Category Archives: Κωνσταντινίδης Νεκτάριος-Γεώργιος

Κήρυγμα του προδομένου λόγου

  • Olivier Py, Επιστολή στους νέους ηθοποιούς διά να αποδοθεί ο λόγος τω λόγω, μτφρ.: Λουίζα Μητσάκου, επίμετρο: Δήμητρα Κονδυλάκη, εκδόσεις Νεφέλη, σ. 88, 10 ευρώ
  • Η σειρά των εκδόσεων «Νεφέλη» με τίτλο «Η Γλώσσα του Θεάτρου» φιλοξενεί ανέκδοτα κυρίως θεατρικά κείμενα και έχει θέσει στόχο να υποστηρίξει ενεργά την ανανέωση της θεατρικής γραφής στη χώρα μας, συμβάλλοντας στον διάλογο γύρω από το γίγνεσθαι της δραματικής φόρμας.

Ηθοποιός, σκηνοθέτης και δραματουργός, ο σαρανταπεντάχρονος Γάλλος Olivier Py θεωρείται από τους πιο φλογερούς εκπροσώπους ενός θεάτρου λυρικής πνοής. Από την πληθωρική παραγωγή του αναφέρουμε ενδεικτικά τα έργα «Les Vainqueurs» («Οι νικητές»), «L’Exaltation du labyrinthe» («Το εγκώμιο του λαβυρίνθου»), «L’ Apocalypse joyeuse» («Η χαρούμενη Αποκάλυψη»), «Le Visage d’Orphee» («Το πρόσωπο του Ορφέα») και «La Servante» («Η Υπηρέτρια»). Το τελευταίο παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ της Αβινιόν σε μια παράσταση είκοσι τεσσάρων ωρών. Από τις σκηνοθεσίες σημειώνουμε τη δωδεκάωρη παράσταση «Το Ατλαζένιο γοβάκι» του Paul Claudel που απέσπασε διθυραμβικές κριτικές.

Ο γιορτινός αλλά και περιθωριακός μικρόκοσμος του Olivier Py συνδυάζει στοιχεία γκροτέσκο και φάρσας που αναδεικνύονται μέσα από έναν ποιητικό, παραληρηματικό λόγο. Η μεταμφίεση ανάγεται σε όχημα έκστασης και το θέατρο σε θρησκεία που ευαγγελίζεται τη ριζική επανανοηματοδότηση του σύγχρονου κόσμου. Ο συγγραφέας επηρεάστηκε και εμπνεύστηκε από το έργο των Paul Claudel, Jean Giraudoux, Jean Genet καθώς και του Αργεντινού σκιτσογράφου και θεατρικού συγγραφέα Copi.

Η «Επιστολή στους νέους ηθοποιούς διά να αποδοθεί ο λόγος τω λόγω» («Epitre aux jeunes acteurs, pour que soit rendue la parole a la parole») ανήκει σε μια ιδιότυπη κατηγορία κειμένων που συνδυάζουν έναν δοκιμιακό λόγο με τη φιλοδοξία να βρουν τον δρόμο για τη σκηνή. Στο ενδιαφέρον αλλά εγκεφαλικό αυτό κείμενο αναλύεται η κρίση του σύγχρονου θεάτρου. Πρόκειται για ένα είδος βιβλικής παραβολής γύρω από τα μαρτύρια του Λόγου στην κοινωνία του Θεάματος. Ο διάλογος γίνεται πρόσχημα θεατρικότητας, ενώ οι σκηνικές οδηγίες χάνουν τη χρηστική διάστασή τους.

Στις δέκα σύντομες σκηνές του, οι έννοιες προσωποποιούνται, ενώ η αναμέτρηση του Ποιητή με την τρέχουσα θεατρική πραγματικότητα παρουσιάζεται ως μεταφορά. Ο Ποιητής «φοράει τα ρούχα της Τραγωδίας» και ως άλλος προφήτης αξιώνει την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στον Λόγο και την επιστροφή του Νοήματος. Τα πρόσωπα που παρελαύνουν διαδοχικά από τη σκηνή και συνδιαλέγονται μαζί του αποτελούν φιγούρες-εκπροσώπους του πολιτιστικού συστήματος: ο Τροχοπέδης, μια εκδοχή του αντιδραστικού διανοούμενου, ο Πολιτιστικός Υπεύθυνος, ο Αστυνομεύων την επιθυμία, ο Υπουργός επικοινωνίας και ο Διευθυντής της Δραματικής Σχολής. Για να επιζήσει η θεατρική τέχνη, πρέπει, υποστηρίζει ο συγγραφέας, να πολεμήσει τόσο τον συντηρητισμό εκείνων που παραδοσιακά τη στηρίζουν (παραγόντων της κρατικής εξουσίας, «εθνικών» ονομάτων, αντιδραστικών διανοούμενων, κριτικών) όσο και τα τηλεοπτικά κριτήρια της αγοράς.

Η δράση συμβολοποιείται, απωθείται, εκπίπτει στις λέξεις που την ορίζουν. Το συνολικό εγχείρημα της δραματικής γραφής μοιάζει με στοίχημα υπέρβασης των ορίων όχι μόνο του θεάτρου ως είδους, αλλά και της αντοχής όλων όσοι εμπλέκονται σ’ αυτό, του συγγραφέα, του ηθοποιού, του θεατή, του αναγνώστη.

Στο επίμετρο του βιβλίου, η Δήμητρα Κονδυλάκη αποκωδικοποιεί με ακρίβεια τις προθέσεις του συγγραφέα μέσα από το εξονυχιστικής ανάλυσης δοκίμιο «Η φιλοδοξία τής μετα-θεατρικότητας», επισημαίνοντας και τα αδύναμα σημεία του εγχειρήματος. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Olivier Py καταθέτει τις απόψεις του για τη σκηνοθεσία, τη θεατρική γραφή και τη σχέση της με τη λογοτεχνία υποστηρίζοντας την ανάγκη επιστροφής στον λόγο, στο νόημα.

  • Νεκτάριος – Γεώργιος Κωνσταντινίδης, Βιβλιοθήκη, Παρασκευή 16 Απριλίου 2010
Advertisements

Με τη φρεσκάδα μιας παλιάς φάρσας

  • Από τον Νεκτάριο-Γεώργιο Κωνσταντινίδη
  • Μολιέρος: Ζωρζ Νταντέν ή Ο Ανύπαρκτος σύζυγος, μτφρ.-σημειώσεις-επίμετρο : Ανδρέας Στάικος,εκδόσεις Κίχλη, σ. 88, 11 ευρώ

https://i0.wp.com/www.casafree.com/modules/xcgal/albums/userpics/17724/moliere.jpg

Το θέμα του απατημένου συζύγου είναι ιδιαίτερα προσφιλές τόσο στις κωμωδίες («Σχολείο Γυναικών») όσο και στις φάρσες («Η ζήλεια του Μουντζούρη») του μελαγχολικού κωμωδιογράφου της γαλλικής κλασικής σκηνής. Ο ζηλιάρης γέρος προσπαθεί να συλλάβει επ’ αυτοφώρω τη νεαρή συνήθως γυναίκα του, αλλά τελικά λόγω της αδεξιότητας και της κακής του τύχης πέφτει ο ίδιος στις παγίδες που στήνει, με αποτέλεσμα να γελοιοποιείται.

Στο «Ζωρζ Νταντέν», που γράφτηκε από τον Μολιέρο στα 1668, τα πρόσωπα αποτελούν φορείς ταξικής συμπεριφοράς και πράττουν ανάλογα με την κοινωνική τους θέση σ’ ένα συνεχώς κλιμακούμενο παιχνίδι ρόλων. Το έργο κάνει νύξεις για την πτώση των ευγενών και την άνοδο της μεσαίας αστικής τάξης. Ο ομώνυμος ήρωας είναι ένας εύπορος χωριάτης που παντρεύτηκε μια γυναίκα ευγενικής καταγωγής προκειμένου ν’ ανέλθει κοινωνικά. Το έργο συνδέεται άμεσα με την παράδοση της μεσαιωνικής και αναγεννησιακής φάρσας. Εδώ όμως έχει μεταμορφωθεί σε κοινωνικό στοχασμό, οι μάσκες έχουν εξελιχθεί σε ολοκληρωμένα και σύνθετα πρόσωπα, η απλή και σύντομη πλοκή έχει κερδίσει έκταση και ποιότητα λόγου. Μια ώριμη σάτιρα, κατά τη διάρκεια της οποίας η διασκέδαση συνυπάρχει με τη δριμεία κριτική. Ο συγγραφέας, ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής, φέρνει στην επιφάνεια με λεπτότητα και θεατρική δεξιοτεχνία τα ελαττώματα και τις μικροπρέπειες των ανθρώπων.

Το κείμενο διατηρώντας τους χυμούς και τη φρεσκάδα της παλιάς φάρσας την αναπτύσσει, την επεξεργάζεται εις βάθος, την εξευγενίζει, της προσδίδει υπαρξιακές διαστάσεις, δημιουργώντας την τραγική φάρσα. Η μετάφραση του Ανδρέα Στάικου προσαρμόζει στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα το ύφος και τον ρυθμό του κειμένου παράγοντας ένα ηχητικό αποτέλεσμα που εκφωνείται με άνεση από τους ηθοποιούς. Μια προσεγμένη δουλειά, με έμφαση στη λεπτομέρεια, που αναδεικνύει τον κωμικό τόνο και τους σαρκαστικούς υπαινιγμούς του συγγραφέα. Ενδιαφέρον και επεξηγηματικό το σημείωμα «Οι γεμιστές τομάτες του κυρίου Μολιέρου» στο Επίμετρο της έκδοσης.

  • ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, Βιβλιοθήκη, Πέμπτη 17 Δεκεμβρίου 2009