Category Archives: Μαρμαρινός Μιχαήλ

Φιλοτεχνώντας την ίδια τη ζωή

  • Tο κοινό στην Ευρώπη αφυπνίζεται και καλείται να πάρει την τέχνη στα χέρια του
  • Της Ξενιας Kουναλακη, Η Καθημερινή, Σάββατο, 11 Δεκεμβρίου 2010

Την περασμένη Τρίτη, όταν τέλειωσε το δρώμενο του σκηνοθέτη Μιχαήλ Μαρμαρινού στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, το κοινό χειροκρότησε αμήχανα. Ο σκηνοθέτης αποφάσισε να αφιερώσει ολόκληρη τη βραδιά στους εργάτες, οικονομικούς μετανάστες και Ελληνες, που εργάστηκαν για την υλοποίηση του φιλόδοξου αρχιτεκτονικού έργου στη λεωφόρο Συγγρού. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο Αρχιεπίσκοπος, οι ηγέτες των κομμάτων, σύσσωμη η ιντελιγκέντσια των Αθηνών υποκλίθηκαν στο μεγαλείο της χειρωνακτικής εργασίας. Ομως η performance παρατράβηξε, κάποιοι άρχισαν να δυσανασχετούν. Το θέαμα έκανε κοιλιά, οι Gastarbeiter έμειναν πολλή ώρα στη σκηνή, ακίνητοι χωρίς συμμετοχή. Η δυσφορία άρχισε να διαχέεται.

«Περίμενα πιο καλό presentation», είπε μια κοσμική κυρία, μόνιμη θαμώνας κοσμικών στηλών και τσίμπησε λίγη παρμεζάνα μετά την παράσταση. Πολλοί αριστεροί διανοούμενοι ήταν έξαλλοι. «Ηταν η πιο πρόστυχη παράσταση που έχω δει στη ζωή μου», ανέκραξε στο Facebook γνωστός συγγραφέας όταν γύρισε σπίτι του. «Μεταχειρίστηκε τους εργάτες σαν αρκούδες, για να εισπράξουν το υποκριτικό χειροκρότημα των αστών στην αίθουσα», πρόσθεσε.

Ηταν πράγματι ένα «ενοχλητικό» δρώμενο. Φιλότεχνοι κοσμικοί αντιμέτωποι με τους αληθινούς καλλιτέχνες πάνω στη σκηνή. Για μία και μοναδική βραδιά οι πρωταγωνιστές ήταν εκείνοι. Ή το ανάποδο; Οι εργάτες παρατηρούσαν επί μία και πλέον ώρα το κοινό. Ποιος ήταν το «θέαμα» την Τρίτη το βράδυ; Μήπως οι «αρκούδες» ήταν τελικά οι καλεσμένοι κι ας κάθονταν στην πλατεία;

Μολις τέλειωσαν οι φωτογραφήσεις και το «cheese and wine» στο φουαγιέ, οι αψιμαχίες μεταφέρθηκαν έξω από το κτίριο. «Γιατί να μου δημιουργήσει εμένα ενοχές ο κύριος Μαρμαρινός;», αναρωτιόταν εύλογα ένας από τους παρισταμένους. Αυτή ήταν ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία του σκηνοθέτη: ότι έστησε μια παράσταση, που όχι μόνο προκάλεσε ομηρικούς καβγάδες στο φουαγιέ και τα σκαλιά, στο Facebook και το Twitter, αλλά δυσαρέστησε, προκάλεσε τύψεις. Hταν με βεβαιότητα το πλέον ελπιδοφόρο άνοιγμα για τη Στέγη.

Mία κατάλυση των ορίων μεταξύ κοινού και πραγματικής ζωής πραγματοποιήθηκε μία ημέρα νωρίτερα στο Λονδίνο. Κατά την απονομή του βραβείου Turner, φοιτητές από σχολές καλών τεχνών της Βρετανίας πραγματοποίησαν καθιστική διαμαρτυρία στην Tate, όπου επρόκειτο να γίνει η τελετή. Αρνήθηκαν να φύγουν κι έτσι μόνο μια αυτοσχέδια μπάρα χώριζε τους φιλότεχνους καλεσμένους από τους διαδηλωτές. Οπως γράφει στο σχετικό ρεπορτάζ του ο «Γκάρντιαν», «οι φοιτητές ήταν αόρατοι αλλά οι φωνές τους ακούγονταν» και μπλέκονταν με την ηχητική εγκατάσταση της Σούζαν Φίλιπς, που κέρδισε το πρώτο βραβείο. Η τέχνη έχει νόημα μόνο όταν είναι ερεθιστική, προκαλεί έντονα συναισθήματα. Οταν είναι ανώδυνη, δεν είναι τέχνη. Είναι μουσική υπόκρουση, διαφήμιση, νανούρισμα. Οι εποχές δεν προσφέρονται για αποχαύνωση. Οχι μόνο εδώ, παντού στην Ευρώπη. Γιατί η οικονομική κρίση αποτελεί άλλοθι για τις περικοπές στον πολιτισμό. Οπερα, ζωγραφική και γράμματα θεωρούνται πολυτέλεια σε περιόδους ανέχειας.

Ο διευθυντής ορχήστρας, Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ, δεν εφείσθη ακτιβισμού κι αυτήν την εβδομάδα. Λίγο προτού ξεκινήσει η πρεμιέρα της Βαλκυρίας του Βάγκνερ, στη Σκάλα του Μιλάνου, απηύθυνε έκκληση προς τον πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας Τζόρτζιο Ναπολιτάνο, ζητώντας να προστατευθούν οι πολιτιστικοί θεσμοί της Ιταλίας και να εξαιρεθούν από την πολιτική λιτότητας. Την ίδια στιγμή έξω από το θέατρο η αστυνομία συγκρουόταν με φοιτητές που διαμαρτύρονταν για τις περικοπές στην παιδεία. Ο Καλπασμός των Βαλκυριών ακούστηκε σχετικά υποτονικός μπροστά στις φωνές των συγκεντρωμένων.

Advertisements

Στο μυαλό του Μιχαήλ Μαρμαρινού

  • Απολαυστική, αλλά γεμάτη από τα κλισέ του σκηνοθέτη η παράσταση «Ακρόπολις. Reconstruction»

Αναδυόμενη μνήμη και ιστορία

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓιΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 8 Απριλίου 2010

Μέσα σε έναν υδάτινο σκηνικό κόσμο μνήμης, με ηθοποιούς βρεγμένους ώς το κόκαλο και ενίοτε γυμνούς, θα ζωντανεύει από σήμερα στο θέατρο «Θησείον» το άγνωστο στην Ελλάδα έργο του Πολωνού ζωγράφου, δραματουργού και ποιητή Στανίσλαβ Βισπιάνσκι (1869-1907) «Akropolis».

Μια δουλειά του Μιχαήλ Μαρμαρινού με τίτλο «Akropolis Reconstruction»,που θέτει με θεατρικούς όρους το έρωτημα: «Τι είναι η Ακρόπολη στις μέρες μας;»

Ο σκηνοθέτης γνωρίζει καλά την «πρώτη ύλη» του. Οπως γνωρίζει και το συναίσθημα που περικλείει για το ευρωπαϊκό συλλογικό ασυνείδητο το ελληνικό μνημείο. Δεν πάει πολύς καιρός, άλλωστε, που επεξεργάστηκε ξανά την «Acropolis» του Βισπιάνσκι σε μια παράσταση στην Πολωνία με ντόπιους ηθοποιούς. Κι απέκτησε το θάρρος να την προτείνει σήμερα στο αθηναϊκό κοινό ως «reconstruction».

Ο όρος «reconstruction» αφ’ ενός αποδίδει «τον μηχανισμό λειτουργίας της μνήμης μέσω της ανασύστασης», εξηγεί ο Μαρμαρινός, αφ’ ετέρου «συνδέεται με το όραμα του Βισπιάνσκι για την «ανακατασκευή» του καθεδρικού ναού της Βαβέλ στην Κρακοβία. Το 1904, ενώ αποχωρεί ο αυστριακός στρατός από το Κάστρο της Βαβέλ, ο Βισπιάνσκι οραματίζεται τη μετατροπή του λόφου «σε πολιτικό θρησκευτικό και πολιτιστικό κέντρο». Ο στόχος του είναι φιλόδοξος. Θέλει να προσδώσει στην περιοχή μια χροιά ιστορικότητας, ανάλογη μ’ αυτή που σηματοδοτεί η Ακρόπολη για τους Ελληνες».

Τότε συγγράφει και το θεατρικό «Acropolis», «ένα κείμενο σπάνιας δραματουργίας», σύμφωνα με τον Μαρμαρινό, ο οποίος αισθάνεται, όπως λέει, «ιδιαίτερα εμβολιασμένος από τη δραματουργία του Βισπιάνσκι και δη την πολωνική εμπειρία μου. Κι ετούτη η παράσταση μοιάζει λίγο με «επιστροφή» σ’ αυτή την εμπειρία».

Το παράδοξο, ωστόσο, είναι ότι ο «μοχλός», η «αιτία», όπως λέει, της «Akropolis Reconstruction», δεν ήταν ο Βισπιάνσκι, αλλά ένας άλλος σπουδαίος Πολωνός, ο Γκροτόφσκι. Ο μέγας θεατράνθρωπος είχε επεξεργαστεί το φορτισμένο ιδεολογικά και συναισθηματικά θεατρικό έργο σε μια παράσταση-μύθο, το 1962. Αυτός είναι κι ο λόγος που στη δεύτερη πράξη της παράστασης, με τίτλο Ιουδαϊκό Στάσιμο, παρ’ ότι οι εικόνες προέρχονται από την Παλαιά Διαθήκη, ο Μαρμαρινός εστιάζει στο «»ιστορικό μνημείο» της παράστασης του Γκροτόφσκι».

«Είμαι πολύ περήφανος γι’ αυτό το hommage μας στον Γκροτόφσκι», αποκαλύπτει. Περήφανος αισθάνεται και για τους Ελληνες ηθοποιούς. Τη Θεοδώρα Τζήμου, τον Κωνσταντίνο Αβαρικιώτη, την Αγγελική Δημητρακοπούλου, τον Γιώργο Κριθάρα, την Τατιάνα Πίττα, τον Λάμπρο Φιλίππου και τον Γιώργο Χριστοδούλου. «Μέσα από τις φωνές, τις ανάσες και τα σώματά τους ζωντανεύουν επ’ ακριβώς το ηχητικό σύστημα των Πολωνών συναδέλφων τους από την παράσταση του ’62», λέει.

Οι ερμηνευτές, που θα μπαινοβγαίνουν για τρεις ώρες στα νερά, δεν θα δοκιμάζονται μονάχα στην απόδοση πολύ λεπτών θεωρητικών εννοιών, εικόνων και συναισθημάτων. Θα ερμηνεύουν αποσπάσματα του κειμένου και στα πολωνικά!

Η πληθωρική «Akropolis», κείμενο με «με μια εκρηκτική ελευθερία μέσα του», είναι χωρισμένη σε φαινομενικά αυτόνομες πράξεις, συνιστώντας, κατά τον Μαρμαρινό, «έναν τόπο συλλογικής μνήμης και Ιστορίας», όπου «το πρώτο έκθεμα είναι η γλώσσα και το δεύτερο τα σώματα μέσα στη γλώσσα».

Σαν αγάλματα «απ’ τις περίτεχνες ταπισερί του καθεδρικού της Βαβέλ στην Κρακοβία», οι επτά ερμηνευτές αναδύονται στην πρώτη πράξη μέσα από τα νερά. «Δεν είναι δεξαμενή, δεν είναι μπανιέρα, δεν είναι πισίνα αυτό που θα δείτε. Είναι η σχέση με το νερό, το κρίσιμο κομμάτι», επιμένει ο Μαρμαρινός. Η τρίτη πράξη, μετά το hommage στον Γκροτόφκι, η Ραψωδία της Τροίας, φέρνει στη σκηνή «σαρκωμένες» τις φιγούρες του Πρίαμου, της Εκάβης, του Εκτορα και της Ανδρομάχης, του Πάρη, της Ελένης και της Κασσάνδρας.

Info: Μετάφραση: Δημήτρης Χουλιαράκης. Σκηνοθεσία – δραματουργική επεξεργασία: Μιχαήλ Μαρμαρινός. Μουσική: Δημήτρης Καμαρωτός. Σκηνογραφία: Αντώνης Δαγκλίδης. Κοστούμια: Ντόρα Λελούδα.

Μορφές μνήμης στο «Ακρόπολις» του Βισπιάνσκι

  • Μια πισίνα μεγάλη και υπερυψωμένη κυριαρχεί στη σκηνή του θεάτρου «Θησείο» όπου από αύριο στις 8.30 το βράδυ θα παίζεται το έργο του Πολωνού Στανίσλαβ Βισπιάνσκι «Ακρόπολις» σε μετάφραση Δημήτρη Χουλιαράκη και σκηνοθεσία Μιχαήλ Μαρμαρινού.
  • Επτά ηθοποιοί αναδύονται μέσα από το νερό, διολισθαίνουν από τις περίτεχνες ταπισερί, ως άγγελοι, μνημεία, πρόσωπα της Ιουδαϊκής ιστορίας, ήρωες της Τροίας για να ζήσουν μια άλλη περιπέτεια.
  • Στο έργο του Βισπιάνσκι αληθινά πρόσωπα δεν υπάρχουν αλλά μορφές μνήμης. Σε ένα θολό τοπίο κολυμπούν, βυθίζονται, αναδύονται, μοιάζουν σαν αγάλματα που ξυπνούν για μια νύχτα. Τη νύχτα της Ανάστασης στην Κρακοβία, στον καθεδρικό ναό της Βαβέλ, στο κοιμητήριο των γενεών όπου βρίσκονται θαμμένες εξέχουσες προσωπικότητες.
  • Στην πρώτη πράξη αγάλματα αγγέλων ανιχνεύουν την ενέργεια της επιθυμίας. Στη δεύτερη, οι ηθοποιοί αναβιώνουν στιγμιότυπα από ένα πραγματικό γεγονός, το «ιστορικό μνημείο» της φημισμένης παράστασης «Αkropolis» (1962), σε σκηνοθεσία του Γέρζι Γκροτόφσκι, επισύροντας μνήμες από την ιδιαίτερη ματιά του σκηνοθέτη που αντιμετώπισε τους εύθραυστους ήρωες του Βισπιάνσκι ως έγκλειστους στο ναζιστικό στρατόπεδο Αουσβιτς. Στην τρίτη πράξη, στη ραψωδία της Τροίας, η πολεμοχαρής μυθολογία της ομηρικής «Ιλιάδας» ιδωμένη από την πλευρά των εγκλείστων Τρώων… Περισσότερα θα ανακαλύψετε στο «Θησείο» από τους: Θεοδώρα Τζήμου, Κωνσταντίνο Αβαρικιώτη, Αγγελική Δημητρακοπούλου, Λάμπρο Φιλίππου, Τατιάνα Πίττα, Γιώργο Κριθάρα, Γιώργο Χριστοδούλου.

Οταν αναδύονται οι μνήμες

  • Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ Φωτ.: Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
  • Επτά, Σάββατο 3 Απριλίου 2010

Επίσκεψη σε μια παράσταση, σ’ ένα μουσείο ή σ’ ένα… κολυμβητήριο; Και πώς είναι να παίζει κανείς κολυμπώντας μέσα σε μια πισίνα ή έξω απ’ αυτήν στάζοντας;

Από  το νερό αναδύονται οι ήρωες-αγάλματα του έργου «Ακρόπολις». Μια μεγάλη  πισίνα συνιστά το σκηνικό της παράστασης όπου οι ηθοποιοί παίζουν  κολυμπώντας.

Από το νερό αναδύονται οι ήρωες-αγάλματα του έργου «Ακρόπολις». Μια μεγάλη πισίνα συνιστά το σκηνικό της παράστασης όπου οι ηθοποιοί παίζουν κολυμπώντας.

Οι απορίες θα λυθούν την Πέμπτη στο θέατρο «Θησείο» όπου ο Μιχαήλ Μαρμαρινός ανεβάζει -πρώτη φορά στην Ελλάδα- ένα ξεχωριστό έργο, το «Ακρόπολις» του Πολωνού Στανίσλαβ Βισπιάνσκι σε μετάφραση του Δημήτρη Χουλιαράκη. Το έργο δεν έχει αληθινά πρόσωπα αλλά εικόνες, μορφές μνήμης. Επτά ηθοποιοί αναδύονται μέσα από το νερό σαν άγγελοι, μνημεία, πρόσωπα της ιουδαϊκής ιστορίας, ήρωες της Τροίας για να ζήσουν μια επίγεια περιπέτεια μέχρι να βυθιστούν ξανά μέσα του και στη λήθη.

  • Ανάσταση στην Κρακοβία

Η σκηνή του θεάτρου «Θησείον» υπερυψώθηκε κι ένα μεγάλο τμήμα της γέμισε νερό. Μέσα σε ομιχλώδες τοπίο αναδύονται οι αλλόκοτοι «ρόλοι» του έργου. Πότε κολυμπούν, πότε βγαίνουν στάζοντας στη «στεριά» και πότε βυθίζονται. Εκθέματα, αγάλματα, μαρμαρωμένες κλαίουσες κόρες, εικόνες από περίτεχνες ταπισερί ξυπνούν για μια νύχτα μόνο. Τη νύχτα της Ανάστασης. Πού; Στην Κρακοβία, στον καθεδρικό της Βαβέλ, στο κοιμητήριο των γενεών, όπου βρίσκονται θαμμένες εξέχουσες προσωπικότητες της πολωνικής ιστορίας.

Δυο άγγελοι που αιώνες τώρα κρατούν στα χέρια το κιβούρι με τα οστά ενός αγίου, αφυπνίζονται πρώτοι. Ανιχνεύουν το χώρο και το κορμί τους, αφήνονται στην ενέργεια και τη μαγεία της επιθυμίας.

Στη δεύτερη πράξη, μορφές και εικόνες από την Παλαιά Διαθήκη αναδύονται από μια ταπισερί. Κι εδώ ο Μ. Μαρμαρινός επιχειρεί τη δική του ένθεση μνήμης. Οι ηθοποιοί (Θεοδώρα Τζήμου, Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, Γιώργος Χριστόδουλου, Αγγελική Δημητρακοπούλου, Γιώργος Κριθάρας, Λάμπρος Φιλίππου, Τατιάνα Πίττα) αναβιώνουν στιγμιότυπα από ένα πραγματικό γεγονός: την πραγματικά μνημειώδη παράσταση του Γέρζι Γκροτόφσκι «Ακρόπολις» το 1962. Παίζουν στην πολωνική γλώσσα (!) ένα μέρος από την αρχειακή παράσταση που την ίδια στιγμή προβάλλεται σε γιγαντοοθόνες με υπότιτλους σε αργό ήχο. Ενας διάλογος ανάμεσα στο τώρα και την ξεχωριστή ματιά του σπουδαίου πολωνού σκηνοθέτη, ο οποίος είχε αντιμετωπίσει τους «ήρωες» του έργου ως κατάδικους του ναζιστικού Αουσβιτς.

Στην τρίτη πράξη διολισθαίνει από μια δεύτερη ταπισερί η άλωση της Τροίας… Η πολεμοχαρής μυθολογία της «Ιλιάδας» σαν άλλη «ραψωδία», ιδωμένη τώρα μέσα απ’ την πλευρά των Τρώων.

Ο υπότιτλος της παράστασης «Reconstruction» συνδέεται με την εμμονική ιδέα του συγγραφέα -που διακρίθηκε επίσης ως εικαστικός και ποιητής- για την «ανα-κατασκευή» του καθεδρικού ναού της Βαβέλ. Οταν το 1904 ο αυστριακός στρατός εκκένωσε το κάστρο της Βαβέλ, εκείνος οραματίστηκε τη μετατροπή του λόφου σε πολιτικό, θρησκευτικό και πολιτιστικό κέντρο. Σε συνεργασία με τον αρχιτέκτονα Στ. Εκιέλσκι ετοίμασε μια ασυνήθιστη πρόταση: Η «Ακρόπολις» ήταν σχέδιο με χροιά ιστορικότητας ανάλογης μ’ αυτήν που σηματοδοτεί η Ακρόπολη για τους Ελληνες.

Την ίδια χρονιά ο Βισπιάνσκι γράφει και το θεατρικό έργο «Ακρόπολις», αλλά, αντί να το παραδώσει στο θέατρο της Κρακοβίας, όπως έκανε με τα προηγούμενα έργα του, το δίνει για τύπωμα. Αυτό οδηγεί σε μια σειρά παρεξηγήσεων με τον καλλιτεχνικό διευθυντή του θεάτρου Κοταρμπίνσκι. Το 1907, οι πρωσικές αρχές απαγορεύουν το ανέβασμα των έργων του Βισπιάνσκι σε κάποιες περιοχές της Πολωνίας, γιατί κρίθηκε ότι «υποκινούν τον πολωνικό λαό σε εξέγερση κατά του κατακτητή»…

«Στην «Ακρόπολι» το πρώτο έκθεμα είναι η γλώσσα και το δεύτερο τα σώματα μέσα στη γλώσσα», εξηγεί ο Μ. Μαρμαρινός. «Ο καθολικισμός στους Πολωνούς είναι ισχυρός. Θρηνούν πολύ για τα πράγματα και η ανάγκη τους να συνδιαλλαγούν αλληγορικά με τη λύπη γεννά θεατρικότητα. Εξαιτίας του Γκροτόφσκι ήρθα σε επαφή με το έργο. Ηθελα η παράσταση ν’ ανοίξει διάλογο με τη δική του. Ετσι, μαζί με τις μορφές του Βισπιάνσκι, μας επισκέπτονται κι αυτές του Γκροτόφσκι».

Ο Δημήτρης Καμαρωτός έγραψε τη μουσική παρακολουθώντας τις πρόβες. Η Ντόρα Λελούδα έντυσε τους ηθοποιούς με πινελιές «μιας ανάερης προοπτικής», όπως ακούγεται κάπου στο έργο, και ο Αντώνης Δαγκλίδης δημιούργησε τον σκηνικό χώρο.

Την παράσταση, εκτός κειμένου, απασχολεί το ίδιο ερώτημα του Βισπιάνσκι: Ποια είναι η σημερινή «Ακρόπολη» της Ελλάδας; Ποιος είναι ο τόπος που σηματοδοτεί την επιτομή της σύγχρονης Ιστορίας της; «Είναι το κρυφό ερώτημα που υφέρπει σ’ όλη την παράσταση», λέει ο σκηνοθέτης. «Ο Κανελλόπουλος είχε ισχυριστεί ότι είναι η Μακρόνησος – για τους δικούς του λόγους. Ισως και να είναι: για άλλους όμως λόγους».*

Τα αγάλματα ζωντανεύουν…

  • Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός με το «Ακρόπολις Reconstruction» μας προσκαλεί σε έναν κόσμο φαντασιακό που κινείται γύρω από μια σκηνή-δεξαμενή
  • Νύχτα της Ανάστασης στον καθεδρικό της Βαβέλ, στο κοιμητήριο των γενεών, όπου βρίσκονται θαμμένες εξέχουσες προσωπικότητες της πολωνικής ιστορίας. Στην Κρακοβία.
  • Εικόνες και αγάλματα από τις περίτεχνες ταπισερί- εκθέματα του περίφημου ναού- μουσείου αφυπνίζονται για μία μόνο νύχτα κάθε χρόνο, τη νύχτα της Ανάστασης και ζωντανεύουν μπροστά μας, στο «Θέατρο Θησείον- Eνα Θέατρο για τις Τέχνες», από τις 8 Απριλίου.

Τα αγάλματα ζωντανεύουν...

Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός με τη νέα του παραγωγή, το «Ακρόπολις Reconstruction», βασισμένη στο έργο του Στανίσλαβ Βισπιάνσκι (και την παράσταση του Γιέρζι Γκροτόφσκι) μας προσκαλεί σε επίσκεψη σ’ ένα μουσείο και μας εισάγει σε έναν κόσμο φαντασιακό και ολίγον μεταφυσικό.

Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός σκηνοθετεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα το «Ακρόπολις Reconstruction», βασισμένο στο έργο του Στανίσλαβ Βισπιάνσκι, από τις 8 Απριλίου στο «Θησείον – Ενα θέατρο για τις Τέχνες». Πρωταγωνιστούν Θ. Τζήμου, Τ. Πίττα, Γ. Κριθάρας

Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός σκηνοθετεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα το  «Ακρόπολις Reconstruction», βασισμένο στο έργο του Στανίσλαβ Βισπιάνσκι,  από τις 8 Απριλίου στο «Θησείον - Ενα θέατρο για τις Τέχνες». Πρωτ

Βασικό στοιχείο αυτού του κόσμου το νερό. Γι’ αυτό και το πάτωμα της αίθουσας έχει υπερυψωθεί και στο κέντρο της σκηνής έχει σκαφτεί μια «δεξαμενή», μια «θερμή πηγή» με υδρατμούς μέσα και γύρω από την οποία λαμβάνει χώρα η δράση. Εκατέρωθεν αυτής της «δεξαμενής» κάθονται οι θεατές.

Οι εφτά ηθοποιοί αναδύονται μέσα από το νερό, διολισθαίνουν από τις περίτεχνες ταπισερί, ως άγγελοι, μνημεία, πρόσωπα της ιουδαϊκής ιστορίας, ήρωες της Τροίας για να ζήσουν μια άλλη περιπέτεια. Και συχνά επιστρέφουν σε αυτό, ως ένας ποταμός της Λήθης.

Στην πρώτη πράξη, ως ένα ξύπνημα στη ζωή, «αφυπνισμένα αγάλματα αγγέλων ανιχνεύουν την ενέργεια και τη μαγεία της επιθυμίας. Ελκονται το ένα από το άλλο, αγγίζονται και αναγνωρίζουν τα σώματα μέσω συναισθημάτων και ενστίκτων, οι άγγελοι ως μια ιστορική και αλληγορική εμπειρία αυτού που είναι το πιο δύσκολο: η επαφή με τον Αλλον», υπογραμμίζει ο Μιχαήλ Μαρμαρινός, υπεύθυνος, εκτός από τη σκηνοθεσία, και για τη δραματουργική επεξεργασία.

Στη δεύτερη πράξη, το «Ιουδαϊκό Στάσιμο» με εικόνες από την Παλαιά Διαθήκη, οι ηθοποιοί αναβιώνουν στιγμιότυπα από ένα πραγματικό γεγονός, από το «ιστορικό μνημείο» της φημισμένης παράστασης «Ακρόπολις» (1962), σε σκηνοθεσία Γιέρζι Γκροτόφσκι και συνομιλούν με το προβαλλόμενο αρχειακό υλικό της, επισύροντας μνήμες από την ιδιαίτερη ματιά του Πολωνού σκηνοθέτη που αντιμετώπισε τους εύθραυστους ήρωες του Βισπιάνσκι ως έγκλειστους του Αουσβιτς.

Στην τρίτη πράξη, στη «Ραψωδία της Τροίας», η πολεμοχαρής μυθολογία της Ιλιάδας ιδωμένη όμως από την πλευρά των έγκλειστων -πριν από το δικό τους ολοκαύτωμα- Τρώων και οι σαρκωμένες φιγούρες του Πρίαμου, της Εκάβης, του Εκτορα και της Ανδρομάχης, του Πάρη, της Ελένης και της Κασσάνδρας κυριαρχούνται συθέμελα από την ακατάλυτη δύναμη του τραγουδιού, που εγκαταλείπει τους θεατές -όλους εμάς, επισκέπτες αυτού του παράδοξου μουσείου- στην υπόσχεση μιας Ανοιξης.

«Ο όρος «reconstruction» -εκτός από μηχανισμός λειτουργίας της Μνήμης μέσω της ανα-σύστασης-, συνδέεται με το όραμα του Βισπιάνσκι για την «ανα-κατασκευή» του καθεδρικού ναού της Βαβέλ» εξηγεί ο Μαρμαρινός.

Το 1904, που ο αυστριακός στρατός εκκενώνει το κάστρο της Βαβέλ στην Κρακοβία, ο Βισπιάνσκι οραματίζεται τη μετατροπή του λόφου σε πολιτικό, θρησκευτικό και πολιτιστικό κέντρο και σε συνεργασία με τον αρχιτέκτονα Στανίσλαβ Εκιέλσκι ετοιμάζει την πιο ασυνήθιστη πρότασή του, την «Ακρόπολη. Σχέδιο για την ανακατασκευή της Βαβέλ», ώστε να προσδώσει σε αυτόν μια χροιά ιστορικότητας, ανάλογη με αυτήν που σηματοδοτεί η Ακρόπολη για τους Ελληνες.

Τη μετάφραση υπογράφει ο Δημήτρης Χουλιαράκης, τη μουσική ο Δημήτρης Καμαρωτός, τα σκηνικά ο Αντώνης Δαγκλίδης και τα κοστούμια η Ντόρα Λελούδα. Παίζουν: Θ. Τζήμου, Κ. Αβαρικιώτης, Αγγ. Δημητρακοπούλου, Λ. Φιλίππου, Τ. Πίττα, Γ. Κριθάρας, Γ. Χριστοδούλου.

  • Ο επίλογος
    «Μητέρα, ω μητέρα, ένα πουλάκι στη χούφτα μου να σπαρταράει, άκου! Η καρδιά του ανθρώπου!» ακούγεται στον επίλογο του έργου «Ακρόπολις Reconstruction».

Αντιγόνη Καράλη, ΕΘΝΟΣ, 26/03/2010

«Η πιο δυνατή» στο Θέατρο Τέχνης

Με μια… μουσικοχορευτική εκδοχή του μονόπρακτου του Στρίντμπεργκ Η πιο δυνατή, ντυμένου με τη μουσική και τους στίχους του Αλκίνοου Ιωαννίδη, κάνει την εμφάνισή του στο αθηναϊκό κοινό το νεοσύστατο «Πρόχειρο Θέατρο», απόψε, από τη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης στην οδό Φρυνίχου. Γι’ αυτό, εκτός από τους πέντε ηθοποιούς (Γιώργος Γκάτζιος, Μάυ Χάνα, Χαρά Δημοπούλου, Ειρήνη Ράπτη, Δέσποινα Γκάτζιου) επιστρατεύεται και ένας πιανίστας (Νίκος Βατικιώτης), προκειμένου τα βήματα του τάνγκο να δικαιολογήσουν την προσθήκη Cafe la femme (το καφέ όπου συναντώνται οι δύο αντίζηλες) στον τίτλο του κλασικού κειμένου του Σουηδού δραματουργού. Μια κατάδυση στη γυναικεία ψυχή, που αποδεικνύεται, στο μάτια του «μισογύνη» Στρίντμπεργκ, «πιο δυνατή», υπερνικώντας τη δική του έλλειψη πίστης… Η σκηνοθεσία της παράστασης ανήκει στην ηθοποιό Δέσποινα Γκάτζιου, τα σκηνικά είναι της Ελένη Πάττα, τα κοστούμια της Πηνελόπης Τριανταφύλλου, ενώ τη χορογραφία επιμελήθηκε η Μαρίζα Τσίγκα. Στην παράσταση συμμετέχουν επίσης φιλικά οι ηθοποιοί Στεφανία Γουλιώτη και Αθηνά Αρσένη.

Βίοι αγίων ξανά στο «Θησείον»

Με την επιτυχημένη περσινή παράσταση Βίοι (ζωές) αγίων, σε σκηνοθεσία Μιχαήλ Μαρμαρινού, ξεκινά τη σεζόν το «Θησείον, ένα θέατρο για τις τέχνες», για 15 μονάχα παραστάσεις, εν αναμονή της νέας δουλειάς του σκηνοθέτη, πάνω στο έργο Ακρόπολις του μεγάλου Πολωνού ποιητή Στανισλάβ Βισπιάνσκι, που αναμένεται για την άνοιξη. Στην παράσταση των Βίων, που έχουν ως πηγή έμπνευσης το έργο του Πεντζίκη και τον Συναξαριστή, παίρνουν μέρος οι ηθοποιοί Μ. Αποστολίδου, Σ. Γαϊτανίδου, Γ. Κριθάρας, Α. Παυλίδου, Θ. Πολυζώνης και Θ. Τζήμου. Τη μουσική επιμελήθηκε ο Δ. Καμαρωτός.

«Αποπλάνηση» από το ΔΗΠΕΘΕ Βόλου

Με το έργο του Αμερικανού συγγραφέα Neil LaBute Η τέχνη της αποπλάνησης το ΔΗΠΕΘΕ Βόλου ξεκινά τη φετινή του διαδρομή από… την Αθήνα, όπου θα το παρουσιάσει για ένα μήνα από τη σκηνή του Altera Pars, για να μεταφέρει στη συνέχεια την παράσταση στην πρωτεύουσα της Μαγνησίας. Μια αληθινά ειρωνική ματιά πάνω στις σχέσεις των δυο φύλων, πάνω στην αναμορφωτική (και κάποτε παραμορφωτική) δύναμη του έρωτα, που μέσα από τους μηχανισμούς της γοητείας και του παιχνιδιού της αποπλάνησης μπορεί να καταλήξει ένα στυγνό παιχνίδι εξουσίας. Στην παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Βόλου και της ομάδας «Εγρήγορος», που σκηνοθετεί ο Έκτορας Μελάνης, παίρνουν μέρος οι ηθοποιοί Γιώργος Καρατζιώτης, Ματίνα Καλογεροπούλου, Αναστασία Ζαφειροπούλου, Μάνος Τριανταφυλλάκης. [Η ΑΥΓΗ: 15/10/2009]

<!–

«Η πιο δυνατή» στο Θέατρο Τέχνης

–>

…Και Έλληνες στο φθινοπωρινό φεστιβάλ του Παρισιού

Το τρίμηνο φθινοπωρινό φεστιβάλ στο Παρίσι περιλαμβάνει φέτος στο πρόγραμμά του μια πλειάδα εκδηλώσεων σε όλα τα πεδία της καλλιτεχνικής δημιουργίας – θέατρο, εικαστικά, μουσική, χορό, κινηματογράφο. Ανάμεσα στους συμμετέχοντες, o Ελβετοαμερικανός καλλιτέχνης Ούγκο Ροντινόνε εκθέτει δύο δημιουργίες του, το σύνολο γλυπτών «Sunrise East» και την εγκατάσταση «How does it feel?». Ο Ζαν-Ζακ Λεμπέλ παρουσιάζει την έκθεση «Soulevements», ο Ουίλιαμ Κέντριτζ το έργο «Ο Βόιτσεκ στο Χάιβελντ» (ο ήρωας του Μπύχνερ στο Γιοχάνεσμπουργκ), παράσταση που συνδυάζει ηθοποιούς, μαριονέτες και βίντεο, ο Χάινερ Γκέμπελς το μουσικό θέαμα «I went to the house but did not enter» και ο Μιχαήλ Μαρμαρινός το έργο του Δημήτρη Δημητριάδη «Πεθαίνω σαν χώρα». Παρουσιάζεται, επίσης, η τελευταία χορογραφία του Μερς Κάνινγκαμ «Nearly Ninety», καθώς και η «Ισμήνη» του Γιάννη Ρίτσου σε μουσική του Γιώργου Απέργη, σκηνοθεσία του Ενρίκο Μπανιόλι και με ερμηνεύτρια τη Μαριάν Πουσέρ. Το φεστιβάλ θα διαρκέσει ώς τις 13 Δεκεμβρίου. [Ματιές στον κόσμο, επιμέλεια: Αγγελική Στουπάκη, Η Καθημερινή, 20/09/2009]

Odéon–Théâtre de l’Europe/Ateliers Berthier
angle de la rue André Suarès et du boulevard Berthier
75017 Paris

07 au 12 NOVEMBRE

Métro : Porte de Clichy

7 au 12 novembre 20h
dimanche 15h, relâche lundi
16€ à 32€, Abonnement 16€ et 26€
Spectacle en grec surtitré en français
Durée : 1h55

Je meurs comme un pays / Dying as a Country
de Dimitris Dimitriadis

Mise en scène, Michael Marmarinos
Dramaturgie, Michael Marmarinos et Myrto Pervolaraki
Décors, Kenny MacLellan
Lumière, Yannis Drakoularakos
Costumes, Dora Lelouda
Musique, Dimitris Kamarotos
Danse, Valia Papachristou
Film, Stathis Athanasiou
Surtitrage, Maria Efstathiadis

[…]  « Cette année-là, aucune femme ne conçut d’enfant. » Ainsi commence Je meurs comme un pays : sur fond d’antique malédiction, pareille à celle qui frappa Thèbes dans les derniers jours du règne d’Œdipe. Dimitriadis est Grec, et comme le note son traducteur Michel Volkovitch, “il serait difficile de ne pas voir ici un reflet de la Grèce telle que Dimitriadis l’a connue, […] sous la dictature des Colonels, par exemple”. Mais la Grèce des mythes et celle de l’histoire se télescopent violemment pour faire surgir de leur collision “un pays” qui n’a plus de nom et dont le peuple est irrémédiablement entré en déliquescence. Ce texte fragmenté et jaillissant est d’une densité, d’une violence, d’une richesse de langue qui invitent à la profération. Ses quelques feuillets sont pareils aux restes d’un très ancien manuscrit à moitié consumé. Ils font songer au témoignage d’un historien (d’une historienne, peut-être) qui aurait vécu plusieurs siècles après une inconcevable catastrophe. L’œuvre est criblée de points de suspension entre parenthèses signalant des passages manquants ; du coup, ce livre tronqué semble n’avoir ni vrai commencement ni terme, et paraît avoir été relié par erreur avec une poignante lettre d’amour qui s’achève – mais la fin est manquante – en imprécation désespérée. Depuis sa publication, Je meurs comme un pays, hanté par des échos de la Bible et des grands tragiques, fascine les metteurs en scène. Après la version pour voix seule, conçue par Anne Dimitriadis et interprétée par Anne Alvaro à la MC93, la mise en scène monumentale de Michael Marmarinos et du Theseum Ensemble convoque trente comédiens et une centaine de figurants.

Production Theseum Ensemble, Hellenic Festival
Avec le soutien de la Fondation Alexander S. Onassis et du Ministère grec du tourisme
Production déléguée PRO4
Coréalisation Odéon-Théâtre de l’Europe ; Festival d’Automne à Paris

Αρχαία Agora στην καρδιά του Βερολίνου

  • Το φετινό καλοκαίρι είναι για τον Μιχαήλ Μαρμαρινό μέρος μιας πολυάσχολης περιόδου, που την περνά μετακινούμενος, με διαφορετικές αφορμές, στον… ευρωπαϊκό χάρτη της πρωτοπορίας.

Μια συνεργασία με την Volksbuhne δεν είναι μικρό πράγμα. «Κάποια στιγμή δέχτηκα ένα τηλεφώνημά τους αρκετά επείγον. Είχαν δει τον "Στάλιν" στην Πολωνία και μου πρότειναν να συνεργαστούμε...» εξηγεί ο Μιχαήλ Μαρμαρινός

Μια συνεργασία με την Volksbuhne δεν είναι μικρό πράγμα. «Κάποια στιγμή δέχτηκα ένα τηλεφώνημά τους αρκετά επείγον. Είχαν δει τον «Στάλιν» στην Πολωνία και μου πρότειναν να συνεργαστούμε…» εξηγεί ο Μιχαήλ Μαρμαρινός

  • Στην Αθήνα θα επιστρέψει μόλις για ένα πενθήμερο διακοπών. Ενδιαμέσως θα ταξιδεύει μεταξύ Βερολίνου, Σπολέτο, Παρισίων και της πολωνικής πόλης Βρότσλαβ. Στο Βερολίνο βρίσκεται ήδη ετοιμάζοντας εδώ κι ένα μήνα, μετά από πρόσκληση της Volksbuhne, την περφόρμανς «Agora – ein Chor Stassimon – Polemik» (Αγορά – Ενα στάσιμο – Πολεμική), με τη μουσική του Δημήτρη Καμαρωτού και τη δραματουργική συμβολή της Μυρτώς Περβολαράκη (πρεμιέρα στις 24 Ιουνίου). Η αρχαιοελληνική «Αγορά» είναι λέξη-κλειδί στην εξέλιξη μιας παράστασης συνεπούς με τη διαδικασία που έχει βάλει εδώ και χρόνια τον Ελληνα σκηνοθέτη στα βαθιά νερά ενός θεάτρου αφοσιωμένου στη διερεύνηση πολιτικών και κοινωνικών ενστίκτων. Εντάσσεται σ’ ένα αφιέρωμα στο αρχαίο δράμα που κάνει η Volksbuhne καλώντας σπουδαίους σκηνοθέτες να δώσουν την εκδοχή τους, ώστε να εντάξει τις παραστάσεις τους στο μόνιμο ρεπερτόριό της. Ανάμεσά τους οι Φρανκ Κάστορφ («Μήδεια» του Σενέκα), Ντιμίτερ Γκότσεφ («Προμηθέας» του Αισχύλου) και Βέρνερ Στρέτερ («Αντιγόνη» και «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή).
  • Αναλόγως σημαντικά είναι τα ονόματα όσων κλήθηκαν από το 10ο Διεθνές Συμπόσιο Σκηνοθετών, που διοργανώνει ο αμερικανικός θεατρικός οργανισμός La Mama στο Σπολέτο. Στις 5 Ιουλίου ο Μαρμαρινός θα μιλήσει για το Instant writing. Ή για το πώς «το παρόν μπορεί να συλλαμβάνεται ως γραφή και να γίνεται άμεση δραματουργία…». Παρισινή σφραγίδα θα ‘χει ο Νοέμβριος, αφού το «Πεθαίνω σαν χώρα» του Δημήτρη Δημητριάδη θα παρουσιαστεί στο Odeon. Συνεπώς ο Ελληνας σκηνοθέτης, προτού να σπεύσει στην Πολωνία για μία νέα παραγωγή (λεπτομέρειες προσεχώς), θα πρέπει να ‘χει ολοκληρώσει τη διαδικασία «στρατολόγησης» Γάλλων πολιτών για την πρωταγωνιστική «ουρά» στο έργο του Δημητριάδη.

Προηγείται η σημαντική του συμμετοχή στη Volksbuhne.

* Τι είναι η «Agora»: «Λόγω έλλειψης χρόνου δεν θέλησα να κάνω κάτι σχετικό με το αρχαίο δράμα. Σκέφτηκα να κάνω μια παράσταση-δοκίμιο για το τι είναι η «Αγορά», ποιες οι αρχές της κι από πού προέκυψε τελικά το αρχαίο δράμα. Η παράσταση είναι ένα είδος «ξενάγησης»…».

**Το σκηνικό: «Τα ίδια τα πέτρινα σκαλιά του θεάτρου. Στη νοητή ορχήστρα θα βάλουμε άμμο, αναζητώντας τα ίχνη της αρχαίας Αγοράς».

**Οι ρόλοι: «Μια ηθοποιός είναι η ξεναγός. Συμμετέχει και 22μελής χορός. Κάποιοι προέρχονται από το κλαμπ νέων ηθοποιών της Volksbuhne και οι υπόλοιποι από το προσωπικό του θεάτρου, από το οποίο ούτως ή άλλως έχει συγκροτηθεί η Χορωδία της Volksbuhne».

* Η δράση: «Οι Γερμανοί, χωρίς να το ξέρουν, έχουν στη γλώσσα τους πολλές ελληνικές λέξεις. Η «ξεναγός» χρησιμοποιεί κάποιες από αυτές. Οταν οι υπόλοιποι συνειδητοποιούν από πού προέρχονται οι λέξεις τους και τι σημαίνουν, δημιουργείται ένα μικρό χάος: εκεί εστιάζεται η θεατρικότητα του εγχειρήματος. Π.χ. όταν τους μιλάει για τη Στοά της Αγοράς, το κοινό προσπαθεί να βρει μια αντιστοιχία στο σημερινό Βερολίνο. Γίνεται μακελειό».

* Είναι πολιτικό θέατρο; «Εβαλα τα ερωτήματα κι ό,τι προέκυψε έχει μοιραία πολιτικό χαρακτήρα».

* Το υλικό προήλθε κι από συζητήσεις εκ βαθέων με τους ηθοποιούς; «Δεν είχα τον χρόνο. Χωρίς ωστόσο να το αντιληφθούν, τους «έκλεψα» πράγματα. Προσπάθησα να εκμεταλλευτώ την ορμή, την απορία και την κατάπληξή τους».

* Οι αντιδράσεις τους; «Διαπίστωσα ότι μόλις προσπαθούσα να φτάσω σε βάθος, οι περισσότεροι πανικοβάλλονταν…».

* Αν υποθέσουμε ότι στη νεότερη ιστορία τους η πιο κραυγαλέα εκδοχή της Αγοράς συνδέεται με τον ναζισμό, τότε το πρόβλημα… «ήταν ακριβώς αυτό. Την «ξεναγό» υποδύεται μια Κινέζα ηθοποιός που οι γονείς της είχαν μάλιστα σκοτωθεί στην Πολιτιστική Επανάσταση του Μάο. Εκείνη μου επεσήμανε ότι οι Γερμανοί μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο σταμάτησαν εντελώς να τραγουδάνε όλοι μαζί – ενώ το συνήθιζαν. Το έκοψαν μαχαίρι σαν ρεφλέξ φόβου κι άρνησης. Εκτοτε η μόνη στιγμή που το τόλμησαν ήταν όταν πήραν το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου. Είναι απίστευτο τι είδους συμπλέγματα έχουν αναπτύξει και πώς προσπαθούν να τα διασκεδάσουν…».

* Η εμπειρία από τη Volksbuhne; «Είναι ένας ισχυρός, ιστορικός θεατρικός οργανισμός. Αλλά, όπως συμβαίνει και με άλλους μεγάλους οργανισμούς όταν έχουν κάνει πάρα πολλά πράγματα, αναγκαστικά έρχεται μετά μια μικρή ή μεγάλη κάμψη…». *

  • Της ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 16 Ιουνίου 2009

«Ναι» του ΕΚΕΘΕΧ στον Λευτέρη Βογιατζή

  • Το ΔΣ του ΕΚΕΘΕΧ αποφάσισε να προχωρήσει σε χρηματοδότηση της Νέας Σκηνής του Λευτέρη Βογιατζή για την ανακατασκευή του Θεάτρου της Οδού Κυκλάδων. Με την ελπίδα ότι το θέατρο θα είναι έτοιμο ως το τέλος Απριλίου, ο σκηνοθέτης τόνισε ότι «η ανακαίνιση των χώρων του θεάτρου δεν λύνει βέβαια οριστικά το πρόβλημα της στενότητας του χώρου, μπορεί πάντως να βοηθήσει σημαντικά και να διευκολύνει τη δουλειά μου. Το ΥΠΠΟ και το ΕΚΕΘΕΧ, σε συνδυασμό με το Ιδρυμα Νιάρχου, κάνουν ό,τι μπορούν προς αυτή την κατεύθυνση». Στην ίδια συνεδρίαση το ΕΚΕΘΕΧ αποφάσισε να χρηματοδοτήσει την τρίτη χρονιά του «Συστήματος Αθήνα», μεταθέτοντάς το όμως το φθινόπωρο. Οπως δήλωσε σχετικά ο Μιχαήλ Μαρμαρινός, θα ξεκινήσει στις 25 Νοεμβρίου και θα διαρκέσει μία εβδομάδα.