Category Archives: Θεατρική Ομάδα Nota Bene

«Σκηνικές οδηγίες» με οδηγό τον Χόροβιτς

  • Νέοι ηθοποιοί ανεβάζουν έργα του γνωστού Αμερικανού συγγραφέα

Πρέπει να επικρατεί μια κάποια προκατάληψη στην Ελλάδα με τα μονόπρακτα. Σπάνια ανεβαίνουν, σπάνια συζητιούνται. Ισως να παίζει ρόλο το μέγεθος: όταν ένα θεατρικό έργο έχει πολλές πράξεις και διαρκεί κάνα δίωρο ο μέσος θεατής αισθάνεται περισσότερη σιγουριά. Από αυτή τη σκοπιά, τα τρία μονόπρακτα που παίζονται αυτή την περίοδο στο θέατρο Ιλίσια Ντενίση Β΄ Σκηνή Βολανάκης είναι ένα δύσκολο στοίχημα. Το έβαλε όμως μια νέα θεατρική ομάδα: η Nota Bene, μια συντροφιά τεσσάρων νέων ηθοποιών, η οποία ανεβάζει για πρώτη φορά στην Αθήνα τρία έργα του καταξιωμένου Αμερικανού θεατρικού συγγραφέα και σεναριογράφου Ισραελ Χόροβιτς υπό τον γενικό τίτλο «Σκηνικές οδηγίες», σε σκηνοθεσία του Γιώργου Οικονόμου.

Ο Χόροβιτς ήταν παρών στην επίσημη πρεμιέρα της παράστασης και τον συναντήσαμε λίγες ώρες πριν από την έναρξή της. Είναι ένας εβδομηντάρης με εφηβικό σώμα, φοράει μπλουτζίν και φθαρμένα All-Star, μασάει συνεχώς καραμέλες για τον λαιμό κι είναι γεμάτος συναρπαστικές αφηγήσεις. Στην Αμερική χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης, αλλά στην Ελλάδα δεν τον γνωρίζουμε ιδιαίτερα, «διότι στη χώρα μας δεν ανεβαίνουν συχνά μονόπρακτα και η μεγάλη δύναμη του Χόροβιτς είναι εκεί», όπως λέει η Χριστιάνα Κουλιζάκη, μία από τις ηθοποιούς της ομάδας Nota Bene.

Ο Χόροβιτς έχει συνεργαστεί με μεγαθήρια: τον Αλ Πατσίνο, τον Τζέισον Ρόμπαρντς κ. ά., όμως αγαπάει τους νέους και δεν ξεχνάει στιγμή ότι ξεκίνησε ως γιος φορτηγατζή από μια μικρή πόλη της Μασαχουσέτης. Η πρώτη επαφή του με τους τέσσερις νέους ηθοποιούς που απαρτίζουν πλέον την ομάδα Nota Bene ήταν τον περασμένο Μάρτιο με το έργο που τώρα παίζεται τρίτο στην παράσταση του Ιλίσια Ντενίση, το «Beirut Rocks». Τα τέσσερα νέα παιδιά, δύο κορίτσια (Μαρίνα Σαμάρκου, Χριστιάνα Κουλιζάκη) και δύο αγόρια (Μαρίνος Παναγιωτάκης, Σάββας Κοβλακάς) συνεργάζονταν με τον Γιώργο Οικονόμου, διευθυντή του ΔΗΠΕΘΕ Ρόδου. «Είδα αυτό που έκαναν και μου άρεσε πολύ», λέει ο Χόροβιτς. «Τους πρότεινα να μείνουν μαζί διότι κάνουν καλή δουλειά και αν ήθελαν μπορούσαν να ερμηνεύσουν ξανά το συγκεκριμένο έργο».

Βία και φόβος

Οι «Σκηνικές οδηγίες», ένα ιδιότυπο δράμα με στοιχεία κωμωδίας, έντονη θεατρικότητα και θέμα το οικογενειακό σφαγείο, πρωτοπαρουσιάστηκαν στο Actors’ Studio της Νέας Υόρκης το 1976 και όπως λέει ο συγγραφέας, «είναι κατά κάποιο τρόπο ένα θεατρικό με θέμα το ίδιο το θέατρο. Το αγαπώ πολύ. Τρία χρόνια το έγραφα. Εκείνη την εποχή, οι σκηνοθέτες μου έλεγαν ότι για συγγραφέας γράφεις πολλές σκηνικές οδηγίες στα έργα σου. Τους είπα να πάνε στο διάβολο, ότι θα κάνω ένα έργο με θέμα τις σκηνικές οδηγίες». «Και οι σκηνοθέτες το λάτρεψαν!» παρεμβαίνει ο Γιώργος Οικονόμου. Και συμπληρώνει: «Είναι όντως ένα πολύ δύσκολο έργο με πολλά επίπεδα. Τα άλλα δύο είναι πιο ρεαλιστικά, οι κλιμακώσεις είναι γρήγορες, οι χαρακτήρες πρέπει να ισχύουν επί τη εμφανίσει και τα έργα να ξεπερνάνε την τοπική αναφορά στη σύγκρουση, στην Ιστορία. Πρέπει να πηγαίνουν παραπέρα, στον φόβο, στη βία».

Κάποιοι εξοργίστηκαν

Στο «What Strong Fences Make», έργο του 2009, δύο παλιοί συμμαθητές έχουν μια δύσκολη συνάντηση στο τείχος της Ραμάλα, από την ισραηλινή πλευρά. Ο ένας είναι φρουρός και προσπαθεί να εμποδίσει τον άλλο, έναν πατέρα που έχασε και τα τρία του παιδιά από βομβιστή αυτοκτονίας, να περάσει στην άλλη πλευρά και ζωσμένος με εκρηκτικά καθώς είναι, να τινάξει στον αέρα Παλαιστίνιους. Τέλος, το εξαιρετικό «Beirut Rocks» διαδραματίζεται την περίοδο των ισραηλινών βομβαρδισμών στον Λίβανο το 2006 και σκηνικό είναι ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στη Βηρυτό, όπου τέσσερις Αμερικανοί φοιτητές προσπαθούν να επιβιώσουν – μόνο που ένας άλλος, επίσης σκληρός, πόλεμος διεξάγεται κι εντός του δωματίου.

Ρωτάμε τον Χόροβιτς για τον τρόπο που προσέγγισε το μεσανατολικό. «Θέλω να ελπίζω, ισορροπημένα. Κάποιοι στην Αμερική εξοργίστηκαν αλλά εμένα μου αρέσει αυτό: να γράφω κάτι που προκαλεί τον διάλογο». Το «Beirut Rocks» πρωτοπαρουσιάστηκε στο Theatre Row Studio της Νέας Υόρκης το 2007 και έχει ήδη ανέβει σε τριάντα περίπου χώρες.

Ο ένας για τον άλλο

«“Nota Βene” σημαίνει “σημειώσατε καλά”», εξηγεί ο ηθοποιός Μαρίνος Παναγιωτάκης, ο οποίος σηκώνει και τα βάρη της όλης παραγωγής. «“Δεν μπορείς να θεωρηθείς ηθοποιός αν δεν εξασκείς αυτή σου την ιδιότητα”, μας είχε πει ο Ισραελ Χόροβιτς μετά την παρουσίαση του “Beirut Rocks” στη Ρόδο».

«Το θέμα με τα μονόπρακτα είναι ότι έχουν τεράστια συμπύκνωση, υπάρχει μια κορύφωση, αλλά πρέπει τον θεατή να τον βάλεις αμέσως μέσα στο έργο», τονίζει η Μαρίνα Σαμάρκου. Φυσικά, οι αγωνίες των νέων ηθοποιών δεν έχουν να κάνουν μόνο με το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Ο Σάββας Κοβλακάς, ο μεγαλύτερος της παρέας, επισημαίνει «πόσο δυσβάσταχτο είναι για μια νέα θεατρική ομάδα και μόνον το να νοικιάζεις μια αίθουσα».

Τα παιδιά δεν έχουν καλή χημεία μόνο επί σκηνής. Ο ένας στηρίζει τον άλλο. «Παίρνουμε δύναμη και από ανθρώπους όπως ο Χόροβιτς, ο οποίος έσκυψε από πάνω μας», παρατηρεί η Χριστιάνα Κουλιζάκη. «Είχαμε όμως και πολύ καλό δάσκαλο, τον Γιώργο Οικονόμου».

Ο Μπέκετ

Η επιτυχία για τον Χόροβιτς ήρθε μέσω Γαλλίας, στα τέλη της δεκαετίας του ’60. Εκεί γνώρισε τον Σάμιουελ Μπέκετ. «Υπάρχει ο πατέρας που σου τυχαίνει και ο πατέρας που επιλέγεις. Ο Μπέκετ ήταν το δεύτερο για μένα. Ακέραιος, καθαρός άνθρωπος, γενναιόδωρος. Τότε, είχα κάνει κάποια επιτυχία στη Νέα Υόρκη με το έργο μου “The Indian Wants the Bronx”, με δύο άγνωστους ηθοποιούς, τον Τζον Καζάλ και τον Αλ Πατσίνο. Ενα άλλο μου έργο, το “Line”, το μετέφρασαν και το ανέβασαν οι Γάλλοι στο Παρίσι και η επιτυχία ήταν τεράστια. Από τότε χρονολογείται ο έρωτάς μου με τη Γαλλία – άλλωστε τον περισσότερο χρόνο τον περνάω στο Παρίσι». Το 1968 ο Χόροβιτς έχει ήδη τρία παιδιά. «Η πρώτη μου γυναίκα πέθανε πρόωρα, οπότε έγινα αυτός ο παράξενος τύπος που πάντα ταξιδεύει με τρία παιδιά μαζί του». Σήμερα έχει πέντε παιδιά (ξαναπαντρεύτηκε), ο ένας του γιος είναι μέλος του συγκροτήματος των Beastie Boys.

Ο Αλ Πατσίνο και ο «Νονός»

Το 1970 ο Χόροβιτς έγραψε το σενάριο για την cult ταινία των ’60s, «Φράουλες και αίμα», με θέμα τη φοιτητική εξέγερση στο Κολούμπια το 1968. Παραγωγός ήταν ο Ιρβιν Γουίνκλερ. «Είχαμε κλείσει τον Αλ Πατσίνο για μια άλλη ταινία. Ερχεται τότε ο Αλ και μου λέει, “Εχω ένα πρόβλημα. Μου έχουν προτείνει πρωταγωνιστικό ρόλο πλάι στον Μάρλον Μπράντο σε μια ταινία του Κόπολα”. Ο Γουίνκλερ δεν τον άφηνε να φύγει. Ο Αλ έβαλε τα κλάματα. Τελικά, ενέδωσε, απαιτώντας όμως να βρούμε έναν νέο ηθοποιό στη θέση του, κι ας μην είναι γνωστός. Βρήκαμε έναν καλό: τον Μπόμπι ντε Νίρο».

Ο Αρθουρ Μίλερ

Εκτός από τον Μπέκετ, ο Χόροβιτς συνδέθηκε και με τον Αρθουρ Μίλερ. «Τον συμπαθούσα, άλλοι όμως όχι. Ηταν παραδόπιστος. Πήγαινε μια νέα θεατρική ομάδα να του ζητήσει την άδεια να παίξει ένα έργο του και του έλεγε, δεν έχουμε καθόλου λεφτά. Κι εκείνος απαντούσε, καλά, δώστε μου δέκα δολάρια».

Ο Χόροβιτς θυμάται κι ένα αστείο περιστατικό. «Ο Ντάστιν Χόφμαν, φίλος μου παλιός από τα χρόνια της Μασαχουσέτης, έπαιζε στη Νέα Υόρκη τον “Θάνατο του εμποράκου”. Πάω να τον δω στο καμαρίνι του πριν από την παράσταση, ήταν σε κακό χάλι. Του είχε στείλει γράμμα ένας γείτονας του Μίλερ, ο οποίος ισχυριζόταν ότι λέγεται Ουίλι Λόμαν και είναι έμπορος! Ακόμα κι αν λέει ψέματα, μου είπε ο Ντάστιν, πώς θα βγω να παίξω τώρα; Φυσικά, έπαιξε θαυμάσια. Μόνο που ο κόσμος δεν μπορούσε να ακούσει τι έλεγε ο Μάλκοβιτς. Τεράστιος ηθοποιός, αλλά ψιθυρίζει, δεν μιλάει».

Η θεατρική ομάδα Nota Bene παρουσιάζει υπό το γενικό τίτλο «Σκηνικές οδηγίες», τρία έργα του Ισραελ Χόροβιτς (Israel Horovitz) στο θέατρο Ιλίσια Ντενίση Β΄ Σκηνή Βολανάκης (Παπαδιαμαντοπούλου 4, Ιλίσια). σε σκηνοθεσία Γιώργου Οικονόμου. Τα έργα είναι τα εξής: «Σκηνικές οδηγίες», «What Strong Fences Make» και «Beirut Rocks». Παίζουν οι ηθοποιοί: Μαρίνος Παναγιωτάκης, Μαρίνα Σαμάρκου, Χριστιάνα Κουλιζάκη, Σάββας Κοβλακάς. Παραστάσεις: Παρασκευή, Σάββατο 24.00 (Μεταμεσονύχτια). Κυριακή στις 19.30. Διάρκεια: 1.10΄ Εως 4 Ιανουαρίου 2010.

Ο Ομπάμα έχει να παλέψει με τη νοοτροπία

Για τη Γαλλία, ο Χόροβιτς στάζει μέλι. «Στα έντεκα χρόνια που ο Ζακ Λανγκ ήταν υπουργός Πολιτισμού, η Γαλλία ξόδευε 142 δολάρια για κάθε Γάλλο στον πολιτισμό. Την ίδια περίοδο στην Αμερική, το κράτος έδινε 1,42 δολάρια για τον πολιτισμό. Τότε, στη Νέα Υόρκη παλεύαμε μια χούφτα θεατρικοί συγγραφείς, ήμασταν ωραία κοινότητα αλλά σε ένα κράτος με 200 εκατομμύρια κόσμο τότε, μόλις έντεκα θεατρικοί συγγραφείς μπορούσαν να ζήσουν από τα έργα τους. Κι αυτό στη Νέα Υόρκη. Αν πας στο Λος Αντζελες, παρακαλάς να μην κάνεις επιτυχία διότι την επομένη, όλοι σου οι ηθοποιοί θα έχουν εξαφανιστεί κάπου στο Χόλιγουντ».

Οσο για τον Ομπάμα; «Εχει τη χειρότερη δουλειά στον κόσμο. Επίσης, γελάω όταν λένε στην Αμερική ότι είναι αριστερός. Οι Αμερικανοί θρησκόληπτοι νομίζουν ότι οι Δημοκρατικοί είναι άθεοι κομμουνιστές. Πες τον Ομπάμα αριστερό στη Γαλλία και θα γελάει όλος ο κόσμος. Ομως η ζωή μας βελτιώθηκε κάπως. Μέχρι πρόσφατα δεν είχαμε κρατικό σύστημα υγείας. Είναι σοκαριστικό, αλλά είναι η αλήθεια. Οι Ρεπουμπλικανοί λένε, γιατί να ξοδεύω τα δικά μου χρήματα για κάποιον άλλο; Ας δουλέψει να τα καταφέρει όπως εγώ. Ο Ομπάμα έχει να παλέψει με μια ολόκληρη νοοτροπία. Και είναι μαύρος και στο εσωτερικό της Αμερικής επικρατεί τρομακτικός ρατσισμός. Γι’ αυτό λέω: έχει τη χειρότερη δουλειά στο κόσμο».

  • Tου Ηλια Mαγκλινη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 29/11/2009
Advertisements

Το μεσανατολικό δράμα πάλι επί σκηνής

Για δεύτερη χρονιά, μετά το Σφαγείο που είχε παρουσιαστεί πέρυσι στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, η ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση παίρνει τη θέση της στις αθηναϊκες σκηνές, αυτή τη φορά με τρία μονόπρακτα του Αμερικανού θεατρικού συγγραφέα Ισραήλ Χόροβιτς, που παρουσιάζονται σε ενιαία παράσταση υπό τον τίτλο Σκηνικές οδηγίες, από την καινούργια θεατρική ομάδα Nota Bene, στη δεύτερη σκηνή του θεάτρου «Ιλίσια», από αυτήν την Παρασκευή και το Σάββατο σε μεταμεσονύκτιες παραστάσεις.

Η παράσταση των Σκηνικών οδηγιών στην Αθήνα εντάσσεται στο «70/70 Horovitz Project», που διοργανώνει το αμερικανικό Barefoot Theatre Company προκειμένου να τιμηθούν τα 70ά γενέθλια του συγγραφέα, με την παρουσίαση 70 θεατρικών του έργων από θεατρικά σχήματα σε όλον τον κόσμο.

Η παράσταση με την οποία συμμετέχει το ελληνικό σχήμα Nota Bene στο πρόγραμμα περιλαμβάνει τα έργα Σκηνικές οδηγίες, What Strong Fences Make και Beirut Rocks. Στο πρώτο ο Χόροβιτς στήνει ένα σκληρό οικογενειακό δράμα, έναν οικογενειακό εφιάλτη όπου τρία αποξενωμένα και δυσλειτουργικά αδέρφια προσπαθούν, μετά το θάνατο των γονιών τους, να επικοινωνήσουν και να υπάρξουν μέσα από σκηνικές οδηγίες, μετέχοντας σε ένα θεατρικό παιχνίδι που θα οδηγήσει την κατάσταση στα άκρα. Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στο Actors’ Studio της Νέας Υόρκης το 1976.

Τα άλλα δύο έργα έχουν για χώρο τους τη Μέση Ανατολή και, μέσα σε μια ατμόσφαιρα αποκλεισμού/εγκλεισμού, η δράση ακολουθεί και εδώ μια πορεία προς τα άκρα. Στο πρώτο, που είναι γραμμένο το 2009, ένας νέος Ισραηλινός καθηγητής πανεπιστημίου, ενώ προσπαθεί να περάσει από την πύλη του τείχους της Ραμάλα, που χωρίζει τους Ισραηλινούς από τους Παλαιστίνιους κατοίκους της Λωρίδας της Γάζας, βρίσκεται αντιμέτωπος με τον στρατιώτη που φυλάει την πύλη: Είναι ένας παλιός του συμμαθητής.

Το Beirut Rocks, που πρωτοπαρουσιάστηκε στη Νέα Υόρκη το 2007 και έχει ήδη μια επιτυχημένη διεθνή πορεία, τέσσερις Αμερικάνοι φοιτητές βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου της Βηρυτού, κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών του 2006, περιμένοντας να φυγαδευτούν, κυκλωμένοι από την ακραία βία που κυριαρχεί, χωρίς να μπορούν παρά να μπουν και αυτοί στο ρυθμό της.

Ας σημειωθεί ότι το Beirut Rocks παρουσιάστηκε από το ΔΗΠΕΘΕ Ρόδου τον Μάρτιο του 2009 προς τιμή του Israel Horovitz, ο οποίος ενθάρρυνε τους ηθοποιούς να ιδρύσουν την Nota Bene και να δουλέψουν αυτήν την παράσταση.

Η σκηνοθεσία της παράστασης είναι του Γιώργου Οικονόμου τα σκηνικά και τα κοστούμια του Παύλου Θανόπουλου, ενώ παίρνουν μέρος οι ηθοποιοί Μαρίνος Παναγιωτάκης, Μαρίνα Σαμάρκου, Χριστιάνα Κουλιζάκη, Σάββας Κοβλακάς. [Η ΑΥΓΗ: 06/11/2009]