Category Archives: Ιψεν

Το μήνυμα του Ιψεν, ο χαρακτήρας του ήρωα και ο κ. Οστερμάγιερ

  • Μια διαφορετική άποψη για την παράσταση «Ενας εχθρός του λαού» από τη βερολινέζικη Σαουμπίνε, στην Πειραιώς 260
  • Του Στεφανου Ληναιου*Η Καθημερινή, 4/8/2013

Λυπάμαι ειλικρινά που πικράθηκα τόσο πολύ την Πέμπτη, 4/6/13 το βράδυ, βλέποντας, στην Πειραιώς 260, τον «Εχθρό του λαού» του κ.Οστερμάγιερ, δυστυχώς και όχι του Ιψεν. Και στο πλαίσιο μάλιστα του παντοδύναμου Ελληνικού Φεστιβάλ. Χάνοντας την ψυχραιμία μου, για πρώτη φορά στη ζωή μου, ώστε να εκδηλώσω φωναχτά κι εγώ, την αποδοκιμασία μου, μαζί με πολλούς άλλους θεατές. Που αντέδρασαν έντονα και στις δύο άλλες παραστάσεις, όπως πληροφορήθηκα. Κάποιος μάλιστα τους αποκάλεσε δολοφόνους του Ιψεν. Φοβάμαι ότι είχε δίκιο… Θα προσπαθήσω, όσο μπορώ πιο ψύχραιμα, να μεταφέρω τις παρατηρήσεις μου.

Με το δικαίωμα όχι μόνο των 55 χρόνων μου στο θέατρο αλλά, το κυριότερο, με τη μελέτη, την απόδοση και τη σκηνοθεσία του έργου του Ιψεν «Ενας Εχθρός του Λαού». Και την παρουσίασή του όλο τον χειμώνα στο Θέατρο Αλφα, με την Ελλη Φωτίου και όλους τους συνεργάτες μας με μια συγκινητική, πρέπει να το πω, υποδοχή από το κοινό. Ερμηνεύοντας και τον κεντρικό ρόλο του γιατρού Θωμά Στόκμαν.

Συμφωνούμε και πλειοδοτούμε στην απόλυτη ελευθερία των θεατρανθρώπων να ερμηνεύσουν όπως θέλουν ένα κλασικό έργο. Αυτό κάναμε κι εμείς, 42 χρόνια πριν, τον Οκτώβρη του 1971, παρουσιάζοντας έναν πειραματικό Οιδίποδα όχι όμως του Σοφοκλή αλλά ένα έργο βασισμένο στον μύθο του Σοφοκλή. Και με ένα στόχο: να χτυπήσουμε, έμμεσα, τη δικτατορία της εποχής. Και ρωτάμε: Ο κ.Οστερμάγιερ γιατί δεν έκανε το ίδιο αφού ήθελε να περάσει, λίαν πειραματικά, τις δικές του θέσεις εναντίον του καπιταλισμού που δεν έχουν καμιά σχέση με τις θέσεις του Ιψεν;

Το μήνυμα του Ιψεν είναι ξεκάθαρο, έχοντας δίπλα του τη γυναίκα του και την κόρη του που τον στήριξαν μέχρι τέλους: «Οι πιο δυνατοί άνθρωποι στον κόσμο δεν είναι αυτοί που κατέχουν την εξουσία. Είναι αυτοί οι λίγοι που, έστω και μόνοι, μένουν όρθιοι, πιστοί στις ιδέες τους, δίνοντας ακόμη και τη ζωή τους. Και πάνω σ’αυτούς, αιώνες τώρα, ακουμπάνε όλοι οι πεσμένοι και ορθώνουν το ανάστημά τους».

Στην παράσταση του κ. Οστερμάγιερ ακούσαμε ένα ημίωρο, αντικαπιταλιστικό, μονόλογο του ήρωα που μάλλον έμοιαζε με αποσπάσματα από παμπάλαια, αναρχοαυτόνομα, τσιτάτα του Προυντόν, του Μπουχάριν και των νεότερων διαδόχων τους, κατά οποιασδήποτε πλειοψηφίας, εναντίον του θεσμού της οικογένειας και υπέρ της άναρχης κοινωνικής έκρηξης. Και για να το φέρει στις μέρες μας και να το «εμπεδώσει» στους θεατές, κατήργησε τον ρόλο της κόρης και πρόσθεσε μια αδιανόητη σκηνή, με τη γυναίκα του ήρωα να κάνει έρωτα με τον δημοσιογράφο σε τοίχο της σκηνής! Ανάγκασε τους ηθοποιούς να ουρλιάζουν συνέχεια και χωρίς κανένα λόγο, έβαλε μουσικές που κούφαναν τ’αυτιά μας και με έναν κραυγαλέο νατουραλισμό, βρώμισε όχι μόνο τη σκηνή αλλά και τα πρόσωπα και τα σώματα των ηθοποιών.

Κι όταν οι ίδιοι οι ηθοποιοί, ζήτησαν από τους θεατές τη γνώμη τους, δεν επέτρεψαν σ’ αυτούς που είχαν αντίθετες απόψεις να μιλήσουν. Με αποτέλεσμα και στις τρεις παραστάσεις να έχουμε δυσάρεστα γεγονότα που θύμιζαν γήπεδα ή μικροκομματικές συνελεύσεις και όχι θέατρο.

Και ακολουθεί η απαράδεκτη διαστροφή του χαρακτήρα του ήρωα. Σβήνει το πιστεύω του, δηλαδή το ουσιαστικό μήνυμα του Ιψεν και τον βάζει να λέει ότι «..ναι, μπορεί και να έκανα λάθος…». Και τελειώνει η παράσταση με τον ήρωα και τη γυναίκα του να πίνουν μπίρες αγκαλιασμένοι. Λέγοντας τη λέξη «Αμήν…»! Είναι σαν να βάζεις τον Γαλιλαίο να φεύγει από το δικαστήριο μουρμουρίζοντας: «Μπορεί και να μην κινείται»!

Συνολικά μετέφερε το έργο στην περιθωριακή, ψυχασθενή, παρακμιακή εποχή μας και δίδαξε ή ανάγκασε, δυστυχώς, ιδιαίτερα τον ήρωα, να παίζει τόσο υστερικά, τόσο άναρχα, τόσο κωμικά πολλές φορές ώστε όλα τα λόγια του έχαναν πλέον οποιαδήποτε αξία τους. Και οι περισσότεροι θεατές έφευγαν, πολλές φορές και στη μέση του έργου, χωρίς να καταλάβουν τίποτε. Με την εντύπωση ότι τόση ώρα άκουγαν ασυναρτησίες κάποιου παράφρονα.

Ευτυχώς ότι δυο τρεις εφημερίδες και το Διαδίκτυο επέκριναν αυτή την αθλιότητα εις βάρος του Ιψεν. Ολες οι υπόλοιπες και όλα τα κανάλια δεν είπαν λέξη. Ισως γιατί, τα τελευταία χρόνια, οι δημόσιες σχέσεις του Φεστιβάλ Αθηνών, είναι παντοδύναμες.

Εμείς θα επαναλάβουμε τον Οκτώβρη αυτό το κλασικό και αφάνταστα επίκαιρο έργο στο θέατρο Αλφα. Με τη δική μας ελεύθερη και σύγχρονη απόδοση χωρίς να προδώσουμε ούτε τον Ιψεν ούτε και τα πολυσήμαντα, ανθρώπινα και αιώνια μηνύματά του. Σας προσκαλούμε να το δείτε. Κι εσείς που ευχαριστηθήκατε από την παράσταση του κ. Οστερμάγιερ και εσείς που απογοητευτήκατε… Κι έπειτα να το συζητήσουμε. Με απόλυτη ελευθερία.

* Ο κ. Στέφανος Ληναίος είναι σκηνοθέτης – ηθοποιός.

Advertisements

Μυστήριο με τον Ιψεν

ΡΟΥΛΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΣΤΟ «ΑΠΟ ΜΗΧΑΝΗΣ ΘΕΑΤΡΟ»:
Η σκηνοθέτις και ηθοποιός μιλάει για το «Ξύπνημα των νεκρών», το κύκνειο άσμα του μεγάλου συγγραφέα, που παρουσιάζεται σε πανελλήνια πρώτη

Ο Ακις Βλουτής και η Ρούλα Πατεράκη πρωταγωνιστούν στο «Ξύπνημα των νεκρών», ίσως το σημαντικότερο έργο του Ιψεν

Ο Ακις Βλουτής και η Ρούλα Πατεράκη πρωταγωνιστούν στο «Ξύπνημα των νεκρών», ίσως το σημαντικότερο έργο του Ιψεν

Ο Αρνολντ Ρούμπεκ, διάσημος γλύπτης και μέλος της Ακαδημίας Τεχνών της Νορβηγίας, έχει βρεθεί σε ένα παραθαλάσσιο σπα μαζί με τη σύζυγό του Μάγια. Η σχέση τους περνάει κρίση.

Η Μάγια παρασύρεται από έναν βάναυσο κυνηγό, τον Ούλφχαϊμ, σε ένα ανοδικό ταξίδι γεμάτο πάθος προς την κορυφή ενός γειτονικού βουνού. Ο Ρούμπεκ από την άλλη αναγκάζεται να αποτινάξει την ψυχρότητα και τον κυνισμό του όταν συναντάει μια όμορφη γυναίκα από το παρελθόν του, την Ειρήνη. Ξυπνώντας μέσα του μνήμες ενός άλλου εαυτού, πόθους, και αναγκάζοντάς τον να έρθει αντιμέτωπος με τη δημιουργική του δύναμη, η Ειρήνη τον οδηγεί στη βουνοκορφή. Συνέχεια

«Ι kiria apo ti thalassa» κατέκτησε το Οσλο

  • ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΙΨΕΝ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΑΣ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΑΞΙΔΕΨΕ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΟΥ
  • Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΡΚΑ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 8 Σεπτεμβρίου 2010
  • «Πρώτη φορά άκουσα Ιψεν στα ισπανικά. Ωραία δεν ήταν;» Η παρέα του Νορβηγού συμφώνησε ενθουσιασμένη.

Ο Νορβηγός σκηνοθέτης Εϊρικ Στούμπε ανάμεσα στον ελληνικό θίασο των (από αριστερά) Λουκίας Μιχαλοπούλου, Αλκηστης Πουλοπούλου, Ν. Χατζόπουλου, Β. Ανδρέου, Μαρίας Ναυπλιώτου και Α. Λεμπεσόπουλου

Ο Νορβηγός σκηνοθέτης Εϊρικ Στούμπε ανάμεσα στον ελληνικό θίασο των (από αριστερά) Λουκίας Μιχαλοπούλου, Αλκηστης Πουλοπούλου, Ν. Χατζόπουλου, Β. Ανδρέου, Μαρίας Ναυπλιώτου και Α. Λεμπεσόπουλου

Παρασκευή απόγευμα, στο Εθνικό Θέατρο της Νορβηγίας στο Οσλο, περισσότερα από 100 άτομα βρέθηκαν στη μικρή σκηνή, στα παρασκήνια ουσιαστικά του θεάτρου, για να δουν μια εκδοχή της «Εντα Γκάμπλερ», όπως την απέδωσε αλλά και τη σκηνοθέτησε ο Αργεντίνος Ντάνιελ Βερονέζε.

Και ήταν τόσο ταιριαστός ο χώρος, αφού η Εντα Γκάμπλερ του 55χρονου δημιουργού φιλοξενείται με τον άντρα της σε ένα θέατρο που δεν λειτουργεί πια. Είναι το «σπίτι» του Μπρακ, παλαίμαχου ηθοποιού και όχι δικαστή, όπως τον θέλει ο Ιψεν, που νοσταλγεί τις ένδοξες παλιές εποχές των γεμάτων θεάτρων.

«Ολες οι κυβερνήσεις με επιρροή αποκηρύσσουν την ιδέα του άμεσου θεάτρου» είναι ο τίτλος που επέλεξε ο Βερονέζε για να συστήσει την ωριαία παράσταση. Και όντως. Οι ήρωές του ήταν τόσο καθημερινοί και τόσο ρεαλιστικοί, που έμοιαζαν βγαλμένοι από καλή τηλεοπτική σειρά.

Ηταν μία από τις 10 παραστάσεις του φετινού, 20ού Φεστιβάλ Ιψεν, που διοργανώνει κάθε δύο χρόνια το Εθνικό Θέατρο της χώρας. Εκτός από τα ισπανικά, ακούστηκαν κι άλλες ξένες γλώσσες: ελληνικά, γερμανικά, κινεζικά, ινδικά.

Το δικό μας Εθνικό Θέατρο παρουσίασε, σε μία και μοναδική βραδιά, την «Κυρία από τη θάλασσα» σκηνοθετημένη από το διάσημο Νορβηγό σκηνοθέτη Εϊρικ Στούμπε, που με επιτυχία «ανέβηκε» πέρυσι το χειμώνα στο Τσίλερ. Ο Τόμας Οστερμάιερ με τη γερμανική Σάουμπινε έφερε τον «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» με την Ανγκελα Βίνκελ και τον Γιόζεφ Μπίρμπιχλερ στη σκηνή, που είδαμε και μείς στην «Πειραιώς 260», ενώ οι Κινέζοι τον «Αρχιμάστορα Σόλνες».

«Ι kiria apo ti thalassa», όπως αναγραφόταν παντού η ελληνική παράσταση, θριάμβευσε. Δεν είναι φιλοφρόνηση. Η κεντρική σκηνή του επιβλητικού νορβηγικού θεάτρου, χτισμένου το 1899, γέμισε ασφυκτικά το απόγευμα του περασμένου Σαββάτου. Η μινιμαλιστικής αισθητικής παράσταση λειτούργησε άψογα στο ξένο κοινό. Οι έξοχες ερμηνείες τού καλά συντονισμένου θιάσου άγγιξαν την πλατεία και τον εξώστη, χωρίς η γλώσσα ν’ αποτελεί ανάχωμα. Υπήρχαν υπότιτλοι στα αγγλικά, ωστόσο είμαστε βέβαιοι ότι οι περισσότεροι που βρέθηκαν εκεί ήξεραν πολύ καλά το έργο του διάσημου συγγραφέα τους.

Ο Εϊρικ Στούμπε, μέχρι πριν από 1,5 χρόνο διευθυντής του Νορβηγικού Εθνικού Θεάτρου, επέλεξε να μην ανεβεί ούτε κι όταν όρθιοι οι θεατές επευφημούσαν τους ηθοποιούς (Μαρία Ναυπλιώτου, Αρης Λεμπεσόπουλος, Νίκος Χατζόπουλος, Βασίλης Ανδρέου, Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Αλκηστις Πουλοπούλου, Λουκία Μιχαλοπούλου).

Ακολούθησε στο φουαγέ μια μικρή γιορτή προς τιμήν των Ελλήνων. Οι ηθοποιοί δέχονταν ο ένας μετά τον άλλο τα κομπλιμέντα και τα συγχαρητήρια των θεατών. Η καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου, αλλά και του Φεστιβάλ Ιψεν, Χάνε Τόμτα, που επέλεξε την παράσταση (ήρθε η ίδια στην Αθήνα και την είδε) μαζί με την παραγωγό του θέατρου Μαργκρέτ Ααμπι, με τα άψογα ελληνικά της (τα έμαθε από την Ελληνίδα πεθερά της), απένειμε στους ηθοποιούς μας από μία… σοκολάτα! Παλιότερα έδιναν ανθοδέσμες, που κατέληγαν στους κάδους έξω από το θέατρο. Τουλάχιστον, οι σοκολάτες «θα πάνε σίγουρα στο στομάχι σας», ευχήθηκαν. *

  • «Δεν έχουμε το κοπιράιτ του Ιψεν»

Δύο σπουδαστές της Σχολής Δράματος του Οσλο κατήγγειλαν στην αστεία παράστασή τους τη χρήση της αγγλικής γλώσσας στους υπότιτλους αλλά και τις μεταμοντέρνες σκηνοθετικές προσεγγίσεις.

    Η Νόρα στο «Κουκλόσπιτο», του Γάλλου Λοράν Σετουάν

    Η Νόρα στο «Κουκλόσπιτο», του Γάλλου Λοράν Σετουάν

    Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, Γιάννης Χουβαρδάς, την απόλαυσε. Επέστρεφε άλλωστε σε ένα θέατρο και σε μια πόλη που γνωρίζει καλά. Το 2005 ήταν ο σκηνοθέτης που παρουσίαζε στο ίδιο θέατρο την παράσταση «Τόσο όμορφα» του Νορβηγού συγγραφέα Γιον Φόσε, που παιζόταν εκείνη τη χρονιά στο «Αμόρε».

    Μεθαύριο Παρασκευή, ο Φόσε, ο σημαντικότερος ίσως σύγχρονος συγγραφέας της Νορβηγίας, θα παραλάβει από την πρόεδρο της κριτικής επιτροπής του Φεστιβάλ, Λιβ Ούλμαν, το Διεθνές Βραβείο Ιψεν.

    Το Διεθνές Φεστιβάλ Ιψεν αποτελεί για τη θεατρική κοινότητα του Οσλο μια πολύ σοβαρή υπόθεση. Ολοι παραδέχονται ότι από το 1990 που ξεκίνησε ταρακούνησε συθέμελα το νορβηγικό θέατρο. Τίποτε ξανά δεν ήταν το ίδιο. Ούτε οι ερμηνείες των ηθοποιών ούτε οι σκηνοθεσίες ούτε οι συγγραφείς. Το Φεστιβάλ κατάφερε να άρει από την απομόνωση το θέατρο και να εξαγάγει σύγχρονους δημιουργούς, σκηνοθέτες και θεατρικούς συγγραφείς. Ξαφνικά η Ευρώπη έστρεψε τα βλέμματά της στο Οσλο. Και το Οσλο με τόλμη παραδεχόταν ότι «μπορεί ο Ιψεν να γεννήθηκε στη χώρα, αλλά μάλλον οι ξένοι τον ερμηνεύουν καλύτερα από μας».

    Ο σκηνοθέτης Stein Winge, που ξεκίνησε και το Φεστιβάλ, φώναζε το 1990 ότι «δεν είμαστε οι καλύτεροι όσον αφορά τον Ιψεν». Σκεφτείτε τι θα γινόταν αν κάποιος Ελληνας παραδεχόταν ότι οι ξένοι είναι καλύτεροι στο αρχαίο δράμα…

    Το απολογιστικό κείμενο του καθηγητή Ιστορίας του Θεάτρου στη Δραματική Σχολή του Οσλο, Keld Hyldig, που δημοσιεύεται στον κατάλογο του φετινού 20ού Φεστιβάλ, εξέπληξε ακόμη και τους ανθρώπους του Εθνικού Θεάτρου. «Εβγαλε κάθε κόκκο σκόνης από τον Ιψεν», «απέδειξε πόσο σημαντική είναι η διεθνής απήχηση του συγγραφέα», «έσπασε τις συμβάσεις και τις αγκυλώσεις του παρελθόντος, χρησιμοποίησε την εργογραφία του Ιψεν για να αναπτύξει ένα νέο εθνικό θέατρο».

    «Ναι, ήταν μια μικρή επανάσταση που ξεπέρασε κάθε προσδοκία», παραδέχεται η εδώ και 1,5 χρόνο καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου, ως εκ τούτου και του Φεστιβάλ Ιψεν, η σκηνοθέτις Χάνε Τόμτα. Ηταν το πρώτο Φεστιβάλ που διοργάνωσε η ίδια και ήδη την απασχολεί το επόμενο, του 2012. Θεωρεί ότι έφτασε η ώρα να αλλάξει η φυσιογνωμία του. «Είκοσι φεστιβάλ ήταν αρκετά. Πόσες «Νόρες» να δει το κοινό; Πρέπει σιγά σιγά να στραφούμε στην ανάθεση νέων σύγχρονων έργων ή και να αγκαλιάσουμε άλλες τέχνες, όπως το χοροθέατρο. Ετσι νομίζω ότι το Φεστιβάλ θα έχει σίγουρο μέλλον και θα αφορά το κοινό…».

    Ακόμη πάντως και στο Οσλο των υψηλότατων μισθών (4.000 ευρώ προ φόρων είναι ο πρώτος μισθός ενός νέου ηθοποιού του Εθνικού), η Χάνε Τόμτα παραπονιέται για τη μικρή επιχορήγηση που λαμβάνει από την πολιτεία. Το Φεστιβάλ των τριών εβδομάδων έχει προϋπολογισμό περίπου 500.000 ευρώ. Λαμβάνει μόνο το 1/3 από το κράτος και τα υπόλοιπα από ιδιώτες (τη μεγαλύτερη τράπεζα της Νορβηγίας και εταιρεία κινητής τηλεφωνίας). «Είναι ντροπή να μας δίνουν τόσο λίγα με τόσο πολλά που έχουμε κάνει… Ελπίζω την επόμενη φορά να το έχουν πια αντιληφθεί…».

    «Το Εθνικό θέατρο παρουσιάζει ίσως το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στη Νορβηγία γιατί βάζει τα στάνταρντ», παραδέχεται και η Τερέζε Μπιόρνεμπου, μία από τις πιο έγκυρες κριτικούς θεάτρου στη χώρα. Διευθύνει το μοναδικό θεατρικό έντυπο της χώρας, το «Norsk Shakespeare teater». «Η θεατρική σκηνή της Νορβηγίας άλλαξε πολύ τα τελευταία 10 χρόνια. Αναμφίβολα προς το καλύτερο. Γι’ αυτό και υπάρχει μια έντονη δημιουργικότητα στις off off theater σκηνές και ομάδες νέων ανθρώπων, τις οποίες παρακολουθώ με μεγάλο ενδιαφέρον».

    Σε σχέση με τα εικαστικά, την αρχιτεκτονική και τη λογοτεχνία, το νορβηγικό θέατρο είναι «αρκετά μικρότερο», τονίζει. Οι σκηνές δεν ξεπερνούν τις 20 στο Οσλο. «Γι’ αυτό και είναι επιτακτική η ανάγκη για νέα κείμενα…» καταλήγει.

    Πάντως, η σεζόν στο Εθνικό Θέατρο ξεκινάει την ερχόμενη Τρίτη με την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη, διασκευασμένη από τον Γιον Φόσε. Στις τέσσερις σκηνές του θεάτρου «ανεβαίνουν» κάθε χρόνο 20 διαφορετικές παραστάσεις… Γιατί αν το Φεστιβάλ παίρνει μισό εκατομμύριο ευρώ, το Εθνικό επιχορηγείται με 22 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Το δικό μας αρκείται στα 8 εκατ., για να κάνουμε μια πικρή σύγκριση…

    Εξάγουμε Ιψεν στην πατρίδα του

    • «Παράθυρο» στον έξω κόσμο άνοιξε για την ιψενική «Κυρία από τη θάλασσα» του Εθνικού Θεάτρου μας. Η εξαιρετική παράσταση του Νορβηγού σκηνοθέτη Εϊρικ Στούμπε, που απολαύσαμε στην πρώτη κρατική σκηνή την περασμένη σεζόν, με τη Μαρία Ναυπλιώτου στον ομώνυμο ρόλο, ταξιδεύει στο Οσλο στις 4 Σεπτεμβρίου προσκεκλημένη του Διεθνούς Φεστιβάλ Ιψεν, το οποίο διοργανώνεται από το Εθνικό Θέατρο της Νορβηγίας.

    Ο Βάνγκελ-Αρης Λεμπεσόπουλος και η Ελίντα-Μαρία Ναυπλιώτου στην «Κυρία από τη θάλασσα»

    Ο Βάνγκελ-Αρης Λεμπεσόπουλος και η Ελίντα-Μαρία Ναυπλιώτου στην «Κυρία από τη θάλασσα»

    Και θα συνυπάρξει δικαίως με πολλές διεθνείς επιτυχίες ιψενικών έργων ή παραστάσεις με αφορμή τον Ιψεν, από τη Γερμανία (όπως ο «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» του Οστερμάγερ), την Αργεντινή, τη Σουηδία, τη Νορβηγία, την Κίνα, την Ινδία κ.ά.

    Το 29χρονο Φεστιβάλ Ιψεν (26 Αυγούστου – 11 Σεπτεμβρίου), το εγκυρότερο διεθνώς για τον Νορβηγό δραματουργό, μέσα από μια διαλεκτική της σκηνικής πράξης θα επιδιώξει έναν επί της ουσίας διάλογο για τη σύγχρονη παραστασιολογία του σπουδαίου Νορβηγού. Η διοργάνωση ξεκινάει σήμερα με τη «Μηχανή Ιψεν», μία πρωτότυπη συρραφή έργων του Ιψεν, που συνέγραψε και σκηνοθετεί ο Σεμπάστιαν Χάρτμαν και στην οποία οι ιψενικοί ήρωες διαφορετικών έργων συναντώνται σε ένα νέο άχρονο παρόν. Κεντρικός και συνεκτικός χαρακτήρας είναι ο Οσβαλντ των «Βρικολάκων».

    Τη «σκυτάλη» θα πάρει το «Κουκλόσπιτο» του Ιψεν, σε σκηνοθεσία του Γάλλου Λοράν Σετουάν, ο οποίος συστήθηκε στο ελληνικό κοινό τον περασμένο χειμώνα στο Εθνικό Θέατρο, με το «Λεόντιος και Λένα» του Μπίχνερ. «Εντα Γκάμπλερ» σκηνοθετεί ο Νορβηγός Πέερ Περέζ Εϊαν, ενώ ο συμπατριώτης του, χορογράφος Ινγκουν Μπγενσγκάαρντ στήνει ένα work in progress, εμπνευσμένος από την ιψενική δραματουργία, με τίτλο «Η θάλασσα». Τον «Αρχιμάστορα Σόλνες» θα ανεβάσει το κινεζικό θέατρο Λιν Τσαοχούα Στούντιο και ο Τόμας Οστερμάγερ τον «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν», που είδαμε το καλοκαίρι και στο Φεστιβάλ Αθηνών. Η Σουηδή Λίντα Ρίτζεν τολμά με δύο ηθοποιούς να μιλήσει για τους «Βρικόλακες» με το αποδομητικό «Ibsen deconstraction 1: Ghosts». Το βραζιλιάνικο Teatro ο Tablado, σε σκηνοθεσία του Αργεντινού Ντανιέλ Βερονέζε, ανεβάζει μία τολμηρή εκδοχή τής «Εντα Γκάμπελ» με τον παράξενο πολιτικό τίτλο « All influential goverments have disowned the idea of an intimate theatre».

    Να θυμίσουμε ότι ο 44χρονος Εϊρικ Στούμπε, μέχρι πρόσφατα καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου Νορβηγίας και βραβευμένος με Obie για τη σκηνοθεσία της ιψενικής «Αγριόπαπιας», δούλεψε την «Κυρία από τη θάλασσα», εκτός από τη Μαρία Ναυπλιώτου, μαζί με τους Αρη Λεμπεσόπουλο, Βασίλη Ανδρέου, Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο, Λουκία Μιχαλοπούλου, Αλκηστη Πουλοπούλου και Νίκο Χατζόπουλο. Η μετάφραση είναι της Μαργαρίτας Μέλμπεργκ, τα σκηνικά-κοστούμια του Κάρι Γκράβκλεβ και οι φωτισμοί του Λευτέρη Παυλόπουλου.

    Η αυλαία του Φεστιβάλ Ιψεν θα πέσει στις 10 Σεπτεμβρίου με την απονομή του Διεθνούς Βραβείου Ιψεν στον Γιον Φόσε, έναν από τους σπουδαιότερους σύγχρονους Νορβηγούς θεατρικούς συγγραφείς και ποιητές. Πέρσι το είχε πάρει η Αριάν Μνούσκιν.

    Η σημαντικότατη διοργάνωση πλαισιώνεται από συνέδριο (8 και 9 Σεπτεμβρίου) με θέμα «Διαβάζοντας και ανεβάζοντας τον Ιψεν». Στα ερωτήματα «Πού βασίζονται οι σύγχρονες ερμηνείες του Ιψεν;» και «Πώς η πολιτισμική καταβολή επηρεάζει τη σκηνοθετική ματιά;» θα τοποθετηθούν, ανάμεσα σε άλλους, ο Τόμας Οστερμάγερ, ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Ιψεν στο Δελχί της Ινδίας Νισάρ Αλάνα και ο Γιον Φόσε. Ο τελευταίος θα μιλήσει και για το έργο του, τον ρόλο του θεάτρου και της δραματουργίας του στη σύγχρονη κοινωνία.

    • ΙΩΑΝΝΑ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 26 Αυγούστου 2010

    Αμφι-Θέατρο: Ερρίκου Ιψεν «Εντα Γκάμπλερ». Θέατρο Τέχνης: Ευγένιου Ιονέσκο «Ο βασιλιάς πεθαίνει»

    • Θεατρικές πρεμιέρες
    «Εντα Γκάμπλερ»

    Το «Αμφι-Θέατρο» ανεβάζει σήμερα το δράμα του Ερρίκου Ιψεν «Εντα Γκάμπλερ». Το επαναστατικό για την εποχή του έργο παρουσιάζεται σε μετάφραση – σκηνοθεσία Σπύρου Α. Ευαγγελάτου, σκηνικά – κοστούμια Γιώργου Πάτσα, μουσική Γιάννη Α ναστασόπουλου. Παίζουν: Μαρίνα Ασλάνογλου, Θανάσης Κουρλαμπάς, Νικόλας Παπαγιάννης, Σωτήρης Τσακομίδης, Μαριάνθη Κυρίου, Πόπη Λυμπεροπούλου και η Ολγα Τουρνάκη. «Ο χαρακτήρας της Γκάμπλερ» – σημειώνει ο Σπύρος Ευαγγελάτος – «είναι μια από τις συγκλονιστικότερες συλλήψεις του ευρωπαϊκού θεάτρου. Η ηρωίδα είναι 29 ετών και τώρα παρουσιάζεται με πρωταγωνίστρια ανάλογης ηλικίας. Η ηλικία της σχετίζεται με τον εκρηκτικό χαρακτήρα της σ’ αυτήν την περίοδο της ζωής της. Η Εντα διαθέτει δαιμονική δύναμη, αυτοκαταστροφική και ετεροκαταστροφική. Το χαρακτήρα της σφραγίζουν η απελπισία, η πλήξη, το σαρκαστικό χιούμορ και μια παράδοξη «τρέλα». Δεν αυτοκτονεί κανείς σε ηλικία 50 ετών για τους λόγους που αυτοκτονεί η Εντα.

  • Αύριο το «Θέατρο Τέχνης» (Φρυνίχου 14 Πλάκα), ανεβάζει το έργο «Ο βασιλιάς πεθαίνει» του Ευγένιου Ιονέσκο. Ο Μπερανζέ, ένας βασιλιάς μ’ εξασθενημένη δύναμη του οποίου το βασίλειο καταρρέει, μαθαίνει πως θα πεθάνει μέσα σε μιάμιση ώρα. Ολόκληρο το έργο γίνεται ένα προκαθορισμένο τελετουργικό του τέλους, με το οποίο ο Ιονέσκο αλληγορεί για το φόβο του θανάτου. Μετάφραση Ερρίκου Μπελιέ, σκηνοθεσία Μάνιας Παπαδημητρίου, σκηνικά – κοστούμια Ελλης Παπαγεωργακοπούλου – Τατιάνα Σουχορούκοφ. Μουσική Κώστα Βόμβολου, κίνηση – χορογραφίες Πέρσας Σταματοπούλου, φωτισμοί Λευτέρη Παυλόπουλου, πιάνο – μουσική διδασκαλία Μαρίνας Χρονοπούλου. Παίζουν: Γεράσιμος Γεννατάς, Σοφιάννα Θεοφάνους, Λένα Παπαληγούρα, Ανδρέας Μαυραγάνης, Μαρία Κόμη – Παπαγιαννάκη, Θοδωρής Αντωνιάδης.
  • ΛΟΝΔΙΝΟ. Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΟΥ «ΠΕΕΡ ΓΚΥΝΤ»

    • Αρχικά ο Ερρίκος Ιψεν προόριζε το μακροσκελές έμμετρο έπος του Πέερ Γκυντ όχι για τη σκηνή αλλά για διάβασμα. Ετσι μπορούσε να περιγράψει με άνεση τις απίθανες περιπέτειες οι οποίες οδηγούν τον επίσης απίθανο ήρωά του από τα σκανδιναβικά βουνά στις αφρικανικές ερήμους και από τον χωριάτικο νορβηγικό γάμο σε ένα μαροκινό φρενοκομείο. Μπορούσε επίσης να παρουσιάσει τους πολυάριθμους ήρωές του, καμιά σαρανταριά συνολικά, και να φιλοτεχνήσει το μείγμα πραγματικότητας και φαντασίας και τις φιλοσοφικές αναζητήσεις που θεωρείται ότι συνιστούν την ουσία του έργου. Κατά τούτο ο Πέερ Γκυντ αποτελεί πρόκληση για τους ανθρώπους του θεάτρου. Ο τελευταίος που δοκίμασε την τύχη του στο δύσκολο εγχείρημα είναι ο σκηνοθέτης Ντόμινικ Χιλ με μια παράσταση που πρωτοπαρουσιάστηκε στη Σκωτία, παιζόταν ως χθες στο λονδρέζικο Βarbican και ήδη ξεκινάει περιοδεία ανά το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι κριτικοί είναι μοιρασμένοι. Αλλοι προτιμούν το πρώτο μέρος του θεάματος, άλλοι το δεύτερο και άλλοι κανένα από τα δύο υποστηρίζοντας ότι η παράσταση, που βασίζεται σε «εκσυγχρονισμένη» διασκευή, δεν ξεπέρασε τις- ανυπέρβλητες άλλωστε, όπως πιστεύουν – αδυναμίες του έργου, η μικρότερη από τις οποίες δεν είναι η τρίωρη διάρκειά του.  Πολλά πάντως και θερμά είναι τα σχόλια για τους δύο πρωταγωνιστές, την Ασλι Σμιθ ως Σόλβεϊγκ και τον Κιθ Φλέμινγκ ως νεαρό Πέερ Γκυντ (στα γεράματά του τον υποδύεται ο Γκέρι Μάλγκριου).

    ARS… BREVIS, της ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΖΕΝΑΚΟΥ, ΤΟ ΒΗΜΑ, 17/5/2009

    Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν

    γνώμη

    Αντώνης Καρακούσης | Το Βήμα, Τετάρτη 28 Ιανουαρίου 2009

    Το 1896 ο νορβηγός θεατρικός συγγραφέας Ερρίκος Ιψεν, επηρεασμένος από τις μεγάλες αμφισβητήσεις του ανερχόμενου τότε καπιταλισμού και της πρώτης παγκοσμιοποίησης, επινόησε τον Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν και έγραψε το συνώνυμο έργο.

    Ο ιψενικός ήρωας είναι τραπεζίτης του καιρού του με φιλόδοξα επιχειρηματικά σχέδια και όραμα κατακτητικό. Αυτοδημιούργητος, γιος μεταλλωρύχου, θέλει πάση θυσία να κερδίσει, να διακριθεί, να ξεχωρίσει, να ανέβει ψηλά,να υπερβεί τα σύνορα της χώρας του, να βρεθεί στο κέντρο του κόσμου. Διακατέχεται από το πάθος της επιτυχίας,στηρίζεται στην εξυπνάδα, στις γνώσεις του και διακρίνεται για τον ιδεαλισμό του.

    Απόλυτα αλαζονικός, περιφρονητικός προς τους κοινούς θνητούς, παθιασμένος με τον πλούτο και ειδικώς με τα πολύτιμα μέταλλα, νιώθει ότι του αξίζει να ξεχωρίσει από το πλήθος των μετρίων που τον περιτριγυρίζουν, να κερδίσει την αναγνώριση, τη δόξα και τη φήμη που του πρέπει.

    Στον δρόμο προς την επιτυχία, τη διάκριση και τον πλουτισμό δεν λογοδοτεί σε κανέναν, δεν σέβεται τους καταθέτες που του εμπιστεύθηκαν τα λεφτά τους, δεν τηρεί τους κανόνες, παρακάμπτει τους νόμους, προδίδει τους φίλους του, θυσιάζει τους γύρω του, αρνείται στο τέλος τον ίδιο του τον εαυτό. Ο ρίζεται από το πάθος του για τα άψυχα πολύτιμα μέταλλα, μόνο αυτά αναγνωρίζει και έτσι κατακυριεύεται από την απληστία, την υπεροψία και την πεποίθηση ότι μόνο αυτός γνωρίζει, ενώ οι άλλοι- μικροί και μέτριοι όπως είναι- δεν τον καταλαβαίνουν, δεν είναι σε θέση να κατανοήσουν το μεγαλείο του σκοπού, το μέγεθος του σωτηριολογικού οράματος που τον καθοδηγεί.

    Κάπως έτσι όμως απομονώνεται, παρανομεί και φυλακίζεται. Αλλά ακόμη και στην πτώση του επιμένει. Εξερχόμενος της φυλακής επανέρχεται δριμύτερος, στον στόχο, στο κατακτητικό όραμά του. Θέλει να πάρει τη ρεβάνς. Η έπαρσή του πολλαπλασιάζεται, τον οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη πλάνη, σε σημείο ώστε αυτός ο τόσο έξυπνος και μοναδικός να μην μπορεί να αξιολογήσει την πραγματικότητα που ζει. Ο Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν έχει σπείρει γύρω του την καταστροφή και παραμένει άφρων και προπάντων αμετανόητος.

    Ο Ιψεν επινόησε τον Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν πριν από 113 χρόνια, αλλά το πρόσωπο, ο χαρακτήρας ζει και ξαναζεί, καθώς το κλασικό είναι διαχρονικό και η παρούσα διεθνής πιστωτική κρίση αποκάλυψε παντού στον κόσμο άπειρα πιστά αντίγραφα.

    Και επειδή πολλοί είναι οι δύσπιστοι στην εποχή μας, η συνώνυμη παράσταση παίζεται από πέρσι στο θέατρο Αλμα με πρωταγωνιστές τους Μιχαλακόπουλο, Μοσχίδη και την Κατερίνα Μαραγκού.