Category Archives: Μεταμόρφωση

Κι αν αλλάζαμε ρούχα;

  • Aναγνωσεις
  • Tης Mαριας Kατσουνακη , Η Καθημερινή, 02-05-10

Ενα παιχνίδι μεταμορφώσεων είναι ό, τι πρέπει γι’ αυτήν την εποχή. Πώς η Ολίβια ερωτεύεται τον Σεζάριο, ο Σεζάριο αποδεικνύεται ότι είναι η Βιόλα και η Βιόλα μεταμορφώνεται σε Σεβαστιανό; Η σύλληψη του μεγάλου βάρδου στη «Δωδέκατη νύχτα» μπορεί να τροφοδοτήσει με ιδέες. Μόνο που θα πάσχουν σε χιούμορ, κέφι και ευρηματικότητα…

Πριν από μια εβδομάδα ακριβώς δόθηκε στο θέατρο Αλίκη η τελευταία διπλή παράσταση που εμπνεύστηκε ο Θωμάς Μοσχόπουλος «συνενώνοντας» δύο έργα: «Τι είδε ο μπάτλερ» του Τζο Ορτον και «Δωδέκατη νύχτα» του Σαίξπηρ. Το πνεύμα των swinging sixties προεκτάθηκε μέσα από ελισαβετιανά στοιχεία και εκείνα με τη σειρά τους τροφοδότησαν τη συγγενή στο μπουλβάρ ορτονική κωμωδία με την πίκρα της παραίσθησης και την πλάνη. Επιτυχημένη μείξη, ενός σκηνοθετικού μυαλού που ξέρει να «ξαναδιαβάζει» τα έργα, ανανεώνοντας το στίγμα και τη σημασία τους.

Κυριακή απόγευμα, λοιπόν, κι ένα ρυθμικό χάπενινγκ μας υποδέχεται στο φουαγιέ. Ηθοποιοί της παράστασης «μεταμορφωμένοι» σε Μπιτλς τραγουδούν το «I want to hold your hand» και όχι μόνο. Οι συνωστισμένοι στις σκάλες θεατές είναι η αποτύπωση της οικονομικής κρίσης. Και να μην ξέραμε ότι έχουμε πτωχεύσει θα το καταλαβαίναμε… Αγέλαστοι, σκυθρωποί, υπομειδιούν μετά κόπου και δύο – τρεις απαθανατίζουν με τα κινητά το στιγμιότυπο. Είναι η ύψιστη συμμετοχή. Δύο πενηντάρες, οι μόνες που ακολουθούν τους στίχους με το σώμα και τα χέρια τους.

Είμαστε άραγε ανέκαθεν τόσο κατηφείς, κοινωνικά αναλφάβητοι ή αντιστεκόμαστε με σθένος στην απροσδόκητη χαρά γιατί προϋποθέτει άλλη ελευθερία κινήσεων; Ποιος ξέρει… Δεν είναι της ώρας. Η ανταμοιβή, πάντως, με το ζεστό χειροκρότημα ήρθε τη σωστή στιγμή και γενναιόδωρα.

Ο, τι ακολούθησε στη σκηνή ήταν μια πολυποίκιλη άσκηση ανακλαστικών και αναλογίας με τη σημερινή πραγματικότητα. Οι ήρωες, ο καθένας χωριστά, απατούν τους άλλους και κοροϊδεύουν τον εαυτό τους. Η απάτη της απάτης. Μέσα, όμως, από αυτόν τον παροξυσμό ψέματος, από τη διαρκή εναλλαγή ρόλων, τη διφορούμενη φύση, την αλογία του κόσμου, αποκαθίσταται, στο τέλος, η τάξη. Εδραιώνεται, δηλαδή, μια νέα ισορροπία, ήρεμη και αποδεκτή. Οι χαρακτήρες γεννούν αισθήματα συμπάθειας και οίκτου.

«Μα τι άλλο είναι η ζωή του ανθρώπου, από μια κωμωδία όπου μπαίνεις προστατευμένος πίσω από τη μάσκα και παίζεις τον ρόλο σου, ώσπου να σε βγάλει έξω από τη σκηνή ο χορηγός; Αυτός, άλλωστε, συχνά ζητάει από τον ίδιο τον ηθοποιό να παίξει πολύ διαφορετικούς ρόλους: ένας που φορούσε τη βασιλική πορφύρα ξαναφαίνεται με κουρέλια δούλου. Ωστε όλα είναι πλαστά; Και βέβαια! Μα η κωμωδία της ζωής δεν παίζεται διαφορετικά!» (Εράσμου, «Μωρίας εγκώμιον», μετάφραση Στρ. Τσίρκας).

Οπου και να πέσει το βλέμμα, στα διαδραματιζόμενα στη σκηνή, στα επιλεγμένα κείμενα του προγράμματος, στους θεατές, η φάρσα, λες, και κυριαρχεί ενώ υποβόσκει το δράμα. Αν αλλάζαμε ρούχα; Οπως συμβαίνει στο έργο του Τζο Ορτον: «Ολόκληροι πολιτισμοί θεμελιώθηκαν και διατηρήθηκαν πάνω σε θεωρίες που δεν είχαν καμία επαφή με την πραγματικότητα», εξηγεί ο δρ Ρανς, εκλογικεύοντας την ημίγυμνη παρουσία της δίδος Μπάρκλεϊ στην ψυχιατρική κλινική του δρος Πρέντις.

Στο «Τι είδε ο μπάτλερ», όταν πατιέται ο συναγερμός, όλα τα σύνορα και οι προσωπικότητες έχουν ήδη διαλυθεί. «Αλλά ο εφιάλτης της αταξίας έχει μεταμορφωθεί στιγμιαία σε αρμονικό παραμύθι», επισημαίνει ο συγγραφέας Τζον Λαρ, στη βιογραφία του Ορτον.

Η τετράωρη θεατρική εμπειρία (από τις ευτυχέστερες της φετινής περιόδου) ολοκληρώνεται. Στην έξοδο, τα ίδια δύσθυμα πρόσωπα, κάπως ανακουφισμένα. Σαν να είχε αναλάβει η τέχνη να ερμηνεύσει τις μεταμορφώσεις του βίου, να μοιραστεί ένα μερίδιο της ευθύνης. Ποιος εξαπατήθηκε; Η Ολίβια ή ο Ορσίνο; Ποιον ξεγέλασαν τα φαινόμενα; «Ο άνθρωπος είναι ικανός για κάθε αγριότητα· και όλα τα ηθικά πιστεύω είναι ηρωικά όνειρα, η πολυτέλεια της αφθονίας». Κυριακή έντεκα το βράδυ. Αμερικής, Ακαδημίας, Σκουφά, με ελάχιστο κόσμο να κυκλοφορεί. Τα σπρεντ δεν υπάρχουν πια.