Category Archives: Λαϊκά Δρώμενα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚΔOΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ. Θυσίες και αίμα στη Λέσβο

  • Αίμα ταύρου για φυλαχτό παίρνουν στο κουρμπάνι της Λέσβου- έθιμο πανάρχαιο, που κατέγραψε με τον φακό του ο Γιάννης Βουλγαράκης και μελετά σε έκδοση το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Ένας ταύρος λευκός, ήρεμος και στεφανωμένος με λουλούδια φτάνει στην πλατεία. Μέχρι που θα διαισθανθεί τον ερχομό του θανάτου και θα αφηνιάσει. Ένα μαχαίρι θα του κόψει τον λαιμό. Το κρέας του θα βράσει όλη νύχτα σε μεγάλα καζάνια και το αίμα του θα γίνει περιζήτητο φυλαχτό.
  • Δεν πρόκειται για σκηνή από ταινία, αλλά για το κουρμπάνι, το έθιμο άντεξε αιώνες τώρα στον χρόνο και αναβιώνει ακόμη και σήμερα, την Κυριακή των Μυροφόρων (15 ημέρες μετά το Πάσχα) στην εκκλησία του Ταξιάρχη στον Μανταμάδο της Λέσβου. Έθιμο που γοήτευσε τον φωτογράφο Γιάννη Βουλγαράκη, ο οποίος και το παρακολουθούσε επί πέντε χρόνια με τον φακό του.
  • Πενήντα τρεις από τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες του εκτίθενται στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Αιγαίο: Οικονομία, εμπόριο, πειρατεία και επιδρομές ανά τους αιώνες» που πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ελληνικής & Ρωμαϊκής Αρχαιότητος του ΕΙΕ) αποτυπώνοντας όχι μόνο ένα πανάρχαιο έθιμο, αλλά κυρίως την ατμόσφαιρα και τη συμμετοχή του κόσμου.
  • «Είναι μία από τις πιο δυνατές εμπειρίες που έχω ζήσει. Η καρδιά μου χτυπούσε δυνατά για ώρες, οι μυρωδιές είχαν μείνει στα ρούχα μου για ημέρες όπως κι όλες αυτές οι απίστευτες εικόνες στο μυαλό μου», λέει στα «ΝΕΑ» ο φωτογράφος, που εργάζεται στο τμήμα ψηφιοποίησης του ΕΙΕ. «Αυτό το μεγάλο και τόσο δυνατό ζώο που αφηνιασμένο έβγαζε καυτές ανάσες από τα ρουθούνια του, από την ώρα που το φέρανε πέντε γεροδεμένοι άντρες, μέχρι και την ώρα που ακούστηκε ο κρότος του πιστολιού. Μετά σιγή… Ο αιωρισμός και η πτώση του άδειου του κορμιού στο χώμα.
  • Σάστισα! Ήταν η παρατεταμένη σιωπή ή η «ιερότητα» εκείνης της στιγμής που με έκαναν να σταματήσω να φωτογραφίζω. Μετά η μαχαιριά στον λαιμό. Μικροί μεγάλοι τρέχουν να πάρουν με βαμβάκι αίμα για φυλαχτό και λουλούδια από το στεφάνι που ήταν περασμένο στον λαιμό του ζώου».
  • Γιατί όμως γίνεται αυτή η σφαγή; «Το ζώο το οποίο και σφάζουν τελετουργικά στα πανηγύρια της Λέσβου είναι συνήθως προσφορά, τάμα κάποιου ντόπιου. Μια καλή χρονιά ή μια αρρώστια είναι αφορμή για τάξιμο», εξηγεί η εθνολόγος Εύη Ολυμπίτου, που με τον ιστορικό Παναγιώτη Μιχαηλάρη συνυπογράφουν τη συνοδευτική έκδοση-λεύκωμα που περιλαμβάνει 83 φωτογραφίες.
  • «Η παράδοση θέλει τον ταύρο να γυρνά όλο τον χρόνο ελεύθερος στους αγρούς. Θύτες και θύματα είναι σε κάθε περίπτωση γένους αρσενικού. Ανήμερα της γιορτής, οι προσκυνητές φέρνουν τα ζώα- τα «τάματα», όπως τα λένε- στον περίβολο της εκκλησίας. Το εξιλαστήριο θύμα οδηγείται στεφανωμένο στο κέντρο της αυλής και θανατώνεται με σύγχρονα μέσα. Αμέσως μετά το σφάζουν και το γδέρνουν, ενώ το αίμα του συγκεντρώνεται σε έναν κάδο. Όλοι σπεύδουν να πάρουν ζεστό αίμα, λουλούδια, κρέας».

Φυλαχτά και κεσκέτσι

  • Μόλις τελειώσει η σφαγή οι προσκυνητές θα σπεύσουν κοντά στη γούρνα όπου έχει συγκεντρωθεί το αίμα του ταύρου. Με ένα κομμάτι ύφασμα ή ένα βαμβάκι ζωγραφίζουν στο μέτωπό έναν ματωμένο σταυρό, καθώς πιστεύουν πως το αίμα του ταύρου έχει προστατευτική δύναμη, ανάλογη του αγιασμού. Το κρέας θα πάρει τον δρόμο προς τα καζάνια, όπου θα βράσει όλη τη νύχτα με κοπανισμένο σιτάρι και αλεσμένα ρεβίθια- γνωστό ως κεσκέτσι. Στην προετοιμασία του βοηθούν όλοι, ενώ το πιάτο προσφέρεται συνήθως δωρεάν καθώς τα έξοδα αναλαμβάνει κάποιος χορηγός ως τάμα.

ΙΝFΟ: «Η ταυροθυσία στον Μανταμάδο της Λέσβου», στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (Βασ. Κωνσταντίνου 48, τηλ. 210-7273.501). Έως 31 Μαΐου.

Με μια ματιά

●Το κουρμπάνι προέρχεται από την τουρκική λέξη kurban που σημαίνει θυσία και θύμα ●Κουρμπάνι γίνεται προς έναν άγιο για τη γιορτή του, τον εξευμενισμό του, την αποτροπή του κακού, τη θεμελίωση κτιρίων κ.ά.

●Παλαιότερα ήταν διαδεδομένο έθιμο στη Μακεδονία, τη Θράκη, την Καππαδοκία, τη Λέσβο και τα παράλια της Μικράς Ασίας.

  • Της Μαίρης Αδαμοπούλου, ΤΑ ΝΕΑ: Τετάρτη 6 Μαΐου 2009

Η γιορτή του «Χαρούμενου Ταύρου»!

Προ μηνών, η ισπανική Βουλή ενέκρινε το πρώτο στον κόσμο ψήφισμα με το οποίο αναγνωρίζεται το δικαίωμα της ζωής και της ελευθερίας στους ανθρωποειδείς πιθήκους- στον χιμπαντζή, τον μπονόμπο, τον γορίλλα, τον ουραγκοτάγκο.

Από ό,τι φαίνεται όμως, όσο πρωτοποριακή είναι η ευαισθησία των Ισπανών έναντι των πιθήκων τόσο επίμονη είναι η αναισθησία τους απέναντι στους ταύρους. Διότι δεν υπάρχουν μόνον οι ταυρομαχίες, υπάρχουν και γιορτές όπως αυτή της Καστίλης: «Εl Τoro Jubilo», λέγεται, «Χαρούμενος Ταύρος». Διότι πραγματικά, ο ταύρος μεγαλύτερη χαρά δεν έχει από το να του βάζουν φωτιά στα κέρατα… [Τα Νέα]