Category Archives: Ευριπίδου σπαράγματα

«Ευριπίδου Σπαράγματα ή Απλά μαθήματα μιας άγνωστης μυθολογίας»

Μια παράσταση που αγκάλιασε αποσπάσματα από χαμένες τραγωδίες του Ευριπίδη ήταν αυτή που έφτιαξε με μεράκι ο Βασίλης Νικολαΐδης. Ακουγε στον τίτλο «Ευριπίδου Σπαράγματα ή Απλά μαθήματα μιας άγνωστης μυθολογίας» και κέντρισε ιδιαίτερα το ενδιαφέρον του «μυημένου» κοινού.

Ολοι οι ηθοποιοί της παράστασης «Ευριπίδου Σπαράγματα ή Απλά μαθήματα μιας άγνωστης μυθολογίας» υπηρέτησαν με συνέπεια τις οδηγίες του σκηνοθέτη και εμπνευστή της Βασίλη Νικολαΐδη.
Ολοι οι ηθοποιοί της παράστασης «Ευριπίδου Σπαράγματα ή Απλά μαθήματα μιας άγνωστης μυθολογίας» υπηρέτησαν με συνέπεια τις οδηγίες του σκηνοθέτη και εμπνευστή της Βασίλη Νικολαΐδη.

Αυτό που γνωρίζαμε έως σήμερα είναι ότι σώζονται ακέραια δεκαεννιά δράματα του μεγάλου τραγικού ποιητή. Υπάρχουν, όμως, και αρκετά αποσπάσματα-σπαράγματα από πολλές και δυνατές τραγωδίες του, που δεν διασώθηκαν ολόκληρες.

Μονόλογοι, μέρη διαλόγων, χορικά, διδάγματα «παντρεύονται» σε αυτή την παράσταση, σε μια ενδιαφέρουσα σύνθεση που συνυπέγραψαν ο Βασίλης Νικολαΐδης με τον φιλόλογο Γιάννη Λιγνάδη, η οποία μας πλούτισε με άγνωστα «διαμάντια» του σπουδαίου τραγωδού. Κομμάτια και αποσπάσματα από έργα όπως τα «Υψιπύλη» και «Κρήτες», «Ανδρομέδα» και «Τήλεφος», «Μελανίππη» και «Βελλεροφόντης»…

Ο Βασίλης Νικολαΐδης, που είχε την έμπνευση του εγχειρήματος, υπέγραψε με έμπνευση και τη σκηνοθεσία της παράστασης. Αρωγοί του, η Αγαθή Δημητρούκα -που έκανε τη δραματουργική επεξεργασία και τους στίχους-, o Γιάννης Μετζικώφ -σκηνικά και κοστούμια εξαιρετικά-, ο Πέτρος Ταμπούρης -θαυμάσιες οι μουσικές του- και οι Ερση Πίττα, Ελευθερία Ντεκώ – στις χορογραφίες και στους φωτισμούς, αντίστοιχα. Ολοι οι ηθοποιοί της διανομής από τους παλαιότερους μέχρι τους νεότερους υπηρέτησαν με συνέπεια τις σκηνοθετικές οδηγίες και πέτυχαν ένα ζηλευτό σύνολο.

Η Λουκία Πιστιόλα είναι μια ισχυρή δύναμη του θεάτρου και όποτε της δίνεται η ευκαιρία -όχι πολύ συχνά δυστυχώς και αναρωτιόμαστε γιατί!-, το αποδεικνύει περίτρανα.

Ο Κρανάς είχε ακρίβεια ζηλευτή στο πλάι της, η Αννα Κουτσαφτίκη ήταν ευθύβολη, ο Θανάσης Κουρλαμπάς ήταν αποτελεσματικός, ο Λευτέρης Ζαμπετάκης εντυπωσιακός. Πλάι τους, εξαιρετικές επιδόσεις είχαν και οι Παρασύρη, Κατσινοβάκη, Λάρκου, Ψωμά, Κλεικατσάκη και Κυπραίου.

  • ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΟΥΖΙΩΤΗΣ, ΕΘΝΟΣ, 23/09/2009
Advertisements

Πέντε χαμένες τραγωδίες με όψη λιτή στη σκηνή

«Υψιπύλη», «Κρήτες», «Ανδρομέδα», «Φαέθων», «Τήλεφος», αποσπάσματα, εκτεταμένα ή μη, από τις χαμένες τραγωδίες του Ευριπίδη μάς συστήθηκαν μέσα από την παραγωγή «Ευριπίδου σπαράγματα» που παρουσιάστηκε την Παρασκευή και το Σάββατο στη «Μικρή Επίδαυρο».

Στην παράσταση δεν υπήρχαν κοστούμια, μόνο κομμάτια από ύφασμα

Στην παράσταση δεν υπήρχαν κοστούμια, μόνο κομμάτια από ύφασμα

Είναι η πρώτη φορά που τα εν λόγω έργα παρουσιάζονται σκηνικά όπως έχουν σωθεί, αποσπασματικά (συμπαραγωγή ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου – Ελληνικού Φεστιβάλ), σε σκηνοθεσία Βασίλη Νικολαϊδη. Η σύνθεση των «σπαραγμάτων» έγινε με τη συνεργασία του φιλολόγου Γιάννη Λιγνάδη, που υπογράφει και τη μετάφραση. Τέτοιου είδους «κολάζ» κρύβουν «παγίδες», που έχουν να κάνουν σε πρώτο επίπεδο με το πώς θα καταλάβει ο θεατής τι γίνεται, ποιος ο μύθος, πού αναφέρεται (Δραματουργική επεξεργασία – Στίχοι: Αγαθή Δημητρούκα).

Ο σκηνοθέτης με έξυπνο τρόπο βρήκε λύσεις. Οι ενότητες συνδέθηκαν απλά, χωρίς προσπάθεια κάποιας νοηματικής σύνδεσης. Στις μεμονωμένες τραγωδίες το κείμενο δεν συμπληρώθηκε, παρέμεινε αποσπασματικό. Τραγωδίες και ιντερμέδια ενοποιήθηκαν σε ενιαία παράσταση, με τον απλούστερο δυνατό τρόπο. Τα διάφορα μέρη συνδέθηκαν είτε με κινησιολογικούς αυτοσχεδιασμούς (Χορογραφίες: Ερση Πίττα), είτε με σκόρπιες λέξεις στην αρχαία γλώσσα (υπήρχαν πολλές), είτε με στοιχεία του μύθου που ούτως ή άλλως είναι ο συνδετικός ιστός για κάθε τραγωδία. Ετσι ολοκληρωνόταν η ιδέα της κάθε σκηνής, του κάθε έργου. Τα ιντερμέδια διέκοπταν τη δράση ή την προέκτειναν, ήταν δε σαφείς μεσάζουσες καταστάσεις μεταξύ των τραγωδιών (Μουσική: Πέτρος Ταμπούρης).

Η παράσταση έδινε την αίσθηση του χειροποίητου, μιας και όλα προέρχονταν από τους ίδιους τους ηθοποιούς. Η όψη λιτή. Δεν υπήρχε σκηνικό, μόνο 12 μεταλλικά τετράγωνα σκαμνιά. Δεν υπήρχαν κοστούμια, μόνο κομμάτια από ύφασμα, που τυλίγοντάς τα γύρω απ το σώμα τους οι ηθοποιοί υποδύονταν τους ρόλους (Σκηνικά – Κοστούμια: Γιάννης Μετζικώφ). Από τις αρετές της, η ιδέα οι πέντε τραγωδίες να αντιμετωπιστούν σκηνικά με τελείως διαφορετικό τρόπο. Ολοι οι ηθοποιοί υποστήριξαν με συνέπεια το εγχείρημα: Λουκία Πιστιόλα, Γιάννης Κρανάς, Αννα Κουτσαφτίκη, Θανάσης Κουρλαμπάς, Λευτέρης Ζαμπετάκης, Μαρία Παρασύρη, Αναστασία Κατσιναβάκη, Παναγιώτης Λάρκου, Βαγγέλης Ψωμάς, Ζαχαρούλα Κλειματσάκη, Βασιλική Κυπραίου.

  • Αντ. Καρ., ΕΘΝΟΣ, 6/7/2009

Θραύσματα σε λακκούβες στη Μικρή Επίδαυρο. ΧΑΜΕΝΕΣ ΤΡΑΓΩΔΙΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ

Σκηνή από την παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου «Ευριπίδου Σπαράγματα»

Σκηνή από την παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου «Ευριπίδου Σπαράγματα»

Η έναρξη λειτουργίας του μικρού αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου με την παραγωγή του ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου «Ευριπίδου Σπαράγματα», που σκηνοθέτησε ο Βασίλης Νικολαΐδης, είχε τη μελαγχολία ενός δώρου ανεπίδοτου. Όχι επειδή το θεατράκι ήταν μισοάδειο και τις δύο ημέρες, αλλά κυρίως γιατί η «πρόταση» παρέμεινε στα επίπεδα μιας φιλότιμης προσπάθειας Δραματικής Σχολής. Η φιλόδοξη ιδέα του Βασίλη Νικολαΐδη ήταν να συνθέσει τα σωζόμενα αποσπάσματα από τις χαμένες τραγωδίες του Ευριπίδη. Κι επειδή με τη φιλολογία δεν κάνεις θέατρο, η προσπάθεια έμεινε στο επίπεδο των ερωτημάτων: Πώς μπορεί να συνδεθούν παραστασιολογικά «κομμάτια και θρύψαλα» από τις σωζόμενες τραγωδίες του Ευριπίδη και να δημιουργήσουν μια σκηνική δράση ελκυστική;

Με ποιον τρόπο θραύσματα μύθων και έργων μπορούν να αφηγηθούν με φρεσκάδα θεατρική αυτήν την περιπέτεια; Πώς μια φιλολογική έρευνα μπορεί να αφορά τον σύγχρονο θεατή;

Οι λύσεις που έδωσε η παράσταση με υπότιτλο «Απλά μαθήματα μιας άγνωστης μυθολογίας» συνέδεσαν κινησιολογία, χορογραφικά και μουσικά τα θραύσματα των κειμένων από τις τραγωδίες «Κρήτες», «Φαέθων», «Τήλεφος», «Ανδρομέδα», «Υψιπύλη», στη μετάφραση του Γιάννη Λιγνάδη. Η Αγαθή Δημητρούκα έκανε τη δραματουργική επεξεργασία και έγραψε τους στίχους, ο Πέτρος Ταμπούρης τη μουσική, η Έρση Πίττα τη χορογραφία. Η σύλληψη του Βασίλη Νικολαΐδη πάτησε πάνω στην άδεια σκηνή που επιμελήθηκε ο Γιάννης Μετζικώφ, ο οποίος έκανε και τα κοστούμια- μαύρα, με πέπλα που φορούσαν οι ηθοποιοί, αλλάζοντας ρόλους. Ο αποσπασματικός χαρακτήρας των κειμένων διατήρησε ένα αισθητικό ενιαίο ύφος τελετουργικής ατμόσφαιρας αρχαίου δράματος, που φιλότιμα υπηρέτησαν οι ηθοποιοί Λουκία Πιστιόλα, Θανάσης Κουρλαμπάς, Άννα Κουτσαφτίκη, Παναγιώτης Λάρκου, Μαρία Παρασύρη, Γιάννης Κρανάς, Βασιλική Κυπραίου, Λευτέρης Ζαμπετάκης, Αναστασία Κατσιναβάκη, Ζαχαρούλα Κληματσάκη και Βαγγέλης Ψωμάς.

  • Έλενα Δ. Χατζηιωάννου, TA NEA: Δευτέρα 6 Ιουλίου 2009

ΔΗΠΕΘΕ ΑΓΡΙΝΙΟΥ: «Ευριπίδου σπαράγματα»

«Ευριπίδου σπαράγματα» με το ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου

«Ευριπίδου σπαράγματα» τιτλοφορείται η παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου (σήμερα) στο μικρό θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου, σε συμπαραγωγή με το Ελληνικό Φεστιβάλ. Η σκηνοθεσία είναι του Βασίλη Νικολαΐδη. Η παράσταση, που θα παιχθεί και στο φεστιβάλ του Δήμου Χαλανδρίου (6/7 στο θέατρο «Ρεματιά» 9μμ), περιλαμβάνει σωζώμενα αποσπάσματα από τις χαμένες τραγωδίες του Ευριπίδη «Υψιπύλη», «Κρήτες», «Ανδρομέδα», «Φαέθων» και μέρη άλλων τραγωδιών «Τήλεφος», «Οιδίπους», «Βελλεροφόντης», «Μελανίππη» κ.ά. Τη σύνθεση των κειμένων έκανε ο φιλόλογος Γιάννης Λιγνάδης. Σκηνικά – κοστούμια Γιάννη Μετζικώφ, μουσική Πέτρου Ταμπούρη, στίχοι Γιάννη Καλατζόπουλου, χορογραφίες Ερσης Πήττα, φωτισμοί Ελευθερίας Ντεκώ. Παίζουν: Λουκία Πιστιόλα, Γιάννης Κρανάς, Αννα Κουτσαφτίκη, Αλεξάνδρα Παντελάκη, Θανάσης Κουρλαμπάς, Λευτέρης Ζαμπετάκης, Μαρία Παρασύρη, Αναστασία Κατσιναβάκη, Παναγιώτης Λάρκου, Βαγγέλης Ψωμάς, Ζαχαρούλα Κλειματσάκη, Βασιλική Κυπραίου.

Ο χαμένος Ευριπίδης στο φως. «ΣΠΑΡΑΓΜΑΤΑ» ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΗ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ ΣΤΗ ΜΙΚΡΗ ΕΠΙΔΑΥΡΟ

«Δεν υπάρχει στην παράσταση κάποιος επινοημένος συνδετικός δραματουργικός κρίκος. Απλώς είναι μια ομάδα, μία παρέα, ένας θίασος έντεκα ατόμων που σαν να μας λέει κομμάτια που έχει διαβάσει. Με τον πιο απλό  δυνατό τρόπο», λέει ο σκηνοθέτης Βασίλης Νικολαΐδης για τον τρόπο  με τον οποίον έστησε την παράσταση «Ευριπίδου σπαράγματα»
«Δεν υπάρχει στην παράσταση κάποιος επινοημένος συνδετικός δραματουργικός κρίκος. Απλώς είναι μια ομάδα, μία παρέα, ένας θίασος έντεκα ατόμων που σαν να μας λέει κομμάτια που έχει διαβάσει. Με τον πιο απλό δυνατό τρόπο», λέει ο σκηνοθέτης Βασίλης Νικολαΐδης για τον τρόπο με τον οποίον έστησε την παράσταση «Ευριπίδου σπαράγματα»
  • Ο Βασίλης Νικολαΐδης πηγαίνει για πρώτη φορά το ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου που διευθύνει στη Μικρή Επίδαυρο με «Ευριπίδου σπαράγματα»
  • «Όταν, το 2004, έκανα στην Επίδαυρο με το Εθνικό τον “Ιππόλυτο” του Ευριπίδη είχα έρθει σε επαφή με τον φιλόλογο Γιάννη Λιγνάδη. Που μου είχε μιλήσει για τα άγνωστα και χαμένα έργα του Ευριπίδη και τα σπαράγματά τους που σώζονται. Είχαμε μάλιστα βάλει στην παράσταση δυο-τρία αποσπασματάκια από τον χαμένο “Ιππόλυτο καλυπτόμενο”. Τότε μου γεννήθηκε η ιδέα μιας παράστασης- σύνθεσης των Ευριπίδειων σπαραγμάτων. Είχα μιλήσει και με τον Νίκο Κούρκουλο αλλά το σχέδιο δεν προχώρησε, έμεινε στο συρτάρι. Τώρα που έχω αναλάβει την καλλιτεχνική διεύθυνση του ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου μίλησα με τον Γιώργο Λούκο για την ιδέα και η πρόταση έγινε αμέσως δεκτή από το Ελληνικό Φεστιβάλ που ανέλαβε τη συμπαραγωγή».
  • Και ο σκηνοθέτης Βασίλης Νικολαΐδης φέρνει φέτος το ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Επιδαύρου- στη Μικρή Επίδαυρο- με την παράσταση «Ευριπίδου σπαράγματα ή Απλά μαθήματα μιας άγνωστης μυθολογίας». Η μετάφραση είναι του Γιάννη Λιγνάδη, ενώ η Αγαθή Δημητρούκα επωμίστηκε τη δραματουργική επεξεργασία και τους στίχους. Την επιμέλεια του σκηνικού χώρου και τον σχεδιασμό των κοστουμιών έχει ο Γιάννης Μετζικώφ, η μουσική είναι του Πέτρου Ταμπούρη, οι χορογραφίες της Έρσης Πήττα και οι φωτισμοί της Ελευθερίας Ντεκώ. Παίζουν: Λουκία Πιστιόλα, Γιάννης Κρανάς, Άννα Κουτσαφτίκη, Θανάσης Κουρλαμπάς, Λευτέρης Ζαμπετάκης, Μαρία Παρασύρη, Αναστασία Κατσιναβάκη, Παναγιώτης Λάρκου, Βαγγέλης Ψωμάς, Ζαχαρούλα Κληματσάκη, Βασιλική Κυπραίου. «Προσπαθήσαμε να μην υπάρχει τίποτα περιττό. Και καταλήξαμε σε μία παράσταση (σ.σ.: έδωσε την πρεμιέρα της το Σάββατο στο αρχαίο θέατρο Οινιάδων) με επτά ενότητες από τις οποίες οι δύο βασίζονται σε σκόρπια αποσπάσματα και οι άλλες πέντε σε συγκεκριμένα έργα επειδή σώζονται μέρη τους που επέτρεπαν μία δραματουργική συνέχεια.
  • Είναι οι “Κρήτες” από το οποίο σώζεται η απολογία της Πασιφάης στο δικαστήριο των Μυστών, μία αριστουργηματική σκηνή, ο “Φαέθων” από το οποίο σώζονται αποσπασματάκια αλλά από όλο το έργο, η “Ανδρομέδα” από το οποίο έχουν μείνει δύο σκηνές της αρχής και η “Υψιπύλη” από το οποίο σώζονται τα περισσότερα αποσπάσματα από όλα.
  • Στον “Τήλεφο” από σπαράγματα που σώζονται και από τον μύθο η Αγαθή Δημητρούκα δημιούργησε ένα μεγάλο “νούμερο” με πρόζα και τραγούδι». Κάτι ανάλογο, με σωζόμενα αποσπάσματα χαμένων τραγωδιών αλλά του Αισχύλου, είχε επιχειρήσει το 1979 πρώτος ο Σπύρος Ευαγγελάτος με το «Αμφι- Θέατρο».
  • Τα εγχειρήματα αυτά δεν περιορίζονται στο φιλολογικό ενδιαφέρον; Μπορούν να έχουν για το κοινό και ενδιαφέρον θεατρικό;
  • «Βεβαίως, απόλυτα. Εγώ προσωπικά έχω φτιάξει πέντε ατμόσφαιρες, πέντε κόσμους. Ημιτελείς έστω, σπαραγματικούς έστω, αλλά οι οποίοι σου αφήνουν την αίσθηση “γιατί να μην το έχουμε όλο το έργο;”. Σαν “μπουκίτσες”, είναι, όπως είπε η Κάτια Γέρου που είδε μία πρόβα, “από άγνωστους μυθικούς κόσμους”. Και κάθε ένα από τα πέντε βασικά μέρη δεν μοιάζει με το άλλο, είναι σε διαφορετικό κώδικα».

ΙΝFΟ: «Ευριπίδου σπαράγματα» την Παρασκευή και το Σάββατο, στις 21.00, στη Μικρή Επίδαυρο. Τη Δευτέρα στο Θέατρο Ρεματιάς Χαλανδρίου. Ακολουθεί περιοδεία.

  • «Τα ΔΗΠΕΘΕ είναι ανεπιθύμητα
  • «Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι τα ΔΗΠΕΘΕ για την Πολιτεία όχι απλώς βρίσκονται σε υποδεέστερη μοίρα αλλά θα μπορούσε κανείς να πει πως είναι και ανεπιθύμητα», λέει ο Βασίλης Νικολαΐδης. «Αλλά η κατάσταση αυτή αρχίζει από τη νοοτροπία των ιθυνόντων των ίδιων των ΔΗΠΕΘΕ. Για τον χειμώνα- που τότε είναι ο ουσιαστικός προορισμός των ΔΗΠΕΘΕ, γιατί τότε είναι που ο κόσμος πρέπει κάτι να έχει να δει στον τόπο του – δεν δείχνουν κανένα ενδιαφέρον. Και όλα τα λεφτά τα χρησιμοποιούν το καλοκαίρι, οπότε θα φωνάξουν σταρ και στάρλετ της τηλεόρασης να κάνουν παραστάσεις δεύτερης, κατά τη γνώμη μου, ποιότητας, και θα οργώσουν την αγορά μόνο και μόνο για να λένε πως υπάρχουν.
  • Έτσι άρχισε η παρακμή. Αν δεν επαναπροσδιοριστεί ο ρόλος των ΔΗΠΕΘΕ, δεν έχει νόημα η ύπαρξή τους». Αντιστέκεται στη νοοτροπία αυτή. «Όσο αντέξω. Αλλά ξέρετε πως δεν μας δέχονται σε φεστιβάλ επειδή δεν έχουμε “ονόματα”; Και επειδή δεν είμαστε “εμπορικοί”; Ακόμα και σ΄ αυτό το Φεστιβάλ των Φιλίππων! Μία φεστιβαλική επιλογή που πάει Επίδαυρο δεν είναι επιθυμητή σε ένα φεστιβάλ αρχαίου δράματος; Και δεν μιλάει κανένας! Όχι δεν θέλω να δώσω όλα τα λεφτά σ΄ έναν σταρ! Θεατρική αποκέντρωση δεν είναι το τηλεοπτικό όνομα. Ας μη γελιόμαστε. Άλλο πράγμα είναι…».
  • Του Γιώργου Δ. Κ. Σαρηγιάννη, ΤΑ ΝΕΑ: Τετάρτη 1 Ιουλίου 2009

Τα υπόλοιπα του Ευριπίδη

  • Γνωρίζουμε ήδη τις δεκαεννέα τραγωδίες του Ευριπίδη. Κάποιες απ’ αυτές παίζονται συχνά κι άλλες σπανιότερα. Ομως ο πολυγραφότατος ποιητής είχε γράψει πολλά ακόμα έργα, τα οποία δεν διασώθηκαν παρά μόνον αποσπασματικά, εν είδει αποφθεγμάτων, διδαγμάτων, διαλόγων, μονολόγων και χορικών.

Σ’ αυτά τα αποσπάσματα, εκτεταμένα ή μη, από τις χαμένες τραγωδίες του Ευριπίδη είναι βασισμένη η παράσταση «Ευριπίδου σπαράγματα» ή «Απλά μαθήματα μιας άγνωστης μυθολογίας», συμπαραγωγή του ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου και του Ελληνικού Φεστιβάλ, που παρουσιάζεται την Παρασκευή και το Σάββατο στη Μικρή Επίδαυρο.

  • Συμπληρώνοντας τον μύθο

Ενα ενδιαφέρον εγχείρημα από τον σκηνοθέτη Βασίλη Νικολαΐδη, που επιχειρεί να συνθέσει σπαράγματα, χωρίς «λογικό» σύνδεσμο μεταξύ τους, αξιοποιώντας ακριβώς τον κατακερματισμένο τους χαρακτήρα, τονίζοντας επίσης την έννοια των «χαμένων» έργων, των «χαμένων» κόσμων. Τη σύνθεση έκανε ο φιλόλογος Γιάννης Λιγνάδης, που έχει ασχοληθεί ειδικά με τον Ευριπίδη κι έχει ήδη μεταφράσει όλα τα σπαράγματα από τα χαμένα δράματά του. Η δραματουργική επεξεργασία καθώς και η στιχουργική σύνθεση είναι της Αγαθής Δημητρούκα.

Η ανάσυρση του υλικού έγινε μέσα απ’ τη δεξαμενή πολλαπλών ντοκουμέντων. Επιλέχτηκαν τέσσερις τραγωδίες που διασώθηκαν εν μέρει διατηρώντας μια δραματουργική συνέχεια: «Κρήτες», «Φαέθων», «Ανδρομέδα» και «Υψιπύλη». Η διάρκειά τους είναι δέκα λεπτά, εκτός από τη μισάωρη «Υψιπύλη» που μαζί με τον «Φαέθοντα» θεωρούνται τα πιο ολοκληρωμένα έργα.

Ο θεατής διεισδύει στον μύθο, στον κόσμο του κάθε έργου, χωρίς ωστόσο να μπορεί να τον συμπληρώσει ή να τον ολοκληρώσει λογικά. Στις «τρύπες» του κειμένου, όπου κρίνεται αναγκαία μια σύνδεση για τον θεατή, ο ηθοποιός αλλάζει χρόνο και μιλώντας σε τρίτο πρόσωπο συμπληρώνει το κενό αφηγούμενος τον μύθο.

Και τρεις μόνο σωσμένες γραμμές φτιάχνουν ένα θεατρικό δρώμενο επί σκηνής. Αξιοποιούνται ακόμα μισές αράδες ή κάποιες λέξεις που σκορπίζονται στην παράσταση ως συμπληρώματα σκηνών στην αρχαία ελληνική γλώσσα.

«Αυτή η σκηνική λύση με τις λέξεις χρησιμοποιήθηκε σ’ όλο το έργο δημιουργώντας ατμόσφαιρες» λέει ο Β. Νικολαΐδης. «Για παράδειγμα, η Υψιπύλη κατηγορείται ότι άφησε το παιδί απρόσεκτο και το σκότωσε το φίδι. Με τις σωσμένες λέξεις όπως «τροφός», «ωιμέ», δημιουργείται ένα είδος διαλόγου. Δεν έγινε καμιά συμπλήρωση, καμιά παρέμβαση στα αποσπάσματα. Κάποιο φινάλε μένει μετέωρο, αρκετά σημεία στέκουν χωρίς συνέχεια, αλλά η διήγηση του μύθου λειτουργεί ως συνδετικός ιστός».

* Στην «Ανδρομέδα» σώζονται ο μονόλογος της δεμένης στο βράχο καθώς κι ένας διάλογος με τον Περσέα. Η σκηνή που η ηρωίδα περιμένει να την κατασπαράξει το θαλάσσιο κήτος θυμίζει λαϊκό δρώμενο, γι’ αυτό παριστάνεται ως θέατρο σκιών, ως διασκεδαστική παρωδία που παραπέμπει στον Μποστ. Οσο για τον σωτήρα της Περσέα, εμφανίζεται ως Μεγαλέξανδρος.

* Στους «Κρήτες» διασώζεται η απολογία της Πασιφάης (Αννα Κουτσαφτίκη), όταν κατηγορείται για την ερωτική της συνεύρεση με τον ταύρο (Παναγιώτης Λάρκου) απατώντας τον σύζυγό της Μίνωα βασιλιά της Κρήτης. Ακέραιη είναι επίσης η συνομιλία της Τροφού με τον Μίνωα (Θανάσης Κουρλαμπάς), καθώς και η ετυμηγορία του τελευταίου για την καταδίκη της Πασιφάης σε θάνατο. Το κείμενο αντιμετωπίζεται ως αρχαία τελετουργία, με υποχθόνιους ήχους, έμφαση στο χορικό των μυστών καθώς και στην πράξη της ιερογαμίας (από την οποία γεννήθηκε ο Μινώταυρος) με την Πασιφάη να φορά ένα σύγχρονο νυφικό.

* Ο «Φαέθων» (Λευτέρης Ζαμπετάκης) ρέπει προς την αρχαιοπρέπεια και η Υψιπύλη (Λουκία Πιστιόλα), η πιο ολοκληρωμένη τραγωδία, παρουσιάζεται χωρίς στιλιστικές επεμβάσεις. Την πέμπτη ενότητα αποτελεί ο μύθος του Τήλεφου (Γιάννης Κρανάς), του βασιλιά που οδήγησε τους Ελληνες στην Τροία, ένα τραγούδι φτιαγμένο από σπαράγματα σε στίχους της Αγαθής Δημητρούκα. Η παράσταση κλείνει με δύο ακόμα ενότητες: «Ψόγος και Εγκώμιο γυναικών» και «Ρήσεις από σπαράγματα Οξυρύγχου».

  • Μουσικά όργανα επί σκηνής

Το σκηνικό του Γιάννη Μετζικώφ απλό: ένα πανί στο δάπεδο και δώδεκα μεταλλικά σκαμνιά. Οι ηθοποιοί (παίζουν ακόμα οι Μαρία Παρασύρη, Αναστασία Κατσιναβάκη, Βαγγέλης Ψωμάς, Ζαχαρούλα Κλειματσάκη, Βασιλική Κυπραίου), παρόντες διαρκώς στη σκηνή ως χορός, «ξεκολλούν» για τους ρόλους στους οποίους μεταμορφώνονται τυλιγμένοι με άκοπα, χρωματιστά πανιά.

Η μουσική του Πέτρου Ταμπούρη συνδέει τις διάφορες ατμόσφαιρες, δημιουργώντας έναν καμβά, βασισμένο στον αποσπασματικό χαρακτήρα του όλου θέματος. Ακούγονται τραγούδια που ερμηνεύουν οι ηθοποιοί α καπέλα, ενώ παίζουν επίσης διάφορα μουσικά όργανα. *

  • Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ, Ελευθεροτυπία / Επτά, Κυριακή 28 Ιουνίου 2009