Category Archives: Οικονομική κρίση

Το ελληνικό θέατρο πάει σινεμά

  • Η οικονομική κρίση στέλνει το σινεμά στο θέατρο. Η τάση που καταγράφεται με σύγχρονες θεατρικές προσαρμογές γνωστών ταινιών υποδηλώνει, εκτός των άλλων, και ύφεση ιδεών
  • Του Χρήστου Ν.Ε.Ιερείδη, ΤΑ ΝΕΑ: Παρασκευή 03 Αυγούστου 2012
Το θέατρο με τον κινηματογράφο και τη λογοτεχνία λειτουργούσαν πάντα ως συγκοινωνούντα δοχεία. Ομως μοιάζει να αποκρυσταλλώνεται, σε διεθνές επίπεδο, η τάση το θέατρο να στηρίζεται όλο και περισσότερο σε – επιτυχημένα – κινηματογραφικά σενάρια με συνέπεια άνθρωποι του χώρου να κάνουν λόγο για «έλλειμμα στην έμπνευση και στην ποιότητα ιδεών και έργων», την ώρα που κάποιοι άλλοι μιλούν περί «σύμπτωσης». Η δραματική ταινία «Ο άνθρωπος της βροχής» (1988) με τους Ντάστιν Χόφμαν και Τομ Κρουζ διασκευάστηκε σε θεατρικό έργο και ετοιμάζεται να ανέβει τον Οκτώβριο στο θέατρο Γκλόρια. Τον αυτιστικό αριθμομνήμονα Ρέιμοντ θα υποδυθεί ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης και τον εγωπαθή, υπερόπτη αδελφό του Τσάρλι, ο Γιάννης Στάνκογλου. Συνέχεια
Advertisements

Οι ηθοποιοί παίζουν µόνο για το… ενοίκιό τους!

  • Της Δάφνης Κοντοδήµα
    ΤΑ ΝΕΑ: Δευτέρα 23 Μαΐου 2011

Κάθε χρόνο η θεατρική παραγωγή ξεπερνά τις 400 παραστάσεις. Στην πλειονότητά τους από νεανικούς θιάσους ή οµάδες δύο – τριών ατόµων που ανεβάζουν θεατρικά έργα ή µεταπλάσεις πεζών κειµένων σε εναλλακτικούς χώρους, ακόµη και σε εγκαταλελειµµένα κτίρια. Πώς καταφέρνουν να επιβιώνουν τόσοι µικροί θίασοι σε µια χώρα που – και λόγω κρίσης – δεν µπορεί να στηρίξει το όνειρό τους;

Μπαρ, αποθήκες, εγκαταλελειµµένα κτίρια, γκαρσονιέρες, έως και τουαλέτες στεγάζουν τις θεατρικές τους ιδέες. Νέοι ηθοποιοί και σκηνοθέτες, σε οµάδες ή ως µεµονωµένοι καλλιτέχνες ατοµικά, αναζητούν τις πιο οικονοµικές σκηνές για να ανεβάσουν παραστάσεις. Τη στιγµή που τα συµβατικά θέατρα «γεννούν» διαρκώς σκηνές µπας και τους «χωρέσουν», µαζί µε τα όνειρά τους για θεατρική πράξη. ∆εκάδες οι οµάδες, εκατοντάδες οι παραστάσεις. Πάνω από τετρακόσιες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Κάτι συµβαίνει στονθεατρικό χάρτη. Και η απορία, λίγο πριν από το τέλος της σεζόν, είναι: σε περίοδο κρίσης, όταν οι σκηνές είναι αδύνατον να γεµίσουν και τα έσοδα δύσκολα έρχονται από τα εισιτήρια, πώς επιβιώνουν όλοι αυτοί;

«Είµαστε στα πρόθυρα νευρικής κρίσης», λέει στα «ΝΕΑ» ο Βασίλης Νούλας από την οµάδα Nova Melancholia. «Μην έχετε αυταπάτες.Δεν ζούµε από τις δουλειές µας στο θέατρο. Το ίδιο το θέατρο ζει από τις δεύτερες δουλειές µας». Συνέχεια

Πνίγουν τα κρατικά θέατρα σε ΔΕΚΟ

  • ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ, ΚΘΒΕ, ΛΥΡΙΚΗΣ
  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 21 Φεβρουαρίου 2011

Σε «καθεστώς αγωνίας» ζουν τα κρατικά θέατρα, ύστερα από δύο νέα νομοθετήματα που δημιουργούν σοβαρά ζητήματα στην εύρυθμη λειτουργία τους – ακόμα και στη μισθοδοσία. Πρώτα απ’ όλα, ο νόμος που τα εντάσσει σε καθεστώς ΔΕΚΟ και επιβάλλει περικοπή 10% στους μισθούς άνω των 1.800 ευρώ. Το δεύτερο προβληματικό νομοθέτημα αφορά την απορρόφηση της τακτικής επιχορήγησης, προβλέποντας την ύπαρξη «διατάκτη» στο ΥΠΠΟΤ, που όμως ακόμη δεν έχει διοριστεί.

«Ο νομοθέτης δεν έλαβε υπόψη του τις ιδιαιτερότητες των θεάτρων», καταγγέλλει ο Σωτήρης Χατζάκης, καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ. «Τα θέατρα δουλεύουν Κυριακές. Πώς θα κοπούν τα κυριακάτικα; Πώς θα κοπούν οι υπερωρίες για τις προετοιμασίες των παραστάσεων, για την περιοδεία και τη δράση του κλιμακίου Μακεδονίας-Θράκης, που γυρίζει 42 πόλεις από τον Εβρο μέχρι τις παραμεθόριες περιοχές;». Με το νέο νόμο κινδυνεύει ακόμη και η καλοκαιρινή περιοδεία και η παρουσία των κρατικών σκηνών στην Επίδαυρο.

«Είναι παράλογος ο νόμος. Θεωρώ ότι θα αποσυρθεί», δηλώνει, πάντως, αισιόδοξος ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, Γ. Χουβαρδάς. Την ίδια αισιοδοξία εκφράζει και ο Σωτήρης Χατζάκης. Το νομοθέτημα περί ΔΕΚΟ το ανακάλυψαν τυχαία, πριν από 25 μέρες -ποτέ δεν έφτασε στα κρατικά θέατρα ως εγκύκλιος. Εθνικό και ΚΘΒΕ έκαναν αμέσως διάβημα προς το υπουργείο Οικονομικών για να εξαιρεθούν.

Το δεύτερο νέο νομοθέτημα προβλέπει την ύπαρξη διατάκτη στο υπουργείο Πολιτισμού, ο οποίος θα εγκρίνει τη ροή των εκταμιεύσεων. Διατάκτης δεν έχει διοριστεί ακόμα, ενώ εκκρεμεί από το υπουργείο Οικονομικών και η έκδοση του ειδικού εντύπου, το οποίο θα συντάσσουν οι κρατικές σκηνές για να απορροφούν την επιχορήγηση. Στο μεταξύ «σωρεύονται ΙΚΑ, ο φόρος μισθωτών υπηρεσιών κ.ο.κ.».

Ευτυχώς η «Λωξάνδρα», ένα λαϊκό χορταστικό μουσικοθεατρικό θέαμα, με τη Φωτεινή Μπαξεβάνη στον ομώνυμο ρόλο, σε παραστάσεις επτά εβδομάδων στο «Βασιλικό Θέατρο» συγκέντρωσε 30.500 θεατές. Και συνεχίζει ακάθεκτη. Ο «Κύριος Πούντιλα και ο δούλος του ο Μάτι» του Μπρεχτ, μια τίμια παράσταση του Κώστα Καζάκου με πολιτική αιχμή, έφτασε σε ίδιο χρονικό διάστημα 15.200 εισιτήρια. Συνολικά, από την 1η Σεπτεμβρίου τις παραστάσεις του ΚΘΒΕ έχουν παρακολουθήσει 91.900 θεατές. Η άνοδος σε σχέση με την περσινή χρονιά, σε καιρό κρίσης, αγγίζει το 36%. Αυτό «μεταφράζεται» σε 320.000 ευρώ μηνιαία έσοδα από τα εισιτήρια.

«Μπορούμε να υπερηφανευτούμε ότι οι μισθοί του Ιανουαρίου πληρώθηκαν από τα εισιτήρια», λέει ο Σωτήρης Χατζάκης. Το περασμένο φθινόπωρο υπήρξε μήνας που «κινδύνευσε» η μισθοδοσία των υπαλλήλων του ΚΘΒΕ, με τις ξαφνικές περικοπές στις τακτικές δόσεις της επιχορήγησης. Η κατάσταση «σώθηκε» από έκτακτη επιδότηση του ΥΠΠΟΤ.

«Φουλαριστά» πηγαίνουν και οι παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου, που επίσης βλέπει εντυπωσιακή αύξηση των εσόδων του.

Πριν παραλύσουν όμως οι κρατικές σκηνές από τις επαπειλούμενες απεργιακές κινητοποιήσεις των εργαζομένων, οι δύο διευθυντές των κρατικών σκηνών ζητούν συνάντηση με τον υπουργό Πολιτισμού. Αν δεν ανταποκριθούν τα αρμόδια υπουργεία εγκαίρως στο αίτημά τους για διόρθωση των νόμων, ο προγραμματισμός τους θα τιναχθεί στον αέρα.*

Η οικονομική κρίση και μια παράσταση που δεν «τράβηξε»

  • Η αποτυχία του «Στοπ καρέ» στη σκηνή του Αλφα είναι ενδεικτική των δυσκολιών που περνάει (και) το θέατρο
  • ΜΥΡΤΩ ΛΟΒΕΡΔΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ,  Τρίτη 1 Φεβρουαρίου 2011

Με τις παραστάσεις να ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια μετά τη βροχή δύσκολα αναγνωρίζει κάποιος σήμερα τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στο θέατρο. Εκατοντάδες θίασοι οργανώνουν τις πρεμιέρες τους από το περασμένο φθινόπωρο και συνεχίζουν με ή χωρίς πολύ κόσμο. Αλλωστε συνηθίζουμε να λέμε ότι αντίδοτο στην κρίση είναι η διασκέδαση. Και το θέατρο ήταν και παραμένει μια υπόθεση ψυχαγωγίας. Μέσα σε αυτό το σκηνικό λοιπόν κάποια έργα «σκίζουν», κάποια άλλα πάνε απλώς καλά και ορισμένα… ρίχνουν νωρίς αυλαία. Η πρωτοτυπία δεν αφορά το γεγονός αλλά τον τρόπο, τον χειρισμό.

Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα στο θέατρο Αλφα. Εκεί, στα τέλη του περασμένου Οκτωβρίου, η Πέγκυ Τρικαλιώτη μαζί με τον Γιώργο Παρτσαλάκη, τον Κρατερό Κατσούλη και την Τζένη Θεωνά ανέβασαν σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη το «Στοπ καρέ». Το έργο του αμερικανού συγγραφέα Ντόναλντ Μαργκιούλις με τον πρωτότυπο τίτλο «Τime stands still» και θέμα τον κόσμο των δημοσιογράφων, των ρεπόρτερ και των φωτορεπόρτερ, δυσκολεύτηκε να βρει τον δρόμο του. Δεν ξεκίνησε καλά, δεν βρήκε ανταπόκριση και πάλευε να ξεχωρίσει μέσα στο θεατρικό τοπίο της τρέχουσας σεζόν. Ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά είναι που μια παράσταση δεν βρίσκει την αναμενόμενη ανταπόκριση από το κοινό. Φταίει το έργο, φταίει το στήσιμο, φταίει η σκηνή, φταίνε οι πολλές παραστάσεις, φταίει η έλλειψη διαφήμισης και δημοσίων σχέσεων, φταίνε όλα μαζί ή… «πάνω απ΄ όλα το κρασί»- που λέει και ο ποιητής. Αλλωστε στο θέατρο, όπως δεν εξηγείται μια επιτυχία, έτσι δεν εξηγείται και το αντίθετό της.

Μέσα στις γιορτές η παράσταση «τσίμπησε» λίγο, όπως λένε στη θεατρική πιάτσα, χωρίς όμως να πάρει την ανιούσα που όλοι ήλπιζαν. Οι παραγωγοί δεν ήταν διατεθειμένοι να κάνουν υπομονήαυτό είναι ένα από τα πρώτα συμπτώματα της κρίσης- οπότε ανακοίνωσαν στον θίασο τη διακοπή των παραστάσεων από Κυριακή σε Κυριακή. Ο βασικός λόγος της πίεσης ήταν ότι στο ίδιο θέατρο είχε ήδη «κλείσει» άλλη παράσταση, που παίζεται εδώ και καιρό στην Αθήνα, ενώ περιοδεύει με την ίδια επιτυχία και στην περιφέρεια. Πρόκειται για «Το γάλα» του Βασίλη Κατσικονούρη με την Αννα Βαγενά , σε δική της σκηνοθεσία.

Ετσι η θεατρική επιχείρηση περιμένει να ισοφαρίσει τη «χασούρα», ο θίασος του «Στοπ καρέ» προσπαθεί να συνέλθει από το σοκ, ενώ η παράσταση που αναμένεται να κάνει πρεμιέρα στις 26 Φεβρουαρίου μετακομίζει στο Αλφα. Λογικά είναι όλα αυτά, μόνο που ξενίζουν λίγο τα νέα ήθη. Μακάρι να οφείλονται μόνο στην οικονομική κρίση..

«Αυλαία» λόγω κρίσης

  • Πέντε παραστάσεις κατεβαίνουν πρόωρα, ενώ τις επόμενες μέρες αναμένεται «τσουνάμι». Η κακή οικονομική κατάσταση απειλεί τις σκηνές της Αθήνας

Η ανέχεια οδηγεί τον κόσμο να γυρίζει την πλάτη του και στο θέατρο. Πέντε παραστάσεις ρίχνουν άμεσα αυλαία και ακολουθεί «τσουνάμι». Πολλά είναι τα θύματα της οικονομικής κρίσης που μαστίζει τη χώρα μας και αυτή φαίνεται τώρα ότι χτυπά έντονα πλέον και τα θεατρικά μας πράγματα.

«Στοπ καρέ»

«Στοπ καρέ»

Πέρα από κάποιες παραστάσεις που πηγαίνουν πολύ καλά και που είναι μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού -ανάμεσά τους τα «Κορίτσια με τα μαύρα» των Ρήγα – Αποστόλου, οι «Συμπέθεροι από τα Τίρανα» των Ρέππα – Παπαθανασίου, το «Η γυνή να φοβήται τον άντρα» με τους Μπέζο – Τσαλίκη αλλά και η «Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου», η «Γυναίκα της Πάτρας» -κι από κάποια άλλα που πάνε συμπαθητικά, τα περισσότερα είναι σε τραγική κατάσταση- ανάμεσα σ’ αυτά ο «Θεός της σφαγής», που ενδέχεται να ρίξει αυλαία άμεσα, οι «Καρέκλες καταστρώματος», το «Ημερολόγιο της Αννας Φρανκ» κ.λπ.

 «Ο εραστής της λαίδης Τσάτερλι»

«Ο εραστής της λαίδης Τσάτερλι»

Δεν είναι τυχαίο ότι πριν εκπνεύσει ο Ιανουάριος κατέβηκε το «Ψέμα στο ψέμα», που παιζόταν στο «Ηβη», με τους Ταξιάρχη Χάνο, Λαέρτη Μαλκότση -τώρα πια το συγκεκριμένο θέατρο θα φιλοξενεί το «Φωνάζει ο κλέφτης» που έως τώρα παιζόταν σε εναλλασσόμενο ρεπερτόριο με το «Ψέμα στο ψέμα». Κατέβηκε όμως και ο «Εραστής της λαίδης Τσάτερλι», που ‘χε ανεβεί στον «Ορφέα», με τους Κατερίνα Διδασκάλου – Ιωσήφ Πολυζωίδη.

Αυτήν την Κυριακή πρόκειται να κατεβεί το «Στοπ Καρέ», που παίζεται στο «Αλφα» με τους Τρικαλιώτη, Παρτσαλάκη, Θεωνά και Κατσούλη, ενώ την ίδια μέρα κατεβαίνει και το «Τι είδε ο υπηρέτης», που παρουσιαζόταν στο θέατρο «Χορν» εναλλάξ με το «Κόκκινο».

Η παράσταση αυτή είχε προγραμματιστεί να τελειώσει στα μέσα Φεβρουαρίου, αλλά αποφασίστηκε να συμβεί αυτό πιο άμεσα, λόγω έλλειψης κοινού. Στις 13 Φεβρουαρίου πρόκειται να πέσει η αυλαία στην«Αττική Οδό» στο «Εμπορικόν». Μπορεί το έργο που έγραψαν μα και σκηνοθέτησαν οι Μιχάλης Ρέππας – Θανάσης Παπαθανασίου να πήρε διθυραμβικές κριτικές και να πήγε πολύ καλά πέρυσι, φέτος όμως δεν είχε πολύ κόσμο κι αυτό οδήγησε στην απόφαση να κατεβεί άρον – άρον και πλέον να παίζεται στο «Εμπορικόν» μόνο η «Φουρκέτα». Κι αυτή είναι μόνο η αρχή, λένε όσοι γνωρίζουν ακριβώς το? σκηνικό, αφού σειρά παίρνουν και άλλες παραστάσεις σιγά σιγά. Η σεζόν στο ξεκίνημά της έδειχνε να πηγαίνει καλά, μα μετά τις γιορτές βρέθηκε σε έναν απόλυτο κατήφορο?

Κάποιοι λένε ότι το κοινό δεν πηγαίνει θέατρο, επειδή είναι τσιμπημένο το εισιτήριο -το υψηλότερο είναι 30 ευρώ, το πιο συνηθισμένο είναι 20 με 25 ευρώ- αλλά δεν βοηθούν ούτε τα μειωμένα εισιτήρια -των 15 ευρώ- ούτε και τα εκπτωτικά κουπόνια!

  • Μιχάλης Ρέππας

«Είναι πάρα πολύ δύσκολα τα πράγματα,το? σκηνικό είναι πιο βαρύ από ποτέ. Το σύνθημα ήταν »μόνο κωμωδίες» και όποιος δεν του ‘δωσε σημασία έπεσε σε σκόπελο. Δεν είναι τυχαίο ότι ένα άλλο μας έργο, η καθαρόαιμη κωμωδία μας »Συμπέθεροι από τα Τίρανα» γεμίζει ακόμα και στην τρίτη χρονιά που παίζεται. Από την άλλη, σίγουρα είναι πολύ λυπηρό να κατεβαίνουν παραστάσεις, αλλά νομίζω ότι η κατάσταση αυτή μπορεί να μας κάνει και καλό: να επαναπροσδιοριστούμε, να ενώσουμε τις δυνάμεις μας και να μην υπάρχει το φαινόμενο των τόσων θεάτρων, τη στιγμή που το Λονδίνο έχει 70 θέατρα μονάχα!».

  • Αλέξανδρος Ρήγας

«Γιατί γεμίζει ο κόσμος κάθε βράδυ το «Αλίκη» και αγκαλιάζει τα «Κορίτσια με τα μαύρα»; Γιατί θέλει να γελάσει με την καρδιά του, να ξεσκάσει από την τόση μαυρίλα που τον καπελώνει καθημερινά, γιατί θέλει να υπάρχει ανάμεσα στις κωμικές σκηνές και σκληρή κριτική στους πολιτικούς που μας έφτασαν στον γκρεμό. Εχει «μπουκώσει» ο κόσμος, έχει τρομερό θυμό και όταν ακούγεται κάποιο δηκτικό σχόλιο για τον δείνα πολιτικό, ρίχνει το θέατρο από το χειροκρότημα. «Πες τα», είναι το μόνιμο μότο του? Από την άλλη, υπάρχει μια πανάκριβη παραγωγή δεκαεπτά ατόμων που δεν συνάδει με την κρίση, αλλά είναι σαν να της βγάζει τη γλώσσα και να της λέει «Εμείς θα αντέξουμε πάραυτα και θα προχωρήσουμε»».

  • «ΘΕΟΣ ΤΗΣ ΣΦΑΓΗΣ»
  • Μπορεί αυτή την περίοδο πολλοί δημοφιλείς πρωταγωνιστές να σημειώνουν υψηλές θεαματικότητες στην τηλεόραση, στο θέατρο όμως το κοινό δεν φαίνεται να τους ακολουθεί… Παράδειγμα, η Κάτια Δανδουλάκη που πρωταγωνιστεί στη σαρωτική «Ζωή της άλλης» την ίδια στιγμή που ο «Θεός της σφαγής» δεν έχει την αντίστοιχη ανταπόκριση.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΟΥΖΙΩΤΗΣ, ΕΘΝΟΣ, 27/01/2011

Το θέατρο στην οικονομική κρίση

  • Tου Αποστολου Λακασα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 27-1-2011

Πρόσφατα, ένας φίλος μού δώρισε τον τόμο του Μουσείου Μπενάκη για τον Κάρολο Κουν, την ιστορία και τις παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης. Η σπουδαία αυτή έκδοση ξεκινά με μια φράση του Κουν: «Το θέατρο ως μορφή τέχνης δίνει τη δυνατότητα να συνδεθούμε, να συγκινηθούμε, ν’ αγγίξουμε ο ένας τον άλλον, να νιώσουμε μαζί μια αλήθεια. Να γιατί διαλέξαμε το θέατρο ως μορφή εκδήλωσης του ψυχικού μας κόσμου». Οποιος κάνει μια βόλτα από το Εθνικό Θέατρο τούτες τις μέρες θα ακούσει από τους ταμίες ότι λίγα εισιτήρια έχουν μείνει για τις τρέχουσες παραστάσεις στο κτίριο της οδού Αγίου Κωνσταντίνου.

Υψηλές πληρότητες παρουσιάζει και η «Κυρία Κούλα» στο Θέατρο Τέχνης, της οδού Φρυνίχου, στην Πλάκα. Το ίδιο και η «Μπερνάρντα Αλμπα» στο Θέατρο Κεφαλληνίας. Το ίδιο συνέβη και στις «Πενήντα Λέξεις» στο Θέατρο Βικτώρια, σε μια «δύσκολη» αθηναϊκή γειτονιά – λίγο πιο κάτω από τον Αγιο Παντελεήμονα. Είναι ορισμένες από τις παραστάσεις για τις οποίες αυτές τις μέρες αναζήτησα μία θέση, και οι οποίες μου έδωσαν -πριν ακόμη μπω στην αίθουσα- ένα αίσθημα ευφορίας, αισιοδοξίας, καθώς διαπίστωσα ότι πολλοί είναι εκείνοι που αναζητούν το καλό θέατρο ως μια διέξοδο στην γκρίζα, φοβισμένη καθημερινότητά τους.

Θυμάμαι ένα σημαντικό ηθοποιό και δάσκαλο στη σχολή του Εθνικού Θεάτρου, που περίπου 20 χρόνια πριν μετέφερε σε μια ομάδα εκκολαπτόμενων ηθοποιών τα λόγια του Κουν: «Το θέατρο είναι αρωγός ψυχής. Πρέπει να ξεφεύγετε από τον εγωκεντρισμό για να ξεπετάξει ο μικρός θεός που ο καθένας κρύβει μέσα του. Χρειάζεται πίστη».

Καθώς η χώρα διανύει μια μεταβατική περίοδο νιώθω ότι, έστω και ακούσια, η επιλογή κάποιου να πληρώσει για να δει μια καλή παράσταση είναι μία άκρως πολιτική πράξη. Μία θεατρική παράσταση δεν είναι απλώς ένας τρόπος να ξεφύγει ο θεατής από τη μίζερη καθημερινότητά του, χασκογελώντας με τα ακκιζόμενα τηλεοπτικά είδωλα, που εξαργυρώνουν στο σανίδι την εφήμερη δόξα τους. Το καλό θέατρο είναι ένα μέσο ψυχαγωγίας που το αναζητά μια μειοψηφική μεν, αλλά σημαντική ομάδα ανθρώπων, η οποία θέλει να αποφύγει τη νάρκωση των ημερών – μια νάρκωση στην οποία καταφεύγουν πολλοί άλλοι για να αντιμετωπίσουν τη σκληρή πραγματικότητα.

Το στήσιμο μιας καλής παράστασης, ο συντονισμός ταλαντούχων ανθρώπων, το δημιουργικό ξόδεμά τους στις πρόβες και η έκθεσή τους επί σκηνής από τη μια, και, από την άλλη, η έξοδος από το σπίτι, η ψυχική συμμετοχή του κοινού στην παράσταση, αποτελούν σαφώς μία πολιτική πράξη. Πώς αυτό; Μα γιατί «Κάνουμε θέατρο για την ψυχή μας», όπως έλεγε ο Κάρολος Κουν. Και η αρρώστια της ψυχής είναι, στην ουσία, αυτό που οδήγησε τη χώρα στη σημερινή της κατάσταση.

Οι περικοπές δαπανών είναι λογιστικός τρόπος για να έχει το ταμείο χρήματα. Είναι απαραίτητος. Χρειάζεται, όμως, παράλληλα και αγωγή ψυχής για να μπορούμε να τα διαχειριστούμε λελογισμένα, για να ξέρουμε πώς θα τα ξοδέψουμε. Για να μπορούμε να πηγαίνουμε στο θέατρο…

Η στήλη θεαμάτων κρίση δεν κοιτά

  • Ο Πίτερ Μάινεκ, καθηγητής Κλασικών Σπουδών στο New York Univercity και ιδρυτής του περίφημου «Aquila Theatre», ήταν ένας από τους σταρ προσκεκλημένους ομιλητές στους «Διαλόγους των Αθηνών» του Ιδρύματος Ωνάση.

Τη δεύτερη κιόλας ημέρα της διοργάνωσης αποφάσισε να… δραπετεύσει. Να ξεφύγει για λίγο απ’ το pc του, στο οποίο, ως συνήθως, θα ξημέρωνε, προκειμένου να διευθετηθούν οι ατελείωτες υποχρεώσεις τού «Aquila». Εκόντα – άκοντα τον παρέσυρα την περασμένη Πέμπτη στο Ιδρυμα Κακογιάννη και το Low Budget Festival. Είχε εκδηλώσει την επιθυμία να παρακολουθήσει κάτι από τη νέα μας θεατρική «σοδειά». Του έτυχε Δημήτρης Χατζής, τον οποίο, φυσικά, δεν γνώριζε, απ’ την ομάδα «Pequod». Συγκεκριμένα, το πέμπτο κεφάλαιο από το «Διπλό Βιβλίο», που, κάτω από τον τίτλο «από το Φίφτυ φίφτυ στον έρωτα», ερμήνευαν σαν δυο μονολόγους ο Δημήτρης Ξανθόπουλος και η Αγγελική Παπαθεμελή.

Στο υπόγειο γκαράζ του Ιδρύματος Κακογιάννη μετέφραζα στο αυτί του Μάινεκ τσάτρα-πάτρα ό,τι πρόφταινα ψιθυριστά. Εντυπωσιάστηκε απ’ την «καλή ηθοποιία», τον παλμό της παράστασης, το πολύ ζωντανό κοινό. Πήρε φόρα και ήθελε να του προτείνω και για την Παρασκευή ακόμη μία παράσταση. Βάζοντας κάτω τη στήλη θεαμάτων, ο άνθρωπος… παρέλυσε. Τέτοιο πληθωρισμό και ποικιλία σε καμία περίπτωση δεν μπορούσε να φανταστεί για την Αθήνα, που βάλλεται απ’ την κρίση. Ηταν κάτι, όπως παραδέχτηκε, που δεν είχε ξανασυναντήσει σε καμία πρωτεύουσα του κόσμου.

Του διάβαζα τα έργα και τους συγγραφείς. Η σύγχρονη ξένη δραματουργία συνωστιζόταν μπροστά στα έκπληκτα μάτια του μαζί με κλασικά κείμενα, δεκάδες ελληνικά έργα, devised performances, stand up κωμωδίες, παραστάσεις χοροθεάτρου.

Επέστρεψε το Σαββατόβραδο στη «βάση» του, στο Μανχάταν, με την αίσθηση ότι κρίση στην Ελλάδα δεν υπάρχει. Η πραγματικά πετυχημένη πολυεθνική διοργάνωση των Διαλόγων των Αθηνών, που θύμιζε την Ελλάδα των Ολυμπιακών Αγώνων, και, κυρίως, η πλουραλιστική θεατρική μας κίνηση, που για τους γνώστες συνιστά απλώς μια εγχώρια ιδιαιτερότητα αν όχι αποκοτιά, τον έστειλαν στην άλλη μεριά του ωκεανού με αντιστραμμένη την εικόνα που έχουν «χτίσει» τα ξένα media για τη χώρα.

  • ΙΩΑΝΝΑ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 6 Δεκεμβρίου 2010

Το θέατρο πληρώνει ακριβά το τίμημα της κρίσης, τονίζουν σημαντικοί εκπρόσωποι του χώρου

Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης στο Εθνικό

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, Γιάννης Χουβαρδάς
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, Γιάννης Χουβαρδάς  

Η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει τα πολιτιστικά δρώμενα και ειδικότερα το θέατρο σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, με ορατό τον κίνδυνο να τίθεται ακόμα και θέμα αλλοίωσης της φυσιογνωμίας του θεάτρου. Αυτό είναι το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε το Στρογγυλό Tραπέζι με θέμα «Ο πολιτισμός σε περίοδο κρίσης» που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Εθνικού Θεάτρου.

Στο πλαίσιο της σύγκλησης της Γενικής Συνέλευσης της Ένωσης των Θεάτρων της Ευρώπης που πραγματοποιείται στην Ελλάδα αυτές τις μέρες (5-7/11), το Εθνικό Θέατρο διοργάνωσε Στρογγυλό Τραπέζι υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, στο οποίο συμμετείχαν μερικές από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του ευρωπαϊκού θεάτρου.

Όπως έγινε γνωστό στην εκδήλωση, τα μέλη της Ένωσης Θεάτρων της Ευρώπης υπογράφουν κοινή διακήρυξη για τα ζητήματα που απασχολούν το θέατρο σε σχέση με τη οικονομική κρίση, η οποία θα αποσταλεί στους αρμόδιους φορείς κάθε χώρας που καθορίζουν τις πολιτικές στον τομέα του πολιτισμού.

«Η κρίση μάς δίνει την ευκαιρία να δούμε πάλι τα πράγματα από την αρχή. Να δούμε τι πήγε λάθος και πώς να το διορθώσουμε. Πάνω απ’ όλα, μας δίνει την ευκαιρία να βρούμε τρόπους να κάνουμε περισσότερα με λιγότερα, τόσο ως πολιτεία όσο και ως ιδιώτες» ανέφερε σε χαιρετισμό που απέστειλε ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Παύλος Γερουλάνος.

«Στην Ελλάδα βιώνουμε μία πολύ δυσάρεστη οικονομική κρίση, η οποία έχει γίνει ιδιαίτερα αισθητή το τελευταίο διάστημα και δυστυχώς εξαπλώνεται σε όλους τους τομείς της ζωής μας και φυσικά στον πολιτισμό. Οι περικοπές στους κρατικούς οργανισμούς και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα στη χώρα μας είναι πολύ μεγάλες και θα γίνουν ακόμα πιο δραματικές στο μέλλον» ανέφερε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, Γιάννης Χουβαρδάς, συντονιστής της συζήτησης.

Σημείωσε, δε, πως «το Εθνικό Θέατρο προσπαθεί να κατανοήσει και να βοηθήσει στη δύσκολη αυτή συγκυρία, αλλά υπάρχει και μία γραμμή πέρα από την οποία δεν μπορεί κανείς να πάει. Αυτή τη γραμμή υπερασπιζόμαστε στο Εθνικό Θέατρο για να συνεχίσει να υπάρχει και το θέατρο και γενικότερα ο πολιτισμός στην Ελλάδα».

Ύστερα από τις συζητήσεις που είχε κατά τη διάρκεια της συνέλευσης και με τα μέλη της Ένωσης των Θεάτρων της Ευρώπης, ο διευθυντής του Εθνικού διαπίστωσε πως η κατάσταση που επικρατεί και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες -με κάποιες παραλλαγές και αυξομειώσεις στην ένταση- δεν διαφέρει από την Ελλάδα. «Με πολύ λίγες εξαιρέσεις, όλες οι χώρες της Ευρώπης αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα και υπάρχουν και εκεί πραγματικές περικοπές που αναγκάζουν τα θέατρα να φτάσουν στο όριο αλλοίωσης της φυσιογνωμίας τους».

Εκκινώντας από τη διαπίστωση αυτή, ο καλλιτεχνικός σύμβουλος του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, Γρηγόρης Καραντινάκης, ανέφερε πως «υπάρχει μία λεπτή κόκκινη γραμμή κάτω από την οποία τα θέατρα δεν μπορούν να παίξουν το θεσμικό τους ρόλο. Το ΚΘΒΕ δεν θα μπορέσει να συνεχίσει τη λειτουργία του αν οι περικοπές συνεχιστούν. Πέρα από τις αναδιαρθρώσεις που μπορούν να κάνουν τα θέατρα, υπάρχει ένα σημείο που η Πολιτεία θα πρέπει να δείξει καθαρά την πρόθεσή της να στηρίξει τον πολιτισμό, που είναι ίσως η σημαντικότερη έκφραση της ανθρώπινης ύπαρξης».

«Όσον αφορά το ΚΘΒΕ προσπαθούμε οι περικοπές να μην επηρεάσουν το ρόλο του, να μην αλλοιώσουν τη φύση του ρεπερτορίου του και κυρίως τις δράσεις του στην κοινωνία. Η εξωστρέφεια προς στην Ευρώπη είναι ο μόνος δρόμος για να δημιουργήσουμε και να συνεχίσουμε να υπάρχουμε» συνέχισε.

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου Bulandra της Ρουμανίας και πρόεδρος της Ένωσης των Θεάτρων της Ευρώπης (UTE), Αλεξάντερ Ντάριε, απευθυνόμενος στα μέλη της Ένωσης, τόνισε πως πρέπει να παραμείνουν ενωμένοι και να συντονίσουν τις δράσεις τους, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την κρίση στον τομέα του πολιτισμού.

Σε μαγνητοσκοπημένο βίντεο ο καλλιτεχνικός σύμβουλος του Piccolo Teatro, Λούκα Ρονκόνι, τόνισε πως «η κρίση έγκειται περισσότερο στο γεγονός ότι εκείνο που έμοιαζε ‘νέο’ δέκα χρόνια πριν, αρχίζει να μας φαίνεται παλιό τώρα γιατί κωδικοποιήθηκε. Δηλαδή υπάρχει ένα είδος συνταγής του «νέου» που το κάνει να μοιάζει όχι επικίνδυνο και άγνωστο όπως κάθε τι καινούργιο, μα αντιθέτως προ-μαγειρεμένο και προ-χωνεμένο και με ένα εγχειρίδιο οδηγιών έτοιμο να εφαρμοστεί. Από αυτή την άποψη είμαστε σε μία περίοδο κρίσης του θεάτρου».

Στο Στρογγυλό Τραπέζι συμμετείχαν ακόμα ο καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου Amandier-Nanterre και αντιπρόεδρος της Ένωσης των θεάτρων της Ευρώπης, Jean Louis Martinelli, ο σκηνοθέτης και ιδρυτής του θιάσου Cheeck by Jowl της Αγγλίας, Declan Donnelan, o υπεύθυνος διεθνών σχέσεων του Εθνικού θεάτρου του Sao Joao, Jos? Lu?s Ferreira και η δραματουργός στο Schauspielhaus Graz της Αυστρίας, Regina Guhl.

Η Ένωση των Θεάτρων της Ευρώπης είναι ένα δίκτυο θεάτρων που δημιουργήθηκε το Μάρτιο του 1990 με πρωτοβουλία του Giorgio Strehler και του Jack Lang και τη συνεργασία του γαλλικού υπουργείου Πολιτισμού. Σήμερα, με 19 από τα σημαντικότερα θέατρα της Ευρώπης ως μέλη της, ασκεί έντονη δραστηριότητα στο χώρο του πολιτισμού. [Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ]

«Δραματικές» περικοπές από το ΚΘΒΕ

 

O καλλιτεχνικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βόρειας Ελλάδας, Σωτήρης Χατζάκης

  • Συνέντευξη του καλλιτεχνικού διευθυντή του Κρατικού Θεάτρου Βόρειας Ελλάδας, Σωτήρη Χατζάκη

«Προκειμένου ένα κρατικό θέατρο να χάσει τη φυσιογνωμία του, προκειμένου άνθρωποι – καλλιτέχνες να χάσουν τη δουλειά τους, προτιμώ να κλείσω… ντουβάρια», δηλώνει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βόρειας Ελλάδας, Σωτήρης Χατζάκης, ο οποίος προκειμένου να αντιμετωπίσει τις «δραματικές» όπως τις χαρακτηρίζει περικοπές από την κρατική χρηματοδότηση του θεάτρου σχεδιάζει ακόμα και κατάργηση σκηνών και προγραμματισμένων παραστάσεων στη δεύτερη κρατική σκηνή της οποίας ηγείται.

«Απευθύνω έκκληση σε κάθε Θεσσαλονικιό να γίνει χορηγός του ΚΘΒΕ έστω με ένα εισιτήριο ανά σεζόν. Η πόλη πρέπει να στηρίξει το θέατρό της, αν θέλει να δηλώσει και έμπρακτα ότι το αγαπά και το χρειάζεται», δηλώνει ο κ. Χατζάκης από το γραφείο του στον 6ο όροφο του εμβληματικού για την πόλη θεάτρου της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.

Η πλειονότητα των κατοίκων της πόλης πιστεύει πως «όταν λέμε Κρατικό Θέατρο εννοούμε το θέατρο της ΕΜΣ. Όμως, για το θέατρο αυτό το ΚΘΒΕ πληρώνει υψηλότατο ενοίκιο καθώς δεν του ανήκει. Όπως υψηλό ενοίκιο και μέρος του προϋπολογισμού του πληρώνει και για τα δύο θέατρα της Μονής Λαζαριστών στη Σταυρούπολη. Στην ιδιοκτησία του ΚΘΒΕ ανήκει μόνο το Βασιλικό Θέατρο. Στην υποχρέωσή του, όμως, είναι να δίνει παραστάσεις και να κόβει εισιτήρια για 2.500 θεατές ανά ημέρα (770 θέσεις έχουν οι δύο σκηνές της Μονής Λαζαριστών, 737 το θέατρο της ΕΜΣ και 753 το Βασιλικό Θέατρο)», τονίζει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βόρειας Ελλάδας.

«Τα κρατικά θέατρα χρειάζονται σήμερα περισσότερο από ποτέ γιατί όταν λειτουργούμε μέσα στους κανόνες της αγοράς, όπως σήμερα, υπάρχουν και πρέπει να υπάρχουν και οι σταθερές δομές του κράτους. Οι κανόνες, οι προσφορές κοινής ωφέλειας του κράτους πρέπει να υπάρχουν. Και μία απ΄ αυτές είναι και η προσφορά-παροχή πολιτισμού μέσω των κρατικών θεάτρων. Φαντάζεστε τα κρατικά θέατρα να υπέκυπταν απολύτως στους κανόνες της ιδιωτικής πρωτοβουλίας; Δεν θα είχαμε θέατρο που να απευθύνεται στον κόσμο», δήλωνε μόλις 13 μήνες πριν, όταν ανέλαβε τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή στη δεύτερη κρατική σκηνή, ο ηθοποιός-σκηνοθέτης Σωτήρης Χατζάκης.

Σήμερα, ένα μόλις μήνα μετά την ανανέωση της εμπιστοσύνης του υπουργείου Πολιτισμού στο πρόσωπό του (είναι ο μόνος εκπρόσωπος πολιτιστικού φορέα, εποπτευόμενου από το ΥΠΠΟ στη Θεσσαλονίκη, που έλαβε επίσημα το χρίσμα της ανανέωσης της θητείας του από τον υπουργό Παύλο Γερουλάνο) ο κ. Χατζάκης εμφανίζεται μάλλον απογοητευμένος, αλλά παρ’ όλα αυτά μαχητικός:

«Σ’ ένα ΚΘΒΕ το οποίο έχοντας σχεδόν το μισό ποσό να διαχειρισθεί και που δεν θα μπορεί να ανταποκριθεί στις προδιαγραφές για τις οποίες ιδρύθηκε, θα συρρικνωθεί η εξωστρέφειά του, το άνοιγμα στην πόλη και τους νέους, οι κοινωνικές του δράσεις θα ακυρωθούν, το ρεπερτόριο θα περιορισθεί, πιθανότατα μόνο στη Θεσσαλονίκη (χωρίς περιοδείες), δεν επιθυμώ να συμμετέχω», δηλώνει συμμετέχοντας με το δικό του τρόπο στις διαμαρτυρίες των εργαζομένων στο θέατρο ενόψει της υλοποίησης των νέων μέτρων περικοπών της κυβέρνησης.

Γιατί, πέραν της θητείας του που ανανεώθηκε, δεν ανανεώθηκε τίποτα απ’ όσα ήξερε και θεωρούσε «δεδομένα» όσον αφορά τη διοίκηση και κυρίως την επίσημη κρατική χρηματοδότηση του Κρατικού Θεάτρου Βόρειας Ελλάδας, το οποίο παρέλαβε από την προηγούμενη διοίκηση με «ανοιχτό» χρέος ύψους 3,5 εκατ. ευρώ και με υπεράριθμο προσωπικό 361 υπαλλήλων (ηθοποιών, διοικητικών υπαλλήλων και τεχνικών). Το χρέος κατάφερε και με πρόσθετη χρηματοδότηση να το μειώσει (κατά 500.000 ευρώ, ενώ ξεχρεώθηκε και η οφειλή του ΚΘΒΕ στο ΙΚΑ ύψους 1.300.000 ευρώ), το προσωπικό επίσης («έπεσε» στα 270 άτομα με τη λήξη και μη ανανέωση συμβάσεων που είχαν υπογραφεί «εκτός ιδρυτικού νόμου και εκτός εσωτερικού κανονισμού», όπως «διακριτικά» τις χαρακτηρίζει), αλλά… ύστερα ήρθαν η κρίση και οι περικοπές, οι οποίες επαναλήφθηκαν μόλις πριν από λίγες ημέρες και αφού είχε διαμορφώσει, δημοσιοποιήσει και δεσμευτεί προς όλους τους συνεργάτες για τη συμμετοχή τους στο ρεπερτόριο του ερχόμενου χειμώνα.

«Η πρώτη περικοπή (από 8% ανά μήνα σε 6% της τακτικής επιχορήγησης για το μήνα Σεπτέμβριο και 5% για τους τρεις επόμενους μήνες αθροίζει συνολικά ένα ποσό της τάξης των 900.000. Δυστυχώς, όπως γνωρίζει και το υπουργείο, η απώλεια των 900.000 ευρώ μέχρι το Δεκέμβρη θίγει άμεσα τη μισθοδοσία. Η δεύτερη περικοπή (αυτή του 30%) αφορά τον επόμενο χρόνο (θα ισχύσει από 1ης Ιανουαρίου)», δηλώνει ο κ.Χατζάκης και προσθέτει:

«Η περικοπή δεν είναι οριζόντια, αυτό σημαίνει ότι ο υπουργός έχει τη δυνατότητα να επιλέξει ποιοι, πόσο και γιατί θα περικοπούν. Είμαι σίγουρος ότι ο υπουργός γνωρίζει ότι το ΚΘΒΕ είναι θέατρο όχι μόνο της Θεσσαλονίκης αλλά και της Β. Ελλάδας, ο μεγαλύτερος οικονομικός οργανισμός της, και το κλειδί για τη θεατρική έξοδο στα Βαλκάνια. Γι’ αυτό το λόγο το ΚΘΒΕ ενεργοποίησε το κλιμάκιο Μακεδονίας – Θράκης και τα »Ανοιχτά Σύνορα» (περιοδείες του θεάτρου στη Βόρεια Ελλάδα και σε χώρες των Βαλκανίων). Επειδή το επιχειρείν στα Βαλκάνια θα πρέπει να συνοδεύεται και από πολιτισμό, το ΚΘΒΕ είναι το όχημα γι’ αυτό. Πιστεύω ότι ο υπουργός έχοντας υπόψη του ότι το ΚΘΒΕ γιορτάζει το 2011 τα 50 χρόνια από την ίδρυσή του (ιδρύθηκε το καλοκαίρι του 1961), αλλά και τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της πόλης (το 2012), δεν θα συμπεριλάβει το ΚΘΒΕ στις λίστες των οργανισμών των οποίων τα κονδύλια επιχορήγησης θα περικοπούν».

Με αφορμή τις κινητοποιήσεις των εργαζομένων στο ΚΘΒΕ, το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού «θα ήθελε να τους διαβεβαιώσει πως οι όποιες περικοπές στον προϋπολογισμό του φορέα δύνανται να επιτευχθούν από τον περιορισμό των δραστηριοτήτων του ΚΘΒΕ ή περιστολών σε άλλες δαπάνες τις οποίες η διοίκηση θα επιλέξει να εφαρμόσει, οι οποίες δεν θα επηρεάσουν τη μισθολογική κατάσταση των εργαζομένων», τονιζόταν σε επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου.

«Η μείωση της επιχορήγησης θα επιφέρει δραματική αλλαγή στη φυσιογνωμία του θεάτρου», υποστηρίζει ο κ. Χατζάκης, αλλά, παρ’ όλα αυτά ελπίζει και κινητοποιείται.

«Η πρώτη κίνηση που προγραμματίζω είναι το »κλείσιμο» των δύο σκηνών στη Μονή Λαζαριστών. Θα αποχωρήσουμε από τη Μονή καθολικά. Η λειτουργία των δύο σκηνών εκεί στοιχίζει στο ΚΘΒΕ 360.000 ευρώ ανά έτος μαζί με τα λειτουργικά έξοδα. Θα μεταφέρουμε προς το παρόν τις δραστηριότητες του θεάτρου στο θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών σε εναλλασσόμενο ρεπερτόριο. Προκειμένου να φύγουν άνθρωποι από το θέατρο, ας κλείσουν τα ντουβάρια. Εξάλλου, 2.500 εισιτήρια τη βραδιά για θέατρο στη Θεσσαλονίκη είναι μάλλον παρά πολλά…». [www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ]

Φέτος τον χειμώνα αυτοσχεδιάζουμε

  • ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΨΑΧΝΕΙ ΛΥΣΕΙΣ ΓΙΑ Ν’ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΗ ΔΥΣΚΟΛΗ ΣΕΖΟΝ
  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 4 Οκτωβρίου 2010
  • Σε μια χώρα όπου η οικονομία τρεκλίζει, η αγορά «βαλτώνει» και η «συρρίκνωση», μαζί με τα λουκέτα, δίνουν τον τόνο, τι μπορεί να περιμένει ο Πολιτισμός που, ακόμη και σε εποχές «παχέων αγελάδων», βρισκόταν στο περιθώριο της πολιτείας και των ιεραρχήσεών της;

Το Bios σε στιγμές θριάμβου. Αυτό όμως, αυτοχρηματοδοτούμενο μονίμως και κομμένο από τις κρατικές επιχορηγήσεις, δεν φοβάται την κρίση

Το Bios σε στιγμές θριάμβου. Αυτό όμως, αυτοχρηματοδοτούμενο μονίμως και κομμένο από τις κρατικές επιχορηγήσεις, δεν φοβάται την κρίση Τι θα συμβεί φέτος, που όλοι -ακόμη και οι πλέον αισιόδοξοι- γνωρίζουν ότι ξεκινά μια δύσκολη σεζόν και για το θέατρο, κατά τη διάρκεια της οποίας θα κριθούν λίγο-πολύ οι πάντες και τα πάντα και θα ανατραπούν δεδομένα δεκαετιών;

Με ποια αντανακλαστικά απαντούν στη μείωση κατά 30% των προϋπολογισμών τους για το 2010 οι Κρατικές Σκηνές (Εθνικό Θέατρο, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος); Πώς αντιδρά στη μείωση κατά 25% των επιχορηγήσεών του το ελεύθερο θέατρο; Τι θα κάνει ένας μέσος θεατρικός παραγωγός, όταν ο ΦΠΑ ήδη ανέβηκε από 4,4 στο 5,5%, ενώ ακούγεται ότι μπορεί να σκαρφαλώσει στο 11%; «Αν ο ΦΠΑ φτάσει στο 23%, τότε το θέατρο τελείωσε!», αποφαίνεται ο βουλευτής και έμπειρος ηθοποιός Γιάννης Βούρος. Ποια δραστικά μέτρα θα λάβει ο κόσμος του θεάτρου, οι θεσμικοί και οι επιχορηγούμενοι ιδιώτες, για να επιβιώσουν χωρίς «απώλειες»; Θα τηρηθούν, ενώ τα πάντα… καταρρέουν, οι συλλογικές συμβάσεις;

  • «Οι επιχορηγήσεις φέρνουν νωχέλεια»

«Πρέπει να αναπροσαρμοστούμε στη νέα σκληρή πραγματικότητα», υποστηρίζει ο συγγραφέας Πέτρος Μάρκαρης. «Λόγω της σταθερής επιχορήγησης της τέχνης στην Ελλάδα μετά το ’75, οι Ελληνες δημιουργοί έγιναν νωχελικοί. Πρέπει να σκεφτούν άλλες λύσεις. Να οδηγηθούν σε μικρότερα σχήματα και να ενισχύσουν την αλληλεγγύη μεταξύ τους, φεύγοντας απ’ τη λογική «το κράτος δίνει λεφτά, άρα οι σχέσεις είναι απλές»».

Ολοι συμφωνούν ότι χρειάζονται δραστικές λύσεις. Εντούτοις, δεν θα δούμε να χαράσσεται κοινή γραμμή στις εναλλακτικές λύσεις που πρόκειται να υιοθετήσουν. Ετσι, άλλοι επιλέγουν δραστικές αλλαγές κι άλλοι… καμία. Υπάρχουν και αυτοί που κατεβάζουν… προληπτικά τα ρολά. Δεν το ρισκάρουν. Ενα τέτοιο παράδειγμα είναι ο Κώστας Μπάλας, της θεατρικής «Διαδρομής», που φέτος δεν ανεβάζει νέα παραγωγή στη βάση του, το θέατρο «Βασιλάκου». «Ετσι κι αλλιώς, η πίτα του θεάτρου την τελευταία 10ετία έχει συρρικνωθεί τραγικά», υπογραμμίζει. «Αναρωτιέται κανείς, κοιτώντας κανείς τα νούμερα, πού πήγε το κοινό που υπήρχε το ’97!»

Λύση είναι και η συρρίκνωση του αριθμού των σκηνών. Το Εθνικό Θέατρο έβαλε λουκέτο στο «Κοτοπούλη-Ρεξ» και εγκατέλειψε τη στέγη του «Σύγχρονου Θεάτρου Αθήνας» με τις δύο σκηνές της. Ωστόσο, για τους περισσότερους λύση φαίνεται να είναι η μείωση των παραγωγών. Δύο παραδείγματα, και δεν είναι τα μοναδικά, το ρεπερτόριο του Εθνικού, που φέτος μειώθηκε κατά 40%, και οι παραγωγές του πολυσχιδούς Θεάτρου του Νέου Κόσμου, που από 6 έγιναν 4.

  • 200 ευρώ λιγότερα στο Εθνικό

Στο πλαίσιο των περικοπών, υπό την πίεση του ΔΝΤ, στις κρατικές σκηνές, όπου οι ηθοποιοί εργάζονται με συμβάσεις έργου, τα δώρα μειώθηκαν κατά 30% ενώ οι μισθοί κόπηκαν κατά 200 ευρώ. «Το ποσόν για κάποιους είναι το ενοίκιό τους», διαπιστώνει η Στεφανία Γουλιώτη. Ετσι, ένας καλός μέσος μισθός ηθοποιού, ήτοι 1.350 ευρώ μικτά, κατρακύλησε στα 986 ευρώ καθαρά. Ακόμη και στα ποσοστά των συντελεστών στο Εθνικό Θέατρο έπεσε «μαχαίρι». Ενδεικτικά μόνο, το 10% για τη μετάφραση κλασικού κειμένου έπεσε στο 5%. Οι αποδοχές των διοικητικών υπαλλήλων ψαλιδίστηκαν κατά 10%. Αναμένονται νέες μειώσεις για το 2011.

Ανάλογες, πάνω-κάτω, περικοπές σημειώνονται και στο Κρατικό Θεάτρο Βορείου Ελλάδος. «Βρισκόμαστε, όμως, πολύ κοντά στην επίτευξη της μείωσης των ενοικίων στα δύο θέατρά μας, τη Μονή Λαζαριστών και την Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών», αποκαλύπτει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ Σωτήρης Χατζάκης, που, πάντως, δεν θα εγκαταλείψει θέατρα. Το ΚΘΒΕ δεν διστάζει, πάντως, λόγω ανωτέρας… οικονομικής βίας, να ανακυκλώσει φέτος παλιά σκηνικά και να μεταποιήσει φορεμένα κοστούμια του.

Στις κορυφαίες σκηνές της λίστας των επιχορηγούμενων ο μισθός διατηρήθηκε, σε γενικές γραμμές, στα 1.250 ευρώ καθαρά (Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας, Θέατρο του Νέου Κόσμου, κ.ά.). Δεν είναι, λοιπόν, να απορείς, που κάποιοι ηθοποιοί εγκατέλειψαν πρωταγωνιστικούς ρόλους σε κρατική σκηνή για μικρότερους στο ελεύθερο θέατρο. «Τουλάχιστον έτσι εξασφαλίζουμε την επιβίωσή μας», τονίζει σταθερή πρωταγωνίστρια της πρώτης κρατικής σκηνής, που φέτος προτίμησε να εργάζεται σε γνωστή σκηνή της Κυψέλης.

Ακόμα, όμως, και αυτοί που λαμβάνουν, με τις γνωστές καθυστερήσεις και μειώσεις, επιχορήγηση, δύσκολα θα βγουν, αν δεν πάει καλά και το ταμείο. Εξ ου, ο Δημήτρης Τάρλοου αποφάσισε, με τη συγκατάθεση των ηθοποιών, τη μείωση των μισθών κατά 5%. «Είναι ζήτημα επιβίωσης», παραδέχεται.

  • Το καλό θέατρο δεν γίνεται τζάμπα

Δεν συμμερίζεται την άποψή του ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος: «Δεν μειώνουμε τις αμοιβές των ηθοποιών και των συντελεστών -που, έτσι κι αλλιώς, δεν είναι υψηλές- στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, γιατί ούτε θα σωθούμε οικονομικά ούτε επιτρέπεται ηθικά και ιδεολογικά», υποστηρίζει. «Οι άνθρωποι πρέπει να ζουν απ’ τη δουλειά τους. Ειδικά το επάγγελμα του ηθοποιού, μαστίζεται από χρόνια ανεργία. Στο θέατρο δουλεύει μόνο το 20-30% από το σύνολο των ηθοποιών, και από αυτούς λιγότεροι από το 1/3 δουλεύουν χειμώνα-καλοκαίρι. Το καλό θέατρο δεν γίνεται τζάμπα», προσθέτει. Θεωρεί ότι η οικονομική κρίση θα κάνει τους θεατρόφιλους πιο επιλεκτικούς. «Κρίση-ξεκρίση, οι παραγωγές πρέπει να είναι άρτιες», τονίζει.

Ολα αυτά ασφαλώς συμβαίνουν στον «αφρό» του θεατρικού μας γίγνεσθαι, που αφορά ένα μικρό κομμάτι των σκηνών. Γιατί, από εκεί και πέρα, επικρατεί το… χάος. Στην ελεύθερη αγορά, και δη αυτή του μη επιχορηγούμενου θεάτρου, οι περισσότεροι -είναι κοινό μυστικό- με τη συναίνεση των ηθοποιών, κι «επωφελούμενοι» από τη κρίση, δεν θα τηρήσουν τις συλλογικές συμβάσεις. «Αλλά, πείτε μου, ποιες συλλογικές συμβάσεις τηρούνταν εδώ και πάρα πολλά χρόνια στο ελληνικό θέατρο;» αναρωτιέται ο Γιάννης Βούρος. «Ως πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών (ΣΕΗ) πήγα για παραβίαση των συμβάσεων σε 26 δίκες! Βεβαίως, είναι δεδομένο ότι τα εξωφρενικά συμβόλαια και οι παράλογες προσλήψεις έχουν τελειώσει. Το συμμάζεμα, έτσι κι αλλιώς, χρειαζόταν».

Το μόνο βέβαιο είναι ένα: οι παραγωγοί θα πρέπει να καταβάλλουν μηνιαίως 749 ευρώ, το ΙΚΑ του ηθοποιού. «Ακόμα και αυτό, με την ανεργία που πλήττει τον κλάδο, είναι τεράστια ανακούφιση», τονίζει ο Κ. Μπάλας.*

  • Τα εισιτήρια πέφτουν-πέφτουν

Επειδή τα νέα μέτρα δεν «χτυπάνε» μόνο όσους παράγουν θέατρο, αλλά «ξαφρίζουν» ανηλεώς και την τσέπη του κοινού, πολλοί εγκαταλείπουν τις αποτρεπτικές για τον μέσο Ελληνα τιμές εισιτηρίων.

ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ: Μειώνει το εισιτήριό του κατά 10%, οργανώνοντας συγχρόνως ειδικές προσφορές. Με 5 ευρώ θα παρακολουθούν παραστάσεις του άνεργοι και μετανάστες.

ΚΡΑΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ: Μόνο αν δεν σκαρφαλώσει ο ΦΠΑ θα ρίξει τις τιμές των εισιτηρίων του. Καθιερώνει πάντως οικογενειακό εισιτήριο, δέσμη εισιτηρίων για 3 παραστάσεις και εκπτωτικές τιμές για άτομα με ειδικές ανάγκες ,συλλόγους πολυτέκνων κοκ. Συγχρόνως, απαντά στην κρίση με κοινωνικές δράσεις: δωρεάν κατ’ οίκον θέατρο για παραπληγικούς και πολίτες με πρόβλημα όρασης και παραστάσεις στις φυλακές, στα ΚΕΘΕΑ και στα ΚΑΠΗ.

ΘΕΑΤΡΟ «ΠΟΡΕΙΑ»: Ο Δημήτρης Τάρλοου, επειδή δεν θεωρεί ότι οι «προσφορές στην τέχνη ωφελούν», δεν ρίχνει την τιμή του εισιτηρίου. Διατηρεί τη γνωστή έκπτωση στα ομαδικά (10 εισιτήρια έχουν έκπτωση 30%), στα φοιτητικά και στη λαϊκή απογευματινή. «Δεν πιστεύω ότι ο θεατής θα επιλέξει μια παράσταση επειδή έχει 20 αντί για 22 ευρώ. Αλλά γιατί είναι υψηλού επιπέδου», πρεσβεύει.

ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ: Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, αντιθέτως, θεωρεί ότι απαντά στην κρίση με μείωση της τιμής του εισιτηρίου από 22 σε 20 ευρώ. Εισάγει και μειωμένο εισιτήριο για άνεργους και νέους, ομαδικά εισιτήρια κ.ά.

ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ: Ρίχνει το εισιτήριο σε ανάλογες τιμές.

ΘΕΑΤΡΟ ΟΔΟΥ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ: Ο Βασίλης Πουλαντζάς -επειδή «δεν θα «βγούμε» αν μειωθεί το εισιτήριο» -όπως λέει- διατηρεί τα περσινά εισιτήρια -23, 19 (λαϊκή), 16 (φοιτητικά). Εκεί πάντως που μπορεί κάνει μείωση: στην οικονομικότερη παράσταση της Β’ Σκηνής, το εισιτήριο από 23 πέφτει στα 19 ευρώ.

ΘΕΑΤΡΟ ΒΡΕΤΑΝΙΑ: Ο Γρηγόρης Βαλτινός, θιασάρχης με εμπειρία χρόνων, θεωρεί «ζήτημα επιβίωσης του θεάτρου τη διατήρηση των τιμών στο εισιτήριο, αφού έχουν αυξηθεί οι τιμές στα πάντα». Ετσι φέτος στο «Βρετάνια», όπου επαναλαμβάνεται το «Ψηλά από τη Γέφυρα», και απασχολούνται 50 άνθρωποι, δεν μειώνεται το εισιτήριο.

ΜΠΑΝΤΜΙΝΤΟΝ: Το θέατρο των μεγάλων θεαμάτων και των ακριβών μετακλήσεων ρίχνει τα εισιτήρια. Εχει προνοήσει να μειώσει τις ημέρες των παραστάσεων και επομένως την αμοιβή των θιάσων.

BIOS: Δεν μειώνει τα εισιτήριά του, καθώς πάντα ήταν εξαιρετικά χαμηλά: με μέσο όρο 10 έως 15 ευρώ. Γενικά όμως έχει κλειστές τις πόρτες στην κρίση και την παραφιλολογία που τη συνοδεύει σπέρνοντας την… καταστροφή. «Οντας ένας αυτοχρηματοδοτούμενος πολιτιστικός χώρος, μόνιμα αποκλεισμένος από τις κρατικές επιχορηγήσεις και χορηγίες εταιρειών, έχουμε μάθει να λειτουργούμε κάτω από ένα καθεστώς «μόνιμης κρίσης». Οπότε στοχεύουμε στο μεγαλύτερο δυνατό αποτέλεσμα με τα λιγότερα δυνατά μέσα», λένε με νόημα οι άνθρωποί του. Και κόντρα στην κρίση εντείνουν τις δράσεις τους. «Σε περιόδους οικονομικής κρίσης οι τέχνες έχουν μεγαλύτερη δυναμική. Ας μην ξεχνάμε το παράδειγμα της Αργεντινής», μας θυμίζουν.

ΑΠΟ ΜΗΧΑΝΗΣ ΘΕΑΤΡΟ: Καθιερώνει την είσοδο 2 ατόμων με ένα εισιτήριο κάθε Τρίτη και Πέμπτη.

ΣΠΕΙΡΑ-ΣΠΕΙΡΑ: Η ομάδα του Σταμάτη Κραουνάκη προτείνει στην «Αθηναΐδα» «ημέρες γνωριμίας» με γενική είσοδο 5 ευρώ.