Category Archives: Ληναίος Στέφανος

Το μήνυμα του Ιψεν, ο χαρακτήρας του ήρωα και ο κ. Οστερμάγιερ

  • Μια διαφορετική άποψη για την παράσταση «Ενας εχθρός του λαού» από τη βερολινέζικη Σαουμπίνε, στην Πειραιώς 260
  • Του Στεφανου Ληναιου*Η Καθημερινή, 4/8/2013

Λυπάμαι ειλικρινά που πικράθηκα τόσο πολύ την Πέμπτη, 4/6/13 το βράδυ, βλέποντας, στην Πειραιώς 260, τον «Εχθρό του λαού» του κ.Οστερμάγιερ, δυστυχώς και όχι του Ιψεν. Και στο πλαίσιο μάλιστα του παντοδύναμου Ελληνικού Φεστιβάλ. Χάνοντας την ψυχραιμία μου, για πρώτη φορά στη ζωή μου, ώστε να εκδηλώσω φωναχτά κι εγώ, την αποδοκιμασία μου, μαζί με πολλούς άλλους θεατές. Που αντέδρασαν έντονα και στις δύο άλλες παραστάσεις, όπως πληροφορήθηκα. Κάποιος μάλιστα τους αποκάλεσε δολοφόνους του Ιψεν. Φοβάμαι ότι είχε δίκιο… Θα προσπαθήσω, όσο μπορώ πιο ψύχραιμα, να μεταφέρω τις παρατηρήσεις μου.

Με το δικαίωμα όχι μόνο των 55 χρόνων μου στο θέατρο αλλά, το κυριότερο, με τη μελέτη, την απόδοση και τη σκηνοθεσία του έργου του Ιψεν «Ενας Εχθρός του Λαού». Και την παρουσίασή του όλο τον χειμώνα στο Θέατρο Αλφα, με την Ελλη Φωτίου και όλους τους συνεργάτες μας με μια συγκινητική, πρέπει να το πω, υποδοχή από το κοινό. Ερμηνεύοντας και τον κεντρικό ρόλο του γιατρού Θωμά Στόκμαν.

Συμφωνούμε και πλειοδοτούμε στην απόλυτη ελευθερία των θεατρανθρώπων να ερμηνεύσουν όπως θέλουν ένα κλασικό έργο. Αυτό κάναμε κι εμείς, 42 χρόνια πριν, τον Οκτώβρη του 1971, παρουσιάζοντας έναν πειραματικό Οιδίποδα όχι όμως του Σοφοκλή αλλά ένα έργο βασισμένο στον μύθο του Σοφοκλή. Και με ένα στόχο: να χτυπήσουμε, έμμεσα, τη δικτατορία της εποχής. Και ρωτάμε: Ο κ.Οστερμάγιερ γιατί δεν έκανε το ίδιο αφού ήθελε να περάσει, λίαν πειραματικά, τις δικές του θέσεις εναντίον του καπιταλισμού που δεν έχουν καμιά σχέση με τις θέσεις του Ιψεν;

Το μήνυμα του Ιψεν είναι ξεκάθαρο, έχοντας δίπλα του τη γυναίκα του και την κόρη του που τον στήριξαν μέχρι τέλους: «Οι πιο δυνατοί άνθρωποι στον κόσμο δεν είναι αυτοί που κατέχουν την εξουσία. Είναι αυτοί οι λίγοι που, έστω και μόνοι, μένουν όρθιοι, πιστοί στις ιδέες τους, δίνοντας ακόμη και τη ζωή τους. Και πάνω σ’αυτούς, αιώνες τώρα, ακουμπάνε όλοι οι πεσμένοι και ορθώνουν το ανάστημά τους».

Στην παράσταση του κ. Οστερμάγιερ ακούσαμε ένα ημίωρο, αντικαπιταλιστικό, μονόλογο του ήρωα που μάλλον έμοιαζε με αποσπάσματα από παμπάλαια, αναρχοαυτόνομα, τσιτάτα του Προυντόν, του Μπουχάριν και των νεότερων διαδόχων τους, κατά οποιασδήποτε πλειοψηφίας, εναντίον του θεσμού της οικογένειας και υπέρ της άναρχης κοινωνικής έκρηξης. Και για να το φέρει στις μέρες μας και να το «εμπεδώσει» στους θεατές, κατήργησε τον ρόλο της κόρης και πρόσθεσε μια αδιανόητη σκηνή, με τη γυναίκα του ήρωα να κάνει έρωτα με τον δημοσιογράφο σε τοίχο της σκηνής! Ανάγκασε τους ηθοποιούς να ουρλιάζουν συνέχεια και χωρίς κανένα λόγο, έβαλε μουσικές που κούφαναν τ’αυτιά μας και με έναν κραυγαλέο νατουραλισμό, βρώμισε όχι μόνο τη σκηνή αλλά και τα πρόσωπα και τα σώματα των ηθοποιών.

Κι όταν οι ίδιοι οι ηθοποιοί, ζήτησαν από τους θεατές τη γνώμη τους, δεν επέτρεψαν σ’ αυτούς που είχαν αντίθετες απόψεις να μιλήσουν. Με αποτέλεσμα και στις τρεις παραστάσεις να έχουμε δυσάρεστα γεγονότα που θύμιζαν γήπεδα ή μικροκομματικές συνελεύσεις και όχι θέατρο.

Και ακολουθεί η απαράδεκτη διαστροφή του χαρακτήρα του ήρωα. Σβήνει το πιστεύω του, δηλαδή το ουσιαστικό μήνυμα του Ιψεν και τον βάζει να λέει ότι «..ναι, μπορεί και να έκανα λάθος…». Και τελειώνει η παράσταση με τον ήρωα και τη γυναίκα του να πίνουν μπίρες αγκαλιασμένοι. Λέγοντας τη λέξη «Αμήν…»! Είναι σαν να βάζεις τον Γαλιλαίο να φεύγει από το δικαστήριο μουρμουρίζοντας: «Μπορεί και να μην κινείται»!

Συνολικά μετέφερε το έργο στην περιθωριακή, ψυχασθενή, παρακμιακή εποχή μας και δίδαξε ή ανάγκασε, δυστυχώς, ιδιαίτερα τον ήρωα, να παίζει τόσο υστερικά, τόσο άναρχα, τόσο κωμικά πολλές φορές ώστε όλα τα λόγια του έχαναν πλέον οποιαδήποτε αξία τους. Και οι περισσότεροι θεατές έφευγαν, πολλές φορές και στη μέση του έργου, χωρίς να καταλάβουν τίποτε. Με την εντύπωση ότι τόση ώρα άκουγαν ασυναρτησίες κάποιου παράφρονα.

Ευτυχώς ότι δυο τρεις εφημερίδες και το Διαδίκτυο επέκριναν αυτή την αθλιότητα εις βάρος του Ιψεν. Ολες οι υπόλοιπες και όλα τα κανάλια δεν είπαν λέξη. Ισως γιατί, τα τελευταία χρόνια, οι δημόσιες σχέσεις του Φεστιβάλ Αθηνών, είναι παντοδύναμες.

Εμείς θα επαναλάβουμε τον Οκτώβρη αυτό το κλασικό και αφάνταστα επίκαιρο έργο στο θέατρο Αλφα. Με τη δική μας ελεύθερη και σύγχρονη απόδοση χωρίς να προδώσουμε ούτε τον Ιψεν ούτε και τα πολυσήμαντα, ανθρώπινα και αιώνια μηνύματά του. Σας προσκαλούμε να το δείτε. Κι εσείς που ευχαριστηθήκατε από την παράσταση του κ. Οστερμάγιερ και εσείς που απογοητευτήκατε… Κι έπειτα να το συζητήσουμε. Με απόλυτη ελευθερία.

* Ο κ. Στέφανος Ληναίος είναι σκηνοθέτης – ηθοποιός.

Advertisements

«Δεν πληρώνω… Δεν πληρώνω» για δεύτερη χρονιά

«Δεν πληρώνω… Δεν πληρώνω», η κοινωνική σάτιρα του Ντάριο Φο (Νόμπελ 1997), παρουσιάζεται από τις 14 Οκτωβρίου στο θέατρο «Αλφα».

«Δεν πληρώνω... Δεν πληρώνω» για δεύτερη χρονιά

«Δεν πληρώνω… Δεν πληρώνω», η κοινωνική σάτιρα του Ντάριο Φο (Νόμπελ 1997), παρουσιάζεται από τις 14 Οκτωβρίου στο θέατρο «Αλφα». Η παράσταση συνεχίζει την επιτυχημένη πορεία της από την περυσινή σεζόν με πρωταγωνιστές τον Στέφανο Ληναίο και την Ελλη Φωτίου. Η επίκαιρη αυτή κωμωδία πρωτοπαρουσιάστηκε στο θέατρο «Αλφα», με τον Στέφανο Ληναίο και την Ελλη Φωτίου, τη διετία 1979-81, σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία. Από τότε ξαναπαρουσιάστηκε πολλές φορές στο «Αλφα» και σε όλη την Ελλάδα, συμπληρώνοντας πέρυσι τις 1.500 παραστάσεις και γιορτάζοντας τα 40χρονα του θιασαρχικού ζεύγους στο «Αλφα». Οι παραστάσεις θα δίνονται Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή. Εκτός από τον Στέφανο Ληναίο και την Ελλη Φωτίου, πρωταγωνιστούν οι Χρήστος Κελαντώνης, Θοδωρής Προκοπίου, Κατερίνα Ζαχαριουδάκη και Θανάσης Μπριάνας.

Στέφανος Ληναίος: «Το γέλιο είναι όπλο πολιτικό»

«Η άγνοια είναι η βάση της αδικίας. Σήμερα πρέπει να εκμεταλλευτούμε το γεγονός ότι εμείς οι άλλοι, οι θεατράνθρωποι, οι διανοούμενοι, οι ηθοποιοί, έχουμε το δικαίωμα του λόγου και τη δυνατότητα να ενημερώνουμε τους νέους. Εχουμε το χρέος να αφηγούμαστε τη ζωή. Γιατί αυτό που μου προξενεί τη μεγαλύτερη εντύπωση είναι η βαθιά άγνοια που επικρατεί. Ιδιαίτερα οι νέοι δεν έχουν ιδέα για το τι συμβαίνει, για τις φρικαλεότητες που διαπράττονται στο όνομα του κρατικού συμφέροντος» (Ντάριο Φο).

Με καταβολές από την Κομέντια ντελ άρτε και το θέατρο των Ρουτζάντε, Γκολντόνι και Μολιέρου, ο Φο σημάδεψε το θέατρο της εποχής του και συνεχίζει ακόμα να το τροφοδοτεί με ευφυή θεατρική σκέψη και το όνειρο, για ένα άλλο θέατρο, για έναν άλλο κόσμο καλύτερο! Οπως λέει και ο ίδιος «το γέλιο είναι όπλο πολιτικό».

Ο Ντάριο Φο γράφει πολιτικό θέατρο, αναπτύσσοντας διαλεκτικά το θέμα που δραματοποιεί. Στο «Δεν πληρώνω! Δεν πληρώνω!» μας μιλά για την επανάσταση των απλών ανθρώπων, των εργατών, όταν η ακρίβεια έχει φτάσει στο απροχώρητο, όταν μαζικές απολύσεις ή μειώσεις ωραρίου και αμοιβών έχουν γίνει καθημερινές και η ζωή έχει γίνει δυσκολότερη από ποτέ. Ο ένας μετά τον άλλο οι ήρωες του έργου υψώνουν το ανάστημα και τη φωνή τους: «Ακριβαίνετε εσείς τα πράγματα; Ε, κι εμείς, λοιπόν, δεν τα πληρώνουμε, τα «απαλλοτριώνουμε». Μας κάνετε τη ζωή μας δυσβάσταχτη; Σας κάνουμε τη δική σας δύσκολη».

Ληναίος – Ράμε – Φο

Κάθε Δευτέρα και Τρίτη, στο Θέατρο «Αλφα», ο Στέφανος Ληναίος, η Ελλη Φωτίου, ο Τρύφων Παπουτσής, ο Θοδωρής Προκοπίου, η Μαρία Βλάχου, ο Θανάσης Μπριάνας παίζουν στην επίκαιρη, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, κοινωνική σάτιρα του Νομπελίστα Ντάριο Φο «Δεν πληρώνω …δεν πληρώνω», που ως γνωστόν την παρουσίασαν σε χίλιες διακόσιες παραστάσεις, στην Αθήνα και σε ολόκληρη την Ελλάδα, το 1979-81, το 1991 και το 2000. Τώρα παρουσιάζεται στη σύγχρονη διασκευή, του ίδιου του συγγραφέα, με το νέο τίτλο: «Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω τίποτα…».

  • Επίκαιρο και διαχρονικό

«Εκλεισαν τριάντα χρόνια από το 1979-1981» – σημειώνει ο Στέφανος Ληναίος – «που πρωτοπαρουσιάσαμε στο Θέατρο «Αλφα» και σε όλη την Ελλάδα αυτό το έργο του Ντάριο Φο. Από την πρώτη στιγμή καταλάβαμε ότι θα είναι μια σάτιρα, πάντα επίκαιρη, δυστυχώς. Το διαπιστώσαμε όταν το παρουσιάσαμε και πάλι στο Θέατρο «Αλφα» το 1986. Και όταν ο Ντάριο Φο πήρε το βραβείο Νόμπελ, το 1997, το ξαναπαρουσιάσαμε, για να τον τιμήσουμε, το 2000, διασκευασμένο αυτή τη φορά και προσαρμοσμένο στις μεγάλες, παγκόσμιες, οικονομικές και πολιτικές αλλαγές που είχαν ήδη προκύψει στο τέλος του Εικοστού Αιώνα μας. Ποτέ όμως δεν πιστεύαμε ότι σήμερα, έπειτα από τριάντα χρόνια, αυτή η κοινωνική σάτιρα θα ήταν τόσο επίκαιρη, περισσότερο από κάθε άλλη φορά… Και την ξαναπαρουσιάζουμε τώρα για τρεις λόγους. Επειδή είναι ένα διαχρονικό, σπουδαίο έργο που θα έπρεπε να υπάρχει πάντα στο ρεπερτόριο ενός θεάτρου που θέλει να προβληματίζει κάθε γενιά. Επειδή μας έστειλε το έργο του ο Ντάριο Φο. Προσαρμοσμένο, από τον ίδιο, στις νέες, παγκόσμιες, σημερινές πολιτικοοικονομικές συνθήκες… Και επειδή μας το ζήτησαν και το ζητούν επιμόνως, κάθε χρόνο, πολλοί, παλιοί και νέοι θεατές. Ξανά μαζί λοιπόν. Μεγαλωμένοι όλοι μας κατά 30 χρόνια. Εκτός από το έργο του Ντάριο Φο… Που δείχνει σαν να μη μεγάλωσε ούτε μια μέρα. Σαν να γεννήθηκε σήμερα, σαν να γράφτηκε τώρα. Για να είναι όπως ήταν πάντα. Δίπλα στους παλαιούς και νέους, προβληματισμένους Θεατές-Πολίτες. Οχι μόνο για να γελάσουμε και να εκτονωθούμε, αλλά, ταυτόχρονα, να προβληματιστούμε και να αισιοδοξήσουμε… Και όπως λέει κρυφογελώντας κι ο ίδιος ο Ντάριο Φο, στο έργο του: Αιώνες τώρα αυτά τραβάει η ανθρωπότητα. Και από μας, αποκλειστικά, εξαρτάται, με τη σιωπή μας ή την ανυπακοή μας, να συντηρήσουμε ή να αλλάξουμε την παράλογη κοινωνία μας και τα σάπια προϊόντα της»…

Η σύγχρονη απόδοση και σκηνοθεσία είναι του Στέφανου Ληναίου και τα σκηνικά του Μάριου Ζαφείρη. Κάθε Δευτέρα στις 8 μ.μ. με γενική είσοδο 15 ευρώ και κάθε Τρίτη στις 9.15 μ.μ. με γενική είσοδο 20 ευρώ. Θυμίζουμε ότι στο Θέατρο «Αλφα», από Τετάρτη μέχρι και Κυριακή, παρουσιάζεται το κοινωνικό έργο του Ντόναλντ Μάργκιουλις «Στοπ Καρέ», σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη και σκηνικά Γιώργου Πάτσα. Παίζουν: Γιώργος Παρτσαλάκης, Πέγκυ Τρικαλιώτη, Κρατερός Κατσούλης, Τζένη Θεωνά.

Σ. ΑΔΑΜΙΔΟΥ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Παρασκευή 31 Δεκέμβρη 2010 – Κυριακή 2 Γενάρη 2011

ΝΤΑΡΙΟ ΦΟ :«Δεν πληρώνω…Δεν πληρώνω τίποτα..!!»

Ο Ντάριο Φο

  • ΛΗΝΑΙΟΣ-ΦΩΤΙΟΥ ΤΟΝ ΟΚΤΩΒΡΗ  ΣΤΟ  ΘΕΑΤΡΟ  ΑΛΦΑ
  • Ο Στέφανος Ληναίος και η Έλλη Φωτίου θα επανεμφανισθούν τον  Οκτώβρη  στο  Θέατρο   ΑΛΦΑ, ερμηνεύοντας  κάθε Δευτέρα και Τρίτη  την επίκαιρη, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, κοινωνική σάτιρα του Νομπελίστα Ντάριο Φο «Δεν πληρώνω… δεν πληρώνω», που ως γνωστόν την παρουσίασαν σε χίλιες παραστάσεις στην Αθήνα και σε ολόκληρη την Ελλάδα το 1979-81, το 1991 και το 2000.
  • Τώρα θα παρουσιαστεί στη μοναδική, σύγχρονη, προσαρμογή-διασκευή, από τον  ίδιο το συγγραφέα, με το νέο τίτλο: «Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω  τίποτα…»
  • Η σάτιρα του Ντάριο Φο θα παίζεται κάθε Δευτέρα και Τρίτη, σε δυό παραστάσεις, στη Δεύτερη Σκηνή του Θεάτρου ΑΛΦΑ.
  • Στην Κεντρική Σκηνή του, που θα λειτουργεί από Τετάρτη μέχρι και Κυριακή, η Πέγκυ Τρικαλιώτη, ο Γιώργος Παρτσαλάκης και ο Κρατερός Κατσούλης θα παρουσιάζουν το καινούργιο σημαντικό  και  επίκαιρο  έργο  «Όταν ο χρόνος σταματάει» του Ντόναλντ  Μάργκιουλις, σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κουντούρη και σκηνικά-κοστούμια του Γιώργου Πάτσα.