Category Archives: Κούρκουλος Νίκος

Το Εθνικό ανήκει σε όλους [είπε κανείς το αντίθετο;]

  • Tου Νικου Κουρκουλου*

«Στο τέλος κάθε χρονιάς και από τον πρώτο χρόνο, που βρέθηκα σ’ αυτή τη θέση, παραδίνω στη δημοσιότητα τα στοιχεία της δραστηριότητας του Εθνικού Θεάτρου. Είναι 10 χρόνια τώρα, από τότε που ανέλαβα να ηγηθώ της προσπάθειας για ένα Εθνικό Θέατρο, το οποίο να ανταποκρίνεται στον ιστορικό και εθνικό του ρόλο, αλλά και στις προσδοκίες των δημιουργών, των καλλιτεχνών του και κυρίως του μεγάλου κοινού, της ίδιας δηλαδή της ελληνικής κοινωνίας.

Και κάθε χρόνο χαιρόμουν να βλέπω νέα στοιχεία, νέες δυναμικές, καινούργιες συνιστώσες να προστίθενται σ’ αυτό το οικοδόμημα που αποτελεί παρακαταθήκη γενεών στις επόμενες για τον Πολιτισμό και την παιδεία στον τόπο μας.

Δεν ξέχασα ούτε μια στιγμή κάθε μέρα αυτά τα 10 χρόνια πως έχω την τιμή να κάθομαι σ’ ένα γραφείο, σ’ ένα χώρο που φέρει την υπογραφή, τον ίσκιο, τη δύναμη και τον ηχηρό απόηχο της φωνής όλων των μεγάλων της ιστορίας του Θεάτρου μας.

Γι’ αυτό, με όλους τους συνεργάτες μου, παλέψαμε σκληρά μέρα νύχτα χωρίς να υπολογίσουμε προσωπική ζωή και κόστος. Μας στήριξε η αγάπη του κοινού, η αποδοχή του έργου που παρουσιάσαμε, η καλή θέληση ακόμη και στη διαφωνία, η αγάπη των ανθρώπων που πίστεψαν ότι το Εθνικό Θέατρο ανήκει σε όλους τους Ελληνες, είναι κομμάτι της ιστορίας τους και κανείς δεν δικαιούται να το αγγίζει χωρίς σεβασμό, να μη το υποστηρίζει και κυρίως να αδιαφορεί γι’ αυτό!

Το Εθνικό είναι ένας από εκείνους τους θεσμούς που όσο κι αν δημιούργησε αντιπαραθέσεις, κανείς ποτέ δεν έθεσε σε αμφισβήτηση την ανάγκη της ύπαρξης και της λειτουργίας του. Μόνο ελάχιστοι στενόμυαλοι και μικρόψυχοι, υποκινούμενοι μάλλον από προσωπικά πάθη, προσπαθούν να υποβαθμίσουν την αναγκαιότητα της ύπαρξής του.

Στους απολογισμούς αυτούς συνηθίζεται η αναφορά στο παρελθόν. Το τιμούσα, το τιμώ και θα το τιμώ πάντα! Μα είμαι άνθρωπος που έχει μάθει να δουλεύει σήμερα για το Αύριο… Και στη ζωή και στο θέατρο! Κι έχω μάθει να αναλαμβάνω τις ευθύνες μου, να υπογράφω όσα με εκπροσωπούν και κυρίως να παλεύω, να αγωνίζομαι όσες και αν είναι οι δυσκολίες».

* Με την ευκαιρία των εγκαινίων του Εθνικού Θεάτρου, δημοσιεύουμε απόσπασμα ομιλίας του Νίκου Κούρκουλου (2004) που απηχεί τις θέσεις και τις αγωνίες του για την τύχη της πρώτης κρατικής σκηνής της χώρας.

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 27/10/2009

Advertisements

«Πώς η ιστορία γίνεται θέατρο»…

  • Ενα εξομολογητικό κείμενο του μεγάλου ηθοποιού με αφορμή τα αποψινά εγκαίνια του ανακαινισμένου Εθνικού Θεάτρου

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας θα τελέσει τα αποψινά εγκαίνια (7.30 μ.μ.) του κτιριακού συγκροτήματος Τσίλλερ (Κεντρική Σκηνή – Νέα Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος») στην οδό Αγίου Κωνσταντίνου, παρουσία του πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου, του υπουργού Πολιτισμού Παύλου Γερουλάνου, μελών της κυβέρνησης και γενικότερα της πολιτικής ζωής.

Θα ακολουθήσει (9 μ.μ.) η παράσταση «Πουθενά» του Δημήτρη Παπαϊωάννου (χωρίς καμία «λογοκρισία», με ένα ζευγάρι ερμηνευτών να εμφανίζεται ολόγυμνο), που δημιουργήθηκε ειδικά για το Εθνικό Θέατρο, με αφορμή την επανέναρξη της λειτουργίας της Κεντρικής Σκηνής, ύστερα από οκτώ χρόνια σιωπής.

«Πώς η ιστορία γίνεται θέατρο»...

Οραμα και προσπάθεια πολλών χρόνων δουλειάς του Νίκου Κούρκουλου, η ανακαίνιση και το νέο κτίριο της πρώτης κρατικής μας σκηνής γίνεται πραγματικότητα χάρη σε εκείνον και χωρίς εκείνον. Με αυτή την αφορμή δημοσιεύουμε ως μικρό αφιέρωμα στη μνήμη του απόσπασμα από ένα εξομολογητικό κείμενο του μεγάλου ηθοποιού που ο ίδιος κατέθεσε ως διευθυντής για 13 χρόνια του Εθνικού, με αφορμή τη μεγάλη έκθεση σκηνογραφίας και ενδυματολογίας στην Εθνική Πινακοθήκη με τίτλο: «Ενδυμα Θεάτρου 2003» (από το αρχείο της δημοσιογράφου Ελένης Σπανοπούλου, στενής συνεργάτιδάς του στο Εθνικό Θέατρο και για πάνω από 30 χρόνια φίλης του ηθοποιού).

«Πώς η αλήθεια γίνεται μαγεία, πώς η ιστορία γίνεται θέατρο, πώς ο βασιλιάς γίνεται τρελός, ο άρχοντας ζητιάνος, το θύμα θύτης, ο ερωτευμένος άπιστος… πώς ντύνονται όλα μέσα στο σκοτάδι και στο φως με λόγο και μουσική, με χρώματα, με υφάσματα και, τέλος, πώς μετενσαρκώνεται ο ήρωας, πώς ο απλός ρόλος ζωντανεύει σε ένα πραγματικό πλάσμα στην σκηνή. Τον ηθοποιό. Με αυτά τα ερωτηματικά και τις αγωνίες πορεύτηκα χρόνια πάνω στη σκηνή, προσπαθώντας να αναστήσω ήρωες, ντυμένος κι εγώ, όπως όλοι οι συνάδελφοί μου ηθοποιοί, με το κοστούμι του ρόλου και πασχίζοντας να δώσω ζωή στα πλάσματα του ονείρου και της αλήθειας που μόνο το θέατρο ως τέχνη μπορεί να συλλάβει…».

Το έργο του Νίκου Κούρκουλου

Είχα εκτιμήσει, πέρα από το ταλέντο και τις ποιοτικές θεατρικές του επιλογές (δυστυχώς, σώζονται μόνο οι επιδόσεις του στον κινηματογράφο), την ευθύτητα να πάρει στο τηλέφωνο (χωρίς να καταφύγει στον διευθυντή) για κάποια αρνητικά σχόλια, όταν το 1995 ανέλαβε τη διεύθυνση του Εθνικού Θεάτρου -πρώτος παντοδύναμος, με νέο νομικό πλαίσιο.

Είναι ο Νίκος Κούρκουλος, που στις 2 Φεβρουαρίου συμπληρώνονται δύο χρόνια από τότε που έφυγε από τη ζωή στα 73 του.

«Ελα να τα πούμε», είπε. Και πήγα. Τα είπαμε. Πέρασαν στην «Κυριακάτικη» -16 Ιουλίου 1995. Τα ξανάπαμε δυόμισι χρόνια αργότερα (το χρονικό διάστημα που ζήτησε για να κριθεί), πάλι στην «Κυριακάτικη» -25 Ιανουαρίου 1998.

Κράτησε επάξια αυτή τη θέση επί 12 χρόνια (ακυρώνοντας τη μομφή ότι στην επιλογή του μέτρησε η σχέση του με τη Μαριάννα Λάτση) ώς τη δοκιμασία του τέλους, που αντιμετώπισε με γενναιότητα και αξιοπρέπεια.

Σε μια συνάντηση στο Εθνικό Θέατρο τον βρήκα να είναι στη σκηνή και να καθοδηγεί τους τεχνικούς. Τόσο πια μέσα σ’ όλα; σκέφτηκα -και του το είπα. «Είχα δικό μου θέατρο και ξέρω τα πάντα, οπότε δεν επιτρέπω σε κανένα να μην κάνει καλά τη δουλειά του, αρχής γενομένης από εμένα», ήταν η απάντησή του.

Μερικά ψήγματα από τις προαναφερόμενες δύο συνεντεύξεις.

  • Για ένα πετραδάκι

Από την πρώτη:

Αναρωτιέμαι τι θέλει ένας άνθρωπος, όπως εσείς, που είναι γνωστό ότι περνάει καλά, σ’ αυτό το μίζερο γραφείο και σ’ αυτή την προβληματική καρέκλα;

«Αυτό δεν είναι μόνο δικό σας ερώτημα, αλλά και άλλων. Ισως γιατί δεν μπορούν να καταλάβουν ότι υπάρχουν άνθρωποι που, πέρα απ’ όλα τ’ άλλα, έχουν κάποια ειλικρινή οράματα, που θέλουνε δηλαδή να γίνουν πράγματα. Γιατί όσο είμαστε απ’ έξω, αυτό που κάνουμε είναι να βρίζουμε. Κι εγώ όταν ήμουν απ’ έξω έβριζα το Εθνικό Θέατρο κι είχα δίκιο που το έβριζα, όπως είχαν δίκιο και οι άλλοι που το έβριζαν -εννοώ με την καλή έννοια. Δηλαδή τι είναι αυτό το θέατρο, πώς λειτουργεί έτσι, πώς πρέπει να λειτουργήσει (…). Εχοντας έναν τέτοιο σκοπό, μπήκα μέσα για ν’ αγωνιστώ, να βάλω ένα πετραδάκι. Αν μπει ένα πετραδάκι, εγώ θα είμαι πολύ ευχαριστημένος» (…).

Στη δεύτερη συνάντηση η εικόνα, κατ’ αρχάς, του γραφείου του ήταν εμφανέστατα καλύτερη. Νέα επίπλωση και μοκέτες -αντάξιο, εν πάση περιπτώσει, ενός διευθυντή του πρώτου κρατικού θεάτρου. «Ολα όσα βλέπετε τ’ αγόρασα με δικά μου χρήματα -και αυτό επειδή με περίμεναν, όχι με πιστόλι, αλλά με πολυβόλο και δεν ήθελα να δώσω αφορμή σε τίποτα», με προλαβαίνει.

Αισθάνεστε δηλαδή καλά σ’ αυτή την καρέκλα.

«Μα αν δεν αισθανόμουνα καλά, θα είχα φύγει προ πολλού. Και νιώθω καλά γιατί όλη αυτή η ατμόσφαιρα πάει προς το καλύτερο, γίνονται πράγματα (…). Δεν κάνω κάτι αν δεν αφοσιωθώ -ό,τι και να ‘ναι. Δεν είμαι διεκπεραιωτής. Πιστεύω ότι ο διευθυντής ενός θεάτρου, όπως αυτό, πρέπει να είναι υπηρέτης με όλη τη σημασία της λέξης. Υπηρέτης της τέχνης, των καλλιτεχνών, των πάντων. Συμμετοχή σε όλα» (…).

  • Ανοιχτό σε όλους

Δεν σας τρομάζει, δεν σας κουράζει αυτή η συσσώρευση ευθυνών;

«Οχι, γιατί είμαι επί 24ώρου βάσεως και παρακολουθώ τα πάντα. Είμαι ψημένος μέσα στο θέατρο και ίσως δεν μ’ ενδιαφέρει να κάνω τίποτ’ άλλο εκτός από θέατρο» (…).

Σας καταλογίζεται η απουσία ενός βασικού πυρήνα ηθοποιών, όπως παλιότερα.

«Εχω μάθει ότι ένα θέατρο πρέπει να υπηρετείται από τους συντελεστές, να γίνονται διανομές. Αν δεν κάνεις τις κατάλληλες διανομές, πώς θα έχεις αποτέλεσμα; Τι υπήρχε εδώ; Ενας κατάλογος από τον οποίο έπρεπε να επιλεγούν οπωσδήποτε αυτοί που θα έπαιζαν σ’ ένα έργο -έκαναν, δεν έκαναν. Το ξέρω, το έζησα. Λέγεται ότι το Εθνικό είχε έναν πυρήνα, που ήταν ό,τι καλύτερο υπήρχε στο θέατρο. Οι περισσότεροι όμως από αυτούς δεν υπάρχουν κι όσοι υπάρχουν έχουν μοιραστεί στο ελεύθερο θέατρο (…). Αλλες εποχές εκείνες, άλλες οι σημερινές. Για μένα πυρήνας σήμερα είναι όλο το θέατρο».

Δώδεκα χρόνια (ένα ρεκόρ) στο τιμόνι του Εθνικού Θεάτρου και δεν θέλησε να επωφεληθεί της διάταξης που επιτρέπει στον εκάστοτε διευθυντή να συμμετέχει (και μάλιστα δύο φορές τον χρόνο) σε παράσταση. Δεν του έλειπε το απωθημένο. Θα ήθελε να παίξει «Ιούλιο Καίσαρα» και «Ριχάρδο Γ’» -και θα γινόταν ίσως, αν δεν είχε χτυπηθεί από την αρρώστια. Η φύση (ο Θεός, αν αγαπάτε) τον προίκισε με πολλές χάριτες, του τσιγκουνεύτηκε όμως λίγο περισσότερο χρόνο ζωής. *

  • Διαχρονικά. Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΚΙΩΝΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / 2 – 31/01/2009

Απόψε τα εγκαίνια στο όραμα του Νίκου Κούρκουλου

kourkoulos215Tιμητική πλακέτα στη μνήμη του Νίκου Κούρκουλου για την προσφορά του στην Τέχνη και το Εθνικό Θέατρο θα παραδώσει σήμερα ο υπουργός Πολιτισμού στην κυρία Μαριάννα Λάτση, με αφορμή τα επίσημα εγκαίνια της Νέας Σκηνής, που υπήρξε όραμα του Νίκου Κούρκουλου. Στη συνέχεια ο κ. Λιάπης θα παρακολουθήσει στη Νέα Σκηνή την επίσημη πρεμιέρα του «Ρομπέρτο Τσούκο» σε σκηνοθεσία Εφης Θεοδώρου.

Η παρακαταθήκη του Νίκου Κούρκουλου

Η παρακαταθήκη του Νίκου Κούρκουλου

Δύο σχεδόν χρόνια από τον θάνατο του Νίκου Κούρκουλου και από το ξεκίνημα της μεγάλης προσπάθειάς του για την ανακαίνιση του Εθνικού Θεάτρου, την Παρασκευή εγκαινιάστηκε στην Αγίου Κωνσταντίνου, η Νέα Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος» του Εθνικού, με το έργο του Κολτές «Ρομπέρτο Τσούκο».

Με την ευκαιρία αυτή και σαν φόρος τιμής σ’ ένα πρόσωπο που πάλεψε 50 χρόνια στο θέατρο και απ αυτά 13 στο τιμόνι του Εθνικού Θεάτρου της χώρας, το «ΕΘΝΟΣ» δημοσιεύει απόσπασμα ομιλίας του Νίκου Κούρκουλου που απηχεί τις θέσεις και τις αγωνίες του για την τύχη της πρώτης κρατικής σκηνής της χώρας.

«Στο τέλος κάθε χρονιάς και από τον πρώτο χρόνο, που βρέθηκα σ’ αυτή τη θέση, παραδίνω στη δημοσιότητα τα στοιχεία της δραστηριότητας όλων των σκηνών του Εθνικού Θεάτρου.

Είναι, δέκα χρόνια τώρα, από τότε που ανέλαβα να ηγηθώ της προσπάθειας για ένα Εθνικό Θέατρο το οποίο να ανταποκρίνεται στον ιστορικό και εθνικό του ρόλο, αλλά και στις προσδοκίες των δημιουργών, των καλλιτεχνών του και κυρίως του μεγάλου κοινού, της ίδιας δηλαδή της ελληνικής κοινωνίας.

Και κάθε χρόνο χαιρόμουν να βλέπω νέα στοιχεία, νέες δυναμικές, καινούργιες συνιστώσες να προστίθενται χρόνο τον χρόνο σ’ αυτό το οικοδόμημα που αποτελεί παρακαταθήκη γενεών στις επόμενες για τον Πολιτισμό και την Παιδεία στον τόπο μας. Δεν ξέχασα ούτε μια στιγμή κάθε μέρα αυτά τα 10 χρόνια πως έχω την τιμή να κάθομαι σε μια καρέκλα, σ’ ένα γραφείο, σ’ έναν χώρο που φέρει την υπογραφή, τον ίσκιο, τη δύναμη και τον ηχηρό απόηχο της φωνής όλων των μεγάλων της ιστορίας του Θεάτρου μας.

Γι αυτό, με όλους τους συνεργάτες μου, σε όποια θέση και να βρίσκεται ο καθένας, παλέψαμε σκληρά μέρα-νύχτα χωρίς να υπολογίσουμε προσωπική ζωή και κόστος, καλοκαίρια και χειμώνες που μας στήριξε η αγάπη του κοινού, η αποδοχή του έργου που παρουσιάσαμε, η καλή θέληση ακόμη και στη διαφωνία, η αγάπη των ανθρώπων που πίστεψαν και πιστεύουν ότι το Εθνικό Θέατρο ανήκει σε όλους τους Ελληνες, είναι κομμάτι της ιστορίας τους και κανείς δεν δικαιούται να το αγγίζει χωρίς σεβασμό, να μη το υποστηρίζει και κυρίως να αδιαφορεί γι αυτό!

Το Εθνικό Θέατρο είναι ένας από εκείνους τους θεσμούς του σύγχρονου πολιτισμού μας που, όσο κι αν ξεσήκωσε αντιδράσεις, όσο κι αν δημιούργησε αντιπαραθέσεις, κανείς ποτέ δεν έθεσε σε αμφισβήτηση την ανάγκη της ύπαρξης και της λειτουργίας του. Μόνο ελάχιστοι στενόμυαλοι και μικρόψυχοι άνθρωποι, υποκινούμενοι μάλλον από προσωπικά πάθη, προσπαθούν να υποβαθμίσουν την αναγκαιότητα της ύπαρξής του.

Στους απολογισμούς αυτούς συνηθίζεται η αναφορά στο παρελθόν. Το τιμούσα, το τιμώ και θα το τιμώ πάντα! Μα είμαι άνθρωπος που έχει μάθει να δουλεύει σήμερα για το Αύριο… Και στη ζωή και στο θέατρο!

Κι έχω μάθει ν αναλαμβάνω τις ευθύνες μου, να υπογράφω όσα με εκπροσωπούν και κυρίως να παλεύω, να αγωνίζομαι όσες και αν είναι οι δυσκολίες».

ΕΘΝΟΣ, 15/12/2008

«Το Εθνικό αφορά τον πολιτισμό μας»

ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΟΥ Ν. ΚΟΥΡΚΟΥΛΟΥ ΥΛΟΠΟΙΕΙΤΑΙ – ΜΕΤ΄ ΕΜΠΟΔΙΩΝ

Γιώργος Δ. Κ. Σαρηγιάννης, ΤΑ ΝΕΑ: Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2008

Το όνειρο του επί 13 χρόνια διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου Νίκου Κούρκουλου για ανακαίνιση του κτιρίου Τσίλερ γίνεται πραγματικότητα. Με καθυστερήσεις και απουσία του…

Το νέο Εθνικό Θέατρο είναι πραγματικότητα. Περίπου… Η Νέα Σκηνή του που πήρε το όνομα του Νίκου Κούρκουλου, του επί δεκατρία χρόνια καλλιτεχνικού διευθυντή του Θεάτρου, στις πιέσεις του οποίου οφείλεται η δρομολόγηση της ανακαίνισης του νεοκλασικού κτιρίου του Τσίλερ εγκαινιάστηκε την Παρασκευή με το έργο του Μπερνάρ Μαρί Κολτές «Ρομπέρτο Τσούκο» σε σκηνοθεσία Έφης Θεοδώρου ενώ την Παρασκευή θα γίνει η επίσημη πρεμιέρα.

Από σαράντα κύματα πέρασε η προσπάθεια μέχρι να επιτευχθεί η ένταξη της ανακαίνισης του Εθνικού στο Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης. Η σχετική σύμβαση με το υπουργείο Πολιτισμού υπογράφτηκε το 2001 αλλά για να υπογραφεί και η σύμβαση με την ανάδοχο εταιρεία – είναι η Θόλος Α.Ε.- χρειάστηκε να φτάσει ο Μάρτιος του 2006. Στο μεταξύ είχαν κλείσει η Κεντρική Σκηνή το 2001- τελευταία παράσταση το «Καμίνο Ρεάλ»- και το 2005 η Νέα και η Πειραματική (το Γκαράζ)- τελευταίες παραστάσεις το «Ντόγκβιλ» και η «Ορέστεια».

Ο όρος ήταν η εταιρεία να παραδώσει το έργο σε δύο χρόνια. Αλλά προς το τέλος του περασμένου χρόνου ανεφύησαν, κατά τους ισχυρισμούς της, απρόβλεπτα προβλήματα στην αναπαλαίωση. Τίθεται νέα προθεσμία παράδοσης: Σεπτέμβριος- Οκτώβριος του 2008. Ο Γιάννης Χουβαρδάς ανακοινώνει τον Μάιο το ρεπερτόριο της σεζόν 2008- 2009. Νέες καθυστερήσεις των κατασκευαστών: η Νέα Σκηνή θα παραδοθεί τον Νοέμβριο, η Κεντρική τον Φεβρουάριο του 2009, υπόσχονται. Μεταφέρεται η προγραμματισμένη ως εναρκτήρια παράσταση (επανάληψη) της Κεντρικής με το «Ιστορίες από το δάσος της Βιέννης» στο «Πειραιώς 260». Η- νεότευκτη- Νέα Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος» ανοίγει τελικά στις 12 Δεκεμβρίου. Όλα δείχνουν όμως πως η- αναπαλαιούμενη- Κεντρική δεν θα είναι έτοιμη τον Φεβρουάριο.

Προ ημερών συνεδρίασε το Διοικητικό Συμβούλιο του Θεάτρου με θέμα την έκπτωση της αναδόχου εταιρείας η οποία όμως τελικά απεφεύχθη. Εξάλλου, με την παράδοση της Νέας Σκηνής φαίνεται να ξεπερνιέται το πρόβλημα- καυτή πατάτα της απώλειας των πόρων από το Γ΄ ΚΠΣ που απαιτούσε παράδοση του έργου έως τις 31 Δεκεμβρίου.

Από την ύλη που είναι φτιαγμένα τα όνειρα

«Το Εθνικό Θέατρο της Ελλάδος ήταν από την ίδρυσή του και παραμένει τόπος διακονίας της Τέχνης του Θεάτρου για όλους όσους βρέθηκαν στις επάλξεις του, είτε σαν επικεφαλής, είτε σαν πρωταγωνιστές στις σκηνές του, είτε σαν ηθοποιοί που δοκιμάστηκαν σ΄ ένα ρόλο» έγραφε ο Νίκος Κούρκουλος.

«Το ζήτημα του Εθνικού δεν είναι ένα ζήτημα που αφορά μόνον εμένα αλλά, ουσιαστικά, ολόκληρο το ελληνικό θέατρο και το χώρο του πολιτισμού στον τόπο μας σήμερα. Φυσικά και νιώθω ότι με αφορά ουσιαστικά μιας και δέχθηκα μερτικό συμμετοχής και ευθύνης στην υπόθεση της ανανέωσης και της νέας πορείας του.

Η θέση του Διευθυντή είναι ένας ρόλος χωρίς να είναι ρόλος. Στην ουσία έχω να διαδραματίσω από τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή ένα ρόλο για το θέατρο, που δεν είναι θεατρικός αλλά πραγματικός και σημαντικός. Η θέση μου, όμως, αυτή δεν έχει αλλάξει τη σχέση μου με το Θέατρο, αφού αυτό ήταν η πραγματική ζωή μου και ο σπουδαιότερος ρόλος μου σε όλη μου τη ζωή, εδώ και χρόνια πριν έρθω στο Εθνικό.

Οι μεγάλες σφραγίδες δεν μπαίνουν από τους ρόλους αλλά από τα έργα και εγώ ήμουν πάντα ο άνθρωπος της δουλειάς. Με τη δουλειά χτίζονται και οι ρόλοι και τα έργα. Εκείνος που θέλει να δημιουργήσει και να προσφέρει δεν μπαίνει σε καλούπια ρόλων και θέσεων αλλά αναλαμβάνει τις ευθύνες του, σχεδιάζει προσεκτικά και συνεργάζεται με τους ανθρώπους για το καλύτερο.

Δεν διαφοροποιούνται μέσα μου οι ρόλοι του ηθοποιού και του διευθυντή. Ίσως, ίσως και να ταυτίζονται. Επειδή το θέατρο ήταν και μένει το μεγάλο μου πάθος. Αυτό το πάθος τράφηκε και έμεινε άσβεστο χάρη και στην επιτυχία μου στον κινηματογράφο.

Ο ηθοποιός Κούρκουλος δεν ξεχνά ποτέ ότι η ζωή και το θέατρο διαρκώς αλλάζουν, διαρκώς έχουν νέες απαιτήσεις. Το Θέατρο χρειάζεται σκληρή και επίπονη δουλειά, χρειάζεται τη σάρκα από τη σάρκα σου για να ζήσει. Προσπαθώ να είμαι αυτό που ο μεγάλος Έλληνας σκηνοθέτης Κάρολος Κουν έλεγε ηθοποιός μάστορας. Να δουλεύω όλα τα εκφραστικά μου μέσα, πλάθοντας την ψυχή μου και την ουσία ενός ρόλου.

Πορεύομαι χρόνια και χρόνια σ΄ αυτή τη γραμμή. Δουλεύω μέσα μου όλες μου τις εμπειρίες σαν άνθρωπος που θέλει και επιμένει ν΄ αναζητά και να ονειρεύεται. Αυτό κάνω δουλεύοντας στο Εθνικό.

Πορεύομαι τον δρόμο έχοντας πλάι μου τα αγαπημένα μου πρόσωπα γιατί πιστεύω – έτσι για να θυμίσω τον Σαίξπηρ- ότι “η ζωή (και το θέατρο) είναι καμωμένη από το ίδιο υλικό από αυτό που είναι φτιαγμένα τα όνειρα»…»
Για την ιστορία

1895. Ξεκινά η ανέγερση του νεοκλασικού μεγάρου σε σχέδια Ερνέστου Τσίλερ

1930. Ιδρύεται το Εθνικό Θέατρο με νόμο του υπουργού Παιδείας Γεωργίου Παπανδρέου

1932. Εγκαινιάζεται με τον «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου
1994. Το Εθνικό γίνεται Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου
1996. Ιδρύονται η Πειραματική Σκηνή και ο Άδειος Χώρος
1998. Δραματική έκκληση του διευθυντή Νίκου Κούρκουλου προς το ΥΠΠΟ για αποκατάσταση του κτιρίου
1999. Το κτίριο χαρακτηρίζεται «κόκκινο» μετά τους σεισμούς
2001. Κλείνει η Κεντρική Σκηνή
2002. Προκηρύσσεται διαγωνισμός για την προμελέτη
2003. Εγκαταλείπεται το σχέδιο επέκτασης προς το οικόπεδο της Βερανζέρου, προϋπολογισμού 37,5 εκατ. ευρώ
2005. Μεταφέρονται η Πειραματική και η Νέα Σκηνή από το κτίριο Τσίλερ
2006. Υπογράφεται η σύμβαση για το έργο, κόστους 27 εκατ. ευρώ
2007. Ο προϋπολογισμός φτάνει τα 29,3 εκατ. ευρώ

ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ: Ανοίγει η… πρώτη πύλη

Μεγάλη πρεμιέρα σήμερα για το Εθνικό Θέατρο. Το ριζικά ανακαινισμένο κτίριο Τσίλερ επί της Αγίου Κωνσταντίνου ανοίγει τις πόρτες του. Αν και το σύνολο του έργου θα τελειώσει με καθυστέρηση στις αρχές του 2009, αφού ο αρχικός χρόνος παράδοσης ήταν ο περασμένος Μάρτιος.

Ανοίγει η... πρώτη πύλη

Η «Νέα Σκηνή-Νίκος Κούρκουλος» είναι έτοιμη για να υποδεχθεί απόψε το κοινό με το έργο του Μπερνάρ-Μαρί Κολτές, «Ρομπέρτο Τσούκο», σε σκηνοθεσία Εφης Θεοδώρου.

Πρεμι�ρα απόψε με το �ργο του Μπερνάρ-Μαρί Κολτ�ς, «Ρομπ�ρτο Τσούκο», σε σκηνοθεσία Εφης Θεοδώρου

Η Κεντρική Σκηνή αναμένεται να λειτουργήσει τον Φεβρουάριο του 2009 -η παράδοση του έργου γίνεται τμηματικά. Το τετράγωνο που ορίζεται από τις οδούς Μενάνδρου – Αγίου Κωνσταντίνου – Κουμουνδούρου και Σατωβριάνδου εδώ και δύο χρόνια, από το 2006, ήταν ένα τεράστιο εργοτάξιο, με διακόσιους ανθρώπους να δουλεύουν σε έντονους ρυθμούς, μηχανικούς, εργάτες, ζωγράφους, συντηρητές.

Το κτιριακό συγκρότημα του Εθνικού Θεάτρου κατέρρεε (600 τόνοι σίδερο χρησιμοποιήθηκαν σήμερα για την αποκατάστασή του), αλλά η αποφασιστικότητα και το πάθος του Νίκου Κούρκουλου υπερκέρασαν τα εμπόδια και την άρση μιας εκκρεμότητας που χρονολογούνταν σχεδόν από… 30ετίας.

Ηταν το 1998 όταν ο Νίκος Κούρκουλος έστειλε επιστολή στην τότε ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού για να επισημάνει ότι «το κτίριο καταρρέει». Οκτώ χρόνια μετά, τον Μάρτιο του 2006, υπογράφεται η σύμβαση «Αποκατάστασης και εξοπλισμού της κτιριακής υποδομής του Εθνικού Θεάτρου».

Σύμφωνα με τον νέο σχεδιασμό, η είσοδος του Εθνικού Θεάτρου θα είναι από την οδό Μενάνδρου και όχι από την Αγίου Κωνσταντίνου. Το υπόγειο γκαράζ παραμένει με την είσοδο από την οδό Κουμουνδούρου, ενώ η αυλή (προς την οδό Σατωβριάνδου) θα φτιαχτεί τελευταία: μέσα εκεί θα στηθεί ένα μικρό υπαίθριο θεατράκι.

Η Κεντρική Σκηνή, χωρητικότητας 640 θέσεων, θα αποκτήσει σκηνή διπλάσια σε βάθος και ύψος, ενώ η Νέα Σκηνή, των 260 θέσεων, ένα «μαύρο κουτί», έχει τη δυνατότητα να αλλάζει μορφή.

Τα καμαρίνια βρίσκονται στο καινούργιο κτίριο (μοιρασμένα σε τρεις ορόφους) και τα γραφεία του θεάτρου εκεί που ήταν τα (παλιά) καμαρίνια. Δημιουργούνται φουαγιέ, αποθηκευτικοί χώροι, πωλητήριο, βιβλιοθήκη.

Τέλος, ως προς τα οικονομικά, το κόστος του έργου θα ξεπεράσει κατά 10-12% τον αρχικό προϋπολογισμό και θα φθάσει τα τριάντα εκατομμύρια ευρώ (συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ).

6+1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

1891
Η ανέγερση της Κεντρικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου -τότε Βασιλικού- άρχισε το 1891 με βάση τα σχέδια του Ερνέστου Τσίλλερ.

1901
Το κτίριο του θεάτρου ολοκληρώθηκε το φθινόπωρο του 1901 και τα επίσημα εγκαίνια έγιναν στις 24 Νοεμβρίου του 1901. Πρωτολειτούργησε ως Βασιλικό Θέατρο.

1908
Το 1908 έκλεισε «επ’ αόριστον». Από το 1908 μέχρι το 1932 κλείνει, λόγω κακής διαχείρισης και οικονομικών προβλημάτων.

1922
Το 1922, όπως και πολλά άλλα δημόσια κτίρια, χρησιμοποιείται για την προσωρινή στέγαση προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής.

1930
Ιδρύθηκε με την επωνυμία Εθνικό Θέατρο το 1930 από τον υπουργό Παιδείας, Γεώργιο Παπανδρέου. Για πολλά χρόνια λειτούργησε ως ΝΠΔΔ.

1994
Με τον Νόμο 2273/1994 ιδρύθηκε το ΝΠΙΔ με την επωνυμία «Εθνικό Θέατρο», οργανισμός μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.

Ο σκοπός
Σκοπός του είναι η μέσω της θεατρικής τέχνης προαγωγή της πνευματικής καλλιέργειας του λαού και η διαφύλαξη της εθνικής πολιτιστικής ταυτότητας.

Αντιγόνη Καράλη, ΕΘΝΟΣ, 12/12/2008

Νίκος Κούρκουλος: «Κρατήστε στην ψυχή τα κουρελάκια του ονείρου»

ΓΙΩΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ
Άποψη των ολοκαίνουργιων καθισμάτων της Νέας Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου, η οποία εγκαινιάζεται απόψε

ΤΟ ΒΗΜΑ, Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2008

Είκοσι τρεις μήνες από τον θάνατο του Νίκου Κούρκουλου, το νέο σύγχρονο κτίριο του Εθνικού Θεάτρου που φέρει τιμητικά το όνομά του αποτελεί πλέον πραγματικότητα. Χάρη σε εκείνον αλλά χωρίς εκείνον… Με αφορμή την πρεμιέρα της Σκηνής «Νίκος Κούρκουλος» «Το Βήμα» δημοσιεύει ένα εξομολογητικό κείμενο του ιδίου το οποίο ο επί δεκατρία χρόνια διευθυντής του Εθνικού είχε καταθέσει με αφορμή τη μεγάλη έκθεση σκηνογραφίας και ενδυματολογίας στην Εθνική Πινακοθήκη και με τίτλο «Ένδυμα θεάτρου» το 2003.

Έγραφε τότε ο Νίκος Κούρκουλος:

«Τo ζήτημα της Ομορφιάς και της Ιστορίας με απασχολεί από τα χρόνια που, σπουδαστής ακόμη της δραματικής σχολής του Εθνικού, αναρωτιόμουν για τις μεγάλες αλήθειες του Θεάτρου και τη μαγεία του. Άκουγα τον Ροντήρη να διδάσκει κι έψαχνα με αγωνία μέσα στα λόγια του να βρω το κλειδί που ανοίγει την πόρτα της Αλήθειας στον Ηθοποιό-ερμηνευτή ενός ρόλου. Πώς η αλήθεια γίνεται μαγεία, πώς η ιστορία γίνεται θέατρο, πώς ο Βασιλιάς γίνεται τρελός, ο άρχοντας ζητιάνος, το θύμα θύτης, ο ερωτευμένος άπιστος… πώς ντύνονται όλα μέσα στο σκοτάδι και στο φως με λόγο και μουσική, με χρώματα, με υφάσματα και τέλος, πώς μετενσαρκώνεται ο ήρωας, πώς ο απλός ρόλος ζωντανεύει σε ένα πραγματικό πλάσμα στη σκηνή. Τον Ηθοποιό.

Με αυτά τα ερωτηματικά και τις αγωνίες πορεύτηκα χρόνια πάνω στη σκηνή, προσπαθώντας να αναστήσω ήρωες, ντυμένος κι εγώ, όπως όλοι οι συνάδελφοί μου ηθοποιοί, το κοστούμι του ρόλου και πασχίζοντας να δώσω ζωή στα πλάσματα του ονείρου και της αλήθειας που μόνο το Θέατρο ως Τέχνη μπορεί να συλλάβει. Όλα αυτά τα χρόνια σαν διευθυντής του Εθνικού θεάτρου έζησα την αγωνία για το παρόν και το μέλλον του σε ατελείωτες ώρες με τους συνεργάτες, όλους τους συνεργάτες μου. Υπήρξαν όμως και ώρες ανάτασης και περηφάνιας, στιγμές συγκίνησης και θαυμασμού, αυτό που εγώ ονομάζω ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΨΥΧΗΣ και ήταν οι ώρες που περνούσα στο βεστιάριο αγγίζοντας τα ρούχα, τις μάσκες, τα καπέλα, τα κοστούμια και τα στολίδια των εκατοντάδων ρόλων που φόρεσαν και τίμησαν δεκάδες άξιοι ηθοποιοί που δημιούργησαν δεκάδες άξιοι ενδυματολόγοι στα 70 χρόνια της ιστορίας του Εθνικού Θεάτρου που δεν είναι παρά τα 70 πιο σημαντικά χρόνια της ιστορίας της νεότερης Ελλάδος. Ομορφιά και ιστορία, πάθος και ψυχική ανάταση κάθε φορά που κατέβαινα με τη Ρένα Γεωργιάδου στο υπόγειο του Εθνικού. Βγαίναμε και οι δύο με δακρυσμένα μάτια.

Εδώ μας ακολουθούσε η αύρα του Φωκά, η μουσική φωνή της Παξινού, ο αέρας από την Ηλέκτρα της Παπαδάκη, η δύναμη της κίνησης ενός Μινωτή, η Μήδεια της Μελίνας και δεν έχει τέλος ο κατάλογος.

Στα ξέφτια μιας φούστας, στα κρόσσια ενός μανδύα, στα φτερά της Αηδόνας από τους Όρνιθες, στα μεταξωτά μιας Ελισάβετ, εγώ άκουγα τη φωνή της Παξινού, τον θρήνο του Κατράκη, τον μονόλογο της Αντιγόνης. Ένας άνθρωπος, ένας ρόλος, ένας ήρωας, ένας ηθοποιός, ένα κοστούμι, ένας σκηνογράφος, μια παράσταση, ένα έργο, μια μεγάλη στιγμή της ιστορίας του Θεάτρου, του Εθνικού Θεάτρου και του τόπου μας, όλα στις ραφές ενός ενδύματος, ενός κοστουμιού, μιας φορεσιάς θεατρικής. Σκιές ονείρων που με ζάλιζαν με την ομορφιά και το πάθος τους. Ύλη φτιαγμένη από όνειρα που χρόνια προσπαθούσα να πετύχω την έκθεσή τους, το ζωντάνεμά τους, την παρουσίασή τους στο μεγάλο κοινό. Σε όλους εσάς που κάποτε τους χειροκροτήσατε, σε όλους εσάς στους οποίους εκείνοι κάποτε υποκλίθηκαν. Αυλαία. Δεν υπάρχει αυλαία σ΄ αυτή την έκθεση. Όλα είναι ανοιχτά στον Χρόνο, στην Ιστορία και στην Ευαισθησία όλων μας. Πολλαπλές αναγνώσεις της δουλειάς τόσων και τόσων ανθρώπων, δημιουργών, όλα σε ένα περιτύλιγμα, το θεατρικό κοστούμι…

Με συγκίνηση καρδιάς ετοιμάσαμε και σας παρουσιάζουμε τη μεγάλη αυτή έκθεση που χάρη στην Πολιτιστική Ολυμπιάδα έγινε πραγματικότητα. Ένα όνειρο πολλών χρόνων για να ξαναζωντανέψει το Όνειρο… Ησυχάστε, σωπάστε και ακούστε την κραυγή της Ηλέκτρας, τον πόνο του Ληρ, την αγωνία του Ριχάρδου, αφουγκραστείτε τον έρωτα του Δον Κιχώτη. Αυτά τα πλούσια ράκη είναι η Ιστορία του Θεάτρου μας. Όπως κι εγώ, κρατήστε σας παρακαλώ στη μνήμη και την ψυχή σας αυτά τα κουρελάκια του Ονείρου και θυμηθείτε την τελευταία φράση στο μπεκετικό Τέλος του Παιχνιδιού: Κουρελάκι, εσένα σε κρατώ…».

  • Το κείμενο του Νίκου Κούρκουλου για τα εγκαίνια της έκθεσης «ΕΝΔΥΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ» στην Εθνική Πινακοθήκη (2003), από το αρχείο της δημοσιογράφου Ελένης Σπανοπούλου, στενής συνεργάτιδός του στο Εθνικό Θέατρο και φίλης.