Category Archives: Οιδίπους Τύραννος

«ΟΙΔΙΠΟΥΣ ΤΥΡΑΝΝΟΣ» Απόν το τραγικό ρίγος

Ελία Σίλτον και Μανταλένα Κρίπα:  «Δαίμονες» του Πέτερ Στάιν
  • Ο Γιώργος Δ.Κ. Σαρηγιάννης , προτείνει και αντιπροτείνει, ΤΑ ΝΕΑ: Σάββατο 17 Ιουλίου 2010

ΤΟ ΕΡΓΟ. Λοιμός πλήττει την Θήβα. Βασιλιάς της, ο Οιδίπους. Κάποτε, αυτός, ένας ξένος, γιος, όπως νόμιζε, της Μερόπης και του Πόλυβου, βασιλιά της Κορίνθου- απ΄ όπου είχε φύγει όταν χρησμός τον προειδοποίησε πως θα σκοτώσει τον πατέρα του και θα γίνει αιμομίκτης με τη μάνα του- έσωσε την πόλη από την κατάρα της Σφίγγας, αναγορεύτηκε βασιλιάς της, μια και ο θρόνος της χήρευε μετά το φόνο του βασιλιά της Λάιου και παντρεύτηκε τη χήρα του Ιοκάστη με την οποία έχουν κάνει τέσσερα παιδιά. Χρησμός από τους Δελφούς προειδοποιεί πως η πόλη θα απαλλαγεί μόνον αν βρεθεί ο δολοφόνος του Λάιου. Ο μάντης Τειρεσίας πιεζόμενος από τον Οιδίποδα θα του αποκαλύψει πως ο φονιάς που ψάχνει είναι ο ίδιος ο Οιδίπους. Η Ιοκάστη με τη μαρτυρία της θα τον κάνει να θυμηθεί πως πριν φτάσει στην Θήβα, κάτω από τις συνθήκες που η βασίλισσα περιγράφει, ύστερα από καβγά, είχε σκοτώσει στο δρόμο έναν γέροντα. Που, προφανώς, ήταν ο Λάιος. Ταυτόχρονα του αποκαλύπτει πως με τον Λάιο γέννησε ένα γιο που, επειδή ο χρησμός είχε προφητεύσει πως κάποτε θα σκοτώσει τον πατέρα του, τον έδωσαν, βρέφος ακόμα, σ΄ ένα δούλο να τον παρατήσει στον Κιθαιρώνα. Ενας κορίνθιος βοσκός που φέρνει την είδηση ότι ο Πόλυβος πέθανε και ένας βοσκός άλλοτε θεράπων του Λάιου, εκείνος που του είχαν παραδώσει το μωρό, θα διασταυρώσουν τις μαρτυρίες του αποκαλύπτοντας πως το παιδί δεν ήταν παρά ο Οιδίπους που γλίτωσε και τον υιοθέτησε ο άτεκνος Πόλυβος. Ο Οιδίπους τώρα Ξέρει: όπως ο Απόλλων προφήτευσε έχει σκοτώσει τον πατέρα του και έγινε αιμομίκτης. Δεν τους μένει παρά στην Ιοκάστη να κρεμαστεί, στον Οιδίποδα να βγάλει τα μάτια του και να ζητήσει από τον Κρέοντα που αναλαμβάνει την εξουσία να τον εξορίσει. Ο «Οιδίπους τύραννος» του Σοφοκλή (429- 425 π.Χ.) είναι το τελειότερο, ίσως, δημιούργημα του αρχαίου ελληνικού δράματος.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Ο Σπύρος Ευαγγελάτος αντιμετώπισε το έργο όπως αναμενόταν: με σεβασμό. Οργάνωσε μια σφιχτή, γρήγορη παράσταση, με εξπρεσιονιστικό άρωμα- σκιές, ερμηνείες…- που άφησε την καθαρή μετάφραση του Κ. Χ. Μύρη να ακουστεί καθαρά. Ολα όμως θύμιζαν δεκαετία του ΄80- σαν όλα να τα είχα ξαναδεί: η σκηνογραφική λύση του Γιώργου Πάτσα με το πατάρι που αποσυναρμολογείται, τα «ορύγματα», οι καρέκλες που ο Χορός ανεβοκατεβάζει στο πατάρι, τα βαμμένα λευκά πρόσωπα, οι μνήμες από το ιαπωνικό θέατρο, το μπεζ που κυριαρχεί… Οσο για τα πλαστικά αδιάβροχα που καλύπτουν όλα τα κοστούμια του Γιώργου Πάτσα ενώ δεν με έπεισαν πως συμβολίζουν το μίασμα, τα βρήκα επιπλέον να αλλοιώνουν επικίνδυνα τις φιγούρες. Οι μουσικές του Γιάννη Αναστασόπουλου, χορταστικές και πολύ «κινηματογραφικές», στο σασπένς μάλλον του «Ψυχώ» με παρέπεμπαν παρά στο υπαρξιακό του «Οιδίποδος». Πιστεύω επίσης πως ο πολύ καλά δουλεμένος φωνητικά Χορός είχε ανάγκη χορογράφου που να φροντίσει γενικά και την κίνηση της παράστασης- αμήχανες πτώσεις στα «ορύγματα» κ.λπ. Ομολογώ και αμαρτίαν ουκ έχω: το τραγικό ρίγος δεν το ένιωσα.

ΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ. Από τους μικρότερους ρόλους βρήκα κάπως αδύναμο τον καλό ηθοποιό Σωτήρη Τσακομίδη, ικανοποιητικό τον Νικόλα Παπαγιάννη και πιο πειστικό, παρά τη νεαρή ηλικία του, τον Κωνσταντίνο Ανταλόπουλο. Αψογος Εξάγγελος ο Θανάσης Κουρλαμπάς- όλο και συχνότερα δίνει δείγματα ωριμότητας. Ηθοποιός με κύρος ο Νίκος Αρβανίτης έφτασε τον Κρέοντα ώς εκεί που του επέτρεψε η σκηνοθεσία. Ο Μάνος Βακούσης, πολύ εύπλαστος ηθοποιός, έχει όμως μια τάση στην υπερβολή που εδώ φάνηκε περισσότερο. Σωστή Ιοκάστη η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη υπάκουσε στον εξπρεσιονισμό που της ζητήθηκε. Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης έχει ικανότητες αλλά ίσως όχι ακόμα την ωριμότητα για τον ρόλο. Είναι σωστός εκφραστικά και τεχνικά αλλά μου άφησε μία αίσθηση μάλλον καλού μαθητή παρά τραγικού ρίγους.

info

Η παράσταση, συμπαραγωγή του «Αμφι- Θεάτρου» και του «Culture Factory» περιοδεύει. Απόψε Φίλιπποι (Αρχαίο Θέατρο). 19/7 Πάτρα (Αρχαίο Ωδείο). 20/7 Ηλιδα (Θέατρο Αρχαίας Ηλιδας). 21/7 Σπάρτη (Σαϊνοπούλειο Αμφιθέατρο). 23/7 Γιάννινα (Υπαίθριο Θέατρο ΕΗΜ)
24/7 Δελφοί (θέατρο «Φρύνιχος»).

Εν ολίγοις.

Ούτε κρύο, ούτε ζέστη. Και μια αίσθηση d j vu.

  • Προσκήνιο

Με πυγμή η σκηνοθεσία του Κρζιστόφ Βαρλικόφσκι στη διασκευή του «Λεωφορείου Ο Πόθος» του Τενεσί Ουίλιαμς με τον τίτλο «Ενα λεωφορείο» που παρουσιάστηκε από γαλλικό θίασο (Φεστιβάλ Αθηνών, «Πειραιώς 260»). Αλλά μου έβγαλε όλη την αγωνία του σκηνοθέτη να υπάρξει πάνω και πέραν από το κείμενο. Με το βίντεο να κατακλύζει και να πνίγει κάθε απόχρωσή του. Οσο για τον καταιγισμό των σκηνοθετισμών, ομολογώ πως καθόλου δεν με γοητεύει το εύρημα η Μπλανς, για να διαπιστώσει πώς πέρασαν τη νύχτα τους η αδελφή της Στέλλα με τον Κοβάλσκι, να γονατίζει και να οσμίζεται το αιδοίο της.

Η ερμηνεία, πάντως, ως Μπλανς μιας ηθοποιού με τάλαντο δαιμονικό, αντιστρόφως ανάλογο προς το σωματικό της μέγεθος, όπως η Ιζαμπέλ Ιπέρ, απόλυτα ταυτισμένης με τη σκηνοθετική άποψη, αφοπλιστική.

Μια γιγαντιαία νωπογραφία, διάρκειας, με τα διαλείμματα, δώδεκα ωρών, επιχειρεί ο Πέτερ Στάιν διασκευάζοντας το μυθιστόρημαποταμός του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι «Δαίμονες» και ανεβάζοντάς το με ιταλικό θίασο. Εγχείρημα παράτολμο. Και είναι επιτυχία ότι καταφέρνει με μία ρωμαλέα παράσταση που ελάχιστες κοιλιές κάνει και που το χιούμορ της καθόλου ευκαταφρόνητο δεν είναι, να κρατήσει το κοινό του. Αλλά το αποτέλεσμα δεν κρίνεται από το μέγεθος, κρίνεται από την ποιότητα. Οι «Δαίμονες» του Στάιν παραμένουν βασικά μία εικονογράφηση. Μία ανάπτυξη εις πλάτος και όχι εις βάθος. Με μερικές- λίγες όμως – εξαίρετες στιγμές όπως η εξομολόγηση του Σταβρόγκιν. Την αίσθηση του αβαθούς μού άφησαν και οι ερμηνείες στο σύνολό τους έστω και αν η παράσταση διαθέτει μια θεατρίνα με στόφα όπως η Μανταλένα Κρίπα. Ατυχή, πάντως, βρήκα την επιλογή του Ιβάν Αλοβίζιο για τον ρόλο του Σταβρόγκιν.

Advertisements

O «Oιδίπους Τύραννος» δεν απογειώθηκε

  • EΠIΔAYPOΣ. H εξουσία ψηλά, ο λαός γύρω. Eύκολα, αλλά ευφυή τα σκηνικά του Γιώργου Πάτσα υποδέχονταν τους θεατές στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, φτιάχνοντας το σύμπαν του «Οιδίποδα Τυράννου» του Σοφοκλή, της πιο απόλυτης τραγωδίας στην αρχαία ελληνική γραμματεία. O ακαδημαϊκός και σκηνοθέτης Σπύρος Ευαγγελάτος καταπιάστηκε μ’ αυτό το κείμενο (μετάφραση Κ. Χ. Μύρη), διαλέγοντας για τον ομώνυμο ρόλο έναν ηλικιακά νέο ηθοποιό, τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη.

Νέος ήταν και ο συνθέτης που διάλεξε: ο Γιάννης Αναστασόπουλος, ενίσχυσε το δράμα του Οιδίποδα με την ένταση και την έμφαση που δίνει η όπερα. Η μουσική ήταν στα θετικά στοιχεία της παράστασης, που κατά τα άλλα κινήθηκε σε αναμενόμενες φόρμες. Οι έμπειροι πρωταγωνιστές της παράστασης (Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης-Οιδίπους, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη-Ιοκάστη, Νίκος Αρβανίτης-Κρέων, Μάνος Βακούσης-Τειρεσίας) ακολουθώντας προφανώς τη ματιά του σκηνοθέτη δεν μπόρεσαν να απογειώσουν την παράσταση, ούτε να μεταφέρουν τον συγκλονισμό, την οδύνη και την ένταση των ηρώων.

Ο Σπύρος Ευαγγελάτος ακούμπησε κυρίως στη δύναμη του μύθου του Οιδίποδα και στο λαμπερό όνομα των δύο βασικών πρωταγωνιστών του, στην επιστροφή του στην Επίδαυρο έπειτα από τρία χρόνια. Δύο παράμετροι που ήταν ικανές να ενθουσιάσουν το κοινό, που αποθέωσε και τις δύο βραδιές τους συντελεστές της παράστασης.

  • Oλγα Σελλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Tρίτη, 13 Iουλίου 2010

Κοσμικός «Τύραννος»

  • Νέους «μυημένους» προσέλκυσε ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, ως «Οιδίπους Τύραννος» σε μια παράσταση γρήγορη, χωρίς νεωτερισμούς και εκπλήξεις
Κοσμικός «Τύραννος»
  • Ανανεώθηκε το κοινό της Επιδαύρου ή η προσέλευση ήταν τυχαία; Οι νέοι «μυημένοι» θα επιστρέψουν ξανά στον χώρο ή η επίσκεψή τους ήταν ευκαιριακή; Αυτό είναι το στοίχημα που τίθεται μετά τον «Οιδίποδα Τύραννο» του Σοφοκλή, την Παρασκευή και το Σάββατο, στην Επίδαυρο.

Σαν να… ανακατεύτηκαν οι θεατές που παρακολούθησαν την παράσταση του «Αμφι-Θεάτρου», στο πλαίσιο των Επιδαυρίων. Θεατές που αγαπούν έναν «κλασικό» τρόπο αντιμετώπισης του αρχαίου δράματος με αυτούς που αναζητούν στο αργολικό θέατρο το λάιφ στάιλ και την εσάνς της κοσμικής παρουσίας.

Το διά ταύτα είναι ότι όλοι έφυγαν ικανοποιημένοι, αφού η παραγωγή συνδύαζε πολλές παραμέτρους: μία από τις πιο αγαπημένες τραγωδίες («Οιδίπους Τύραννος»), έναν σκηνοθέτη με κύρος (Ευαγγελάτος), τον Σάκη Ρουβά και την Κάτια Ζυγούλη στο κοίλον (στην πρεμιέρα). Και κυρίως έναν δημοφιλή πρωταγωνιστή, τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη. Αυτόν ήλθαν να δουν, να χειροκροτήσουν, να του φωνάξουν «μπράβο» (περίπου 7.000 την Παρασκευή και 9.000 το Σάββατο) και φεύγοντας αυτή την εμπειρία κράτησαν.

Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης υποδύθηκε τον Οιδίποδα Τύραννο σε μια παράσταση καθαρών γραμμών, σαφή, γρήγορη, σχεδόν κινηματογραφικών ρυθμών, δομημένη, συγκροτημένη υπό την έμπειρη ματιά του Σπύρου Ευαγγελάτου, δίχως αυθαιρεσίες ή νεωτερισμούς στην ανάγνωση, αλλά ούτε κι εκπλήξεις, καλά δουλεμένη και σύγχρονη στην όψη.

Η άποψη αυτή υπηρετήθηκε από την αρχή έως το τέλος από τον λόγο (Κ.Χ. Μύρης), τα σκηνικά και τα κοστούμια (Γιώργος Πάτσας) έως τη μουσική (Γιάννης Αναστασόπουλος) και φαίνεται ότι πέρασε στο κοινό, αν κρίνουμε από τις αντιδράσεις του (επιφωνήματα έκπληξης ή λύπης) την ώρα της παράστασης στις καθοριστικές αποκαλύψεις του έργου. Τώρα το αν ο καλλιτέχνης διέθετε το τραγικό μέγεθος του ρόλου, αυτό συζητήθηκε έντονα μετά την παράσταση, με τις απόψεις να διίστανται…

Ο πρωταγωνιστής, πάντως, στάθηκε στο επιδαύριο αλώνι φορώντας το κοστούμι του ήρωα του Σοφοκλή, καταθέτοντας μια οργανωμένη ερμηνεία, πάνω στην οποία είχε δουλέψει πολύ, τόσο την κίνηση όσο και τη φωνή του. Ο τραγικός ήρωας που έπλασε – μεγαλόπρεπος βασιλιάς στην αρχή, οργισμένος, ευέξαπτος παρορμητικός- συντρίβεται στο τέλος, πετώντας τον χρυσό μανδύα του, τρεκλίζοντας και παραπατώντας, τυφλωμένος από τα ίδια του τα χέρια.

  • Ενταση

Η συνάντηση και η σύγκρουση με τον Τειρεσία πάνω στο λευκό λειτουργικό σκηνικό (ένα πατάρι στο κέντρο της ορχήστρας που κάποια στιγμή έξυπνα «σπάει» σε κομμάτια, με δύο υπερυψωμένους «τοίχους» δεξιά κι αριστερά στο βάθος – η είσοδος το παλατιού και καρέκλες), εξελίσσονται σε μία σκηνή εξαιρετικής έντασης, όπου ο μάντης (σωστός ο Μάνος Βακούσης) πότε καθισμένος σε καρέκλα αλλά, τελικά, όρθιος του αποκαλύπτει τη φοβερή αλήθεια (νωρίτερα ο Iερέας του Νικόλα Παπαγιάννη δίνει την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η πόλη).

Ακολουθεί η αναμέτρηση λόγων με τον Κρέοντα (με ένταση και μέτρο ο Νίκος Αρβανίτης), την οποία έρχεται να διευθετήσει η Ιοκάστη.

Εντυπωσιακή Ιοκάστη η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, μέσα στο πορφυρό αυστηρής γραμμής, μάξι, ρούχο της, με μακριά λυτά μαλλιά, αποδίδει όλη την ψυχολογική κλίμακα της ηρωίδας, από την άγνοια στη συνειδητοποίηση της αλήθειας. Στον μακρύ διάλογο των δύο συζύγων, όταν ο Οιδίποδας της ομολογεί πώς έγιναν τα γεγονότα στο τρίστρατο, την αγκαλιάζει, της κρατάει τα χέρια αντικριστά, υπάρχει ερωτισμός ανάμεσα στο ζευγάρι. Εκείνη τον ακούει με προσοχή και στο τέλος χωρίζονται με μια θερμή αγκαλιά κι ένα φιλί στο στόμα.

Η χαρά και τα γέλια από τις αποκαλύψεις του Κορίνθιου βοσκού (Κωνσταντίνος Ανταλόπουλος) -ο Οιδίποδας, μάλιστα, τη σηκώνει και στριφογυρίζει ψηλά- γρήγορα σβήνουν, όταν η Ιοκάστη αντιλαμβάνεται την αλήθεια. Σχεδόν παραπαίει προσπαθώντας να επιστρέψει στο παλάτι, σε έναν σύντομο και ταραγμένο διάλογο με τον Οιδίποδα αφήνοντας μια κραυγή πόνου.

Ο Οιδίποδας την σέρνει στο πάτωμα, την τραβάει, πέφτει πάνω της κι ενώ είναι ξαπλωμένη κάτω, προσπαθεί να τον προστατέψει από την αλήθεια. «Μακάρι ποτέ να μη μάθεις ποιος είσαι… Δυστυχισμένε», του λέει. Του δίνει το χέρι σε ένα στερνό αντίο κι αφήνει την μπέρτα της να πέσει, ορμώντας στο παλάτι. Την ακολουθεί ο Οιδίποδας (η έξοδός του χειροκροτείται).

Οι αποκαλύψεις του Θεράποντα του Λαΐου (Σωτήρης Τσακομίδης) δεν αφήνουν καμία αμφιβολία για το ποια είναι η αλήθεια, ο Οιδίπους κρύβει με τα χέρια του το πρόσωπό του ενώ ο Εξάγγελος (άμεσος Θανάσης Κουρλαμπάς) αναγγέλει τον απαγχονισμό της Ιοκάστης.

Ο Οιδίπους μπουσουλώντας βγαίνει από το παλάτι με τα μάτια του γεμάτα αίματα που κυλούν στο στέρνο του. Η πορεία του τέλους καθορίζεται από τον Κρέοντα που εμφανίζεται στη σκηνή.

Η ψυχρή σωφροσύνη του, που δεν αποκλείει διάθεση γενναιοδωρίας, έρχεται σε αντίθεση με τη φλογερή φύση του Οιδίποδα, που γονατιστός του κρατάει τα χέρια, ζητώντας του την εξορία. Η παράκληση του Οιδίποδα να αποχαιρετήσει τα δύο του κορίτσια εκπληρώνεται σε μια σκηνή γεμάτη τόνους οδύνης και τρυφερότητας, με δύο μικρά κορίτσια να τρέχουν να κουρνιάσουν στην αγκαλιά του, λίγο πριν σηκωθεί και βαδίσει, με αργά βήματα, μετωπικά προς το κοινό.

Ο χορός κινήθηκε υπό τους ήχους της (υπέρ) λυρικής μουσικής (όχι τόσο ταιριαστής στο πνεύμα της παράστασης), που κάποιες στιγμές υπογράμμιζε το σασπένς. Την πρεμιέρα χειροκρότησαν μεταξύ άλλων οι: Αν. Νταλάρα, Γ. Βούρος, Δ. Φωτόπουλος, Π. Κούκος, Β. Θεοδωρόπουλος, Γ. Κιμούλης, Μ. Παυλίδου, Ηλ. Λογοθέτης, Χρ. Καλαβρούζος κ.ά.

  • ΡΟΥΒΑΣ
    Ο Σάκης Ρουβάς και η Κάτια Ζυγούλη μπήκαν στo θέατρο μόλις έκλεισαν τα φώτα από το άνω διάζωμα, κάθισαν στην ακριανή κερκίδα (Μ) και έφυγαν ανακατεμένοι με τον κόσμο, για να συνεχίσουν στη γνωστή ταβέρνα του «Λεωνίδα».

ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΑΡΑΛΗ, ΕΘΝΟΣ, 12/07/2010

Αδιάβροχα στη σκηνή, life style στην κερκίδα

  • Αποστολή: Γιώργος Δ. Κ. Σαρηγιάννης, ΤΑ ΝΕΑ: Δευτέρα 12 Ιουλίου 2010

  • Μια «κλασική», όπως αναµενόταν, παράσταση παρουσίασε ο Σπύρος Ευαγγελάτος στο θέατρο του Πολυκλείτου µε το «Αµφι-Θέατρό» του και µε Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη και Καρυοφυλλιά Καραµπέτη ενώπιον περίπου 7.000 θεατών στην πρεµιέρα.

Μπορεί ο «Οιδίπους τύραννος» του Γιώργου Κιµούλη – ο προτελευταίος «Οιδίπους» στην Επίδαυρο, το 2005, να είχε Γιώργο Νταλάρα – εντός παραστάσεως και µάλιστα τόσο που να έχει καταλήξει σχεδόν «Νταλάρας τύραννος». Ο «Οιδίπους τύραννος», όµως, του Σπύρου Ευαγγελάτου και του Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη είχε στην πρεµιέρα του Sakis! Στο κοίλον έστω.

Ιδού, λοιπόν, που επέστη ο χρόνος να δούµε στην Επίδαυρο και Σάκη Ρουβά – µε Κάτια Ζυγούλη, η οποία, το χειµώνα συµπρωταγωνιστούσε µε τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη στην ταινία «Επικίνδυνες µαγειρικές». Οµολογώ, πάντως, πως η διακριτικότητά τους, το βράδυ της Παρασκευής, µε εξέπληξε. Μπήκαν, αποφεύγοντας κάθε ντόρο µε τους φωτορεπόρτερ, από το διάζωµα, κατέβηκαν χαµηλά από τον εντελώς πλαϊνό διάδροµο και κάθησαν εντελώς στην άκρη τη στιγµή που χαµήλωναν τα φώτα.

Αλλά και το κοινό, γενικά, της πρεµιέρας – πολύς κόσµος, γύρω στα 6.500 µε 7.000 άτοµα – είχε ένα άρωµα life style: κυρίες που και πάλι αψήφησαν την τρύπα του όζοντος – ή αφέθηκαν στην αγκαλιά του solarium – σε χρώµατα «αραπίνες λάγνες, ερωτιάρες», εντυπωσιακά µοντελάκια, έντονα χρώµατα, κινητά που είχαν ανάψει, να φωτογραφίζονται µεταξύ τους λες και δεν είχαν ξανάρθει ή δεν θα ξανάρθουν στην Επίδαυρο – πράγµα που µπορεί πιθανότατα να συνέβαινε… –, πιπίνια του fan club Μαρκουλάκης… Στην ορχήστρα ο σκηνογράφος Γιώργος Πάτσας είχε στήσει ένα ροµβοειδές πατάρι που το απάρτιζαν, όπως αποδείχτηκε, πολλά µικρά πατάρια συνδεµένα µεταξύ τους. Σ’ ένα σηµείο, σε ένα όρυγµα, πλαστικά ανάκατα, σε µια γλυπτική, ας πούµε, σύνθεση που φωτίστηκε εκ των ένδον και επείχε θέση βωµού. Στην άκρη του παταριού υψωµένα δύο ασύµβατα τετράπλευρα επίπεδα που σχηµάτιζαν αφαιρετικά την πύλη του ανακτόρου της Θήβας. Γύρω από το πατάρι στηµένες µεγάλες ξύλινες καρέκλες – όλα στο χρώµα του σπασµένου άσπρου, σχεδόν µπεζ που κυριαρχούσε και στα κοστούµια. Και πίσω, γυµνά τα ερείπια της αρχαίας σκηνής. Βέβαια ο ορίζοντας µε τα µουντά χρώµατα του δειλινού ήταν το πιο επιβλητικό σκηνικό…

Ο Χορός εµφανίστηκε κρατώντας ξερά κλαριά τυλιγµένα µε µαύρα, πένθιµα κρέπια – προσφορές ικεσίας, η Θήβα υποφέρει από λοιµό – ζητώντας, µε επικεφαλής τον Ιερέα (Νικόλας Παπαγιάννης) από τον άρχοντά του – η µετάφραση του Κ. Χ. Μύρη –, τον Οιδίποδα, να γλιτώσει την πόλη από την κατάρα. Αδυνατισµένος, µε µούσι που του προσθέτει ηλικία, µαύρο ρούχο κάτω από ένα διακριτικό χρυσό και ένα διάφανο, πλαστικό, σαν αδιάβροχο, από πάνω, ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης – σαραντάρης Οιδίπους θα τους διαβεβαιώσει ότι θα κάνει τα πάντα για να σώσει την Θήβα – πρώτη του κίνηση: έστειλε τον γυναικάδελφό του Κρέοντα (Νίκος Αρβανίτης) στους Δελφούς να φέρει χρησµό. Ολοι – µέλη του Χορού, που στην Πάροδο ανέβασαν τις καρέκλες στο πατάρι, και υποκριτές – φορούν πάνω από τα κοστούµια τους αυτά τα διαφανή «αδιάβροχα» µε τα οποία ενδυµατολόγος και σκηνοθέτης θέλησαν να συµβολίσουν το µίασµα που όλοι φέρουν. Ο Κρέων – κρέπι µαύρο γύρω από το λαιµό – φτάνει µε το χρησµό του Απόλλωνα: πρέπει να αποκαλυφθεί και να εξοριστεί ο φονιάς του Λαΐου που πριν από χρόνια τον σκότωσαν ληστές, όπως πίστευαν. Του βασιλιά της Θήβας, δηλαδή, τον οποίο διαδέχτηκε ο Οιδίπους, όταν έλυσε το αίνιγµα της Σφιγγός που δυνάστευε την πόλη για να παντρευτεί και τη χήρα του Ιοκάστη (Καρυοφυλλιά Καραµπέτη) µε την οποία έχουν αποκτήσει τέσσερα παιδιά.

Ο Οιδίπους που θέλει πεισµατικά να αποκαλύψει την αλήθεια καλεί τον Τειρεσία (Μάνος Βακούσης). Ο τυφλός γέροντας µάντης – γυαλάκια ηλίου, στα µαύρα, και χωρίς λευκό διάφανο «αδιάβροχο» πάνω του αλλά µε ένα µαύρο, οδηγούµενος από µια νεαρή κοκκινοµάλλα – που Ξ έρει, θα προσπαθήσει να αποφύγει τον σκόπελο/ Αλλά ο Οιδίπους θα επιµείνει για την αλήθεια: θα του αποκαλύψει πως ο φονιάς του Λαΐου, χωρίς να το ξέρει, είναι ο ίδιος ο Οιδίπους. Θα συγκρουστούν σκληρά. Ο Οιδίπους τον κατηγορεί για συνωµοσία µε τον Κρέοντα εναντίον του.

Εµφανίζεται η Ιοκάστη. Λυµένα κατάµαυρα µαλλιά, ένα ρούχο βυσσινί µεταξωτό, από πάνω το λευκό «αδιάβροχο», πρόσωπο βαµµένο ελαφρά λευκό, όπως και όλοι – µια φιγούρα σαν από το γιαπωνέζικο θέατρο. Προσπαθώντας να συµφιλιώσει Οιδίποδα και Κρέοντα αναφέρει πως τον Λάιο τον σκότωσαν σ’ ένα τρίστρατο της Φωκίδας. Και αψηφά τους χρησµούς: ο Απόλλων είχε προφητεύσει, όταν έκαναν ένα γιο µε τον Λάιο, πως όταν µεγαλώσει θα σκοτώσει τον πατέρα του. Ο Λάιος παρέδωσε το µωρό σε ένα δούλο που το παράτησε να πεθάνει στον Κιθαιρώνα.

Αρα οι χρησµοί είναι άχρηστοι.

Ο Οιδίπους αναστατώνεται. Σε ένα τρίστρατο της Φωκίδας, σε έναν καβγά, είχε σκοτώσει έναν γέροντα.

Το πράγµα αποκτά σασπένς. Οι σκιές των ηρώων που φωτίζονται από προβολείς τοποθετηµένους στον περίγυρο της ορχήστρας αρχίζουν να διαγράφονται – µε µνήµες εξπρεσιονιστικές – πάνω στα λευκά επίπεδα της «πύλης» ενώ οι χορταστικές «κινηµατογραφικές» µουσικές του Γιάννη Αναστασόπουλου γίνονται απειλητικές. Τα µέλη του Χορού αρχίζουν να «διαλύουν» το πατάρι – το έδαφος σκίζεται κάτω από τα πόδια των ηρώων. Ο Οιδίπους αποκαλύπτει στην Ιοκάστη πως έφυγε από την Κόρινθο όπου ζούσε, γιος του βασιλιά Πόλυβου και της Μερόπης, όταν χρησµός του Απόλλωνα προφήτευσε πως θα σκοτώσει τον πατέρα του και θα παντρευτεί τη µάνα του.

Και πως στο δρόµο του σκότωσε ένα γέροντα.

Κορίνθιος βοσκός θα φέρει την είδηση πως ο Πόλυβος πέθανε. Η Ιοκάστη πανηγυρίζει: άλλη µια φορά οι χρησµοί διαψεύδονται. Ο πατέρας του Οιδίποδα πέθανε χωρίς να τον σκοτώσει ο γιος του. Οµως ο βοσκός αποκαλύπτει πως ο Οιδίπους ήταν θετός γιος του Πόλυβου (σούσουρο στο κοινό από την αποκάλυψη…). Ηταν ένα µωρό που το είχαν παρατήσει στον Κιθαιρώνα και ο ίδιος το πήγε στον άτεκνο Πόλυβο, τον αφέντη του που το υιοθέτησε.

Η Ιοκάστη καταλαβαίνει. Προσπαθεί να αποµακρυνθεί παραπατώντας, αφήνοντας το «αδιάβροχο» να κυλήσει από πάνω της, πέφτοντας στα ορύγµατα. Ο Οιδίπους ορµάει πάνω της, τη ρίχνει κάτω, της ανοίγει τα πόδια σαν να χώνεται µέσα της: «Ας εκραγεί το σύµπαν!». Θέλει να µάθει όλη την αλήθεια.

Ο Θεράπων του Λαΐου (Σωτήρης Τσακοµίδης), εκείνος στον οποίο παρέδωσαν το µωρό να το παρατήσει στο βουνό, οµολογεί, καθώς ο Οιδίπους ασκεί πάνω του βία, πως το λυπήθηκε και εκείνος ήταν που το παρέδωσε στον Κορίνθιο.

Η τελευταία ψηφίδα µπήκε στο παζλ: ο Οιδίπους Εµαθε. Μπαίνει στο παλάτι.

Ο Εξάγγελος (Θανάσης Κουρλαµπάς) φέρνει την σκληρή είδηση: Η Ιοκάστη κρεµάστηκε. Και ο Οιδίπους τύφλωσε τον εαυτό του. Ο Χορός έχει διαλύσει εντελώς το πατάρι. Σε λίγο ο βασιλιάς προβάλλει. Σερνάµενος στα τέσσερα, πληµµυρισµένος αίµατα. Και ζητά από τον Κρέοντα, που του φέρεται τρυφερά, να τον εξορίσει. Μια γυναίκα φέρνει τα δυο κοριτσάκια του που κλαίνε και τρέχουν στην αγκαλιά του. Σιγά σιγά όλοι αποσύρονται και µένει µόνος και έρηµος, να σέρνει το ασταθές βήµα του προς το πουθενά.

Το χειροκρότηµα ήταν ιδιαίτερα θερµό, µε «µπράβο» για τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη και την Καρυοφυλλιά Καραµπέτη, και ενώ έσβησε ο επί σκηνής σκηνοθέτης το αναθέρµανε φέρνοντας και πάλι τους ηθοποιούς να υποκλιθούν.

Στον all time classic «Λεωνίδα» του Λυγουριού – θεσµός εξίσου παλαιός και σταθερός µε το Φεστιβάλ Επιδαύρου – βρέθηκαν, µετά τα συγχαρητήρια, οι συντελεστές της παράστασης, ο Σάκης Ρουβάς µε την Κάτια Ζυγούλη, πάντα διακριτικοί, και όσοι από τους θεατές πρόλαβαν και… είδαν τον Κύριο, ήτοι κατάφεραν να κλείσουν τραπέζι – ο «Λεωνίδας» γίνεται sold out πριν από τις παραστάσεις του Φεστιβάλ… Για να κουτσοµπολέψουν και να δοκιµάσουν τις νοστιµιές της κουζίνας – γεύσεις καθαρές και κλασικές, σαν την παράσταση του Σπύρου Ευαγγελάτου. Για την οποία οι γνώµες κυµαίνονταν από αρνητικές έως το «χωρίς τίποτα το καινούργιο», µε το «καλή» να κυριαρχεί.

ΙΝFΟ

Απόψε και αύριο στη Θεσσαλονίκη («Θέατρο της Γης»). 14/7 Αλεξανδρούπολη (Υπαίθριο Θέατρο Πάρκου Εγνατία), 15/7 Σέρρες (ΑµφιΘέατρο ΤΕΙ). 16 και 17/7 στους Φιλίππους (Αρχαίο Θέατρο).

Ο «Οιδίποδας» Μαρκουλάκης

  • Ο πιο νέος Οιδίποδας στην ιστορία της Επιδαύρου ξεσήκωσε το κοινό. Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης μπορεί φέτος να έγινε 40 ετών, κατάφερε όμως ως ο νεότερος Οιδίποδας να αποσπάσει τις καλύτερες κριτικές. Το Αμφιθέατρο του Σπύρου Ευαγγελάτου και η εταιρεία Culture Factory πήραν τη σκυτάλη της Επιδαύρου με ένα από τα πλέον αγαπημένα έργα του αρχαίου θεάτρου, την τραγωδία του Σοφοκλή «Οιδίπους Τύραννος», σε σκηνοθεσία Σπύρου Ευαγγελάτου.

Πρόκειται για μια μεγάλη παραγωγή με πρωταγωνιστές τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη (Οιδίπους) και την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη (Ιοκάστη), οι οποίοι πλαισιώνονται από ένα θίασο δεκατεσσάρων καταξιωμένων ηθοποιών.

Πολλοί ήταν οι επώνυμοι που βρέθηκαν την Παρασκευή στην Επίδαυρο για να παρακολουθήσουν τη σπουδαία παράσταση. Ανάμεσά τους, ο Σάκης Ρουβάς με την Κάτια Ζυγούλη, που μετά το τέλος της παράστασης βρέθηκαν στα καμαρίνια προκειμένου να δώσουν συγχαρητήρια στους πρωταγωνιστές και κυρίως στον Μαρκουλάκη, με τον οποίο εδώ και πολλά χρόνια τούς δένει στενή φιλία. Eκεί και ο διευθυντής ψυχαγωγικού προγράμματος του Mega Πέτρος Μπούτος.

Φαν της Επιδαύρου και η Ελενα Κούρκουλα με τον σύζυγό της Διονύση Παναγιωτάκη, αλλά και η ηθοποιός Βίκυ Βολιώτη. Το μοντέλο-ηθοποιός Μάρα Δαρμουσλή εθεάθη με τα μαλλιά της κοτσιδάκια, ενώ εκεί ήταν και ο κολλητός του Μαρκουλάκη, ο επιχειρηματίας Χρύσανθος Πανάς, με τη σύζυγό του Ελενα Σύρακα, όπως και ο βουλευτής Γιάννης Βούρος με τη σύζυγό του Λένα και τον γιο τους.

Ο «Οιδίπους Τύραννος» είναι ίσως το συνταρακτικότερο θεατρικό κείμενο της αρχαιότητας, από όσα μας έχουν διασωθεί. Ο άνθρωπος στέκεται αντιμέτωπος με τη μοίρα, αναμετριέται και συντρίβεται. Ομως η συντριβή του προβάλλει ένα αξεπέραστο μεγαλείο. Αμφισβητείται η αγαθότητα του Θείου και δεσπόζει η αέναη προσπάθεια του ανθρώπου να δώσει απάντηση στα αιώνια μεταφυσικά ερωτήματα. Επιπλέον είναι ένα κείμενο με συναρπαστική πλοκή και αγωνιώδεις περιπέτειες.

Οι πρωταγωνιστές Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης και Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, με τον σκηνοθέτη Σπύρο Ευαγγελάτο και τον Γιάννη Βούρο.

  • ΣΑΣΑ ΣΤΑΜΑΤΗ, Espresso, Δευτέρα 12/7/10
    Φωτ.: ΗΛΙΑΣ ΚΟΥΤΟΥΛΟΓΕΝΗΣ

Πιέρ Πάολο Παζολίνι «Οιδίπους Τύραννος»

Δύο τραγωδίες του Σοφοκλή, συνθέτει στην ταινία «Οιδίπους Τύραννος» ο Πιέρ Πάολο Παζολίνι, αλλά, όμως, διηγείται το μύθο με χρονολογική τάξη. Σύγχρονη εποχή: Σε μια επαρχιακή πόλη γεννιέται ένα αγόρι, τρέχει στο λιβάδι, ο πατέρας του το κοιτάζει εχθρικά, του σφίγγει τα πόδια. Στο μύθο: Ο Λάιος θέλει να «ξεπαστρέψει» το παιδί που του γέννησε η Ιοκάστη, γιατί ο χρησμός λέει πως αυτό θα τον σκοτώσει. Το παραδίδει δεμένο χειροπόδαρα στον υπηρέτη, ο οποίος το εγκαταλείπει. Το βρίσκει ένας βοσκός και τελικά το υιοθετεί ο βασιλιάς της Κορίνθου, που το ονομάζει Οιδίποδα (πρησμένα πόδια). Οταν το παιδί μεγαλώνει, μαθαίνει ότι είναι έκθετο, παίρνει το χρησμό ότι θα σκοτώσει τον πατέρα του και θα παντρευτεί τη μητέρα του και φεύγει μακριά. Σ’ ένα στενό, συγκρούεται με τον Λάιο και τον σκοτώνει! Παίζουν: Φράνκο Τσίτι, Σιλβάνα Μανγκάνο, Αλίντα Βάλι, Καρμέλο Μπένε, Τζούλιαν Μπεκ, Λουτσιάνο Μπάρτολι (Τετάρτη, 14/7, «ΒΟΥΛΗ TV», 22.10).

ΣΤΗΝ ΕΠΙΔΑΥΡΟ «Οιδίπους» µε αστυνοµική πλοκή

  • Τον «Οιδίποδα τύραννο», «ένα µεγαλούργηµα µε συναρπαστική «αστυνοµική πλοκή»», όπως χαρακτηρίζει την τραγωδία του Σοφοκλή, ανεβάζει ο Σπύρος Ευαγγελάτος

«Ο “Οιδίπους τύραννος” είναι µία από τις δύο τραγωδίες του Σοφοκλή που δεν είχα σκηνοθετήσει _ η άλλη είναι ο “Φιλοκτήτης”. Τον σκεφτόµουνα και ζύγιζα το πράγµα από χρόνια. Περίµενα την κατάλληλη στιγµή και την κατάλληλη ηλικιακά διανοµή. Τώρα που ήρθαν…».

Τώρα που ήρθαν ο Σπύρος Ευαγγελάτος είναι και πάλι στην Επίδαυρο και ανεβάζει µε το «Αµφι – Θέατρό» του και σε συµπαραγωγή µε την «Culture Factory» την κορυφαία ίσως δηµιουργία του αρχαίου ελληνικού δράµατος. Η «κατάλληλη ηλικιακά διανοµή», το ένα από τα βασικά κίνητρά του, είναι ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης στον επώνυµο ρόλο και η Καρυοφυλλιά Καραµπέτη ως Ιοκάστη.

Η παράσταση ανεβαίνει στη µετάφραση του Κ. Χ. Μύρη, µε σκηνικά και κοστούµια Γιώργου Πάτσα, «προαιώνιου» συνεργάτη του Σπύρου Ευαγγελάτου, και µουσική Γιάννη Αναστασόπουλου. Κρέων είναι ο Νίκος Αρβανίτης, Τειρεσίας ο Μάνος Βακούσης, Εξάγγελος ο Θανάσης Κουρλαµπάς και παίζουν επίσης ρόλους ή συµµετέχουν στον Χορό οι: Νικόλας Παπαγιάννης, Κώστας Ανταλόπουλος, Σωτήρης Τσακοµίδης, Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, Δηµήτρης Παπανικολάου, Λευτέρης Πολυχρόνης, Βασίλης Πουλάκος, Βαγγέλης Ψωµάς, Τίνα Αλεξοπούλου, Μαρία Πανίδου, Ελενα Χατζηαυξέντη. «Η βασική σκηνοθετική σύλληψη» εξηγεί ο σκηνοθέτης «αφορά αυτό που κρύβει το κείµενο: την αναµέτρηση του ανθρώπου µε τις υπερκείµενες δυνάµεις. Υπερκείµενες δυνάµεις υπάρχουν, είτε το θέλουµε είτε όχι. Και µόνο αν ατενίσει τον έναστρο ουρανό και ο πιο σκληρός υλιστής θα παραδεχθεί πως υπάρχουν δυνάµεις ανώτερες που δεν τις ελέγχει ο ανθρώπινος νους. Ωστόσο αν οι δυνάµεις αυτές διαθέτουν τις αγαθές προθέσεις που τους αποδίδουν οι θρησκείες δεν έχει αποδειχθεί στην πράξη… Από την άλλη το έργο αυτό, ένα µεγαλούργηµα, έχει µία συναρπαστική “αστυνοµική πλοκή”. Ο Οιδίπους ψάχνει να βρει τον δολοφόνο και ο δολοφόνος είναι ο ίδιος. Ανάµεσα στα µεγάλα έργα µόνο το “Εγκληµα και τιµωρία” του Ντοστογιέφσκι έχει κάτι ανάλογο».

Για τον ρόλο του Οιδίποδα που θεωρείται ότι απαιτεί ωριµότητα επέλεξε τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη, έναν ηθοποιό σχετικά νέο, τον οποίο µάλιστα θεωρεί «διανοµή ηλικιακά ιδανική». Με ποιο σκεπτικό;

Απλό: «Ο Οιδίπους, από τα συµφραζόµενα του έργου, δεν µπορεί να είναι παρά κοντά στα σαράντα».

Ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, όταν του πρότεινε τον Οιδίποδα ο Σπύρος Ευαγγελάτος και πριν τον αποδεχθεί δεν σκέφτηκε πως µπορεί να είναι ακόµα νέος ή και µε µικρή πείρα στον χώρο του αρχαίου δράµατος για έναν τέτοιο ρόλο;

«Για να είµαι ειλικρινής όχι» απαντάει. «Ισως επειδή σε ανύποπτο χρόνο είχα σκεφτεί: “Γιατί δεν βλέπουµε τον Οιδίποδα σε µια ηλικία σαν αυτή που θα έπρεπε να είναι;” Σίγουρα βέβαια αισθάνθηκα το – δηµιουργικό, πάντως – άγχος της αντιµετώπισης ενός τόσο µεγάλου ρόλου. Αλλά µε τον ίδιο τρόπο που το αισθάνθηκα και για άλλους µεγάλους ρόλους στους οποίους έχω δοκιµαστεί. Φυσικά οι ρόλοι στο αρχαίο δράµα, όταν µάλιστα ερµηνεύονται σε ανοιχτούς χώρους ξεκινώντας από την Επίδαυρο, έχουν συγκεκριµένες τεχνικές απαιτήσεις – για τις οποίες έχω εργαστεί πάρα πολύ – αλλά και ζητούν µία πνευµατική ωριµότητα συνήθως µεγαλύτερη από την ηλικία του ερµηνευτή».

«Επειδή συνήθως δουλεύω ρόλους κλασικού ρεπερτορίου που και εκείνοι είναι πολυσύνθετοι και µεγάλων απαιτήσεων», συµπληρώνει η Καρυοφυλλιά Καραµπέτη, «τους αντιµετωπίζω µε την ίδια σοβαρότητα και την ίδια σκληρή δουλειά.

Απλώς οι ρόλοι στο αρχαίο δράµα έχουν µεγαλύτερες τεχνικές απαιτήσεις από τον ηθοποιό, δεδοµένης της ιδιοµορφίας των ανοιχτών θεάτρων. Η ανάγκη να ακουστείς µέχρι τις τελευταίες σειρές αλλά να περάσεις και το ρίγος των κειµένων αυτών ζητάει το µέγιστο της ενέργειάς σου. Πρέπει να παντρέψεις τις δύο αυτές ανάγκες αποφεύγοντας τον κίνδυνο να πέσεις στην παγίδα του στόµφου».

«Η Ιοκάστη», λέει η ερµηνεύτρια του ρόλου «διαπράττει µία τεράστια Υβρι: να αµφισβητεί επανειληµµένα τους θεϊκούς χρησµούς. Το χτύπηµα από τον Θεό έρχεται ακαριαία: µία απίστευτη αποκάλυψη. Πως το παιδί που βγήκε από το σώµα της επέστρεψε στο σώµα αυτό ως εραστής και µέσα από τη µιαρή αυτή πράξη γεννήθηκαν άλλα τέσσερα παιδιά. Σε εξαιρετικά συµπυκνωµένο χρόνο, χωρίς λόγια για να την εκφράσει, η ηθοποιός πρέπει να δηλώσει την καταστροφή. Είναι από τα δυσκολότερα… Η Ιοκάστη ουσιαστικά πεθαίνει επί σκηνής. Δεν µπορεί να ζήσει πια µε τη συνείδηση του ποια είναι και του τι έχει κάνει. Η αυτοκτονία είναι µονόδροµος. Και είναι η επισφράγιση ενός θανάτου που έχει συµβεί επί σκηνής».

  • Ποιες πλευρές του ρόλου προσπαθήσατε να φωτίσετε; Ρωτώ τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη.

«Υπάρχει µία πλευρά η οποία µε ενδιαφέρει πολύ και νοµίζω πως ταιριάζει στη συγκεκριµένη διανοµή που έχει επιλέξει ο κ. Ευαγγελάτος. Είναι η ορµή και η αλαζονεία της νεότητας ειδικά όταν είσαι προικισµένος – ο δικός µας Οιδίπους είναι στα σαράντα και ξεκινάει µε µια αλαζονική πίστη στις ικανότητες της λογικής να λύσει τα προβλήµατα του κόσµου και τα δικά του. Η ορµή αυτή, όµως, όταν αρχίζει η πτώση του, τον παρασύρει προς τα κάτω µε φόρα».

  • Συνεργάζεστε, κ. Ευαγγελάτε, µε δύο σταρ και για πρώτη φορά µε µία εταιρεία παραγωγής. Στις επιλογέςαυτές σάς οδήγησαν οι ου µενετοί και για το θέατρο καιροί;

«Πιθανόν. Ο Σάκης Μανάφης και η Νόρα Χριστοδούλου της Culture Factory οργάνωσαν, πάντως, µια περιοδεία σε σαράντα πιάτσες που το “Αµφι – Θέατρο” είχε πολλά χρόνια να κάνει».

  • Οι «υπερκείµενες δυνάµεις» δεν ήταν ιδιαίτερα στοργικές µαζί σας τα τελευταία χρόνια. Χάσατε τη γυναίκα και τον γιο σας… Εχει επηρεάσει το γεγονός αυτό την καλλιτεχνική οπτική σας;

«Μόνο υποσυνείδητα. Τα αγαπηµένα πρόσωπα που έχασα τα κουβαλάω µέσα µου διαρκώς».

  • ΙΝFΟ

  • Αύριο και µεθαύριο στις 21.00 στην Επίδαυρο.
    Εισιτήρια: 50, 40, 30, 20, 15, (φοιτητικό) 10 ευρώ.

«Θέµα καλού και κακού γούστου»

Η Καρυοφυλλιά Καραµπέτη πιάνει ένα θέµα φλέγον. «Κάθε φορά που παίζω τραγωδία, δεδοµένου ότι χρόνο µε τον χρόνο οξύνεται η συζήτηση για το πρόβληµα της ερµηνείας του αρχαίου δράµατος, ειδικά τα τελευταία χρόνια µε τις νεωτεριστικές προτάσεις που έχουν κατατεθεί και τις βίαιες αντιδράσεις του κοινού, αναρωτιέµαι κατά πόσο αυτό που κάνω προωθεί το θέµα. Η κοινωνία εξελίσσεται. Και ο καλλιτέχνης αισθάνεται την ανάγκη του προχωρήµατος. Δεν είναι δυνατόν να µένουµε προσκολληµένοι σε συντηρητικές φόρµες. Γιατί τότε η τραγωδία καταντάει µουσειακό είδος. Η συζήτηση αυτή είναι νόµιµη, αναγκαία και εποικοδοµητική».

Ο Σπύρος Ευαγγελάτος δεν φαίνεται να συµµερίζεται απόλυτα τις απόψεις της. «Εκείνο που πιστεύω είναι πως πρόκειται απλώς για θέµα καλού και κακού γούστου, θέµα γνώσης και άγνοιας. Για µένα οι σκηνοθέτες που υπηρετούν το αρχαίο δράµα χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: εκείνοι που πιστεύουν πως τα κείµενα αυτά είναι ζωντανοί οργανισµοί και πως αν προβληθούν τα νοήµατά τους είναι κέρδος για το κοινό να επικοινωνήσει µαζί τους κι εκείνοι που τα θεωρούν αφορµή και µόνο για σκηνοθετική δεξιοτεχνική επίδειξη».

  • Του Γιώργου Δ. Κ. Σαρηγιάννη, ΤΑ ΝΕΑ Πέμπτη 8 Ιουλίου 2010

«ΟΙΔΙΠΟΥΣ ΤΥΡΑΝΝΟΣ» Σύμβολο του αγωνιζόμενου ανθρώπου

Με την κορυφαία τραγωδία του Σοφοκλή «Οιδίπους τύραννος» επιστρέφει (9, 10/7) στην Επίδαυρο το «Αμφι-Θέατρο» του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου. «Πρόκειται ίσως για το συνταρακτικότερο θεατρικό κείμενο της αρχαιότητας, από όσα μας έχουν διασωθεί», σημειώνει ο Σπύρος Ευαγγελάτος. «Ο άνθρωπος στέκεται αντιμέτωπος με τη μοίρα, αναμετριέται και συντρίβεται. Ομως, η συντριβή του προβάλλει ένα αξεπέραστο μεγαλείο. Αμφισβητείται η αγαθότης του θείου και δεσπόζει η αέναη προσπάθεια του ανθρώπου να δώσει απάντηση στα αιώνια ερωτήματα για τη ζωή. Επιπλέον, είναι ένα κείμενο με συναρπαστική πλοκή και αγωνιώδεις περιπέτειες». Ο Οιδίπους, ο τραγικός εστεμμένος της Θήβας, τολμά να συγκρουστεί με τη μοίρα, που παίζει μαζί του αποτρόπαια παιχνίδια. Ο ήρωας, στο τέλος, είναι αναπόφευκτο να πέσει και να συντριβεί. Ωστόσο και στην πτώση του ακόμα βγαίνει νικητής και αποβαίνει το αιώνιο σύμβολο του αγωνιζόμενου ανθρώπου, που προχωρά απτόητος στο τραχύ μονοπάτι της γνώσης, που είναι γεμάτο αινίγματα και παγίδες.

Μετάφραση Κ. Χ. Μύρης. Σκηνικά – κοστούμια Γιώργος Πάτσας. Μουσική Γιάννης Αναστασόπουλος. Παίζουν: Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Νίκος Αρβανίτης, Μάνος Βακούσης, Θανάσης Κουρλαμπάς, Νικόλας Παπαγιάννης, Κώστας Ανταλόπουλος, Σωτήρης Τσακομίδης. Στον Χορό συμμετέχουν: Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, Νικόλας Παπαγιάννης, Δημήτρης Παπανικολάου, Λευτέρης Πολυχρόνης, Βασίλης Πουλάκος, Βαγγέλης Ψωμάς, Τίνα Αλεξοπούλου, Μαρία Πανίδου, Ελενα Χατζηαυξέντη, Κώστας Ανταλόπουλος, Θανάσης Κουρλαμπάς, Σωτήρης Τσακομίδης.

Oιδίπους Tύραννος, ετών 40…

  • O Σπύρος Eυαγγελάτος σκηνοθετεί στην Eπίδαυρο την τραγωδία του Σοφοκλή
  • Tης Oλγας Σελλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Σάββατο, 3 Iουλίου 2010

Oύτε μία, oύτε δύο, αλλά τριάντα πέντε σκηνοθεσίες αρχαίας τραγωδίας έχει υπογράψει ο ακαδημαϊκός και σκηνοθέτης Σπύρος Eυαγγελάτος. Ποτέ όμως, μέχρι τώρα, δεν είχε σκηνοθετήσει τον «Oιδίποδα τύραννο» του Σοφοκλή, παρότι είναι μια τραγωδία που μελετάει από τα νεανικά του χρόνια. O λόγος; «Δεν είχα βρει τον πρωταγωνιστή, αφού είχα εξαρχής την πεποίθηση ότι τον Oιδίποδα πρέπει να τον παίξει νέος πρωταγωνιστής, κάτω των 40» λέει στην «K» ο σκηνοθέτης της παράστασης -δεύτερης στο Φεστιβάλ Eπιδαύρου- που θα παρουσιαστεί στο Aρχαίο Θέατρο Eπιδαύρου την ερχόμενη εβδομάδα, στις 9 και 10 Iουλίου. Tον βρήκε στο πρόσωπο του ηθοποιού Kωνσταντίνου Mαρκουλάκη. «Aφού παντρεύεται τη μητέρα του και κάνουν μαζί τέσσερα παιδιά, δεν μπορεί να είναι μεγάλος. Mέχρι σήμερα, κανείς Oιδίπους δεν ήταν νέος».

Δεν είναι η μόνη νέα «ανάγνωση» και ματιά σ’ αυτό το παλιό κείμενο. O Σπύρος Eυαγγελάτος πιστεύει ότι η τραγωδία αυτή του Σοφοκλή είναι ένα από τα πιο πρώιμα αστυνομικά κείμενα της διεθνούς γραμματείας. Eχει έντονη αστυνομική πλοκή, αφού υπάρχει ένας φόνος και αναζητείται ο δολοφόνος. Tα σκηνικά και τα κοστούμια του Γιώργου Πάτσα -που δίνουν μια αίσθηση μυστηρίου- υπερτονίζουν αυτό το στοιχείο του κειμένου. Oπως και η μουσική του Γιάννη Aναστασόπουλου «που θα σας καταπλήξει».

Eλειψε δυο χρόνια το Aμφι-Θέατρο και ο Σπύρος Eυαγγελάτος από την Eπίδαυρο, που όμως αισθάνεται ένα με τα χώματα του αρχαίου θεάτρου. Eπιστρέφει και σκηνοθετεί τη διαδρομή του νεαρού Oιδίποδα, γιο του Λάιου, βασιλιά της Θήβας, που ο χρησμός έλεγε ότι θα σκοτώσει τον πατέρα του και θα παντρευτεί τη μητέρα του, την Iοκάστη. O διωγμός του από το παλάτι δεν ανατρέπει τα παιχνίδια της μοίρας. Oλα γίνονται όπως τα είχε προβλέψει ο χρησμός του Mαντείου των Δελφών, και τίποτα δεν ξεφεύγει από την αναμέτρηση του ανθρώπου με το πεπρωμένο του.

– «Oιδίπους Tύραννος» του Σοφοκλή, αρχαίο Θέατρο Eπιδαύρου, 9 και 10 Iουλίου. Σκηνοθεσία: Σπύρος Eυαγγελάτος, μετάφραση: K. X. Mύρης, σκηνικά-κοστούμια: Γιώργος Πάτσας, μουσική: Γιάννης Aναστασόπουλος. Παίζουν: Kωνσταντίνος Mαρκουλάκης (Oιδίπους), Kαρυοφυλλιά Kαραμπέτη (Iοκάστη), Nίκος Aρβανίτης (Kρέων), Mάνος Bακούσης (Tειρεσίας), Θανάσης Kουρλαμπάς (Eξάγγελος), Nικόλας Παπαγιάννης (Iερεύς), Kώστας Aνταλόπουλος (Aγγελος), Σωτήρης Tσακομίδης (Θεράπων) και ο χορός.

«Οιδίπους Τύραννος» στα Επιδαύρια από το Αμφι-Θέατρο του Σπ.Ευαγγελάτου

  • Με Μαρκουλάκη-Καραμπέτη
(Φωτογραφία:  Ελληνικό Φεστιβάλ )

Τον «Οιδίποδα Τύραννο» του Σοφοκλή παρουσιάζει στις 9 και 10 Ιουλίου στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου το Αμφι-Θέατρο του Σπύρου Ευαγγελάτου. Πρόκειται για μία μεγάλη παραγωγή με πρωταγωνιστές τους Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη (Οιδίπους) και Καρυοφιλλιά Καραμπέτη (Ιοκάστη).

Πρόκειται ίσως για το συνταρακτικότερο θεατρικό κείμενο της αρχαιότητας, από όσα έχουν διασωθεί. Ο άνθρωπος στέκεται αντιμέτωπος με τη Μοίρα, αναμετριέται και συντρίβεται. Όμως η συντριβή του προβάλλει ένα αξεπέραστο μεγαλείο. Αμφισβητείται η αγαθότης του Θείου και δεσπόζει η αέναη προσπάθεια του ανθρώπου να δώσει απάντηση στα αιώνια μεταφυσικά Ερωτήματα. Επιπλέον είναι ένα κείμενο με συναρπαστική πλοκή και αγωνιώδεις περιπέτειες.

Ο Λάιος, βασιλιάς της Θήβας, είχε πάρει χρησμό πως το παιδί που θα γεννούσε με την Ιοκάστη, θα σκότωνε τον πατέρα του και θα παντρευόταν τη μητέρα του. Έτσι, όταν ο γιος τους γεννήθηκε, τρύπησαν τα πόδια του και τον έδωσαν σ’ έναν υπηρέτη του παλατιού (βοσκό) για να τον αφήσει έκθετο στον Κιθαιρώνα. Αυτός έσωσε το βρέφος και το έδωσε σε άλλο βοσκό, που το παρέδωσε στον αφέντη του, τον βασιλιά της Κορίνθου. Αυτός το ανέθρεψε σαν παιδί του. Όταν ο Οιδίπους μεγάλωσε, αμφιβάλλοντας για την καταγωγή του, πήγε στο μαντείο των Δελφών, όπου πληροφορήθηκε πως υπήρχε χρησμός, σύμφωνα με τον οποίο έμελλε να σκοτώσει τον πατέρα του και να παντρευτεί τη μητέρα του.

Θέλοντας να αποφύγει την πραγματοποίηση του φοβερού αυτού χρησμού, δεν επιστρέφει στην Κόρινθο και σε εκείνους που θεωρούσε γονείς του. Στο δρόμο του όμως συνάντησε και αμυνόμενος σκότωσε τον Λάιο, αγνοώντας πως είναι πατέρας του. Όταν έφτασε στη Θήβα, έλυσε το αίνιγμα της Σφίγγας και κέρδισε την βασιλεία της πόλης, παίρνοντας την Ιοκάστη γυναίκα του και αποκτώντας μαζί της τέσσερα παιδιά.

Τη Θήβα έπληξε όμως νέος φοβερός λοιμός, υπεύθυνος για τον οποίο είναι ο δολοφόνος του Λαΐου. Ο Οιδίπους αναλαμβάνει να τον βρει και να σώσει την πόλη. Στην πορεία της αναζήτησης του δολοφόνου, ο ήρωας ανακαλύπτει πως είναι πραγματικά ο ίδιος. Όχι μόνο ο φονιάς του προηγούμενου βασιλιά της Θήβας, αλλά και φονιάς του πατέρα του και σύζυγος της μητέρας του. Ύστερα από την αποκάλυψη της τραγικής αλήθειας η Ιοκάστη απαγχονίζεται και ο Οιδίπους αυτοτυφλώνεται, εκλιπαρώντας για εξορία και ανησυχώντας για την τύχη των παιδιών του.

Ο Οιδίπους, ο τραγικός εστεμμένος της Θήβας, τολμάει να συγκρουστεί με τη μοίρα, η οποία θα έλεγε κανείς ότι τον διάλεξε επίτηδες για να παίξει μαζί του τα αποτρόπαια παιχνίδια της. Ο ήρωας βέβαια στο τέλος είναι αναπόφευκτο να πέσει και να συντριβεί. Ωστόσο και στην πτώση του ακόμα βγαίνει νικητής και αποβαίνει το αιώνιο σύμβολο του αγωνιζόμενου ανθρώπου, που προχωράει απτόητος στο τραχύ μονοπάτι της γνώσης, που είναι γεμάτο αινίγματα και παγίδες.

  • Οι συντελεστές

Η μετάφραση είναι του Κ. Χ. Μύρη, η σκηνοθεσία του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου, τα σκηνικά-κοστούμια του Γιώργου Πάτσα και η μουσική του Γιάννη Αναστασόπουλου.

Πρωταγωνιστούν οι Νίκος Αρβανίτης (Κρέων), Μάνος Βακούσης (Τειρεσίας), Θανάσης Κουρλαμπάς (Εξάγγελος), Νικόλας Παπαγιάννης (Ιερεύς), Κώστας Ανταλόπουλος (Άγγελος) και Σωτήρης Τσακομίδης (Θεράπων).

Χορός: Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, Νικόλας Παπαγιάννης, Δημήτρης Παπανικολάου, Λευτέρης Πολυχρόνης, Βασίλης Πουλάκος, Βαγγέλης Ψωμάς, Τίνα Αλεξοπούλου, Μαρία Πανίδου, Έλενα Χατζηαυξέντη, Κώστας Ανταλόπουλος, Θανάσης Κουρλαμπάς, Σωτήρης Τσακομίδης.

Εισιτήρια προπωλούνται έναντι 50 ευρώ (διακεκριμένη ζώνη), 40 ευρώ (ζώνη Α’), 30 ευρώ (ζώνη Β’), 20 ευρώ (άνω διάζωμα), 15 ευρώ (μειωμένο) και 10 ευρώ (Φοιτητικό, ΑΜΕΑ).