Category Archives: Θέατρο της Άνοιξης

Ενα θεατρικό «πρέπει» στο «Θέατρο της Ανοιξης» στο «Τηλεφώνησε ο γιος σου», με τη Νίτα Παγώνη

Η Νίτα Παγώνη κυριαρχεί με τον λόγο και την κίνηση στη σκηνή, βιώνοντας τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Χούλια στο έργο «Τηλεφώνησε ο γιος σου», (φωτο Μαρίζα Φασιανού).

Tης Eλενης Mπιστικα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 05/11/2009

Ναι, μπορείς να πιάσεις κουβέντα με τη μοναξιά που μας κυκλώνει αθόρυβα, καραδοκώντας πότε να επιτεθεί και να επικρατήσει… Μπορείς, μιλώντας της, με ειλικρίνεια, με αγάπη και στοργή, με χιούμορ, να την κάνεις ανθρώπινη, ακόμη και γλυκιά βουβή συνομιλήτρια που ακούει, αν ακούει… Το κατορθώνει ερμηνεύοντας τον συγκλονιστικό ρόλο της Χούλια, στο θεατρικό έργο γραφής «για τέσσερα χέρια» των Ισπανών θεατρογράφων Ιγνάθιο δελ Μοράν και Μαργαρίτας Σάντσεθ, η ξεχωριστή πρωταγωνίστρια ρόλων με συναίσθημα, η Νίτα Παγώνη, η αγαπημένη «ενζενύ» της Κατίνας Παξινού, που έκανε το ντεμπούτο της, ως αριστούχος της Δραματικής Σχολής του Εθνικού, στους «Βρυκόλακες» του Ιψεν. Και έπαιξε, συνέχεια, μαζί τους, ακολουθώντας την Παξινού και τον Μινωτή και στην Επίδαυρο και στον θίασό τους, για να συνεργαστεί στη συνέχεια με το ΚΘΒΕ, επιστροφή στο Εθνικό με πρώτους ρόλους, «Φαίδρα» του Ρακίνα, με την «Παρέμβαση», συνεργασία με το Πειραματικό Θέατρο της Μαριέτας Ριάλδη. Ολα αυτά δίνουν, με αδρές πινελιές όπως του συντρόφου της Χρίστου Καρά, το πορτρέτο μιας ηθοποιού με ταλέντο και βαθιές ρίζες θητείας στο θέατρο αξιώσεων. Η Νίτα Παγώνη δεν «παίζει» τον ρόλο της, τον ζει και ταυτίζεται με αυτόν, γι’ αυτό η Χούλια της, με μεσογειακό ταμπεραμέντο, αρνείται να συμβιβαστεί όταν τα τείχη της απομόνωσης την κλείνουν μέσα τους. Εργάζεται προσέχοντας την Τερέζα, μια ηλικιωμένη γυναίκα με άνοια, την οποία «φροντίζει» ο διπλωμάτης γιος της, με όλα τα υλικά αγαθά, στερώντας της την παρουσία του δίπλα της. «Τηλεφώνησε ο γιος σου», λέει με άπειρη τρυφερότητα, χαϊδεύοντας τα άσπρα μαλλιά της Τερέζας, καρφωμένης σε αναπηρική πολυθρόνα, η Χούλια – Νίτα Παγώνη. «Εχει, όπως ξέρεις, πολλή δουλειά, δεν μπορεί να ’ρθει» και ένα βογγητό βγαίνει από τα χείλη της Τερέζας, την οποία παίζει, με αισθητή παρουσία στη σκηνή, η νέα ηθοποιός Μαρία Παπαγιάννη, βουβό συμπλήρωμα στον μονόλογο της πιστής, ώς το τέλος, Χούλια. Οι δυο τους, ένας γρύλλος στο κλουβί του καναρινιού, το ραδιόφωνο με νυχτερινή εκπομπή για μοναχικούς, το τηλέφωνο-σύνδεσμος με τον έξω, αδιάφορο κόσμο κι ένα ποτήρι ουίσκι, που το πίνει γουλιά γουλιά η Χούλια, καθώς η δική της μοναχική ζωή γίνεται ένα με της άρρωστης Τερέζας. Και ο δικός της γιος έχει κάνει τη ζωή του, «μόνο εσύ με χρειάζεσαι, καλή μου Τερέζα», λέει η Χούλια, ακόμα νέα και γερή, αλλά όμοια αποσυρμένη, χωρίς τη θέλησή της. Χιουμοριστικές νότες με τις ταινίες που διηγείται, με τη γιορτή των γενεθλίων της Τερέζας αλαφραίνουν το βάρος της απομόνωσης. Οι δυο τους είναι μια συντροφιά, με τους ήχους της πόλης ολόγυρά τους. Και το ωραίο τραγούδι που παίρνει μαζί του ο θεατής, σε μουσική Δημήτρη Μαυρομάτη και ισπανικούς στίχους της Αγαθής Δημητρούκα είναι η παρηγοριά και η δικαίωση της στάσης ζωής της Χούλια, μόνης στη σκηνή, αλλά ανυποχώρητης… Η παγκόσμια πρώτη του ισπανικού θεατρικού έργου, που μετέφρασε σε ζωντανό λόγο η Μαρία Χατζηεμμανουήλ, έγινε στο Θέατρο «Προσκήνιο» στις 8 Μαΐου 2009, σε ευαίσθητη σκηνοθεσία του Γιώργου Γιανναράκου, που σκηνοθετεί και τη συνέχειά του, τώρα, στο «Θέατρο της Ανοιξης» στην οδό Γερμανικού, στο Μεταξουργείο. Στον κεντρικό ρόλο η Νίτα Παγώνη που μιλάει με τη φωνή και με το σώμα της, γεμίζοντας την άδεια σκηνή, ενώ η άλαλη παρουσία της άλλης γυναίκας ενισχύει το κοινωνικό «κατηγορώ» του τρυφερού έργου. Η φιλία, η αγάπη, η εγκαρτέρηση είναι η λύση στο αδιέξοδο των ανθρώπινων σχέσεων. Για θεατές που αγαπούν το καλό θέατρο, για τους σκεπτόμενους και τους πιστούς του «Αγάπα τον πλησίον σου», η ερμηνεία της Νίτας Παγώνη, με τη συμμετοχή της Μαρίας Παπαγιάννη είναι μια «όαση» που πρέπει να την αναζητήσουν στην έρημο. Οι Δευτέρες και οι Τρίτες στο όμορφο ποιοτικό θεατράκι, με το αφαιρετικό σκηνικό και τα «δουλεμένα» από τη ζωή κοστούμια της Λαλούλας Χρυσικοπούλου, καταξιωμένης από τη δουλειά της στο Εθνικό, καθηγήτριας τώρα Θεατρικών Σπουδών στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, γεμίζουν από ανθρώπους του θεάτρου. Στην «πρώτη» του «Τηλεφώνησε ο γιος σου», θερμό, παρατεταμένο το χειροκρότημα αγκάλιασε την έξοχη Νίτα Παγώνη, αλλά και τη Μαρία Παπαγιάννη και τον σκηνοθέτη Γιώργο Γιανναράκο. Στις πρώτες σειρές ο σκηνοθέτης του «Αμφιθεάτρου» κ. Σπ. Ευαγγελάτος, ο κριτικός και συγγραφέας κ. Κ. Γεωργουσόπουλος, ο ηθοποιός Τ. Εμμανουήλ, η τ. υπουργός κ. Βάσω Παπανδρέου, οι ζωγράφοι Π. Ζουμπουλάκης, Μερόπη Πρέκα, οι γκαλερίστες Μαρίζα Καλογεροπούλου – Φασιανού, Μαίρη Καποπούλου, ο Ν. Κονταξής, κ.ά.

Νέες πρεμιέρες: «Τελεία.gr» στο θέατρο Στοά, «Η Σονάτα των Ατρειδών» στο Θέατρο της Ανοιξης, «Ορέστης» στο Εναστρον

«Τελεία.gr», στο θέατρο «Στοά»

Τρεις συγγραφείς, ογδόντα σκηνές, διακόσιοι ρόλοι και έντεκα ηθοποιοί συνθέτουν το νέο θεατρικό εγχείρημα της «Στοάς» με τον αινιγματικό τίτλο: «ΤΕΛΕΙΑ GR». Προϊόν συλλογικής εργασίας των Παναγιώτη Μέντη, Θανάση Παπαγεωργίου και της θεατρικής ομάδας «ExAnimo», ξεκίνησε να γράφεται δύο χρόνια πριν από τους Παναγιώτη Μέντη και Θανάση Παπαγεωργίου. «Στην αρχή σκόρπιες ιδέες, μετά πιο συγκεκριμένα θέματα, στο τέλος καθαρός ο στόχος: Να γράψουμε γι’ αυτά που μας πνίγουνε, να καταγγείλουμε τη σαπίλα και τη διαφθορά, να σατιρίσουμε την άφιξή μας στον πάτο του βαρελιού».Δεν είναι η πρώτη φορά που η «Στοά» συνεργάζεται με νέους συγγραφείς και ηθοποιούς. Είναι, όμως, η πρώτη συνεργασία του με συμπαραγωγή. H «ExAnimo» αποτελείται από πέντε ηθοποιούς και έχει ήδη δοκιμαστεί με δύο παραγωγές που είχαν ιδιαίτερη επιτυχία, το «Sorry, soldout» το 2005 και το «Νοσφεράτους Διδόντικους» το 2006, που παίχτηκε τρεις συνεχόμενες χρονιές. Από την πλευρά της «Στοάς» θα πάρουν μέρος: Θανάσης Παπαγεωργίου, Εύα Καμινάρη, Παναγιώτης Μέντης, Νάντια Περιστεροπούλου, Ευδοκία Σουβατζή και Νίκη Χαντζίδου και από τους «ExAnimo» οι: Παύλος Εμμανουηλίδης, Δημήτρης Ζωγραφάκης, Ρόζα Κυρίου, Ντίνα Λαδοπούλου και Ζήσης Ρούμπος. Σκηνοθεσία Θανάση Παπαγεωργίου, σκηνικά – κοστούμια Λέας Κούση, χορογραφίες Μαρίας Αλβανού.

  • Στο πλαίσιο του «Φεστιβάλ Γιάννη Ρίτσου», που αφιερώνει στον Μίνω Βολανάκη και διοργανώνει το «Θέατρο Συν Κάτι», στο θέατρο «Εναστρον», το «Θέατρο 22 Μαΐου» και ο ηθοποιός Νίκος Αϊβαλής παρουσιάζει μέχρι αύριο, τον «Ορέστη» του Γιάννη Ρίτσου. Ο Ορέστης, μιλώντας στον φίλο του Πυλάδη (μονολογώντας), αποκαλύπτει την ανθρώπινη πλευρά του, τα συναισθήματα και τις σκέψεις του, πριν σκοτώσει τη μητέρα του και τον εραστή της. Εικαστική επιμέλεια: Γιάννης Μιγάδης. Μουσική: Μιχάλης Ανδρονίκου.
  • Το «Θέατρο της Ανοιξης», τιμώντας τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Γιάννη Ρίτσου, ανεβάζει σήμερα, την παράσταση «Η Σονάτα των Ατρειδών», βασισμένη στην ποίηση του Ρίτσου, ιδιαίτερα στα πρόσωπα του μύθου των Ατρειδών, όπως παρουσιάζονται στη συλλογή «Τέταρτη Διάσταση». Η παράσταση θα διαφοροποιείται στη διάρκεια της θεατρικής περιόδου σαν εξελισσόμενη εργασία. Δραματουργική επεξεργασία – σκηνοθεσία Γιάννη Μαργαρίτη, σκηνικό – κοστούμια Δημήτρη Κακριδά, τραγούδια του Θάνου Μικρούτσικου. Τα κείμενα ερμηνεύει η Χρυσάνθη Δούζη, ενώ τα τραγούδια ο Κώστας Θωμαΐδης.
  • Στο θέατρο «Ελπίδα» (Αριστοτέλους 53 & Σμύρνης, πλατεία Βικτωρίας, τηλ. 210-8229030), ο θίασος «Τέχνη και Δράση» παρουσιάζει το έργο του Ντόναλντ Μάργκιουλις «Δείπνο με φίλους». Μετάφραση Νίκης Τατάκη, σκηνοθεσία Αντώνη Περπινιά, σκηνικός χώρος Λυδίας Pomarici, μουσική επιμέλεια Γιάννη Σφυρή, φωτισμοί Κωνσταντίνου Περπινιά, βίντεο Ανδρέα Οικονομάκη. Παίζουν: Μαρίνα Μπακοπούλου, Νατάσσα Χαϊδά, Αντώνης Περπινιάς, Νίκος Τριανταφυλλόπουλος.
  • «Τρομεροί γονείς» στο Θέατρο της Ανοιξης

    «Τρομεροί γονείς»

    Δούζη, Πασσάς, Ανδρεαδάκη παίζουν στους «Τρομερούς γονείς» στο «Θέατρο της Ανοιξης».

    • Ενα έργο που ακροβατεί ανάμεσα σε πολλά διαφορετικά αισθητικά ρεύματα, διεκδικώντας μερίδιο συμμετοχής σε όλες τις τάσεις που γεννούν τη μεγάλη και ανατρεπτική σχολή του μοντερνισμού είναι οι «Τρομεροί γονείς» του Ζαν Κοκτό που φιλοξενούνται στο «Θέατρο της Ανοιξης».

    • Ο Γιάννης Μαργαρίτης που το σκηνοθέτησε τονίζει γι’ αυτό: «Ο μύθος του Οιδίποδα και το μετέπειτα ψυχαναλυτικό οιδιπόδειο σύμπλεγμα, η αέναη πάλη ανάμεσα στην τάξη και το χάος, ο απογαλακτισμός και η προσπάθεια χειραφέτησης της εκάστοτε νέας γενιάς, τα παιχνίδια εξουσίας ανάμεσα στο θηλυκό και το αρσενικό είναι μερικά βασικά μοτίβα που αναπτύσσονται στο έργο και διαμορφώνουν την πρώτη ύλη για το… παραστασιακό γεγονός». Τα σκηνικά – κοστούμια έκανε ο Δημήτρης Κακριδάς, τη μουσική επιμέλεια και τους φωτισμούς ο ίδιος ο Μαργαρίτης, το βίντεο ο Δημήτρης Καλογήρου. Παίζουν οι Γιάννης Μαργαρίτης, Χρυσάνθη Δούζη, Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Δημήτρης Πασσάς, Νικολέτα Κοτσαηλίδου.
    • Β. Μπ., ΕΘΝΟΣ, 26/03/2009

    Εργο σκληρό και σύγχρονο για τη γενιά της μετανάστευσης – στο Θέατρο της Ανοιξης

    • Ενα έργο με ωμό ρεαλισμό, χιούμορ και ανελέητη σκηνική δράση είναι το «Κεμπάπ ή Μady-baby.edu» της Τζιανίνα Καρμπουναρίου, μιας νέας συγγραφέως από τη Ρουμανία που έχει ήδη κάνει αίσθηση στη χώρα της αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη με το πρωτοποριακό και καίριο ύφος της, που παίζεται στο «Θέατρο της Ανοιξης». Αντλώντας από τη σύγχρονη ρουμάνικη πραγματικότητα, η συγγραφέας επικεντρώνεται σε θέματα επίκαιρα, επώδυνα και καυστικά. Γράφει και ανεβάζει έργα για τη γενιά των 25-30 χρόνων, μια γενιά σύγχυσης και παραλογισμού που πλήττεται από την ανεργία και ζει με το όνειρο της μετανάστευσης.

    Εργο σκληρό και σύγχρονο για τη γενιά της μετανάστευσης
    • Το «Κεμπάπ ή Μady-baby.edu» που παρουσιάστηκε πρώτη φορά στη Βουδαπέστη και ύστερα σε Λονδίνο, Παρίσι, Βερολίνο και Βουκουρέστι, ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Εχει βασικό θέμα τη νέα γενιά οικονομικών μεταναστών, την αγωνία για την απόκτηση χρήματος και τη βία και την απελπισία που αυτές συνεπάγονται.
    • Τρεις νέοι Ρουμάνοι της μετα-Τσαουσέσκου εποχής μεταναστεύουν στην Ιρλανδία με το όνειρο μιας πολλά υποσχόμενης Ευρώπης. Το όνειρο, όμως, σιγά σιγά θα γίνει εφιάλτης όταν θα έρθουν αντιμέτωποι με τους κινδύνους της πορνείας και του βρώμικου χρήματος και οι ελπίδες τους θα διαψευσθούν. Τελικά ο πιο «αδύναμος» κρίκος θα πληρώσει το τίμημα με τη ζωή του. Σκληρό έργο, σύγχρονο μέχρι το μεδούλι, το οποίο ο Γιάννης Μαργαρίτης κατάφερε -δίχως να του στερήσει την αλήθεια του- να το αποδώσει σκηνικά. Ακολούθησε τις ανάγκες και τις «ανάσες» του, δεν φοβήθηκε την ωμότητά του, αλλά δεν το απογύμνωσε κι από οτιδήποτε άλλο.
    • Προτζέκτορας με προβολές, σκαμπό με ροδάκια, στολές για τους πρωταγωνιστές που μεταμφιέζονται σε καρτούν (σκηνικό – κοστούμια Δημήτρης Κακριδάς) είναι μερικά από τα «μονοπάτια» που ακολούθησε. Οι ηθοποιοί Μαρία Μπελιγιάννη, Βαγγέλης Στρατηγάκος, Κωνσταντίνος Λιναρδάκης πειστικοί στους ρόλους τους (παραστάσεις μέχρι Κυριακή 1 Μαρτίου).
    • Αντιγόνη Καράλη, ΕΘΝΟΣ, 23/02/2009

    Μια τσιχλόφουσκα πολύ γκροτέσκα

    ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΜΑΤΙΑ

    Ξεκινά ήπια, γλυκά, σχεδόν γλυκανάλατα, μέσα σε μια ονειρική, ερωτική ατμόσφαιρα ροζ τσιχλόφουσκας το «Σκουίκ», που παρουσιάζεται κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο «Θέατρο της Ανοιξης». Μη γελιέστε όμως, γιατί σταδιακά μέσα από λόγο, εκφραστικά μέσα και μουσική, η φούσκα σπάει με τον πιο άγριο τρόπο, που σε μεγάλο βαθμό παραπέμπει σε μερικά από τα πιο παράτολμα νούμερα του τσίρκου.

    Ορισμένες στιγμές της θεατρικής πράξης είναι προκλητικές και σοκάρουν, όμως καθόλου δεν στερούν τον θεατή από την ικανοποίηση της βίωσης δυνατών συναισθημάτων που γεννιούνται αβίαστα. Και είναι αυτό το παράδοξο, δηλαδή η εκδήλωση βίαιης θεατρικής έκφρασης, που όμως προκαλεί ψυχικές αντιδράσεις χωρίς να τις εκβιάζει, το οποίο είναι ιδιαίτερα ελκυστικό σε μια παράσταση. Στο «Σκουίκ», προσωπικά το βρήκα.

    Με έμπνευση από το μυθιστόρημα του Μπορίς Βιάν «Ο αφρός των ημερών», η ομάδα mikriskini ανέβασε το έργο σε κείμενα και σκηνοθεσία Γεωργίας Γεωργαντοπούλου και Νικόλα Μαραγκόπουλου. Οι δυο τους παίζουν δύο από τους κομβικούς χαρακτήρες της ιστορίας, μαζί με τους: Ηλία Γκογιάννο, Ερση Νιαώτη, Αννα Βασιλείου, Γιώργο Βουρδαμή, Εριφύλη Στεφανίδου και Γιάννη Κοτσαρίνη. Η ομάδα είναι δεμένη και αποτελεσματική και ενσαρκώνει με ουσία αυτό το δύσκολο εγχείρημα αποδόμησης εκείνου που σε πρώτη θέαση μοιάζει υπερβολικό και γκροτέσκο, αλλά βαθιά μέσα του κρύβει αναγνωρίσιμες αλήθειες. Η παράσταση «Σκουίκ» ήταν ωραίο θέατρο.

    ΥΓ. Πολύ ενδιαφέρον βρήκα το πρόγραμμα όχι μόνο για τα περί την παράσταση και τον μύθο της, αλλά και για τη γοητευτική ιστορία των σχέσεων του Μπορίς Βιάν με τον Ζαν Πολ Σαρτρ.  [ΕΡΣΗ ΒΑΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 26/01/2009]

    Το Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κινήματος

    karl marx-1967-by-david-levine

    karl marx-1967-by-david-levine

    του Μάκη Καβουριάρη, Η Αυγή, 23/11/2008

    Ένα φάντασμα πλανιέται στο αθηναϊκό θέατρο. Το βρίσκουμε στο Μεταξουργείο, στο Θέατρο της Άνοιξης, όπου η Έλενα Πατρικίου ανέβασε το Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος σε δική της μετάφραση, δραματουργική επεξεργασία και σκηνοθεσία.

    Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κινήματος το ονόμασε, και αν η Πατρικίου ζούσε το 1848 υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να έπειθε τον Μαρξ και τη Λίγκα τον κομμουνιστών να χρησιμοποιήσουν αυτό τον τίτλο. Η επιχειρηματολογία της γι’ αυτή την αλλαγή, όπως την παρουσιάζει στο πρόγραμμα και τη διεκδικεί στη δραματουργική επεξεργασία του κειμένου, είναι πειστική. Πρόκειται για τη μοναδική παρέμβαση στο κείμενο του Μαρξ το οποίο απέδωσε σε μια έξοχη μετάφραση, βασισμένη στη γερμανική πρωτότυπη έκδοση του 1848 και στη μετάφραση του 1885 της κόρης του Μαρξ, Λόρας Λαφάργκ.

    Η μετάφρασή της και τα εκφραστικά μέσα που χρησιμοποίησε -ο λόγος, το τραγούδι, η μουσική, ο χορός- ανέδειξαν όλα τα στοιχεία του σημαντικού αυτού κειμένου με το οποίο το προλεταριάτο περνάει στην ιστορία, στον ρόλο του μεγάλου ανατροπέα της κυριαρχίας του κεφαλαίου. Με πρωτότυπες μορφές έκφρασης, με τρόπο άλλοτε γκροτέσκο και άλλοτε μπουρλέσκ, παρακολουθούμε τη γέννηση και την ανάπτυξη της αστικής τάξης και παράλληλα τη δημιουργία του προλεταριάτου και την πορεία του στην αυτογνωσία και τη διαμόρφωση της ταξικής του συνείδησης. Το φάντασμα του κομμουνισμού κάνει την εμφάνισή του. Ένα φάντασμα υπεσχημένο και αναμενόμενο από το 1848, τη χρονιά των επαναστάσεων, ως το σημερινό 2008, που κυοφορεί μεγάλα κινήματα και ενδεχόμενες ανατροπές. Αν, βέβαια, όλοι αυτοί που συνθλίβονται από την κυριαρχία του κεφαλαίου, αντιπαρατεθούν συνολικά και συλλογικά ως τάξη για τον εαυτό της.

    ΑΝ. Αυτό το αν, χάνεται στο κείμενο του Μανιφέστου όπου κυριαρχεί «το ιστορικά αναπόφευκτο». Σε μεγάλο βαθμό λόγω του διακηρυκτικού και αφοριστικού ύφους του Μανιφέστου και σε ακόμα μεγαλύτερο γιατί οι μεταφράσεις του Μανιφέστου ισοπεδώνουν τις αποχρώσεις του ποιητικού λόγου στον οποίο είναι γραμμένο. Αυτό το ΑΝ αναδεικνύεται στο έργο της Πατρικίου. Αυτό το χρωστάμε στην αμεσότητα του θεάτρου σε σχέση με τις άλλες μορφές έκφρασης. Η επανάληψη της φράσης, ο τονισμός της λέξης, η έκφραση του προσώπου, η κίνηση των ηθοποιών, η μουσική υπόκρουση αναδεικνύουν αυτό που θέλει να εκφράσει η σκηνοθέτις.

    Πέρα από τον τίτλο η Πατρικίου δεν παρενέβη στο κείμενο. Όμως, με τη σκηνοθεσία της μας έκανε να νιώσουμε το ΑΝ στην αναπόφευκτη πτώση της αστικής τάξης και τη νίκη του προλεταριάτου. Μας πέρασε το ξόρκι που επιτρέπει την εμφάνιση (la manifestation) του φαντάσματος. Το Μανιφέστο ευτύχησε γιατί βρήκε στους δημιουργούς της παράστασης την απελευθερωτική του διάσταση στη μεγάλη ιστορία της πάλης των τάξεων. Αλλά και οι δημιουργοί της παράστασης ευτύχησαν γιατί δούλεψαν πάνω σε ένα από τα πιο ποιητικά κείμενα που σημάδεψαν την ιστορία, που έδωσαν το κλειδί για να ανοίξει η επτασφράγιστη πόρτα της ελευθερίας και της δημοκρατίας. Που μας αναγκάζει να δούμε τις συνθήκες της ύπαρξής μας και τις μεταξύ μας σχέσεις «με μάτια ξεμέθυστα».

    Σήμερα, 160 χρόνια μετά την συγγραφή του, το Μανιφέστο αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά κείμενα για την απελευθέρωση του ανθρώπου. Το 1997, ο Έρικ Χόμπσμπομ γράφει: «Ό,τι θα μπορούσε να εκληφθεί από έναν αδέσμευτο αγωνιστή το 1848 ως επαναστατική ρητορεία -ή, στην καλύτερη περίπτωση, ως ευλογοφανής πρόβλεψη- μπορεί τώρα να θεωρηθεί ως ένας συνοπτικός χαρακτηρισμός του καπιταλισμού προς τα τέλη του εικοστού αιώνα», (εισαγωγή στην ελληνική έκδοση του Μανιφέστου από το Θεμέλιο το 2004).

    Και έχει δίκιο. Στη σημερινή κρίση ορισμένα από τα μέτρα που προτείνει ο Μαρξ στο Μανιφέστο του 1848 θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στην εναλλακτική πρόταση της αριστεράς και να γίνουν ευρύτερα αποδεκτά. Όπως η συγκέντρωση της πίστης στα χέρια του κράτους μέσω μιας εθνικής τράπεζας. Όπως η κρατικοποίηση των μέσων μεταφοράς. Όπως η δημόσια και δωρεάν παιδεία και η σύνδεση της εκπαίδευσης με την παραγωγή, (2ο κεφάλαιο του Μανιφέστου).