Category Archives: Καλβίνο Ίταλο

Διχοτομημένη παράσταση

Λένα Γιάκα, Αγγελίνα Παρασκευαΐδη και Παναγιώτης Νάτσης στον «Διχοτομημένο υποκόμη» του Ι. Καλβίνο

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΝΤΑΒΑΡΙΝΟΥ

Η νουβέλα του Ίταλο Καλβίνο Ο διχοτομημένος υποκόμης, αποτέλεσε τη βάση για τη δημιουργία μιας μουσικοθεατρικής παράστασης σε σκηνοθεσία του Κώστα Γάκη, η οποία παρουσιάζεται εδώ και λίγο καιρό (για δεύτερη χρονιά), στο Κέντρο Λόγου και Τέχνης 104. Τα συστατικά της παράστασης περιορίζονται στα απολύτως απαραίτητα: ηθοποιοί, καρέκλες και ελάχιστα σκηνικά αντικείμενα. Η οικονομία των μέσων έρχεται σε αντίθεση με την πληθωρικότητα των ηθοποιών, που ρίχνονται με περίσσιο αυθορμητισμό σε έναν εξαντλητικό αγώνα υποκριτικής, επιχειρώντας να αφηγηθούν την παράξενη ιστορία του άτυχου υποκόμη, ο οποίος χάνει στον πόλεμο το μισό κομμάτι του εαυτού του. Ο υποκόμης επιστρέφει στην πατρίδα του μισός και προσπαθεί να διαχειριστεί την προοπτική μιας ζωής ολόκληρης κατά το ήμισυ. Η θεατρική διασκευή που υπογράφουν οι συντελεστές της παράστασης τοποθετεί στο επίκεντρο την αλληγορία της διχοτόμησης, θέτοντας ερωτήματα σχετικά με τον φαινομενικά ακέραιο εαυτό μας. Γύρω από τον υποκόμη ζει ένα παράλληλο σύμπαν από ανθρώπους, ζώα και αντικείμενα, που συνιστούν ένα εύπλαστο δραματουργικό υλικό για τη δημιουργία ρόλων. Και, ω του θαύματος, όλα ζωντανεύουν μπροστά στα πόδια (η σκηνή βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από τους θεατές) και στα μάτια μας. Όλα συμβαίνουν στον υπερθετικό βαθμό, με εμφατικές επιταχύνσεις και επιβραδύνσεις: τα τραγούδια, οι μουσικές εναλλαγές, οι μεταμορφώσεις, η επικοινωνία με το κοινό (το περιβόητο interactive). Ένας σαρωτικός τυφώνας παρασέρνει στο πέρασμά του διαφορετικά είδη θεαμάτων, που κυμαίνονται από το μιούζικαλ και το βωντβίλ μέχρι την κλοουνερί και διαφορετικά θεατρικά είδη, όπως το παραμυθόδραμα και η φάρσα. Ένας τυφώνας που μαγεύει και μαγεύεται, σαρκάζει και σαρκάζεται.

Το ναι μεν, αλλά της όλης υπόθεσης σχετίζεται με την υπονόμευση της παράστασης εκ των έσω. Αν η «διχοτομημένη σκηνοθεσία», όπως την αποκαλεί χαρακτηριστικά ο σκηνοθέτης στο σημείωμα του προγράμματος, χαρίζει μπρίο και αδιαμφισβήτητη ζωντάνια, η διχοτομημένη αφήγηση, που διακρίνεται στην κύρια πλοκή (ιστορία του υποκόμη) και στην υποπλοκή, η οποία αποτελείται από όλα όσα ξεστρατίζουν από τον βασικό καμβά και γίνονται αυτόνομα «νούμερα» χάρη στην επιδεξιότητα των ηθοποιών, δημιουργεί σύγχυση. Υπάρχει ένα υπερβολικό φόρτωμα στη δευτερεύουσα δράση, ιδιαίτερα προς το τέλος της παράστασης (π.χ. η δεύτερη εμφάνιση των μήλων ή η τραβηγμένη σε έκταση σκηνή στο σπίτι της γριάς τροφού), που γιγαντώνει την αφήγηση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να τίθεται σε δοκιμασία η διανοητική ετοιμότητα του θεατή, που μοιάζει να χάνει το δάσος (αφηγηματικό νήμα) και να εστιάζει κατά βούληση σε μεμονωμένα σημεία. Η σκηνή με τους λεπρούς δυστυχώς χάνεται, επειδή είναι δύσκολο για τους θεατές να την παρακολουθήσουν από τις θέσεις τους, ενώ οι διάσπαρτες και όχι πάντα ευρηματικές ατάκες ενίοτε εκλαμβάνονται ως τσιτάτα που έχουν στόχο την εκβιαστική συμμετοχή του θεατή.

Απολογισμός; Το διάχυτο αίσθημα ευφορίας και η ατμόσφαιρα οικειότητας και παρεΐστικης συνενοχής μεταξύ των ηθοποιών και του κοινού συγκαταλέγονται στα επιτεύγματα της παράστασης. Και ακόμη, ένα χαμόγελο επιβράβευσης για την ακατάβλητη ζωτικότητα των ερμηνευτών, αλλά και του ίδιου του σκηνοθέτη, ο οποίος βρίσκεται συνεχώς επί σκηνής με την κιθάρα του, επωμιζόμενος τον ρόλο του μουσικού, αλλά και του «κομπέρ», που αναλαμβάνει τη γενικότερη εποπτεία των τεκταινόμενων.

  • Ο ΔΙΧΟΤΟΜΗΜΕΝΟΣ ΥΠΟΚΟΜΗΣ του Ίταλο Καλβίνο. Σκηνοθεσία: Κώστας Γάκης. Σκηνικά: Νατάσα Παπαστεργίου. Κοστούμια: Παναγιώτα Κοκκορού. Μουσική – τραγούδια: Κώστας Γάκης. Ερμηνεύουν: Λένα Γιάκα, Παναγιώτης Νάτσης, Αγγελίνα Παρασκευαΐδη.
  • Η ΑΥΓΗ: 16/10/2009

<!–

Διχοτομημένη παράσταση

–>

Θεατροποιημένος Καλβίνο σε σκηνοθεσία Κώστα Γάκη

Στο «104» (Θεμιστοκλέους 104) από τις 28/9 θα επαναληφθεί η μουσικοθεατρική παράσταση «Ο διχοτομημένος υποκόμης», εμπνευσμένη από το ομότιτλο μυθιστόρημα του Ιταλο Καλβίνο, σε σκηνοθεσία Κώστα Γάκη. Τρεις ηθοποιοί αναπαριστούν και υπονομεύουν την ιστορία ενός άρχοντα στο μεσαίωνα, τον οποίο, σε μια μάχη, έκοψε στα δυο η μπάλα ενός κανονιού.

Ο σπουδαίος Ιταλός συγγραφέας για το μυθιστόρημα αυτό έλεγε: «(…) ήθελα να γράψω μια διασκεδαστική ιστορία για να διασκεδάσω τον εαυτό μου και, αν ήταν δυνατόν, να διασκεδάσουν και οι άλλοι (…) Σκέφτηκα πως το θέμα του ανθρώπου που είναι κομμένος στα δύο, του διχοτομημένου ανθρώπου, ήταν θέμα με νόημα σύγχρονο: Ολοι κατά κάποιον τρόπο νιώθουμε ατελείς, όλοι πραγματοποιούμε ένα μέρος του εαυτού μας, αφήνοντας στην άκρη το άλλο(…) Προσπάθησα να συνθέσω μια ιστορία που να έχει ένα ρυθμό που θα ταίριαζε σε μια περιπετειώδη αφήγηση και ταυτόχρονα, σχεδόν, σ’ ένα μπαλέτο».