διαφορές και ομοιότητες στις συμπεριφορές των ανθρώπων. Tης Oλγας Σελλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 29/06/2010

Ο Μπόρκμαν αποζημίωσε τους Αθηναίους

  • Σύγχρονη, αυστηρή, λιτή αλλά και πιστή στο κείμενο του Ιψεν, η παράσταση της βερολινέζικης Σαουμπίνε κέρδισε τις εντυπώσεις

Πώς μπορεί ένα κλασικό έργο να ανεβεί με σύγχρονο τρόπο χωρίς να προδίδει το κείμενο και χωρίς να γίνεται βαρετό- και μάλιστα στα γερμανικά; Ο Τόμας Οστερμάιερ τα κατάφερε: με τον «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» του Ερρίκου Ιψεν που μας παρουσίασε την περασμένη Πέμπτη (συνεχίζεται σήμερα και ολοκληρώνεται αύριο) στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, στην Πειραιώς 260. Αν και η φήμη της παράστασης είχε προηγηθεί της έλευσής της, το αποτέλεσμα φάνηκε να ικανοποίησε τους θεατές – ανάμεσά τους πολλοί άνθρωποι του θεάτρου. Τα εισιτήρια είχαν από ημέρες εξαντληθεί, ενώ η αναζήτηση μιας θέσης παρέμεινε ζητούμενο ως την τελευταία στιγμή. Λίγα λεπτά μετά τις εννέα σηκώθηκε η διαφανής αυλαία για να αποκαλυφθεί το σαλόνι των Μπόρκμαν- ένας καναπές, μία πολυθρόνα, ένα τραπέζι, μια λάμπα-, εξαιρετικά λιτό και αυστηρό, υπακούοντας σε γεωμετρικές γραμμές. Στο βάθος γκρίζα κινούμενα σύννεφα έδιναν το στίγμα της παράστασης. Οι δίδυμες αδελφές, ντυμένες με σκούρα χρώματα και με παρόμοιο χτένισμα, η σύζυγος του Τζον Γαβριήλ Γκούντχιλντ (Κάθλεν Γκάουλιτς) και η αδελφή της και ερωμένη του Ελλα- εξαιρετική η ερμηνεία της Κρίστεν Ντένε -, δεν άργησαν να μας βάλουν στο κλίμα. Τα βήματα του κατεστραμμένου οικονομικά Μπόρκμαν άρχισαν να ακούγονται και ο Γιόζεφ Μπίρμπιχλερ ερμήνευσε με ακρίβεια τον ρόλο του, στερώντας όμως από τον ήρωά του τη μεγαλοσύνη που τον χαρακτηρίζει.

Η περιστρεφόμενη σκηνή εμφάνισε τον Τζον Γαβριήλ στο γραφείο του να συνομιλεί με τον φίλο του. «Είναι ωραίο να σκέφτεσαι ότι κάπου υπάρχει η σωστή γυναίκα» θα πει σε κάποια στιγμή ο ιψενικός ήρωας, ο οποίος πρώτα αγάπησε την Ελλα, μετά την πούλησε για να κερδίσει χρήμα και δόξα, παντρεύτηκε την αδελφή της και τελικά καταστράφηκε και οικονομικά. Με τη διάθεση να ξεφύγει από την κατάρα, την καταστροφή και τη σκιά του πατέρα του, ο καταπιεσμένος γιος επαναστατεί και εγκαταλείπει το οικογενειακό τρίγωνο, παρέα με τη μεγαλύτερη σε ηλικία ερωμένη του και ένα νεαρό κορίτσι. Στο τέλος, όταν τα σύννεφα και οι καπνοί έδωσαν τη θέση τους σε ένα φωςφεγγάρι, όταν ο Μπόρκμαν ένιωσε «σαν να μου τράβηξε ένα χέρι την καρδιά», ο θάνατος έφερε την ακινησία και τη σιωπή…

Η ψηλόλιγνη μορφή του 42χρονου γερμανού σκηνοθέτη, διευθυντή της βερολινέζικης Σαουμπίνε τα τελευταία 13 χρόνια, δύσκολα ξεχώριζε ανάμεσα στο κοινό. Με το σκουφάκι του και το ιδιαίτερο στυλ του, ο Οστερμάιερ δεν υποκλίθηκε μαζί με τον θίασο. Θερμό αλλά βιαστικό το χειροκρότημα, γιατί η βροχή που έπεφτε το βράδυ της περασμένης Πέμπτης έντονα και ακατάπαυστα για περισσότερο από μία ώρα ακουγόταν τόσο δυνατά (ορισμένες στιγμές υπερκάλυπτε τις φωνές των ηθοποιών- κι ας χρησιμοποιούσαν μικρόφωνα) που είχε προκαλέσει αγωνία για την αποχώρηση. Κι όμως ταίριαξε κι αυτή στην παράσταση- σε βαθμό που μερικοί πίστεψαν ότι ήταν σκηνοθετικό εφέ…

Μπόρκμαν, με ανατριχιαστικές συμπτώσεις

Τα σύννεφα βάραιναν την αθηναϊκή ατμόσφαιρα το βράδυ της Πέμπτης, δημιουργώντας μια παράξενη ένταση. Δεν είχαν πέσει οι πρώτες ψιχάλες, όταν ο «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» του Τόμας Οστερμάγερ και της βερολινέζικης «Σαουμπίνε» έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Αθηνών. Κι ακόμα, κανένας δεν γνώριζε ότι η βραδιά θα εξελισσόταν επεισοδιακά.

Ομως, ο Γιόζεφ Μπίρμπιχλερ, άνετος και πειστικός ως Μπόρκμαν, αλλά και οι δίδυμες αδελφές, Ελλα-Ανγκελα Βίνκλερ και Γκούνχιλ-Κίρστεν Ντένε, που ερίζουν για εκείνον, από μία στιγμή και μετά, δεν είχαν μόνο να τα βάλουν με τους «δαίμονες» των αναμνήσεων και του βίου τους. Δίνοντας την τελευταία μάχη υπέρ της ελπίδας για το μέλλον που εκπροσωπεί ο μοναχογιός των Μπόρκμαν, Ερχαρτ, οι κορυφαίοι Γερμανοί ηθοποιοί είχαν να δώσουν και μια μάχη ενάντια στον εκκωφαντικό κρότο που προκαλούσε η ασταμάτητη καταρρακτώδης βροχή, η οποία κατέληγε με δύναμη στην τέντα της Πειραιώς 260. Υπήρξαν θεατές που θεώρησαν ότι είναι εφέ του προκλητικού Οστερμάγερ. Αλλοι που φοβούνταν ότι η τέντα θα σχιστεί από το βάρος του νερού, διακόπτοντας την παράσταση. Κι άλλοι που απέδιδαν τη βροχή σε έναν μεταφυσικό «διάλογο»: η ένταση της οικογένειας Μπόρκμαν έπρεπε κάπως να εκτονωθεί…

Οι φωνές των ηθοποιών παράβγαιναν πάντως με τον θόρυβο του νερού, όταν άρχισαν να γίνονται αισθητές οι πρώτες λήψεις sms, που αργότερα θα κατέκλυζαν τα περισσότερα κινητά τηλέφωνα της αίθουσας. Καθηλωμένοι από τις δυνατές ερμηνείες των ηθοποιών, από το μεταφυσικό σκηνικό τοπίο που συνέθεσε με τα απλούστερα υλικά θεάτρου ο, λιγότερο ανατρεπτικός από το σύνηθες, Οστερμάγερ, οι θεατές παρακολούθησαν το οικογενειακό «ξέσκισμα», εντός ενός ιψενικού πλαισίου που παραξόδως «συνομιλεί» με τη σημερινή ελληνική συγκυρία. Ο Μπόρκμαν, ένας τραπεζίτης, που «ήθελε να κυκλοφορεί με λιμουζίνα σαν πρωθυπουργός» και «ξόδευε χρήματα που δεν είχε», μαζί με τη διαπίστωση «τέρμα τα μεγαλεία», έκαναν την παράσταση να ηχεί μελαγχολικά επίκαιρη. Βγαίνοντας, μετά το παρατεταμένο χειροκρότημα και μερικά «μπράβο», στο βρεγμένο πια προαύλιο της Πειραιώς 260, όλοι κοιτάξαμε τα κινητά μας: «Βόμβα εξερράγη στου Χρυσοχοΐδη. Ενας νεκρός». Κι ανατριχιάσαμε… ΙΩΑΝΝΑ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 28 Ιουνίου 2010

Ο Μπόρκμαν αποζημίωσε τους Αθηναίους

  • Σύγχρονη, αυστηρή, λιτή αλλά και πιστή στο κείμενο του Ιψεν, η παράσταση της βερολινέζικης Σαουμπίνε κέρδισε τις εντυπώσεις

Πώς μπορεί ένα κλασικό έργο να ανεβεί με σύγχρονο τρόπο χωρίς να προδίδει το κείμενο και χωρίς να γίνεται βαρετό- και μάλιστα στα γερμανικά; Ο Τόμας Οστερμάιερ τα κατάφερε: με τον «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» του Ερρίκου Ιψεν που μας παρουσίασε την περασμένη Πέμπτη (συνεχίζεται σήμερα και ολοκληρώνεται αύριο) στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, στην Πειραιώς 260. Αν και η φήμη της παράστασης είχε προηγηθεί της έλευσής της, το αποτέλεσμα φάνηκε να ικανοποίησε τους θεατές – ανάμεσά τους πολλοί άνθρωποι του θεάτρου. Τα εισιτήρια είχαν από ημέρες εξαντληθεί, ενώ η αναζήτηση μιας θέσης παρέμεινε ζητούμενο ως την τελευταία στιγμή. Λίγα λεπτά μετά τις εννέα σηκώθηκε η διαφανής αυλαία για να αποκαλυφθεί το σαλόνι των Μπόρκμαν- ένας καναπές, μία πολυθρόνα, ένα τραπέζι, μια λάμπα-, εξαιρετικά λιτό και αυστηρό, υπακούοντας σε γεωμετρικές γραμμές. Στο βάθος γκρίζα κινούμενα σύννεφα έδιναν το στίγμα της παράστασης. Οι δίδυμες αδελφές, ντυμένες με σκούρα χρώματα και με παρόμοιο χτένισμα, η σύζυγος του Τζον Γαβριήλ Γκούντχιλντ ( Κάθλεν Γκάουλιτς ) και η αδελφή της και ερωμένη του Ελλα- εξαιρετική η ερμηνεία της Κρίστεν Ντένε -, δεν άργησαν να μας βάλουν στο κλίμα. Τα βήματα του κατεστραμμένου οικονομικά Μπόρκμαν άρχισαν να ακούγονται και ο Γιόζεφ Μπίρμπιχλερ ερμήνευσε με ακρίβεια τον ρόλο του, στερώντας όμως από τον ήρωά του τη μεγαλοσύνη που τον χαρακτηρίζει.

Η περιστρεφόμενη σκηνή εμφάνισε τον Τζον Γαβριήλ στο γραφείο του να συνομιλεί με τον φίλο του. «Είναι ωραίο να σκέφτεσαι ότι κάπου υπάρχει η σωστή γυναίκα» θα πει σε κάποια στιγμή ο ιψενικός ήρωας, ο οποίος πρώτα αγάπησε την Ελλα, μετά την πούλησε για να κερδίσει χρήμα και δόξα, παντρεύτηκε την αδελφή της και τελικά καταστράφηκε και οικονομικά. Με τη διάθεση να ξεφύγει από την κατάρα, την καταστροφή και τη σκιά του πατέρα του, ο καταπιεσμένος γιος επαναστατεί και εγκαταλείπει το οικογενειακό τρίγωνο, παρέα με τη μεγαλύτερη σε ηλικία ερωμένη του και ένα νεαρό κορίτσι. Στο τέλος, όταν τα σύννεφα και οι καπνοί έδωσαν τη θέση τους σε ένα φωςφεγγάρι, όταν ο Μπόρκμαν ένιωσε «σαν να μου τράβηξε ένα χέρι την καρδιά», ο θάνατος έφερε την ακινησία και τη σιωπή…

Η ψηλόλιγνη μορφή του 42χρονου γερμανού σκηνοθέτη, διευθυντή της βερολινέζικης Σαουμπίνε τα τελευταία 13 χρόνια, δύσκολα ξεχώριζε ανάμεσα στο κοινό. Με το σκουφάκι του και το ιδιαίτερο στυλ του, ο Οστερμάιερ δεν υποκλίθηκε μαζί με τον θίασο. Θερμό αλλά βιαστικό το χειροκρότημα, γιατί η βροχή που έπεφτε το βράδυ της περασμένης Πέμπτης έντονα και ακατάπαυστα για περισσότερο από μία ώρα ακουγόταν τόσο δυνατά (ορισμένες στιγμές υπερκάλυπτε τις φωνές των ηθοποιών- κι ας χρησιμοποιούσαν μικρόφωνα) που είχε προκαλέσει αγωνία για την αποχώρηση. Κι όμως ταίριαξε κι αυτή στην παράσταση- σε βαθμό που μερικοί πίστεψαν ότι ήταν σκηνοθετικό εφέ…

Ενας τραπεζίτης σωριάζεται στη γη

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 24 Ιουνίου 2010
  • «Δείτε τον «Μπόρκμαν» μου τον Ιούνιο στην «Πειραιώς 260». Ενας τραπεζίτης χρεοκοπεί και μπαίνει φυλακή. Δεν πιστεύει ότι είναι εγκληματίας. Οταν ο αληθινός έρωτάς του επιστρέφει, τον κατηγορεί ότι την κατέστρεψε, θυσιάζοντας την αγάπη της για το χρήμα. Ανεβάσαμε το έργο του Ιψεν προτού ξεσπάσει η οικονομική κρίση. Στη «Σάουμπινε» όμως, εδώ και 10 χρόνια συζητάμε για την παγκόσμια κατάσταση».

Γιόζεφ Μπίρμπιχλερ, Ανγκελα Βίνγκλερ και Κίρστεν Ντένε στον  απόκοσμο, αν και ρεαλιστικά σκληρό, «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» του  Οστερμάγερ

Γιόζεφ Μπίρμπιχλερ, Ανγκελα Βίνγκλερ και Κίρστεν Ντένε στον απόκοσμο, αν και ρεαλιστικά σκληρό, «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» του Οστερμάγερ

Το «τρομερό παιδί» του γερμανικού θεάτρου και της «Σάουμπινε», ο Τόμας Οστερμάγερ, τέλη Απριλίου, όταν είχε ταξιδέψει ώς την Επίδαυρο προετοιμάζοντας τον «Οθέλλο» του, (6, 7 Αυγούστου), μας είχε μιλήσει για την «προφητική» παράσταση του «Μπόρκμαν». Μια δουλειά που, με Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν τον κορυφαίο εν ζωή Γερμανό ηθοποιό Γιόζεφ Μπίρμπιχλερ, παίζεται συνεχώς εδώ και δύο χρόνια σε όλο τον κόσμο με τεράστια απήχηση. Απόψε ανεβαίνει στην Πειραιώς 260 (χώρος Η).

Αναμφίβολα είναι ένα από τα «γεγονότα» του Φεστιβάλ Αθηνών. Εξ ου, τα εισιτήρια και για τις τέσσερις βραδιές είναι από καιρό εξαντλημένα.

«Ο Ιψεν θα ήταν ενθουσιασμένος!» έγραψε ο διεθνής Τύπος για τη βερολινέζικη παράσταση, διαχρονική σκηνική προσωπογραφία του τραπεζίτη Μπόρκμαν. Πάσχοντα ήρωα, που καταχράστηκε εκατομμύρια, φυλακίστηκε για 8 χρόνια κι όταν επέστρεψε σπίτι του αποφάσισε να ζήσει περιορισμένος στον πρώτο του όροφο μέχρι να έρθει το τέλος του. Δεν τον βαραίνουν μόνο υλικές αμαρτίες, αλλά και ψυχικές.

Παρ’ ότι ερωτευμένος με την Ελλα [στο ρόλο η Ανγκελα Βίνγκλερ, η περίφημη Καταρίνα Μπλουμ στην κινηματογραφική «Χαμένη τιμή της Καταρίνα Μπλουμ» (1975) των Β. Σλέντορφ και Μαργκαρέτε φον Τρότα] παντρεύεται τη δίδυμη αδερφή της Γκούνχιλ (Κίρστεν Ντένε).

Το έργο του Ιψεν, το οποίο μιλά για τα «απόνερα» μιας τραπεζικής κρίσης που σήμερα θυμίζει στο κοινό οικεία κακά, εκτυλίσσεται τη βραδιά που ο αμετανόητος εξουσιομανής Μπόρκμαν εγκαταλείπει τη σοφίτα του εγκλεισμού του και συναντά την οικογένειά του στο σαλόνι της οικίας τους. Η ανθρωποφαγία που λαμβάνει χώρα έχει «λάφυρο» το γιο των Μπόρκμαν, Ερχαρτ (Σεμπάστιαν Σβαρτζ). Τον διεκδικούν ο Μπόρκμαν, η γυναίκα του αλλά και η αδελφή της.

Ο Οστερμάγερ σε ένα γκρίζο, άχρονο, μίνιμαλ υποβλητικό σκηνικό σύμπαν, ενορχηστρώνει τους «άγριους» διαλόγους ρίχνοντας το κέντρο βάρους της σκηνοθεσίας στις δυνατές ερμηνείες. Μαυροντυμένοι στην άδεια σκηνή -μόνο στο δεξί άκρο βρίσκεται ένα μαύρο σουηδικό σαλόνι-, οι ηθοποιοί παίζουν σαν τα φαντάσματα με τις σκιές τους, που διαγράφονται στο επίσης γκρίζο φόντο. Μοναδικό εφέ, σε μια παράσταση που φλερτάρει με το μεταφυσικό, ο εκτυφλωτικός ήλιος που ξαφνικά ανατέλλει πίσω από τα σώματα. Αραγε την επαύριο να υπάρχει ελπίδα σ’ αυτό το γεμάτο αποκαΐδια σύμπαν;

Ο Οστερμάγερ δεν ανέθεσε τυχαία στον γνωστό και στην Ελλάδα δραματουργό («Ασχημος», «Eldorando», «Φωτιά στο Πρόσωπο») Μάριους φον Μάγενμπουργκ τη νέα μετάφραση αλλά και δραματουργία τού «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν». «Ο διψασμένος για εξουσία και γοητευμένος από τη δύναμη του χρήματος ήρωας, θεωρεί το ατομικό όφελος δευτερεύουσας σημασίας και σκέφτεται πιο μεγαλόπνοα, με το βλέμμα στραμμένο στην πρόοδο ολόκληρης της ανθρωπότητας· δεν διστάζει να πατήσει επί πτωμάτων αν χρειαστεί. Και να θυσιάσει ακόμα και τον έρωτά του» τονίζει ο Μάγενμπουργκ. «Ο Ιψεν όμως δεν περιγράφει μόνο την άνοδο και την πτώση ενός άνδρα που εμφανίστηκε σαν κομήτης, αλλά και τον κρατήρα που αφήνει πίσω του ο κομήτης όταν πέσει στη Γη: καμένες ζωές, κατεστραμμένους ανθρώπους – αλλά και μια ύστατη ελπίδα: ότι η επόμενη γενιά θα τα κάνει όλα σωστά».

* Η παράσταση επαναλαμβάνεται την Παρασκευή και το Σαββατοκύριακο. *

Μπόρκμαν, ο Οιδίποδας του 21ου αιώνα

  • Το έργο του Ερρίκου Ιψεν έρχεται στην Αθήνα από τη βερολινέζικη Σαουμπίνε, σε σκηνοθεσία Τόμας Οστερμάιερ

Το πάθος για εξουσία και πλούτο δεν αλλάζει· και ας έχει περάσει πάνω από ένας αιώνας από τότε που ο Ερρίκος Ιψεν έγραψε τον «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» (1896), το προτελευταίο έργο του νορβηγού συγγραφέα είναι ίσως σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ. Ενταγμένο το έργο στο ρεπερτόριο της βερολινέζικης Σαουμπίνε από το 2008 σε σκηνοθεσία του Τόμας Οστερμάιερ, ο «Μπόρκμαν» που θα δούμε από την προσεχή Πέμπτη στην Αθήνα στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών παίζεται εδώ και δύο χρόνια με μεγάλη επιτυχία στα θέατρα της Ευρώπης.

Ο αποτυχημένος τραπεζίτης που καταχράστηκε εκατομμύρια, φυλακίστηκε και επέστρεψε στο σπίτι του είναι ο ιψενικός ήρωας του 19ου, αλλά και του 21ου αιώνα· μοιρασμένος ανάμεσα στη δίψα για πλούτο και εξουσία, παντρεμένος με τη δίδυμη αδελφή της γυναίκας που αγάπησε, θέλει τώρα να αποκαταστήσει το όνομα της οικογένειάς του μέσω του γιου του. Στα χέρια του Οστερμάιερ ο «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» είναι το υλικό για μια παράσταση που ο διεθνής Τύπος υποδέχθηκε με διθυράμβους: «Ο Ιψεν θα ήταν ενθουσιασμένος!» έγραψαν οι κριτικές γι΄ αυτό το 42χρονο προκλητικό παιδί του γερμανικού θεάτρου. Εργο που δεν ανεβαίνει συχνά, παρουσιάστηκε

Ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος και η Κατερίνα Μαραγκού στην παράσταση του θεάτρου Αλμα(σεζόν 2007- 2008, 2008- 2009) στην Αθήνα από το θέατρο Αλμα τη σεζόν 2007- 2008 και λόγω επιτυχίας συνεχίστηκε και την επόμενη (2008- 2009). Η σκηνοθεσία ήταν του Γιώργου Μιχαλακόπουλου, ο οποίος ανέλαβε και τον επώνυμο ρόλο.

«Στα χρόνια της κρίσης, οι αντιστοιχίες είναι καταπληκτικές» λέει ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος, σχολιάζοντας το έργο του Ιψεν. «Μπόρκμαν θα υπάρχουν πάντα γύρω μας. Τότε ήταν η ραγδαία εκβιομηχάνιση,τώ ρα είναι η τεράστια οικονομική κρίση. Και τα δύο πελώρια γεγονότα. Ετσι λοιπόν εμφανίζεται αυτός ο ήρωας, φιλόδοξος, εγωπαθής, ρομαντικός αστός που συνθλίβεται κάτω από το βάρος της νέας εποχής. Μεγαλοϊδεάτης χωρίς όρια- η ύβρις και η αλαζονεία του τον τιμωρούν υπέρμετρα φιλόδοξος,ξεπουλάει τα πάντα… Είναι αδίστακτος» προσθέτει και εξηγεί ότι διαθέτει ως κίνητρο τη διάσωση του κόσμου…

Με μια άγρια παρτίδα σκάκι παρομοιάζει αυτή τη σύγχρονη τραγωδία ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος, στην οποία όλοι προτάσσουν και καλύπτονται πίσω από το «εγώ» τους. «Πράγματι είναι ένας τερατώδης ρόλος του παγκόσμιου ρεπερτορίου. Το έργο υπακούει σε μια σοφόκλεια τεχνική. Ο Μπόρκμαν μου θυμίζει τον Οιδίποδα. Στη δική μας παράσταση οι ήρωες δεν κάθησαν καθόλου και το κοινό από κάτω σαν Χορός απαντούσε σιωπηλά στα ερωτήματα που έθετε το έργο». Υπάρχουν Μπόρκμαν σήμερα; «Ναι, ναι, και είναι πολλοί», απαντά ο ηθοποιός και σκηνοθέτης. «Αλλά σήμερα έχουν τη μορφή καρικατούρας, αν και παραμένουν εξίσου καταστρεπτικοί…» καταλήγει, εν αναμονή της βερολινέζικης παράστασης.

ΠΟΥ ΚΑΙ ΠΟΤΕ

  • «Τζον Γαρβιήλ Μπόρκμαν» του Ιψεν Schaubuhne am lehniner platz- με ελληνικούς υπέρτιτλους, μετάφραση Γιώργος Δεπάστας
  • Σκηνοθεσία: Τόμας Οστερμάιερ
  • Πειραιώς 260- Χώρος Η΄
  • Παραστάσεις24- 27 Ιουνίου
  • Ωρα έναρξης: 21.00
  • Τιμές:€25, €20, €15
  • Τα εισιτήρια έχουν εξαντληθεί
  • Διάρκεια110 Δ χωρίς διάλειμμα

Δίψα για εξουσία

  • Ο Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν διά χειρός Τόμας Οστερμάγερ στην Πειραιώς

  • Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ, Επτά, Κυριακή 13 Ιουνίου 2010
  • «Η παράσταση του «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» άνοιξε νέο κεφάλαιο στο ευρωπαϊκό θέατρο», «Μια παράσταση εντυπωσιακής πυκνότητας», «Η σκηνοθεσία του Οστερμάγερ δεν αφήνει το κοινό να πάρει ανάσα», «Ο Ιψεν θα ήταν ενθουσιασμένος!»…

Ενας  εκλεκτός θίασος γερμανών ηθοποιών συμμετέχει στην παράσταση του Τόμας  Οστερμάγερ «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν».

Ενας εκλεκτός θίασος γερμανών ηθοποιών συμμετέχει στην παράσταση του Τόμας Οστερμάγερ «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν».

Τα παραπάνω είναι αποσπάσματα από επαινετικές κριτικές που δημοσιεύτηκαν στις εφημερίδες «Le Monde» και «Berliner Zeitung» μετά την πρεμιέρα του έργου του Ερρίκου Ιψεν «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» από τη γερμανική θεατρική ομάδα Σαουμπίνε. Δεν είναι η πρώτη φορά που οι κριτικοί ενθουσιάζονται με τη δουλειά του ταλαντούχου και πρωτοποριακού σκηνοθέτη Τόμας Οστερμάγερ. Αυτή την παράσταση θα παρακολουθήσει και το αθηναϊκό κοινό από τις 24 μέχρι και τις 27 Ιουνίου στην Πειραιώς 260, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.

Το έργο «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» γραμμένο το 1896 είναι το προτελευταίο του νορβηγού δραματουργού. Ο ήρωας είναι ένας σκληρός, αλύγιστος άντρας που θυσιάζει τα πάντα για την πραγματοποίηση του ιδανικού του. Αποτυχημένος τραπεζίτης που καταχράστηκε εκατομμύρια, μετά τα χρόνια που πέρασε στη φυλακή, αποφασίζει να απομονωθεί σ’ ένα δωμάτιο-κελί μέχρι το θάνατό του. Η ζωή του ήταν πάντα μια προσπάθεια για την κατάκτηση πλούτου και εξουσίας με οποιοδήποτε κόστος: αν και ερωτευμένος με την Ελα παντρεύεται τη δίδυμη αδερφή της Γκούνχιλ, προκειμένου να εκμεταλλευτεί την περιουσία της. Τώρα η Γκούνχιλ τον μισεί και η γλυκιά Ελα είναι βαριά άρρωστη. Παρά την καταστροφή που έχει προκαλέσει στους άλλους και στον εαυτό του, εκείνος δεν έχει χορτάσει δόξα και χρήμα. Μέσω του γιου του θέλει να αποκαταστήσει το όνομα της οικογένειας και να ανελιχθεί ξανά στην κοινωνική και οικονομική πυραμίδα.

Ο Ιψεν φτιάχνει το πορτρέτο ενός ανθρώπου που το πάθος του για εξουσία και οικονομική δύναμη τον κάνει να αγνοεί κάθε ανθρώπινη αξία. Ο χρόνος δράσης του έργου είναι… μικρότερος από τον πραγματικό χρόνο. Δεν υπάρχουν κενά ανάμεσα στις πράξεις, ενώ το τελευταίο μέρος της πρώτης και το πρώτο μέρος της δεύτερης πράξης συμβαίνουν ταυτόχρονα. Η υπόθεση διαδραματίζεται ένα χειμωνιάτικο βράδυ. Επειτα από οκτώ χρόνια φυλακής και οκτώ χρόνια ηθελημένης απομόνωσης, ο «άρρωστος λύκος» Μπόρκμαν εγκαταλείπει το ερημητήριό του στη σοφίτα και συναντά τη γυναίκα του στο σαλόνι. Σπουδαίοι ηθοποιοί της γερμανικής σκηνής (Josef Bierbichler, Angela Winkler, Kirsten Dene) αναδεικνύουν μια παράσταση-μουσική παρτιτούρα.

  • Μια ανατρεπτική ματιά

Είναι η πέμπτη φορά που ο Τόμας Οστερμάγερ επισκέπτεται την Ελλάδα με τη θρυλική Σαουμπίνε, τον πιο γνωστό και επιτυχημένο καλλιτεχνικά θίασο της Γερμανίας. Μια ομάδα που απ’ την ίδρυσή της το 1962, συγκρούστηκε με το κρατικό θεατρικό κατεστημένο προσεγγίζοντας με σύγχρονο, συχνά ακραίο τρόπο, σκηνοθετικά και ερμηνευτικά έργα κλασικών συγγραφέων όπως των Τσέχοφ, Ιψεν, Ουίλιαμς και Σέξπιρ.

Ο Οστερμάγερ είναι ένας από τους σημαντικότερους πρωτοπόρους δημιουργούς της σύγχρονης ευρωπαϊκής σκηνής χάρη στο ιδιαίτερο σκηνοθετικό του στίγμα, την ανατρεπτική ματιά πάνω στα κλασικά κείμενα. Γεννημένος το 1968 στο Σολτάου της Σαξονίας, άρχισε να σκηνοθετεί από φοιτητής ακόμα. Εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη και ηθοποιός στο Μπερλίνερ Ανσάμπλ. Αργότερα σκηνοθέτησε στο Θέατρο του Αμβούργου, στο Βασιλικό Θέατρο του Μονάχου, στο Φεστιβάλ του Εδιμβούργου και στο Μπουργκτεάτερ της Βιέννης. Την περίοδο 1996-1999 διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής του Θεάτρου Baracke, δεύτερης σκηνής του Deutsches Theatre του Βερολίνου. Το 1999 έγινε μέλος της ομάδας της καλλιτεχνικής διεύθυνσης του ιστορικού θιάσου Σαουμπίνε και μαζί της επισκέφτηκε άλλες τέσσερις φορές το Ελληνικό Φεστιβάλ. Για τον «Αμλετ» έχει βραβευτεί με το Βραβείο Κριτικών της Βαρκελώνης (Σεπτέμβριος 2009), ενώ η παράσταση που θα δούμε στην Αθήνα «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» το 2009 τιμήθηκε με το Grand Prix de la Critique de France. *

Ο Γερμανός σκηνοθέτης Τόμας Όστερμάιερ επανέρχεται το καλοκαίρι με τη «Σάουμπίνε»

  • Το τέταρτο κουδούνι

  • Του Γιώργου Δ.Κ. Σαρηγιάννη, ΤΑ ΝΕΑ: Τετάρτη 24 Φεβρουαρίου 2010

Άνγκελα Βίνκλερ και Γιόζεφ Μπιρμπίχλερ στο «Τζον Γκάμπριελ Μπόρκμαν»

O τακτικός μας πια στο Φεστιβάλ Αθηνών Γερμανός σκηνοθέτης Τόμας Όστερμάιερ επανέρχεται το καλοκαίρι με τη «Σάουμπίνε» για να παρουσιάσει αυτή τη φορά το ώριμο έργο του Χένρικ Ίψεν «Τζον Γκάμπριελ Μπόρκμαν», παράσταση που κανε την πρεμιέρα της τη σεζόν 2008-2009 αλλά παραμένει στο ρεπερτόριο του βερολινέζικου Θεάτρου. Η «Σάουμπίνε» – που πρωτοείδαμε στην Ελλάδα το καλοκαίρι του 1985, στην Αθήνα- (πρώτη) Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, με την «Ορέστεια» του Πέτερ Στάιν, τότε καλλιτεχνικού διευθυντή της- έχει έρθει στο Φεστιβάλ τα καλοκαίρια του 2006 με «Νόρα» του Ίψεν και «Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας» του Σαίξπηρ- η πρεμιέρα της παράστασης στην Αθήνα- και του 2008 με «Λυσσασμένη γάτα» του Τενεσί Γουίλιαμς και «Άμλετ» του Σαίξπηρ- επίσης η πρεμιέρα στην Αθήνα-, όλα σε σκηνοθεσία Όστερμάιερ, του νυν καλλιτεχνικού διευθυντή του Θεάτρου. Ο οποίος, εκτός «Νόρας»παράσταση του 2002-, από Ίψεν έχει ανεβάσει και «Έντα Γκάμπλερ» το 2006-πάντα στην «Σάουμπίνε». Η τελευταία παράσταση του «Τζον Γκάμπριελ Μπόρκμαν» που ΄χουμε δει στην Ελλάδα ήταν τη σεζόν 2007-2008- με επανάληψη την επόμενη- στο θέατρο «Άλμα» σε σκηνοθεσία Γιώργου Μιχαλακόπουλου με τον ίδιο στον επώνυμο ρόλο, Κατερίνα Μαραγκού ως Έλα, Φιλαρέτη Κομνηνού- και τη δεύτερη σεζόν Νόνη Ιωαννίδου- ως Γκούνχιλντ. Στην παράσταση της «Σάουμπίνε» τους τρεις αντίστοιχους κεντρικούς ρόλους κρατούν τρεις ηθοποιοί- θηρία: Γιόζεφ Μπιρμπίχλερ, Άνγκελα Βίνκλερ, Κίρστεν Ντένε. Τον πρώτο και την τελευταία έχουμε δει ως Μπιγκ Ντάντι και Μπιγκ Μάμα, αντίστοιχα, στην «Λυσσασμένη γάτα» του Όστερμάιερ και την Βίνκλερ ως Όζε στον ιψενικό «Πέερ Γκιντ» σε σκηνοθεσία Πέτερ Τσάντεκ στην Θεσσαλονίκη και, πρόσφατα, ως Κυρία Πίτσαμ στην «Όπερα της πεντάρας» των Μπρεχτ- Βάιλ, με σκηνοθέτη τον Ρόμπερτ Γουίλσον στο «Παλλάς»- και τα δυο, παραστάσεις του «Μπερλίνερ Ανσάνμπλ».

Την- πλήρη- «Ορέστεια», του Αισχύλου, τη μόνη σωζόμενη απ΄ το αρχαιοελληνικό δραματολόγιο τριλογία«Αγαμέμνων», «Χοηφόροι» «Ευμενίδες»τολμάει, στις οικονομικά δύσκολες αυτές μέρες, να παρουσιάσει το καλοκαίρι το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας. Σε μετάφραση και σκηνοθεσία του Λουκά Θάνου. Με Αγαμέμνονα τον Γιάννη Βόγλη, καλλιτεχνικό διευθυντή του ΔΗΠΕΘΕ και Κλυταιμνήστρα την Μαρία Κατσανδρή- οι δοκιμές έχουν ήδη αρχίσει αλλά η διανομή δεν έχει σταθεροποιηθεί.

Με σπουδές στη μουσική, το χορό, το θέατρο και τη φιλοσοφία, ο Λουκάς Θάνος μελετάει τον Αισχύλο εδώ και πάνω από δέκα χρόνια έχοντας εφαρμόσει τις μεθόδους του σε εκπαιδευτικό επίπεδο, σε συνεργασία με τον Γιάννη Βόγλη, στη δημοτική δραματική σχολή της Αγίας Βαρβάρας. Καρπός, οι πολύ ενδιαφέροντες «Πέρσες» που παρουσίασε με μαθητές του τον Ιούνιο του 2008 στο «Αμόρε»- αφού το «Θέατρο του Νότου» είχε ρίξει την αυλαία του, τελευταία παραγωγή εκεί πριν το «Αμόρε» πάρει το δρόμο χωρίς επιστροφή του σούπερ μάρκετ… Η ίδια παράσταση, σε επαγγελματικό επίπεδο υπό την σκέπην πλέον του σχήματος «Επιστροφή» και με τον Γιάννη Βόγλη ως Φάντασμα του Δαρείου, παίχτηκε στο τέλος της ίδιας χρονιάς στις «Ροές».

Σημειώστε ότι ο Γιάννης Βόγλης στην «Ορέστεια» έχει κάνει, μαθητής ακόμα της δραματικής σχολής, τα πρώτα του βήματα στο θέατρο- και στην Επίδαυρο-, «κοντάρι» στην παράσταση του Δημήτρη Ροντήρη με το Εθνικό το ΄59. Ενώ το 1962-΄63 ερμήνευσε Αίγισθο πια στις «Χοηφόρες» του Ροντήρη, στην ευρωπαϊκή περιοδεία του «Πειραϊκού Θεάτρου» που χε στο μεταξύ ιδρύσει ο σκηνοθέτης.

Ελληνική παράσταση της πλήρους «Ορέστειας» έχουμε να δούμε απ΄ το καλοκαίρι του 2001 όταν την ανέβασε ο Γιάννης Κόκκος με το Εθνικό στην Επίδαυρο. Μεμονωμένα, «Αγαμέμνονα» για τελευταία φορά είδαμε το καλοκαίρι του 2008 στην Επίδαυρο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, σε σκηνοθεσία Άντζελας Μπρούσκου, απ΄ το «Θέατρο Δωματίου», «Χοηφόρες» πέρσι το καλοκαίρι απ΄ το ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας και τον Κώστα Τσιάνο και «Ευμενίδες» επίσης πέρσι- και μάλιστα στα αρχαία ελληνικά- απ΄ την ομάδα «Μέθοδος» με σκηνοθέτη τον Γιώργο Παντελεάκη. Ολόκληρη, πάντως, η τριλογία παρουσιάστηκε και το καλοκαίρι του 2007, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Επιδαύρου, αλλά στα γερμανικά: απ΄ το Σάουσπιλχάους της Φρανκφούρτης σεακραία…- σκηνοθεσία Κάριν Νόιχόιζερ.

«Το παραμύθι που δεν το ΄λεγε κανείς και οι τέσσερις εποχές»: ο τίτλος του εμπνευσμένου απ΄ τις «Τέσσερις εποχές» του Βιβάλντι καινούργιου έργου για παιδιά του Γιάννη Καλατζόπουλου. Που ανέβηκε απ΄ το ΔΗΠΕΘΕ Βέροιας. Μήπως παραείναι μακροσκελής- τρένο!- κι άχαρος; Ειδικά σε έργο για παιδιά;

Πλην αντίκτυπου της οικονομικής κρίσης η θεατρική σεζόν έχει και τις ατυχίες της. Το πόδι της έσπασε η Λυδία Κονιόρδου αλλά δεν έχασε καμιά παράσταση- το θηρίο! Και συνεχίζει να παίζει κανονικά, με ελαφρά περιορισμένη κίνηση, Εκάβη- ίσως η καλύτερη ερμηνεία της στο αρχαίο δράμα τα τελευταία χρόνια- στις ευριπίδειες «Τρωάδες» του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου, στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου».

Τη χαστουκίζεις ή δεν τη χαστουκίζεις; Αυτήν τη διανοουμένη στριπτιτζού που είναι, λέει, «καλλιτέχνις του μπουρλέσκ» και θα μας έρθει προσεχώς. Η οποία βγαίνει και λέει σε συνεντεύξεις- τέτοιες μέρες, τέτοια λόγια…- πως «δε θα αποφύγει να ξοδέψει και 8.000 δολάρια για έναν κορσέ». Που θα της προβάλει καλύτερα τον κώλο.

Όλος ο κόσμος, μια σκηνή…