Category Archives: Θεατρική αφίσα

«Τις αγαπώ γιατί φθείρονται…»

  • Κακουριώτης Σ.
  • Η ΑΥΓΗ: 08/11/2009

«Τις αγαπώ γιατί φθείρονται…» Με αυτά τα λόγια μιλά για τις αφίσες η Βουβούλα Σκούρα. Αφίσες… Μια δημόσια εικαστική παρέμβαση στους τοίχους της πόλης που όσο περνά ο καιρός όλο και περισσότερο χάνεται, καθώς ο ρόλος τους παραδίδεται στο εμπόριο και τη διαφήμιση, καθώς και οι ίδιες παραδίδονται, σχεδόν αμαχητί, στην κυριαρχία των στερεοτύπων του εμπορικού Κανόνα…

Πριν από 35 χρόνια, που οι τοίχοι της πόλης κυριαρχούνταν από υψωμένες γροθιές και σφυροδρέπανα, ντρεσαρισμένα πρόσωπα που ατένιζαν με αισιοδοξία το φωτεινό μέλλον, οι έντονα γραφιστικές αφίσες του ΚΚΕ εσωτερικού και του Ρήγα Φεραίου, όπου λόγος και εικόνα βάδιζαν παράλληλα χωρίς να ταυτολογούν, αποτελούσαν μια «παραφωνία» που ξεχώριζε. Πίσω από αυτήν την παραφωνία βρισκόταν η Βουβούλα Σκούρα, η Ξανθίππη Μπανιά και μια ομάδα νέων τότε εικαστικών καλλιτεχνών, με έντονο το ενδιαφέρον για τη γραφιστική τέχνη, με την ευρωπαϊκή παράδοση της οποίας πολλοί είχαν συναντηθεί, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, στο εξωτερικό.

Παράλληλα, η Β. Σκούρα ξεκινούσε ένα έκκεντρο οδοιπορικό, εκεί, γύρω στα 1975, που την έφερε σε επαφή με καλλιτεχνικές ομάδες και θεατρικά σχήματα της περιφέρειας, που τότε γνώριζαν μια πρωτόγνωρη άνθηση, σχήματα και ανθρώπους, όπως ο Κώστας Τσιάνος του Θεσσαλικού Θεάτρου, ο Νίκος Αρμάος του ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας και πολλοί άλλοι, με τους οποίους ήρθε σε μια γόνιμη όσμωση.

Από αυτήν την όσμωση άρχισαν να γεννιούνται οι πρώτες θεατρικές αφίσες, «χωρίς τα τεχνικά μέσα που διαθέτουμε τα τελευταία χρόνια, σχεδόν χειροποίητες»: η Βουβούλα Σκούρα οικοδομούσε μια παράδοση που στην Ελλάδα απλώς… δεν υπήρχε: Όπως λέει και η ίδια, «μέχρι τότε τα θέατρα υποχρέωναν τους σκηνογράφους να κάνουν τις αφίσες». Έτσι, οι πρωτοποριακές της αντιλήψεις για την αφίσα, που «δεν υπαινίσσονται το προφανές, αντλώντας  την έμπνευσή τους από τον τίτλο ή τη φήμη του έργου, αλλά αναζητούν προσωπική έκφραση μέσα από συμβολισμούς και εκφράσεις», όπως σημειώνει ο συνάδελφός της Δημήτρης Αρβανίτης, πολλές φορές συνάντησαν τη δυσπιστία, όπως η αφίσα για τον Άμλετ του ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας, που, παρά ταύτα, επιλέχθηκε από την Unesco για να συμμετάσχει σε έκθεση με τις 100 καλύτερες αφίσες του 20ού αιώνα.

Μιλώντας για τα χαρακτηριστικά της δουλειάς της, «που δύσκολα κανείς μπορεί να την κατατάξει σε είδος και καλλιτεχνική ιδιότητα», ο Δ. Αρβανίτης τονίζει για τις θεατρικές της αφίσες: «Γερά δομημένη σύνθεση, δεμένη με την τυπογραφία και την ποιότητα των εικόνων της, όριζε απόλυτα το ζητούμενο προς όφελος του έργου και της ομάδας αλλά κυρίως για την ευχάριστη έκπληξη των ματιών μας όταν είχαμε την ευκαιρία να συναντηθούμε στους δρόμους».

Από τη μεριά του, ο ο Τζανέτος Πετροπουλέας, πρόεδρος του Δ.Σ. της Ένωσης Γραφιστών Ελλάδας σημειώνει: «Οι αποσπασματικές φωτογραφίες, το πλακάτο χρώμα, ένα τυχαίο λάθος στο σχεδιασμό με το μολύβι, το μελάνι στο τυπογραφείο, γίνονται, με την εμπειρία και το ταλέντο της, δημιουργικά ευρήματα, δημιουργούν νέες υβριδικές εικόνες, που δεν διαφημίζουν απλά την παράσταση και τους συντελεστές, αλλά προτείνουν και μία άλλη ανάγνωση του θεατρικού κειμένου».

Σήμερα, με πρωτοβουλία της Ένωσης και τη στήριξη του ΕΚΕΘΕΧ, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να θαυμάσει και να θυμηθεί μια τέχνη που «με τα χρόνια ελάχιστοι ενδιαφέρονται γι’ αυτήν», όπως τονίζει ο Δ. Αρβανίτης, στην έκθεση που μέχρι τις 14 Νοεμβρίου διοργανώνεται στην αίθουσα της Ένωσης Γραφιστών (Μυλλέρου 19, πλατεία Αυδή) στο Μεταξουργείο.

«Η Ένωση Γραφιστών Ελλάδας κάνει το αυτονόητο», λέει ο Τζ. Πετροπουλέας. «Τιμά μία άξια δημιουργό, και πιστεύουμε ότι το μικρό δείγμα των είκοσι έξι αφισών που παρουσιάζονται σε αυτή την έκθεση θα γίνει η αφορμή για πιο ολοκληρωμένες παρουσιάσεις του έργου των ανθρώπων της οπτικής επικοινωνίας».

Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα προβάλλεται παράλληλα και το βίντεο που ετοίμασε η Β. Σκούρα με αυτήν την αφορμή, με τίτλο «Παράθυρα στις πόλεις: από το CMYK στο RGB».

Η Βουβούλα…

<!–

Η Βουβούλα…

–>

Η Βουβούλα Σκούρα γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και σπούδασε Γραφικές Τέχνες στο Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, έζησε και εργάστηκε στο Λονδίνο, όπου παρακολούθησε μαθήματα Ιστορίας Τέχνης. Είναι ιδρυτικό μέλος του Κέντρου Εικαστικών Τεχνών Αθήνας. Ασχολήθηκε με πειραματικές μικτές τεχνικές πάνω στη φωτογραφία, τεχνικές που εφάρμοσε τόσο στις εκτυπώσεις (βιβλία, αφίσες) όσο και στις ταινίες της. Συμμετείχε με ταινίες και βίντεο σε περισσότερα από πενήντα φεστιβάλ ανά τον κόσμο, ενώ οι Εσωτερική μετανάστευση και Σκωρία φωτός διακρίθηκαν με ειδικό έπαινο της Κριτικής Επιτροπής στο Φεστιβάλ Δράμας, η ΕΤΕΛ ΑΝΤΝΑΝ Εξόριστες λέξεις έλαβε το βραβείο του ΕΚΚ στο Φεστιβάλ Ντοκυμανταίρ Θεσσαλονίκης το 2008 και το βίντεο Μαύρο φεγγάρι πήρε το 1ο βραβείο στο διαγωνισμό video art που έγινε το 1998 στην Αθήνα. Τον περασμένο Απρίλιο, στο πλαίσιο των βραβείων ΕΒΓΕ, της απονεμήθηκε από την Ένωση Γραφιστών Ελλάδας το «Βραβείο συνολικής προσφοράς» για το έργο της.

Ένα θεατρικό ταξίδι μέσα από τις αφίσες

Δημιουργίες μιας τριακονταπενταετίας, ένα εικαστικό ταξίδι σε πτυχές της ιστορίας του θεάτρου μας, παρουσιάζεται από σήμερα, στην έκθεση Θεατρικές αφίσες (1975-2009), που διοργανώνει η Ένωση Γραφιστών Ελλάδας, στην οποία παρουσιάζεται η δουλειά της τιμημένης με το φετινό βραβείο ΕΒΓΕ της Ένωσης Βουβούλας Σκούρα. Πρόκειται για μια επιλογή αφισών από το έργο της πρωτοπόρου στο είδος της θεατρικής αφίσας γραφίστριας, κυρίως από παραστάσεις θεατρικών σχημάτων της περιφέρειας όπως το Θεσσαλικό Θέατρο, πολλά ΔΗΠΕΘΕ κ.λπ.

Τα εγκαίνια της έκθεσης, που διοργανώνεται σε συνεργασία με το ΕΚΕΘΕΧ, πραγματοποιούνται σήμερα, στις 8.30 μ.μ., στην αίθουσα της Ένωσης Γραφιστών (Μυλλέρου 19, πλατεία Αυδή) στο Μεταξουργείο. Κατά τη διάρκεια της έκθεσης (6-14/11) θα προβάλλεται και το βίντεο που ετοίμασε η Β. Σκούρα με αυτήν την αφορμή με τίτλο «Παράθυρα στις πόλεις: από το CMYK στο RGB». [Η ΑΥΓΗ: 06/11/2009]

Οι αφίσες είναι το παλίμψηστο της πόλης

Βουβούλα Σκούρα. Σαράντα χρόνια, ταυτόχρονα, ζωγράφος, γραφίστρια, video artist, κινηματογραφίστρια. Τριάντα πέντε χρόνια (από το 1975) συστηματική σχεδιάστρια αφισών για το θέατρο. Δύο αφίσες της, η μία για τη σκηνή («Αμλετ» του ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας), η άλλη για το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, βρίσκονται ανάμεσα στις 100 καλύτερες του 20ού αίωνα στον κατάλογο της ΟΥΝΕΣΚΟ.

Κάποιες από τις σημαντικότερες αφίσες της για το θέατρο μπορεί να απολαύσει από σήμερα το κοινό στην αίθουσα Ενωσης Γραφιστών Ελλάδας. Πώς σκέφτεται η ίδια αυτό το γόνιμο «κεφάλαιο», που πλέον έκλεισε οριστικά χάριν «της κίνησης του βίντεο και του σινεμά»;

«Είναι σαν τους ανθρώπους οι αφίσες», αποφαίνεται. «Σχεδόν χειροποίητες. Τις ανέσυρα σαν καθαρές εικόνες. Ητανε, δηλαδή, ζήτημα μνήμης».

Ξεχωρίζει την αφίσα της για το 26ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, με την αγία των ματιών Σάντα Λουτσία, που κρατά σε δυο φυλλαράκια-μάτια «τα βλέμματα στο σινεμά». Αγαπημένη της είναι και η θεατρική «Βεγγέρα», με το σουρεαλιστικά «κουνημένο» ζευγάρι, αλλά και οι «Επτά επί Θήβας», που προέκυψαν μέσα από φωτογραφίες με διαφορετική προοπτική. Τι να πρωτοθυμηθεί κι αυτή από 35 χρόνια;

Η Βουβούλα Σκούρα πρωτοεμφανίζεται πιτσιρίκα με μια αφίσα «στρίψιμο μιας βίδας» και «στρόβιλο από χρωματιστά χαρτάκια, ένα πυροτέχνημα από χρώματα των συμβόλων των εθνών», όπως θυμάται ο Γιώργος Ζιάκας το πρώτο της βραβείο στο διαγωνισμό του «Ταχυδρόμου» για τη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης.

Η σπουδάστρια της Σχολής Δοξιάδη, μαθήτρια του χαράκτη Τάσσου, του Απάρτη και του Τσαρούχη, από μωρό μανιώδης κινηματογραφόφιλη, διαφεύγει επί χούντας στο Λονδίνο. Εκεί θα «ψηθεί» ως γραφίστρια στον εκδοτικό οίκο «Pitman». Είναι η περίοδος που φιλοτεχνεί έντυπα για πολιτικές εκδηλώσεις Ελλήνων στο εξωτερικό -συναυλίες του Μίκη, της Φαραντούρη κ.ά.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα την περιμένει «μια αγκαλιά φίλων». Τους ενώνει η Αριστερά. Με τον Αλέκο Λεβίδη, την Ξανθίππη Μπανιά, την Εντα Δημοπούλου και τη Σοφία Σβορώνου, είναι η ομάδα που φιλοτεχνεί τις αφίσες του ΚΚΕ Εσωτερικού. Τον ίδιο καιρό η Βουβούλα Σκούρα είναι στα ιδρυτικά μέλη του Κέντρου Εικαστικών Τεχνών Αθήνας.

«Εχοντας κοντά μου ανθρώπους της τέχνης κι έναν πολιτικό περίγυρο, άρχισα να δημιουργώ», λέει. Υπήρχε, φυσικά, και η ανάγκη της επιβίωσης. «Με ήθελαν σε διαφημιστικές, όπου θα έκανα και λεφτά και καριέρα, αλλά αντιστάθηκα. Κι έκανα μόνο ό,τι μου άρεσε».

Ζωγραφικά έργα της είχε εκθέσει στο Λονδίνο και στην Αθήνα.

Θα εγκαταλείψει όμως τη ζωγραφική εγκαίρως, αφού «από νωρίς με τραβούσε η κίνηση». Ετσι ξεκινά γι’ αυτήν το κεφάλαιο «ταινίες», με πρώτη την αυτοβιογραφική «Εσωτερική μετανάστευση» (Ειδικός Επαινος Φεστιβάλ Δράμας, 1984). Μια ταινία «με εικόνες διπλής ανάγνωσης, στοιχείο που έχουν όλες οι δουλειές μου», τονίζει.

Το ντοκιμαντέρ της για τη Λιβανέζα ποιήτρια Ετελ Αντνάν (Βραβείο ΕΚΚ στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, 2008) είναι το σημείο εκκίνησής της για μια κινηματογραφική τριλογία με θέμα την εξορία. Επόμενες ψηφίδες θα είναι ο Αλβανός συγγραφέας Μπασκίν Σέχου και ο Τζέιμς Τζόις. Τέσσερα χρόνια προσπαθεί να βρει τα χρήματα για να γυρίσει την ταινία για τον Σέχου, αλλά… «Ακούνε «Αλβανός και Βαρκελώνη», εκεί ζει ο Σέχου, και αποσύρονται», λέει.

Θα το παλέψει, όμως. Την ίδια ώρα την προβληματίζει έντονα η υστερία που θέλει τις αφίσες να είναι «εστία μόλυνσης» («εγώ ως ένα παλίμψηστο της πόλης τις βλέπω»), μαζί με το γεγονός ότι οι νεότεροι γραφίστες δημιουργούν αναπαράγοντας διεθνείς τάσεις και μόδες. «Ομως, στη δική μας δουλειά το προσωπικό στίγμα σου πρέπει να ανακαλύψεις», καταλήγει.

**Αίθουσα Ενωσης Γραφιστών Ελλάδας: Μυλλέρου 19, Μεταξουργείο. Διάρκεια: έως 14 Νοεμβρίου. *

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2009

Βουβούλα Σκούρα, πρωτοπόρος στη σύγχρονη θεατρική αφίσα

ΕΚΘΕΣΗ. «Αφίσες… Τις αγαπώ γιατί φθείρονται». Οσοι επισκεφθούν την Αίθουσα της Ενωσης Γραφιστών από αυτή την Παρασκευή θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν το έργο μιας ξεχωριστής προσωπικότητας. Βουβούλα Σκούρα: η πρωτοπόρος στη δημιουργία της σύγχρονης θεατρικής αφίσας στην Ελλάδα. Επιτέλους μια αναδρομή στη δουλειά της για το θέατρο, πρωτοβουλία της Ενωσης Γραφιστών αλλά και φίλων της όπως ο Δημήτρης Αρβανίτης, η οποία περιλαμβάνει την προβολή του ατμοσφαιρικού βίντεο της Βουβούλας Σκούρα «Παράθυρα στις Πόλεις. Από το CMYK στο RGB». Εκεί ανάμεσα στις αφίσες της σε δρόμους του κόσμου την ακούμε να μιλάει για την εμμονή της… «Οι αφίσες μου, 35 χρόνια. Θεατρικές που έγιναν με φίλους χωρίς τα τεχνικά μέσα που διαθέτουμε τα τελευταία χρόνια. Σχεδόν χειροποίητες. Σήμερα ανασύρω ορισμένες, άλλες σαν καθαρές εικόνες, άλλες πιο χλωμές, άλλες που επανέρχονται».

Ολα ξεκίνησαν το 1975 όταν το Θεσσαλικό Θέατρο έβαζε τα θεμέλια για τη θεατρική αποκέντρωση στην Ελλάδα. Μια ομάδα καλλιτεχνών, ανάμεσά τους και η Βουβούλα Σκούρα, η οποία ανέλαβε την εικαστική προβολή. Πρώτο έργο η «Αυλή των Θαυμάτων», πρώτη θεατρική αφίσα από ένα μεγάλο αριθμό αφισών που θα ακολουθήσουν για το Θεσσαλικό, το ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας, το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας τις οποίες υπογράφει η Σκούρα. Αφίσες με άψογη αισθητική τεχνική και νοηματική τελειότητα. Με ένα χρώμα, μια φωτογραφία -όχι πάντα αναγνώσιμη- ένα σχήμα, τη σύνθεση των γραμμάτων, ερμήνευε ακριβώς το νόημα του έργου.

Η αξία τους

«Στις αφίσες της η Βουβούλα αφηγείται τη δική της ιστορία, τα σύμβολα είναι δικά της και εκεί βρίσκεται η αξία τους. Ο τρόπος με τον οποίο ξεπερνάει τα στερεότυπα και προβοκάρει τον ίδιο της τον εαυτό», ανέφερε μεταξύ άλλων χθες σε συνέντευξη Τύπου ο Δημήτρης Αρβανίτης, σχεδιαστής και φίλος της δημιουργού. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα δοθούν μεθαύριο Παρασκευή στις 8.30 μ.μ.

Αίθουσα Ενωσης Γραφιστών, Μυλλέρου 19, Πλατεία Αυδή, Μεταξουργείο, τηλ. 210 5224813, 210 9027031.

  • Της Σαντρας Bουλγαρη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 05/11/2009