Category Archives: Μπόαλ Αουγκούστο

27 Μαρτίου 2009: Μήνυμα Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου

  • Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου καθιερώθηκε το 1962 από το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου (Δ.Ι.Θ.). Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 27 Μαρτίου από την παγκόσμια θεατρική κοινότητα. Το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΙΘ επιλέγει κάθε φορά μια διεθνώς αναγνωρισμένη προσωπικότητα του θεάτρου από μια χώρα-μέλος για να γράψει το μήνυμα το οποίο διαβάζεται σε όλα τα θέατρα και μεταδίδεται από τα Μ.Μ.Ε σε όλον τον κόσμο. Κατά καιρούς μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου έχουν γράψει οι: Ζαν Κοκτό, Άρθουρ Μίλερ, Λόρενς Ολίβιε, Ζαν Λουί Μπαρό, Πήτερ Μπρουκ, Πάβλο Νερούδα, Ευγένιος Ιονέσκο, Λουκίνο Βισκόντι, Μάρτιν Έσλιν, Ιάκωβος Καμπανέλλης, Αριάν Μνουσκίν, Ρομπέρ Λεπάζ κ.ά.
    Φέτος το μήνυμα έγραψε o Βραζιλιάνος Αουγκούστο Μποάλ.
    Το μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου είθισται να διαβάζεται σε κάθε θέατρο πριν από την παράσταση της 27ης Μαρτίου.

Μήνυμα Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου

  • Όλες οι ανθρώπινες κοινωνίες είναι εντυπωσιακές στην καθημερινότητά τους και δημιουργούν παραστάσεις για κάποιες ειδικές περιστάσεις. Είναι εντυπωσιακές στον τρόπο κοινωνικής οργάνωσης και δημιουργούν παραστάσεις σαν κι αυτή που ήρθατε να δείτε. Ακόμα κι αν το αγνοείτε, οι ανθρώπινες σχέσεις ακολουθούν μια θεατρική δομή: η χρήση του χώρου, η γλώσσα του σώματος, η επιλογή των λέξεων και ο χρωματισμός της φωνής, η σύγκρουση ιδεών και συναισθημάτων, ό,τι παρουσιάζουμε επί σκηνής και ό,τι ζούμε στη ζωή. Είμαστε φτιαγμένοι από θέατρο! Γάμοι και κηδείες είναι παραστάσεις αλλά και καθημερινές τελετουργίες τόσο οικείες που δεν το καταλαβαίνουμε. Τελετές και τυχαία περιστατικά όπως επίσης ο πρωινός καφές, η καλημέρα που ανταλλάσσουμε, η συνεσταλμένη αγάπη και τα θυελλώδη πάθη, μια συνεδρίαση συγκλήτου ή μια διπλωματική συνάντηση – όλα είναι θέατρο. Μια από τις κύριες υπηρεσίες της τέχνης μας είναι να ευαισθητοποιήσουμε τους ανθρώπους στις παραστάσεις της καθημερινής ζωής όπου οι ηθοποιοί είναι και θεατές και η σκηνή και οι θέσεις στην πλατεία του θεάτρου συμπίπτουν. Όλοι είμαστε καλλιτέχνες. Κάνοντας θέατρο μαθαίνουμε να βλέπουμε αυτό που είναι προφανές αλλά που συνήθως δεν μπορούμε να δούμε επειδή δεν έχουμε συνηθίσει να το παρατηρούμε. Αυτό που μας είναι οικείο γίνεται αόρατο: κάνοντας θέατρο φωτίζουμε τη σκηνή της καθημερινής ζωής.
  • Τον περασμένο Σεπτέμβριο μια θεατρική αποκάλυψη μας εξέπληξε: εμείς, που νομίζαμε ότι ζούμε σ’ ένα ασφαλή κόσμο, παρά τους πολέμους, τις γενοκτονίες, τις σφαγές και τα βασανιστήρια βεβαίως, ακόμα κι αν αυτά συμβαίνουν σε κάποιες απομακρυσμένες και άγριες περιοχές, εμείς που ζούσαμε μέσα στην ασφάλεια έχοντας επενδύσει τα χρήματά μας σε κάποια ευυπόληπτη τράπεζα ή στα χέρια κάποιου έντιμου χρηματιστή, πληροφορηθήκαμε ότι αυτά τα χρήματα δεν υπάρχουν, ότι ήταν εικονικά, μια θλιβερή δημιουργία κάποιων οικονομολόγων που δεν ήταν καθόλου εικονικοί, κι επιπλέον ούτε υπεύθυνοι ή αξιόπιστοι. Τα πάντα ήταν απλώς άσχημο θέατρο, μια μυστηριώδης πλοκή σύμφωνα με την οποία λίγοι κέρδισαν πολλά και πολλοί έχασαν τα πάντα. Κάποιοι πολιτικοί πλούσιων χωρών πραγματοποίησαν μυστικές συναντήσεις στις οποίες βρήκαν κάποιες μαγικές λύσεις. Και εμείς, θύματα των αποφάσεων τους, θεατές στην τελευταία σειρά του εξώστη μείναμε να κοιτάζουμε.
  • Πριν από είκοσι χρόνια σκηνοθέτησα την Φαίδρα του Ρακίνα στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Το σκηνικό ήταν φτωχό: δέρματα αγελάδας στο πάτωμα, μπαμπού γύρω-γύρω. Πριν από κάθε παράσταση έλεγα στους ηθοποιούς μου: «Ο μύθος που δημιουργήσαμε μέρα με τη μέρα τέλειωσε. Όταν θα διασχίσετε εκείνα εκεί τα μπαμπού, κανένας από εσάς δεν θα έχει το δικαίωμα να πει ψέματα. Το θέατρο είναι η κρυμμένη αλήθεια». Όταν κοιτάζουμε πέρα από τα προσχήματα, βλέπουμε καταπιεστές και καταπιεσμένους, σε όλες τις κοινωνίες, τις εθνότητες, τις κοινωνικές τάξεις και ομάδες· βλέπουμε ένα άδικο και σκληρό κόσμο. Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα άλλο κόσμο επειδή γνωρίζουμε ότι αυτό είναι εφικτό. Αλλά εξαρτάται από εμάς να κτίσουμε αυτόν τον άλλο κόσμο με τα χέρια μας παίζοντας στη σκηνή και στην προσωπική ζωή μας. Δείτε την παράσταση που πρόκειται να ξεκινήσει και μόλις επιστρέψετε σπίτι σας, μαζί με τους φίλους σας παίξτε τα δικά σας έργα και κοιτάξτε αυτό που δεν μπορούσατε ποτέ να δείτε: αυτό που είναι προφανές. Το θέατρο δεν είναι απλώς ένα συμβάν, είναι τρόπος ζωής! Είμαστε όλοι ηθοποιοί: το να είσαιπολίτης δεν σημαίνει ότι ζεις σε μια κοινωνία, σημαίνει ότι την αλλάζεις.

[Μετάφραση: Βίκυ Μαντέλη, Νεόφυτος Παναγιώτου]

Augusto Boal

  • Augusto Boal Σκηνοθέτης, συγγραφέας, καθηγητής, θεωρητικός, θεμελιωτής της μεθόδου «Θέατρο των Καταπιεσμένων» (Theatre of the Oppressed). Γεννήθηκε το 1931 στο Ρίο Ντε Τζανέιρο στη Βραζιλία. Από το 1956 έως το 1971 ήταν σκηνοθέτης στο θέατρο ARENA στο Σάο Πάολο προκαλώντας μια αισθητική επανάσταση ως αντίδραση στο μοντέλο που κυριαρχούσε την εποχή εκείνη στην Βραζιλία, άμεσα επηρεασμένο από την Ευρώπη. Σκοπός του θεάτρου ARENA ήταν η εξέλιξη ενός λαϊκού θεάτρου. Αρχικά έδωσε την ευκαιρία σε πολλούς νέους θεατρικούς συγγραφείς να παρουσιάσουν τα έργα του και στη συνέχεια παρουσίασε κλασικά έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου (Μολιέρος, Γκόγκολ, Ντε Βέγα, Μπρεχτ κ.ά). Επίσης παρουσίασε και μουσικά θεάματα. Η δράση του θεάτρου ARENA σταματά με τα πραξικοπήματα του 1964 και του 1968. Η δικτατορία είχε μόλις εγκατασταθεί και το θέατρο ΑΡΕΝΑ μετατρέπεται σε θέατρο της αντίστασης. Ο Boal συμμετέχει στην γενιά των Βραζιλιάνων διανοούμενων που υποστηρίζουν την πάλη ενάντια στη δικτατορία. Το 1971 συλλαμβάνεται, βασανίζεται και εξαναγκάζεται σε εξορία: μέσα από την εμπειρία αυτή γεννιέται η έρευνα και η θεωρία του «Θεάτρου των Καταπιεσμένων» (Theatre of the Oppressed). Εφόσον του ήταν αδύνατον να εργαστεί για εκείνους που καταπιέζουν, έπρεπε να εφεύρει ένα θέατρο όπου θα μπορούσε να εργαστεί όπως εκείνος ήθελε. Κατά την περίοδο της εξορίας του ο Boal σκηνοθετεί διάφορα έργα στη Νέα Υόρκη, στην Γαλλία, στην Πορτογαλία και σε πολλά άλλα μέρη.
  • Το 1977 ο Boal παρουσιάζει στη Γαλλία το Θέατρο των Καταπιεσμένων και το 1979 η ομάδα του Μποάλ (Groupe Boal) μετονομάζεται σε CEDITADE (Centre d’Etudes et de Diffusion des Techniques Actives d’Expressions). O Boal εγκαθίσταται πλέον στην Γαλλία όπου μπορεί να δημιουργήσει με ασφάλεια. Το 1986 μετά την πτώση του δικτατορικού καθεστώτος η επιστροφή του Boal στη Βραζιλία είναι ανεμπόδιστη. Επιστρέφει στο Ρίο Ντε Τζανέιρο και διευθύνει ένα πρόγραμμα για το «Νομοθετικό Θέατρο» (Legislative Theatre). Παράλληλα δημιουργεί 19 θιάσους λαϊκού θεάτρου που εφαρμόζουν το «Θέατρο των Καταπιεσμένων». Σήμερα ο Boal διευθύνει το CENTRO DO TEATRO DO OPRIMIDO DO RIO DE JANEIRO (Κέντρο «Θεάτρου των Καταπιεσμένων» στο Ρίο Ντε Τζανέιρο). Έχει γράψει πολλά βιβλία, έχει βραβευτεί με πολλά βραβεία ( Padre Ventura, Molière, O.B.I.E., κ.ά) και έχει τιμηθεί με πολύ σημαντικές διακρίσεις (Officier des Αrtes et des Lettres – Γαλλία, Pablo Picasso – UNESCO, υποψήφιος για το Νόμπελ Ειρήνης 2008, κ.ά).

[από το site του Ελληνικού Κέντρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου]

Ποιος είναι ο Αουγκούστο Μπόαλ!

  • Ποιος είναι ο Αουγκούστο Μπόαλ που έγραψε το Μήνυμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου;

Boal (arms raised) conducts a movement exercise.

  • [Augusto Boal, γενν. 1931, Rio de Janeiro]. Βραζιλιάνος συγγραφέας και σκηνοθέτης του θεάτρου. Σπούδασε χημικός μηχανικός αλλά μετά το πέρας των σπουδών του ασχολήθηκε αμέσως με το θέατρο.  Έτσι άρχισε να πειραματίζεται με νέες θεατρικές φόρμες που άλλαξαν ολοκληρωτικά το μέλλον του. Το 1992, ασχολήθηκε για λίγο με την πολιτική, αφού εξελέγη δημοτικός σύμβουλος για μια τετραετία και μετά έπαψε ν’ ασχολείται. Ο ίδιος έχει δεχτεί ότι επηρεάστηκε από τις θεωρίες του συμπατριώτη του εκπαιδευτικού Paulo Freire, ο οποίος μεταξύ άλλων έγραψε και το διάσημο βιβλίο του Pedagogy of the Oppressed, όπου εκθέτει τις απόψεις του για την εκπαίδευση και το οποίο αποτέλεσε την αφορμή για τον Μπόαλ να προχωρήσει στην οργάνωση των δικών απόψεων για το «θέατρο του καταπιεσμένου» (The Theatre of the Oppressed), που ήταν και ο τίτλος του πρώτου βιβλίου του. Αυτό όμως του δημιούργησε προβλήματα στην πολιτικά τότε ασταθή χώρα του, αφού συνελήφθη, βασανίστηκε και τελικά έφυγε. Εγκατέλειψε την πατρίδα του και αυτοεξορίστηκε στην Ευρώπη. Μετά το τέλος της στρατιωτικής δικτατορίας επέστρεψε στη Βραζιλία, όπου και ζει. Ο Μπόαλ πιστεύει ότι το θέατρο είναι ένα πολύ αποτελεσματικό όπλο και άλλωστε γι’ αυτό οι κυρίαρχες τάξεις το χρησιμοποιούν όπως εκείνες θέλουν, δηλαδή ως μέσο επιβολής τους πάνω στο λαό. Ο λαός πρέπει να αξιοποιήσει το θέατρο ως όπλο απελευθέρωσης.

Theatre guru Augusto Boal: «As workshop leader, I am merely an instrument»

February 2008 –

«I always fiercely opposed our government, but that is over now. Gilberto Gil is an excellent Minister of Culture. The Minister of Justice recently announced that cultural centres will be established in two hundred Brazilian cities. That is fantastic, because I know this is not an empty promise. It feels like a reward for our years of work.»

photo

Augusto Boal

Augusto Boal (Rio de Janeiro, 1931) wrote his first book, Teatro del oprimido (Theatre of the Oppressed), in 1975. His philosophy has attracted followers under that name throughout the world. «The audience holds a general rehearsal for what happens in daily life. Key concepts are human development and freedom. The theatre shows us new roles. In essence, these roles are ready and waiting for the time when the viewer actually needs them. The theatre itself is not revolutionary: it is a rehearsal for the revolution.»

Early in the 1970s, Boal fled from Brazil’s dictatorship, finding refuge in Argentina, Portugal and France. He developed his theories into various methods, the most popular of which is the forum theatre. Participants are stimulated to analyse and exchange thoughts based on a collective example. «The basis is the concept of citizenship. I see myself as a citizen first and a theatre maker second. As a citizen, you actively work to improve living conditions. This applies as much to the favelas in Rio as it does to the banlieues in Paris. Peace and solidarity are the relevant key concepts. The greatest threat to peace is passivity.»

«The Theatre of the Oppressed network now includes organisations in more than seventy countries, involving thousands of people. It is particularly popular in Asia, especially thanks to Sanjoy Ganguly and his Indian group Jana Sanskirit. Today there are numerous areas in which the ideas of Theatre of the Oppressed are applied: education, social work, healthcare, and politics, of course. As workshop leader, I am merely an instrument. The participants dictate what happens.»

  • Augusto Boal has been nominated for the 2008 Nobel Peace Prize. He was awarded the Prince Claus Prize in 2007. He is still active in Rio with projects in prisons, in favelas, with landless farmers and other oppressed groups.

Μήνυμα Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου 2009 από τον Augusto Boal

boal011Augusto Boal

  • Όλες οι ανθρώπινες κοινωνίες είναι εντυπωσιακές στην καθημερινότητά τους και δημιουργούν παραστάσεις για κάποιες ειδικές περιστάσεις. Είναι εντυπωσιακές στον τρόπο κοινωνικής οργάνωσης και δημιουργούν παραστάσεις σαν κι αυτή που ήρθατε να δείτε. Ακόμα κι αν το αγνοείτε, οι ανθρώπινες σχέσεις ακολουθούν μια θεατρική δομή: η χρήση του χώρου, η γλώσσα του σώματος, η επιλογή των λέξεων και ο χρωματισμός της φωνής, η σύγκρουση ιδεών και συναισθημάτων, ό,τι παρουσιάζουμε επί σκηνής και ό,τι ζούμε στη ζωή. Είμαστε φτιαγμένοι από θέατρο!
  • Γάμοι και κηδείες είναι παραστάσεις αλλά και καθημερινές τελετουργίες τόσο οικείες που δεν το καταλαβαίνουμε. Τελετές και τυχαία περιστατικά όπως επίσης ο πρωινός καφές, η καλημέρα που ανταλλάσουμε, η συνεσταλμένη αγάπη και τα θυελλώδη πάθη, μια συνεδρίαση συγκλήτου ή μια διπλωματική συνάντηση – όλα είναι θέατρο. Μια από τις κύριες υπηρεσίες της τέχνης μας είναι να ευαισθητοποιήσουμε τους ανθρώπους στις παραστάσεις της καθημερινής ζωής όπου οι ηθοποιοί είναι και θεατές και η σκηνή και οι θέσεις στην πλατεία του θεάτρου συμπίπτουν. Όλοι είμαστε καλλιτέχνες.
  • Κάνοντας θέατρο μαθαίνουμε να βλέπουμε αυτό που είναι προφανές αλλά που συνήθως δεν μπορούμε να δούμε επειδή δεν έχουμε συνηθίσει να το παρατηρούμε. Αυτό που μας είναι οικείο γίνεται αόρατο: κάνοντας θέατρο φωτίζουμε τη σκηνή της καθημερινής ζωής.
  • Τον περασμένο Σεπτέμβριο μια θεατρική αποκάλυψη μας εξέπληξε: εμείς, που νομίζαμε ότι ζούμε σ’ ένα ασφαλή κόσμο, παρά τους πολέμους, τις γενοκτονίες, τις σφαγές και τα βασανιστήρια βεβαίως, ακόμα κι αν αυτά συμβαίνουν σε κάποιες απομακρυσμένες και άγριες περιοχές, εμείς που ζούσαμε μέσα στην ασφάλεια έχοντας επενδύσει τα χρήματά μας σε κάποια ευυπόληπτη τράπεζα ή στα χέρια κάποιου έντιμου χρηματιστή, πληροφορηθήκαμε ότι αυτά τα χρήματα δεν υπάρχουν, ότι ήταν εικονικά, μια θλιβερή δημιουργία κάποιων οικονομολόγων που δεν ήταν καθόλου εικονικοί, κι επιπλέον ούτε υπεύθυνοι ή αξιόπιστοι. Τα πάντα ήταν απλώς άσχημο θέατρο, μια μυστηριώδης πλοκή σύμφωνα με την οποία λίγοι κέρδισαν πολλά και πολλοί έχασαν τα πάντα.
  • Κάποιοι πολιτικοί πλούσιων χωρών πραγματοποίησαν μυστικές συναντήσεις στις οποίες βρήκαν κάποιες μαγικές λύσεις. Και εμείς, θύματα των αποφάσεων τους, θεατές στην τελευταία σειρά του εξώστη μείναμε να κοιτάζουμε.
  • Πριν από είκοσι χρόνια σκηνοθέτησα την Φαίδρα του Ρακίνα στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Το σκηνικό ήταν φτωχό: δέρματα αγελάδας στο πάτωμα, μπαμπού γύρω-γύρω. Πριν από κάθε παράσταση έλεγα στους ηθοποιούς μου: «Ο μύθος που δημιουργήσαμε μέρα με τη μέρα τέλειωσε. Όταν θα διασχίσετε εκείνα εκεί τα μπαμπού, κανένας από εσάς δεν θα έχει το δικαίωμα να πει ψέματα. Το θέατρο είναι η κρυμμένη αλήθεια». Όταν κοιτάζουμε πέρα από τα προσχήματα, βλέπουμε καταπιεστές και καταπιεσμένους, σε όλες τις κοινωνίες, τις εθνότητες, τις κοινωνικές τάξεις και ομάδες· βλέπουμε ένα άδικο και σκληρό κόσμο.
  • Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα άλλο κόσμο επειδή γνωρίζουμε ότι αυτό είναι εφικτό. Αλλά εξαρτάται από εμάς να κτίσουμε αυτόν τον άλλο κόσμο με τα χέρια μας παίζοντας στη σκηνή και στην προσωπική ζωή μας. Δείτε την παράσταση που πρόκειται να ξεκινήσει και μόλις επιστρέψετε σπίτι σας, μαζί με τους φίλους σας παίξτε τα δικά σας έργα και κοιτάξτε αυτό που δεν μπορούσατε ποτέ να δείτε: αυτό που είναι προφανές. Το θέατρο δεν είναι απλώς ένα συμβάν, είναι τρόπος ζωής!
  • Είμαστε όλοι ηθοποιοί: το να είσαι πολίτης δεν σημαίνει ότι ζεις σε μια κοινωνία, σημαίνει ότι την αλλάζεις.

  • Μετάφραση: Βίκυ Μαντέλη, Νεόφυτος Παναγιώτου
  • Ελληνικό Κέντρο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου
  • Σουλτάνη 19, Αθήνα 106 82, τηλ & φαξ: 210 3306115 & 210 3303149
  • Ε-mail: itigr@otenet.gr & iti@hellastheatre.gr, Web: http://www.hellastheatre.gr

World Theatre Day Message 2009

  • Augusto Boal – Author of the World Theatre Day Message 2009

  • All human societies are “spectacular*” in their daily life and produce “spectacles” at special moments. They are “spectacular” as a form of social organization and produce “spectacles” like the one you have come to see.
  • Even if one is unaware of it, human relationships are structured in a theatrical way. The use of space, body language, choice of words and voice modulation, the confrontation of ideas and passions, everything that we demonstrate on the stage, we live in our lives. We are theatre!
  • Weddings and funerals are “spectacles”, but so, also, are daily rituals so familiar that we are not conscious of this. Occasions of pomp and circumstance, but also the morning coffee, the exchanged good-mornings, timid love and storms of passion, a senate session or a diplomatic meeting – all is theatre.
  • One of the main functions of our art is to make people sensitive to the “spectacles” of daily life in which the actors are their own spectators, performances in which the stage and the stalls coincide. We are all artists. By doing theatre, we learn to see what is obvious but what we usually can’t see because we are only used to looking at it. What is familiar to us becomes unseen: doing theatre throws light on the stage of daily life.
  • Last September, we were surprised by a theatrical revelation: we, who thought that we were living in a safe world, despite wars, genocide, slaughter and torture which certainly exist, but far from us in remote and wild places. We, who were living in security with our money invested in some respectable bank or in some honest trader’s hands in the stock exchange were told that this money did not exist, that it was virtual, a fictitious invention by some economists who were not fictitious at all and neither reliable nor respectable. Everything was just bad theatre, a dark plot in which a few people won a lot and many people lost all. Some politicians from rich countries held secret meetings in which they found some magic solutions. And we, the victims of their decisions, have remained spectators in the last row of the balcony.
  • Twenty years ago, I staged Racine’s Phèdre in Rio de Janeiro. The stage setting was poor: cow skins on the ground, bamboos around. Before each presentation, I used to say to my actors: “The fiction we created day by day is over. When you cross those bamboos, none of you will have the right to lie. Theatre is the Hidden Truth”.
  • When we look beyond appearances, we see oppressors and oppressed people, in all societies, ethnic groups, genders, social classes and casts; we see an unfair and cruel world. We have to create another world because we know it is possible. But it is up to us to build this other world with our hands and by acting on the stage and in our own life.
  • Participate in the “spectacle” which is about to begin and once you are back home, with your friends act your own plays and look at what you were never able to see: that which is obvious. Theatre is not just an event; it is a way of life!
  • We are all actors: being a citizen is not living in society, it is changing it.

Augusto Boal

Για τα ελληνικά ΕΔΩ