Category Archives: Θεατρική Κίνηση

«Παιδείας καταφύγιο» του Κώστα Γεωργουσόπουλου

Δεν χρειάζεται καμιά βαρύγδουπη κοινωνιολογική μελέτη για να εξηγηθεί ένα φαινόμενο που, αφού επανειλημμένα επαληθεύεται, δεν χρειάζεται άλλους μάρτυρες είτε την επιστράτευση λεπτών μεθόδων έρευνας. Μετά το Γουδή, κατά τους Βαλκανικούς Αγώνες, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στην περίοδο της δικτατορίας Μεταξά, στην Κατοχή, στον Εμφύλιο, στη χούντα και τώρα με την οικονομική κρίση ο κόσμος, σε σύγκριση με άλλες εποχές, πάει στο θέατρο. Η σημαντικότερη περίοδος του Εθνικού Θεάτρου ήταν ανάμεσα στο ΄34 έως το ΄40. Ο Κουν δοξάστηκε στην Κατοχή, στον Εμφύλιο και στη χούντα, όπως και το Ελεύθερο Θέατρο αλλά και τα κρατικά θέατρα (το πιο μοντέρνο ρεπερτόριο και στα δύο από Χάντκε, Μπρεχτ και Ιονέσκο έως Βίτκιεβιτς και Ντίρενματ, για πρώτη φορά τότε τους παρουσίασαν). Έστω κι αν το ψυχολογικό αίτιο είναι η καταφυγή σε περιόδους κινδύνου στο κύρος της ποιότητας από την ανεμελιά της φτηνής διασκέδασης, το κέρδος είναι υπέρ της παιδείας. Διότι ακόμη και το ανάλαφρο θέατρο είναι παιδευτικότερο από τα σκυλάδικα, που μαθαίνω πως μαζί με τις διασκεδαστικές καζάρμες περνάνε κρίση!!

[ΤΑ ΝΕΑ: Τετάρτη 22 Απριλίου 2009]

ΑΥΞΗΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΔΥΣΚΟΛΕΣ ΕΠΟΧΕΣ: «Με θέατρο ξορκίζουμε την κρίση»


Σε περίοδο παγκόσμιας ύφεσης, το ελληνικό θέατρο όχι απλώς γλιτώνει την κρίση, αλλά παρουσιάζει και αύξηση.  Έτσι ξορκίζει ο κόσμος την κατήφεια, λένε οι άνθρωποι του θεάτρου.
  • Η χειμερινή σεζόν, κόντρα στη γενική ύφεση και την ανασφάλεια, ήταν πολύ καλή για το θέατρο. Αν και χωρίς καλλιτεχνικές εξάρσεις, πολλές παραστάσεις είχαν αυξημένη προσέλευση, ενώ αρκετές επιβίωσαν αξιοπρεπώς. Εκείνο όμως που κάνει τη διαφορά από άλλες χρονιές είναι οι πάρα πολλές πρεμιέρες. Ώς τώρα έχουν δοθεί περισσότερες από 400 (260 καινούργιες παραγωγές, συν 100 επαναλήψεις, συν τα παιδικά). Ο αριθμός θα αυξηθεί, καθώς η χειμερινή σεζόν προεκτείνεται με την εαρινή, προβλέποντας νέο ρεκόρ παραστάσεων. Αν και η ποσοτική υπεροχή δεν εγγυάται απαραίτητα την ποιοτική, είναι πάντως ένας δείκτης αισιοδοξίας για το ελληνικό θέατρο. Η θεατρική έκρηξη κόντρα στην κρίση. Ή μήπως πολυτέλεια κόντρα στη μιζέρια;
  • «Ίσως περισσότερο τώρα έχουμε ανάγκη τη «συντροφιά» του θεάτρου. Όταν κάτι το έχεις ανάγκη, δεν είναι πολυτέλεια. Είναι δείγμα ανάγκης», είναι η άποψη της Ρένης Πιττακή. Για ανάγκη σε παρακμιακούς καιρούς, κάνει λόγο και ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος: «Στην Κατοχή ο κόσμος έβλεπε πολύ θέατρο. Τώρα, αν δεχτούμε πως ζούμε σε περίοδο παρακμής, υπάρχει ένα κομμάτι του πληθυσμού, μικρό μεν αλλά τεράστιο για το θέατρο, που κλείνει την τηλεόραση και θέλει να διαβάσει, να πάει θέατρο, να μοιραστεί μια εμπειρία ζωντανή».

Ποιοι είναι οι βασικοί πόλοι που κάνουν το αθηναϊκό θέατρο να δίνει μαθήματα επιβίωσης;

  • Ο γιγαντισμός του Εθνικού Θεάτρου, της ιδιωτικής Εταιρείας Ελληνική Θεαμάτων, του «Θεάτρου του Νέου Κόσμου» από τη μια, ο πολλαπλασιασμός των μικρών ομάδων και οι καινούργιοι θεατρικοί χώροι σε μπαράκια, κλαμπάκια, υπογειάκια από την άλλη, είναι οι δύο όχθες, μέσα από τις οποίες κατεβαίνει το ποτάμι των παραστάσεων.
  • Το Εθνικό είχε καταγεγραμμένη άνοδο συγκριτικά με πέρυσι 7% ως προς τους θεατές και 9% σε εισπράξεις. Από την άλλη πλευρά, η ιδιωτική παραγωγή της Ελληνικής Θεαμάτων, με ναυαρχίδα της το «Παλλάς» είναι στην καλύτερή της φάση. Αρχικά η «Μήδεια 2» του Δημήτρη Παπαϊωάννου και τώρα το «Κλουβί με τις τρελές» του Σταμάτη Φασουλή γεμίζουν καθημερινά ένα θέατρο 1.000 θέσεων, που αναλογεί σε χωρητικότητα δέκα μικρών. Άξιο παρατήρησης είναι το γεγονός πως τα εισιτήρια και προπωλημένα είναι και ακριβότερα από άλλα θέατρα.
  • Μικρότερης κλίμακας, αλλά με μεγάλη απήχηση στο νεανικό κοινό, οι τρεις αίθουσες του «Θεάτρου του Νέου Κόσμου», γνώρισαν φέτος θρίαμβο. Είναι η καλύτερη χρονιά με διαφορά – 24% άνοδο συγκριτικά με πέρυσι.

Θεαματική αρχή

  • Η φετινή σεζόν άρχισε θεαματικά, με την παράσταση του Νίκου Καραθάνου «Οκτώ γυναίκες κατηγορούνται», να γεμίζει με πληρότητα 100% την 600 θέσεων αίθουσα της «Πειραιώς 260». Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης της παράστασης δίνει τη δική του λογική εξήγηση στο φαινόμενο, να γεμίζουν θέατρα σε εποχές αυξανόμενης οικονομικής κρίσης.
  • «Δεν μπορώ να πάρω καινούργιο αμάξι, δεν μπορώ να τα βγάλω πέρα, δεν μπορώ να χωρέσω στο κρεβάτι μου, στον μισθό μου, στους λογαριασμούς μου. Τι μπορώ να κάνω; Μπορώ να γελάσω. Κι αυτό δεν είναι λίγο. Πού συμβαίνει αυτό; Στο θέατρο, στο θέαμα, στο σινεμά, εκεί που ο κόσμος μοιάζει πιο αληθινός, πιο υλικός απ΄ αυτόν που ζούμε. Εκεί χωράω. Όταν περνάω κρίση από νάνους σε μια χαζή συμπτωματική ζωή γίνομαι γίγαντας, παίρνω τα βαριά μου πόδια και πάω να αγοράσω χαρά, να αγοράσω συγκίνηση».

Ώς τώρα έχουν δοθεί περισσότερες από 400 παραστάσεις και ο αριθμός θα αυξηθεί, σημειώνοντας νέο ρεκόρ

Η εγγύηση του κλασικού

  • Με κλασικά έργα με βατές παραστάσεις, όπως ο «Μπόργκμαν» του Γιώργου Μιχαλακόπουλου και της Κατερίνας Μαραγκού, το «Μακρύ ταξίδι μες στη νύχτα» του Αντώνη Αντύπα, παρ΄ ότι σε επανάληψη, είδαν τα θέατρά τους να γεμίζουν. Με καινούργιες παραγωγές, η Μπέτυ Αρβανίτη, ο Αντώνης Αντύπας, ο Θανάσης Παπαγεωργίου, ο Σπύρος Ευαγγελάτος συνεχίζουν να εισπράττουν την εμπιστοσύνη του κοινού τους. «Όταν αποδομούν οι πάντες, πρέπει κάποιος να οικοδομεί» λέει στα «ΝΕΑ» ο Σπύρος Ευαγγελάτος. «Γιατί στο τέλος βαριέσαι να βλέπεις τα πάντα διαλυμένα. Αν μείνουμε στις σκηνοθετικές εντυπώσεις, τότε ακόμα και τον Χρυσό Οδηγό μπορεί κάποιος να κάνει παράσταση- «Ο Χρυσός Οδηγός, μια τραγωδία του 21ου αιώνα»- και μάλιστα θεαματική. Όταν δεν προβάλλονται τα νοήματα, είναι άχρηστος ο Αισχύλος, ο Σαίξπηρ… Αλλά αυτό είναι το ζητούμενο;».

Επιτυχίες από στόμα σε στόμα

«Πηγαίνουμε σε κρίση αλλά... χορεύοντας»,  λέει η Ρένη Πιττακή, που δίνοντας «Έξι μαθήματα χορού» πήρε μαθήματα επιβίωσης
  • Φέτος, κινήθηκαν θεαματικά παραστάσεις που δεν είχαν τον μηχανισμό του μάρκετινγκ ή τους τηλεοπτικούς κράχτες και αντίστοιχα πολλαπλασιάστηκαν οι θεατές που επέλεξαν να χωθούν σε μικρά, υπόγεια θέατρα. Φαίνεται πως η πρακτική από στόμα σε στόμα, ένας ψίθυρος που απλώνεται στην πόλη, εξακολουθεί να είναι αποτελεσματική. Τι είναι αυτό που κινεί περί τους 100.000 ανθρώπους, να δουν παραστάσεις μικρής κλίμακας με έναν ή δύο ηθοποιούς; Παραστάσεις όπως της Νένας Μεντή με την επανάληψη της «Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου», της Άννας Κοκκίνου με την «Πουπέ» ή της Ρένης Πιττακή, με τα «Έξι μαθήματα χορού», είναι ενδεικτικές.
  • «Ήταν το έργο που ανταποκρίθηκε στη δική μου ανάγκη», λέει η Ρένη Πιττακή. «Κι αυτή ήρθε και συνάντησε την ανάγκη του κόσμου. Πηγαίνουμε σε κρίση, αλλά… χορεύοντας. Νομίζω πως είναι πολλοί εκείνοι που επιλέγουν ένα συγκεκριμένο έργο, το οποίο χωρίς να σαχλαμαρίζει, δίνει μια ανάσα ζωής, ένα κράτημα, μια «συντροφιά». Είναι χαρακτηριστική η φράση ενός θεατή: «Καλό είναι το θέατρο, τι γίνεται τώρα που γυρίζω σπίτι;». Μέσα στον χαμό που γίνεται με τις 400 παραστάσεις, τι θα πρωτοπληροφορηθείς και πώς θα ξεσκαρτάρεις αυτό που πραγματικά σ΄ ενδιαφέρει; Ο ένας κινεί τον άλλον, κυρίως όμως οι γυναίκες- είναι οι 8 στους 10 θεατές- κινούν τα νήματα. Δεν θα στερηθούν την «πολυτέλεια» του θεάτρου, ίσως όμως να μειώσουν τις εξόδους τους- από δέκα θέατρα, θα πάνε σε δύο»

  • Της Έλενας Δ. Χατζηιωάννου, ΤΑ ΝΕΑ: Τετάρτη 22 Απριλίου 2009

Σ’ ευχαριστώ, ω εταιρεία

  • Την ώρα που τα επιχορηγούμενα θέατρα στην Ελλάδα περιμένουν ακόμα την καθυστερούμενη, ως συνήθως, εκταμίευση των χρημάτων από το Ελληνικό Κέντρο Θεάτρου και Χορού, κάποια άλλα κινούνται στην ελεύθερη αγορά επενδύοντας και ρισκάροντας.

"Mamma mia"

«Mamma mia»

  • Αναμετρούν τις δυνάμεις τους στην πόλη με τα περισσότερα θέατρα στην Ευρώπη, την πόλη που συνεχώς παράγει θέαμα. Οι εταιρείες παραγωγής, λοιπόν, είναι το φαινόμενο των καιρών που εισβάλλει δυναμικά στο θεατρικό χάρτη, με προεξάρχουσα την υπερδραστήρια Ελληνική Θεαμάτων, η οποία μέσω μιας αλυσίδας θεάτρων ανακυκλώνει στα θεάματά της συγγραφείς, ηθοποιούς, σκηνοθέτες, σκηνογράφους. Κάποτε τα μεγάλα ονόματα παραγωγών μετριούνταν στα δάχτυλα του ενός χεριού. Αλλά και σήμερα το ίδιο συμβαίνει. Με μια διαφορά: οι επιχειρηματικές δραστηριότητες κάποιων επεκτείνονται και, ως συγκοινωνούντα δοχεία, περνούν από τη μια τέχνη στην άλλη, συνεπικουρούμενες διαφημιστικά από την αρωγή ιδίων μέσων μαζικής ενημέρωσης.

Το Ηρώδειο του χειμώνα

  • Την «παράσταση» στο χώρο της παραγωγής θεάματος κλέβει η Ελληνική Θεαμάτων, με δέκα (!) θέατρα και ναυαρχίδα της το «Παλλάς» -κάποιοι το αντιμετωπίζουν ως το Ηρώδειο του χειμώνα. Στις πρεμιέρες του «Παλλάς» οι καλεσμένοι συνθέτουν το πιο ετερόκλητο τοπίο. Μπορείς να δεις τις ξανθιές πρωινομεσημεριανές παρουσιάστριες δίπλα δίπλα με το Μανώλη Μητσιά ή το Διονύση Σαββόπουλο. Κι αυτό γιατί στο ανακαινισμένο θέατρο της Βουκουρεστίου συνωθούνται και «όλοι οι άνθρωποι του προέδρου», προερχόμενοι από ένα πολυκάναλο επιχειρηματικό τραστ.

«Το κλουβί με τις τρελές»

  • Ο Κώστας Γιαννίκος, ο άνθρωπος που σήμερα έχει αλώσει την εγχώρια αγορά τέχνης και media, δεν περιορίζεται στο θεατρικό στίβο. Εκτός απ’ τον τηλεοπτικό σταθμό Alter «παίζει» σε πολλά μετερίζια: ραδιόφωνα («John Greek», «Οασις»), εφημερίδα («Επενδυτής»), εκδόσεις βιβλίων («Μοντέρνοι Καιροί»), μουσικά περιοδικά («Δίφωνο», «Οασις»), ενώ στις επιχειρήσεις του συγκαταλέγεται και η δισκογραφική εταιρεία Legend, αλλά και η «Λύρα», με όλο το ιστορικό της ρεπερτόριο. Κι έτσι τώρα όλα αυτά συγκατοικούν εταιρικά το «Φορτηγό» με τα παιδικά της τηλεόρασης…
  • Πίσω από την τέλεια οργάνωση της ΕΛΘΕΑ, σε όλα τα επίπεδα, βρίσκεται η Αρχοντούλα Παπαναγιώτου, επαγγελματίας που δικαιώνει επί της ουσίας το ρόλο του παραγωγού με όρους διεθνείς. Η αλήθεια είναι ότι συχνά ακούγεται έντονη κριτική για τη σαρωτική επικράτηση της εταιρείας στο χώρο του θεάτρου που λειτουργεί με πολυπληθείς θιάσους, μεγάλες παραγωγές κι ένα καλομελετημένο σχεδιασμό εκτέλεσής τους, μετρημένο μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια: έγκαιρος προγραμματισμός, σοφό διαφημιστικό πλάνο μήνες πριν -έτσι εξηγούνται τα ρεκόρ προπώλησης εισιτηρίων- αξιοποίηση κάθε χρήσιμης ώρας μέχρι τέλους της σεζόν.
  • Και, επιπλέον, το ένα χέρι νίβει το άλλο: Ο Alter διαφημίζει θέατρα, βιβλία, αλλά επίσης τραγουδιστές και συνθέτες (παρένθετα τρέιλερ ανάμεσα στο πρόγραμμα και τις διαφημίσεις), αφού όλα ανακυκλώνονται στην ίδια επιχειρηματική αγκαλιά.
  • Το επιχείρημα όσων στέκονται απέναντι στο φαινόμενο αυτό επικεντρώνεται στην παρατήρηση ότι έχει δημιουργηθεί ένα «τραστ», ένα ιδιότυπο «σουπερμάρκετ» θεάματος που ελέγχει τα πόστα, εγκαινιάζει το κυμαινόμενο εισιτήριο, εκτρέπει καλλιτεχνικά νέους ηθοποιούς και αντλεί έμψυχο υλικό από την αμφιβόλου ποιότητας τηλεόραση: με έμφαση σε λαϊκές, εύπεπτες κωμωδίες, ηθοποιούς αναγνωρίσιμους από τις τηλεοπτικές σειρές: «Αν δεν βρίσκεσαι αισθητικά κοντά στο συγκεκριμένο ύφος, δεν θα σε καλέσουν να παίξεις», ισχυρίζονται πολλοί ηθοποιοί. «Ο κόσμος γεμίζει αυτά τα θέατρα γιατί θέλει να δει από κοντά τους ήρωες των σίριαλ». Κι όμως, μερικές φορές δεν αρκούν οι «εμπορικοί» ηθοποιοί για να γεμίσουν την αίθουσα. Απόδειξη η φετινή αποτυχία του έργου του Ντ. Μάμετ «Νοέμβρης». Παρά την παρουσία τηλεοπτικών ονομάτων (Χρήστος Χατζηπαναγιώτης – Βίκυ Σταυροπούλου), το θέμα του έργου έπεσε μάλλον βαρύ για το κοινό της Ελληνικής Θεαμάτων.
  • Απ’ την άλλη, όμως, η εταιρεία έδωσε ήδη δείγματα μετάγγισης διαφορετικού είδους θεάματος στο ρεπερτόριό της: εκτός από τη «Μήδεια» του Δημήτρη Παπαϊωάννου (ένα καλλιτεχνικό προϊόν τεράστιας απήχησης) ανέλαβε την παραγωγή μιας παράστασης δίχως εμπορικά χαρακτηριστικά («Λεωφορείο ο Πόθος», σε σκηνοθεσία Αντζελας Μπρούσκου). Κοντά σε αυτό η ΕΛΘΕΑ ετοιμάζει ένα ακόμα θέατρο, διαφορετικού καλλιτεχνικού προσανατολισμού απ’ ό,τι πληροφορούμαστε, το οποίο θα διευθύνει ο Θωμάς Μοσχόπουλος, από τον οποίον ουδείς περιμένει να αξιοποιήσει καλλιτέχνες της τηλεοπτικής δεξαμενής.
  • Κατά τα άλλα, ένα πλατύ λαϊκό κοινό προτιμά τις παραστάσεις της ΕΛΘΕΑ και μερικές φορές μοιάζει σαν να οδηγείται στα θέατρά της με αυτόματο πιλότο. Ξέρει ότι θα βρει τον Θ. Αθερίδη στο «Μικρό Παλλάς» και τον Κ. Κόκλα σε κάποιο απ’ τα θέατρα της Πειραιώς… Ανάμεσά τους και πολλοί ανεξοικείωτοι θεατές, που δεν θέλουν να μπουν σε περιπέτειες ιδεών στη μοναδική ίσως έξοδο της εβδομάδας. Θέλουν, απλά, να περάσουν ευχάριστα, και ίσως να συγκινηθούν λίγο. Οι δρόμοι που τους φέρνουν μέχρις εκεί είναι ανακυκλούμενοι: τηλεοπτικά πρόσωπα σε θεατρικούς ρόλους, αξιοπρεπείς συνθήκες παραγωγής αλλά και υποδοχής του κοινού, έντονη διαφήμιση, παρουσία διασημοτήτων στις πρεμιέρες -πλάνα που προβάλλονται στις γνωστές «ενημερωτικές» εκπομπές του μεσημεριού.
  • Αλλά μήπως αυτή η «από τ’ αριστερά» αποδοκιμασία του φαινομένου είναι υπερβολική; Τα θέατρα της Ελληνικής Θεαμάτων είναι φροντισμένα, όπως και τα φουαγιέ, οι τουαλέτες καθαρές (συνθήκες που δεν θεωρούνται αυτονόητες σε όλα τα «προχωρημένα» αθηναϊκά θέατρα…). Οι παραγωγές επίσης είναι περισσότερο από αξιοπρεπείς, δεν φείδονται εξόδων -το φετινό «Κλουβί με τις τρελές» είναι μια απ’ τις ακριβότερες παραγωγές των τελευταίων χρόνων- και δύσκολα θα βρεις ηθοποιό που δεν πληρώθηκε ή δεν υλοποιήθηκαν οι όροι του συμβολαίου του.
  • Κι αυτό είναι σημαντικό, αν σκεφτεί κανείς ότι πολλά θέατρα που πάνε καλά χρωστούν όχι μόνο πρόβες αλλά και παραστάσεις σε πολλούς ηθοποιούς. Και αρκετά από αυτά είναι επιχορηγούμενα! Κι έπειτα, ποιος μπορεί να κατακρίνει την επιλογή τού, μοιραία, τηλεορασόπληκτου θεατή που εξοντώνεται από τη βάσανο της καθημερινότητας;

Η παλαιά φρουρά

Αλλά ποιοι έπονται της ΕΛΘΕΑ;

  • Πολλές μικρές επιχειρήσεις διεκδικούν μερίδιο στην «πίτα», παλιές και καινούριες, που όμως στερούνται πια λάμψης, μαζικότητας και το διαφημιστικό όχημα μιας σούπερ εταιρείας.
  • * Από την παλιά φρουρά παραγωγών κινούνται στο χώρο, με περιορισμένη πια δράση, οι Βαγγέλης Λιβαδάς («Αμιράλ») και Νινέτα Λεμπέση («Βεάκη», «Αλέκος Αλεξανδράκης», «Χυτήριο»). Επίσης οι αδελφοί Τάγαρη («Αλφα», «Ζίνα»), Βενετία Παρίση («Περοκέ»), Κάρολος Παυλάκης («Βρετάνια»-«Αθηνών»), Ελένη Ράντου (με δικό της πια το «Διάνα»), Πόπη Δήμου («Γκλόρια»), Βασίλης Πλατάκης («Μπροντγουαίη»), Μπάμπης Κάρλιοβιτς («Δελφινάριο»).
  • * Από τους νεότερους, ο Βίλλυ Ανδρέου είναι στο δικό του θέατρο «Αλμα» και ο Κώστας Μπάλας στο «Βασιλάκου» (και το καλοκαίρι με περιοδεύουσες παραστάσεις) ο οποίος ανακαινίζει το χώρο δημιουργώντας μία ακόμα σκηνή.
  • * Κραταιοί πρωταγωνιστές όπως οι Κώστας Καζάκος, Κάτια Δανδουλάκη, Σπύρος Παπαδόπουλος, αναλαμβάνουν παραγωγές στα δικά τους θέατρα.
  • * Οσο για τη Μιμή Ντενίση, έχει εξελιχθεί σε έμπειρη πια επιχειρηματία. Εχει δραματική σχολή και ανεβάζει παραστάσεις -είτε παίζει είτε όχι- και στις δύο σκηνές του «Ιλίσια» χωρίς να παραμελήσει την αξιοποίηση των Δευτερότριτων.
  • * Η «Θεατρική Εστία» του Λεωνίδα Βαρδινογιάννη δραστηριοποιείται με παραγωγές κωμωδιών σε δύο θέατρα («Μουσούρη»-«Ηβη»), με βασικό πρωταγωνιστή και σκηνοθέτη τον Πέτρο Φιλιππίδη.
  • * Πριν από δύο χρόνια μπήκε στο χώρο διακριτικά, αλλά με καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, η Μαργαρίτα Δαλαμάγκα, που πραγματοποιεί στο δικό της θέατρο, το ανακαινισμένο νεοκλασικό «Αγγέλων Βήμα» στην οδό Σατωβριάνδου.
  • * Επίσης, από φέτος, δραστηριοποιείται το Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», κάνοντας λαμπερή έναρξη στην αίθουσα «Θέατρο» με την παράσταση του Λάκη Λαζόπουλου, που έχει ήδη ξεπεράσει τις 100 χιλιάδες εισιτήρια.
  • * Η εταιρεία που μπήκε με φόρα στο χώρο της παραγωγής είναι η Coyot. Οι Γιώργος Λυκιαρδόπουλος και Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης ενοικίασαν από τον Πέτρο Ζούλια το «Χώρα» για μια πενταετία και με οψιόν ανανέωσης του συμβολαίου. Προχώρησαν σε μια σημαντική επένδυση, δημιουργώντας στην ταράτσα τη Μικρή Σκηνή για εναλλακτικές παραστάσεις, παράλληλα με τη χρήση της κεντρικής αίθουσας και του Εξώστη.
  • Ο Γ. Λυκιαρδόπουλος, στη δεύτερη σεζόν που διαχειρίζεται το θέατρο, δυσκολεύτηκε. Εχοντας πολλές ιδέες στο μυαλό του προσπάθησε να τις υλοποιήσει: παραστάσεις για άτομα με ειδικές ανάγκες, νεανικό θεατρικό φεστιβάλ, εναλλασσόμενο ρεπερτόριο, κινούμενο στις παρυφές του mainstream και του πρωτοποριακού, πρόσκληση νέων φερέλπιδων σκηνοθετών.
  • Μόνο μέσα στο Φεβρουάριο στο θέατρο «Χώρα» έγιναν τέσσερις πρεμιέρες! Ενα ρίσκο -αν υπολογίσεις μόνο τους μισθούς και το ΙΚΑ των εργαζομένων- που οι δύο παραγωγοί συνεχίζουν να παίρνουν, προγραμματίζοντας και την επόμενη σεζόν, όχι όμως χωρίς σκεπτικισμό. Αναζητούν τρόπους χρηματοδότησης, είτε υπενοικιάζοντας το χώρο στις νεκρές περιόδους είτε παραχωρώντας τον για σεμινάρια και εργαστήρια. Πάντως ο Γ. Λυκιαρδόπουλος έκανε αίτηση επιχορήγησης στο ΕΚΕΘΕΧ για τις μικρές, πρωτοποριακές παραστάσεις που ανεβάζει.
  • Υπάρχει και η άλλη άποψη, που υποστηρίζει ότι η Αθήνα στερείται πραγματικών παραγωγών και η εγχώρια δραστηριότητα περιορίζεται σε επιχειρηματίες, θιασάρχες, αιθουσάρχες, πρωταγωνιστές που αναλαμβάνουν μια συγκεκριμένη παράσταση. Ο παραγωγός υποτίθεται ότι πρέπει να «γεννήσει» την ιδέα, να την «τρέξει» απ’ την αρχή ώς το τέλος σε ό,τι αφορά την εκτέλεσή της, να εξασφαλίσει την ποιότητά της, να αναζητήσει χορηγούς, διαφημιστές, επενδυτές, αφού πρέπει να πουλήσει το προϊόν του πριν ακόμα αυτό βγει στην αγορά… Ενα τέτοιο μοντέλο έδρασε τις περασμένες δεκαετίες. Ο Φιλοποίμην Φίνος διέθετε ένστικτο και κριτήριο και ενέπνεε συγγραφείς και σκηνοθέτες. Δεν χρηματοδοτούσε απλώς ταινίες. Παράγγελνε έργα * Τελικά, το νέο είδος θεάματος στοιχίζεται στη γραμμή «Μπάντμιντον», που μ’ έναν τρόπο αποτελεί το Mall της ψυχαγωγίας: δεν είναι μουσική σκηνή, σίγουρα όχι μπουζούκια, όμως ούτε μόνο θέατρο. Συνήθως στηρίζεται στο μουσικό θέαμα για όλη την οικογένεια, με έναν τρόπο που έχει δοκιμαστεί δεκαετίες τώρα στο Γουέστ Εντ και το Μπρόντγουεϊ κι έχει από τότε εξαχθεί σ’ όλο τον κόσμο: Με παραστάσεις που ελκύουν και το ανεξοικείωτο κοινό, όχι γιατί θέλει να δει οπωσδήποτε σημαντικές σκηνοθεσίες και αγαπημένους πρωταγωνιστές, αλλά γιατί αισθάνεται ασφαλές με αυτό που εγγυημένα φέρνουν από το εξωτερικό οι συγκεκριμένοι παραγωγοί στο συγκεκριμένο χώρο.

Περισσότεροι από 500.000 θεατές

  • Η εταιρεία των Μιχάλη Αδάμ, Γιώργου και Παναγιώτη Γεώργα ήταν η πρώτη που τόλμησε στην αγορά την κατακλυσμιαία διαφημιστική καμπάνια των παραστάσεών της. Μέχρι σήμερα έχει φέρει στο «Μπάντμιντον» από διάσημα μιούζικαλ, όπως τα «Mamma mia», «Chicago», μέχρι ορχήστρες, μπαλέτα και ποιητικά τσίρκο χωρίς ζώα. Υπολογίζεται ότι στα τρία χρόνια λειτουργίας του θεάτρου πέρασαν από αυτό πάνω από 500 χιλιάδες θεατές, με μέσο όρο ηλικίας 35-55 χρόνων, παρ’ όλο που πολλές φορές δεν γεμίζει. Δύο έρευνες που παρήγγειλε ο Μ. Αδάμ στη «Metron Analysis» δείχνουν ότι η κρίση επηρέασε ήδη τη μεσαία τάξη. Τα ακριβά εισιτήρια φεύγουν πια δύσκολα και οι παραγωγοί είναι σκεπτικοί για τις μελλοντικές κινήσεις τους.
  • Ενα άλλο στοιχείο που αναδείχθηκε είναι ότι το κοινό δεν εμπλουτίζεται: Οι ίδιοι άνθρωποι μετακινούνται από το Μέγαρο στο «Μπάντμιντον», στο «Παλλάς» ή στο Ηρώδειο, και είναι το πληθυσμιακό τμήμα που ζει στο κέντρο, στα βόρεια και τα νότια προάστια. «Τώρα όσο ποτέ έχουμε ανάγκη τον ελεύθερο, υγιή ανταγωνισμό», υποστηρίζουν άνθρωποι που κινούνται χρόνια στο χώρο. Κι επειδή το άγγιγμα της οικονομικής κρίσης διαπιστώθηκε και στο θέαμα, ανεξαρτήτως εμπορικού ή ποιοτικού προϊόντος, οι εταιρείες επανασχεδιάζουν τα προγράμματά τους λαμβάνοντας υπόψη την ύφεση, χωρίς όμως ν’ απομακρύνονται από την αγορά. Αλλωστε έχει αποδειχτεί ότι και στις χειρότερες περιόδους ο κόσμος δεν έπαψε ποτέ ν’ αναζητά το μαγικό ξόρκι που λέγεται ψυχαγωγία. *

Τα θέατρα απογειώθηκαν μετά τα Χριστούγεννα

Του Δημητρη Ρηγοπουλου, Η Καθημερινή, Παρασκευή, 9 Iανoυαρίου 2009

Οσο σκοτεινή και δυσοίωνη ξεκίνησε η εορταστική περίοδος για τα θέατρα της Αθήνας, τόσο θεαματικός αποδείχθηκε ο τελικός απολογισμός, την επομένη των Φώτων. Η προσέλευση του κοινού στις μεγάλες σκηνές του κέντρου αλλά και σε περισσότερο εναλλακτικές παραστάσεις ξεπέρασε τις προσδοκίες, επιφυλάσσοντας εκπλήξεις.

Στο Εθνικό Θέατρο δεν πίστευαν στα μάτια τους όταν έβαλαν κάτω τους αριθμούς εισιτηρίων των φετινών και των περσινών Χριστουγέννων. Το «δύσκολο» 2008 «έβαλε κάτω» το 2007, διασκεδάζοντας τους δικαιολογημένους φόβους στον απόηχο των μεγάλων επεισοδίων του περασμένου Δεκεμβρίου. Ποιος να τους το έλεγε, λίγες εβδομάδες νωρίτερα, όταν το ταμείο του «Ρεξ», το βασικό σημείο πώλησης εισιτηρίων του Εθνικού Θεάτρου στο κέντρο της Αθήνας, τυλιγόταν στις φλόγες. Για λίγες ημέρες τέθηκε εκτός λειτουργίας, ενώ ολόκληρη την εβδομάδα της μεγάλης αναταραχής ακυρώθηκαν όλες οι επισκέψεις των σχολείων στις παιδικές παραγωγές. Η πληρότητα απογειώθηκε μόλις μπήκαμε στην εβδομάδα των Χριστουγέννων και η κατάσταση στο κέντρο της Αθήνας ομαλοποιήθηκε. Στην κορυφή βρέθηκε «Το ξύπνημα της Ανοιξης» με 100% πληρότητα και ακολούθησαν: «Το ημέρωμα της στρίγκλας» (94%), ο «Ρομπέρτο Τσούκο» (92%), η «Καλή Οικογένεια» (89%) και ο «Βόλφγκανγκ» (71%). Πολύ καλά πήγαν και τα παιδικά προγράμματα που την περίοδο των εορτών λειτουργούν χωρίς τις προγραμματισμένες επισκέψεις των σχολείων. Η «Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων» έφτασε το 93% ενώ στον σαββατιάτικο «Καραγκιόζη» δεν έπεφτε καρφίτσα (100%).

Για το «Θέατρο του Νέου Κόσμου» τα προβλήματα εξαντλήθηκαν την εβδομάδα των ταραχών. Η πτώση υπολογίζεται στο 30%. «Το ίδιο το κοινό δεν κατάλαβε τίποτα», θυμάται ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, ιδρυτής του «Θεάτρου του Νέου Κόσμου». Και συμπληρώνει: «Εμείς όμως μπορούσαμε να δούμε αλλιώς την κατάσταση, γιατί βλέπαμε τη μείωση στις λίστες αναμονής. Από τα 25 και τα 30 άτομα στη λίστα αναμονής στο έργο του Αρκά πέσαμε εκείνες τις ημέρες στα πέντε». Χθες στο ίδιο έργο ήταν γραμμένοι 20 υποψήφιοι θεατές. Ο ίδιος δεν ακούει τις σειρήνες της κρίσης. «Τα πράγματα που είναι καλά θα πάνε καλά», πιστεύει. «Το ξέρω κι από μας, μια παράσταση που δεν είναι καλή δεν πρόκειται να δουλέψει ακόμα κι αν από πίσω υπάρχει ένα καλό θέατρο ή οτιδήποτε».

Βαρόμετρο για την κίνηση στα εμπορικά θέατρα αποτελεί η «Ελληνική Θεαμάτων» με εννέα θέατρα υπό τον έλεγχό της. Η «Μήδεια» στο Παλλάς, οι «Ηρωες» στο «Μικρό Παλλάς», το «Απόψε τρώμε στης Ιοκάστης» στο «Δημήτρης Χορν», οι «Συμπέθεροι από τα Τίρανα» στο Λαμπέτη, οι «Δύο τρελοί-τρελοί παραγωγοί» στο «Αλίκη», οι «Οκτώ γυναίκες» στο Πειραιώς 260 και το «Σεσουάρ για δολοφόνους» στο «Αποθήκη» ήταν sold out όλες τις ημέρες των γιορτών. «Υστερα από τόσες ημέρες με το κέντρο κλειστό, το διάστημα ανάμεσα στα Χριστούγεννα και τα Φώτα ο κόσμος κατέβηκε μαζικά στο κέντρο και εκτόνωσε σε μικρό διάστημα την ανάγκη του να διασκεδάσει», υποστηρίζει η υπεύθυνη της Διεύθυνσης Επικοινωνίας και Προβολής της «Ελληνικής Θεαμάτων», Αργυρώ Μποζώνη. Μοιραία οι ανησυχίες για την οικονομική κρίση πέρασαν σε δεύτερη μοίρα. «Νομίζω πως αυτό το θέμα θα μας απασχολήσει τώρα, με το τέλος της εορταστικής περιόδου. Ολοι θέλουμε να πιστεύουμε ότι η συνέχεια μέσα στο 2009 θα είναι ανάλογη».

Η εξέγερση έκλεψε την παράσταση

Ο καλλιτεχνικός κόσμος, που υπολόγισε στη χριστουγεννιάτικη περίοδο για να ζήσει επιτέλους την εισπρακτική του ανάταση, είδε τις φιλοδοξίες του να γκρεμίζονται. Πρεμιέρες μετατέθηκαν. Εκδηλώσεις ακυρώνονται η μία μετά την άλλη. Οι κινηματογράφοι μετρούν πτώση 50%. Οι προπωλήσεις των θεάτρων αλλά και των συναυλιών που κυρίως πραγματοποιούνται σε κεντρικά σημεία της πόλης έχουν μειωθεί αισθητά. Θεατρικές σκηνές που βρίσκονται περιμετρικά των επίμαχων οδών επιδιορθώνουν μικροζημιές στις βιτρίνες και τα ταμεία τους και αναγκάζονται να παίξουν με τους λίγους τολμηρούς που δεν φοβούνται να πλησιάσουν στο επίκεντρο των εξελίξεων. Για εορταστικές εκδηλώσεις και πάρτι, ούτε λόγος.

Μεγάλες οι απώλειες για τους κινηματογράφους («Αστυ») και το «Νέο Ελληνικό Θέατρο» του Γιώργου Αρμένη, ελάχιστες, όμως, για τη «Μήδεια» του Παπαϊωάννου, που συνεχίζει στο «Παλλάς» αλλά και τους Γκόταν Πρότζεκτ -τη μοναδική μεγάλη συναυλία των ημερών- αύριο στο «Αθηνών Αρένα».

**«Μετά από 40 χρόνια δουλειάς στο θέατρο, είμαι σε απελπισία. Ακυρώθηκαν όλες οι αγορασμένες παραστάσεις μου, έχω εισπνεύσει ό,τι χημικά μπορείτε να φανταστείτε» λέει ο Γιώργος Αρμένης, που βλέπει εδώ και 15 μέρες το «Νέο Ελληνικό Θέατρό» του στα Εξάρχεια να μαραζώνει. «Οι σύλλογοι που είχαν κλείσει τα εισιτήρια τηλεφωνούν τρομοκρατημένοι, τα πούλμαν αρνούνται να πλησιάσουν. Οι μεγάλες εταιρείες που λυμαίνονται το θεατρικό τοπίο δεν κινδυνεύουν γιατί ακόμα κι αν χάνουν χρήματα από τα κεντρικά τους θέατρα, θα βρουν τρόπο να εισπράξουν από τα περιφερειακά τους. Εγώ είμαι μόνος με τέσσερα δάνεια να με κυνηγάνε. Πώς θα πληρώσω δώρο Χριστουγέννων όταν δεν έχω εισπράξει ούτε ένα ευρώ εδώ και μέρες;»

  • Κάμψη έως και 70%

*Ανάλογη είναι η κατάσταση και σε ένα γειτονικό θέατρο, τον «Φούρνο». Η Θεατρική Ομάδα Νουκέντρα, που επρόκειτο να ανεβάσει τα «Ταξίδια» της Κατερίνας Διακουμοπούλου, ακύρωσε την προγραμματισμένη πρεμιέρα αφού το θέατρο βρίσκεται «μεταξύ Σκύλλας και Χάρυβδης, δηλαδή ανάμεσα στην Ιπποκράτους και τη Χαριλάου Τρικούπη» λέει χαρακτηριστικά η Ελένη Πετράκου, μέλος του θιάσου. Δυσκολίες, επίσης, αντιμετωπίζουν το «Αγγέλων βήμα» (στη Σατωβριάνδου), που παρέμεινε κλειστό για κάποιες μέρες, αλλά και παραστάσεις που επαναλαμβάνονται φέτος λόγω της μεγάλης περσινής τους επιτυχίας. Το «Γάλα», για παράδειγμα, που ανεβάζει η Αννα Βαγενά στο «Θέατρο Βασιλάκου» ή ο «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» στο «Αλμα» παρουσίασαν κάμψη έως και 70% το πρώτο δεκαήμερο των επεισοδίων.

*Μεγάλη πτώση καταγράφεται και στο «104 Θέατρο Λόγου και Τέχνης», όπου ο Στέλιος Μάινας ανεβάζει τον «Κύριο Επισκοπάκη» του Ανδρέα Μήτσου.

«Οι καθημερινές μας κρατήσεις κυμαίνονταν μεταξύ 30 και 70 ατόμων. Ποτέ λιγότερο» λέει εκ μέρους του θεάτρου η Πωλίνα Καραναστάση.

«Είναι εξαιρετικά μειωμένη η κίνηση. Με το που ανακοινώνεται το επόμενο συλλαλητήριο κόβεται κάθε επικοινωνία με τον έξω κόσμο. Παγώνουν τα τηλέφωνα. Ερημιά στους δρόμους που άλλοτε έσφυζαν από ζωή. Σκεφτείτε ότι χθες παίξαμε με 10 άτομα, γείτονες από τις γύρω πολυκατοικίες. Παρ’ όλα αυτά τα Εξάρχεια, αν εξαιρέσεις μερικούς αναποδογυρισμένους κάδους, μετρούν πολύ λιγότερες ζημιές σε σχέση με το υπόλοιπο κέντρο. Ο φόβος είναι που μας απομονώνει, όχι ο πραγματικός κίνδυνος».

*Αλώβητο από την κρίση φαίνεται πως βγαίνει το φαινόμενο Παπαϊωάννου, αφού η «Μήδειά» του εξακολουθεί να γεμίζει το «Παλλάς». Ακόμα κι αν έξω από το θέατρο δεν είχε μείνει τίποτα όρθιο. «Την Κυριακή, αμέσως μετά τη δολοφονία Γρηγορόπουλου, είχαμε 1.250 θεατές» λέει η Αργυρώ Μποζώνη εκ μέρους της Ελληνικής Θεαμάτων. «Ούτε στη ροή της προπώλησης καταγράφεται προς το παρόν ύφεση, αφού τα εισιτήρια που πουλάμε είναι για τον Ιανουάριο. Θέλω να ελπίζω πως ο κόσμος -τουλάχιστον για την περίοδο των γιορτών- θα προσπαθήσει να ξεφύγει από την κατάθλιψη που γεννά μια βόλτα στο έρημο κέντρο της Αθήνας και θα έρθει στο θέατρο. Προς το παρόν οι πρώτες σοβαρές επιπτώσεις θα φανούν στις παραστάσεις ρεπερτορίου. Αντιθέτως, η κωμωδία θα πληγεί τελευταία».

*Ο Σεραφείμ Σίλας, που μαζί με τον Γιώργο Χατζηπαύλου παρουσιάζουν κάθε Παρασκευή και Σάββατο την παράσταση stand up comedy «Αι δύο μονόλογοι» στο θέατρο «Παραμυθίας», επιβεβαιώνει τα παραπάνω. «Δεν έχει παρατηρηθεί ιδιαίτερη κάμψη. Αφ’ ενός γιατί δεν είμαστε γεωγραφικά κοντά στο πρόβλημα, αφ’ ετέρου γιατί η σάτιρα είναι το ενδεδειγμένο καλλιτεχνικό αντίδοτο. Οπως έλεγε και ο Σαρτρ, «ποτέ δεν ήμασταν τόσο ελεύθεροι όσο στην Κατοχή. Σε δύσκολες στιγμές ο κόσμος έχει ανάγκη την τέχνη και το γέλιο». Ετσι εξηγείται, επίσης, ότι σχεδόν όλες οι κωμωδίες από τις «Οκτώ γυναίκες» στην Πειραιώς μέχρι το «Φιόρο του λεβάντε» στο «Ανεσις» συνεχίζουν και σκίζουν.

*Μικροζημιές μετρά και το Εθνικό Θέατρο. Οι σκηνές του κέντρου, σε αντίθεση με το «Ξύπνημα της άνοιξης» στο Γκάζι, που εξακολουθεί να πηγαίνει περίφημα, έχουν προβλήματα: «Το ταμείο του Θεάτρου Κοτοπούλη δέχτηκε μια μικρή επίθεση, ενώ υπάρχει και μια κάμψη 20% στην προσέλευση του κοινού στο «Ημέρωμα της στρίγγλας» που παίζεται εκεί. Τέλος, η παιδική σκηνή που τις καθημερινές λειτουργεί με σχολεία ακύρωσε όλες τις παραστάσεις μέχρι τώρα. Ωστόσο, οι Κυριακές πάνε περίφημα», λέει η υπεύθυνη επικοινωνίας Σάσα Παπαχριστοπούλου.

**Στον χώρο του σινεμά, τα επεισόδια απλώς προστέθηκαν στη μεγάλη ύφεση των τελευταίων ετών, αποτέλεσμα της οποίας ήταν να κλείσει το 30% των κινηματογράφων. «Τα επεισόδια οδήγησαν τους κινηματογράφους σε μια μεγάλη βουτιά. Τα εισιτήρια στους κεντρικούς κινηματογράφους τις μέρες που ακολούθησαν τα γεγονότα μειώθηκαν τουλάχιστον κατά 50%» λέει χαρακτηριστικά ο Μάκης Διαμαντόπουλος της Odeon. «Κι αυτό διότι η κύρια πελατεία των κινηματογράφων είναι οι πολύ νέοι. Και αφού αυτοί βρίσκονται σε κατάσταση οργής και θυμού σίγουρα η προτεραιότητά τους δεν είναι το σινεμά. Περισσότερο διάθεση για κουβέντα έχουν, που σημαίνει πως θα προτιμήσουν το σπίτι ή καμιά ταβέρνα».

*Την κατάσταση επιδεινώνουν οι προβληματικές μετακινήσεις: η δυσκολία στην πρόσβαση, τα μπλόκα, οι συγκοινωνίες, που υπολειτουργούν, ο φόβος του κόσμου μην εμπλακεί στα επεισόδια ακόμα και η αγωνία για το πού θα αφήσει κανείς το αυτοκίνητό του.

«Κυρίως, όμως, λείπει η διάθεση. Αλλωστε, σε ένα τέτοιο κλίμα ανησυχίας το σινεμά είναι πάντα πιο ευάλωτο. Δυστυχώς τα επεισόδια ήρθαν να προστεθούν στην τερατώδη πειρατεία». Ακόμα μεγαλύτερο το κρίμα για τις ελληνικές ταινίες («Καλά κρυμμένα μυστικά-Αθανασία» και ο «Ηλίας του 16ου») που ατύχησαν χρονικά και προς το παρόν δεν αποδίδουν τα αναμενόμενα.

*Στην καρδιά των γεγονότων, την πλατεία Κοραή, ακριβώς απέναντι από το Πανεπιστήμιο, βρίσκεται και ο κινηματογράφος «Αστυ».

«Οντως, σημειώθηκε πτώση 25%. Εκεί που θα κάναμε 800 εισιτήρια, κόψαμε τελικά 500» δηλώνει ο Δημήτρης Στεργιάκης της «ΑΜΑ Films». «Οι περιορισμένες απώλειες σχετίζονται με το ότι παίζουμε το «Ανάμεσα στους τοίχους», μια ταινία νεανική, που θίγει το ζήτημα της παιδείας και του νεαρόκοσμου. Ο φοιτητόκοσμος τη στηρίζει ακόμα κι αυτές τις μέρες. Ανεξάρτητα από τη συγκεκριμένη ταινία, θεωρώ πως το παλιρροϊκό κύμα θα μας συμπαρασύρει όλους».

**Σε ό,τι αφορά τη μουσική, «τριγμούς» δέχτηκαν όλες οι μεγάλες προγραμματισμένες συναυλίες. Η Μόνικα για παράδειγμα μετέθεσε τη συναυλία της 11ης Δεκεμβρίου στο «Γκαγκάριν» για τις 20 Ιανουαρίου. Οι Τσέχοι Ντελαντάπ δεν έπαιξαν στις 12 και 13 στο «Γκαζάρτε», ενώ, η αυριανή συναυλία των Γκόταν Πρότζεκτ θα γίνει παρόλο που το κοινό αρχικά σίστασε. «Ποτέ δεν σκεφτήκαμε να την ακυρώσουμε διότι οι Γκόταν έχουν από μόνοι τους μια δυναμική», λέει ο εκ των διοργανωτών Διονύσης Ποτσολάκης.

«Σαφώς και με το ξέσπασμα των επεισοδίων υπήρξε μια κάμψη της τάξεως του 20% στην προπώληση αλλά αυτό διήρκησε μόλις μια εβδομάδα».

Μειωμένες και οι προπωλήσεις

**Στα Εξάρχεια, όμως, εδρεύει εδώ και χρόνια η «Cheap Art» (Α. Μεταξά 25), η οποία ανέβαλε για μερικές μέρες τα εγκαίνια της φετινής χριστουγεννιάτικης έκθεσής της με φτηνά έργα τέχνης. «Ολη την εβδομάδα ήμασταν ανοιχτά από τις 2 το μεσημέρι μέχρι τις 9 το βράδυ. Είχαμε αρκετό κόσμο αλλά βεβαίως όχι τόσο πολύ, ως συνήθως. Ασφαλώς και το θέμα συζήτησης περιστρεφόταν γύρω στα τραγικά γεγονότα» λέει ο υπεύθυνος του χώρου, Γιώργος Γεωργακόπουλος. «Ο κόσμος της περιοχής έχει μια σχετική ανασφάλεια για το τι πρόκειται να συμβεί από εδώ και στο εξής. Σίγουρα, όμως, δεν είναι φοβισμένοι. Θα έλεγα είναι παγωμένοι. Δεν μπορούν να πιστέψουν πώς και γιατί σκοτώθηκε το παιδί. Αλλωστε, είμαστε εξοικειωμένοι με τις ταραχές γιατί τα Εξάρχεια ήταν πάντοτε στο μάτι του κυκλώνα. Σκεφτείτε ότι το 1985 ζήσαμε και τη δολοφονία Καλτεζά».

**Η πρυτανεία της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών βρίσκεται στην καρδιά των γεγονότων, στο Πολυτεχνείο, ενώ τα εργαστήρια στην Πειραιώς, στου Ρέντη, τελούν υπό φοιτητική κατάληψη. Ετσι, αναβλήθηκε η έκθεση των αποφοίτων της σχολής και η τελετή αναγόρευσης του ζωγράφου Γιάννη Κουνέλλη σε επίτιμο καθηγητή της ΑΣΚΤ.

Της ΜΑΤΟΥΛΑΣ ΚΟΥΣΤΕΝΗ, ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / 7 – 21/12/2008