Category Archives: Ενδυματολόγοι

H μαγεία να ντύνεις με κοστούμια τους ρόλους

  • Τέσσερις ενδυματολόγοι σύγχρονης γενιάς προβληματίζονται και πειραματίζονται

Υπάρχουν περιπτώσεις που δεν αναφέρεται καν το όνομά τους. Ο σκηνοθέτης, ο μεταφραστής, ο συνθέτης, οι ηθοποιοί, ναι, ο ενδυματολόγος, όμως, μαζί με τον υπεύθυνο κοστουμιών ή φωτισμού, έρχονται μάλλον σε δεύτερη μοίρα. Υπάρχει μια σύγχρονη γενιά ενδυματολόγων που έχει αφιερώσει χρόνο σε σπουδές και εμπειρία. Ενδυματολόγοι που έμαθαν από τους δασκάλους μικρά και μεγάλα μυστικά για να πειραματιστούν τώρα με υλικά και ψέματα. Γιατί σίγουρα δεν είναι εύκολο στην Ελλάδα να εργάζεσαι στο θέατρο, στην τηλεόραση ή στον κινηματογράφο ως ενδυματολόγος. Αν γκρινιάζουν μία φορά οι εγχώριοι σχεδιαστές μόδας για έλλειψη πρώτων υλών, τότε οι απαιτήσεις στην τέχνη είναι μάλλον πιο υψηλές.

Η Εβελυν Σιούπη συνεργάζεται στενά εδώ και χρόνια με τον Θανάση Παπαθανασίου και τον Μιχάλη Ρέππα («Αττική Οδός» είναι το πιο πρόσφατο), όπως και με τον Κωνσταντίνο Γιάνναρη, τον Σταμάτη Φασουλή, το Εθνικό Θέατρο, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, το θέατρο Αμόρε στο παρελθόν. Ξέρει καλά τι αλλάζει στο κοστούμι που φτιάχνεται αποκλειστικά για το σινεμά ή την τηλεόραση. Με σπουδές στο London College of Fashion, η Εβελυν Σιούπη ξεκίνησε να πειραματίζεται αρχικά με τη μόδα. «Παρακολουθώντας ταυτόχρονα σεμινάρια ενδυματολογίας, με κέρδισε ο κόσμος του θεάματος από τον κόσμο της πασαρέλας», λέει. «Δυστυχώς, δεν μπόρεσα να συνδυάσω και τους δύο, όπως η Κοκό Σανέλ («Αντιγόνη» από τον Ζαν Κοκτό και σκηνικά Πάμπλο Πικάσο) ή ο Ert� («La Traviata» 1935, Folies Berg�re) ή ο Ζαν Πολ Γκοτιέ (Πίτερ Γκρίναγουεϊ) και όπως παρακολουθήσαμε πρόσφατα, ο Jacques Reynaud στην «Οπερα της πεντάρας» από το Berliner Ensemble…

Η ίδια λέει ότι σήμερα πια μπορεί να αναλάβει ταυτόχρονα τρεις με τέσσερις θεατρικές παραγωγές μαζί με μια κινηματογραφική ή μια τηλεοπτική. Οσο για το οικονομικό κομμάτι, αναρωτιέται κανείς αν ένας ενδυματολόγος προτιμά να συμμετέχει σε μια υπερπαραγωγή ή μπορεί να κάνει θαύματα και σε έργα χαμηλότερου προϋπολογισμού. «Εχουν αριστουργηματικό αποτέλεσμα και φθηνότερες παραγωγές και εκεί είναι η μαγεία και το “ψέμα” του θεάματος», λέει η Εβελυν Σιούπη. «Να μετατρέπεις το πλαστικό σε διαμάντι. Είμαι παιδί των ’90s και πέτυχα την ιδιωτική τηλεόραση σχεδόν μόλις ξεκίνησε. Η προσωπική μου δουλειά όσον αφορά το ύφος, το στίγμα που δίνω πάνω στα κοστούμια, δεν έχει αλλάξει, έχω αποκτήσει όμως μία ωριμότητα και μία εμπειρία στον άνθρωπο και όχι μόνο στην εικόνα-άνθρωπος».

Είναι και η Μάρθα Φωκά. Αριστούχος απόφοιτος από το τμήμα θεάτρου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Φτιάχνει κοστούμια αλλά και κούκλες, μάσκες, ειδικές κατασκευές, ενώ αυτήν την περίοδο έχει αναλάβει για το Εθνικό Θέατρο τον σχεδιασμό σκηνικού και κοστουμιών για το «Recycle». «Δεν μπορώ να πω με σιγουριά τι με οδήγησε να επιλέξω αυτό το επάγγελμα. Μόνο όταν ήρθα σε επαφή στη Σχολή Θεάτρου με τον κόσμο της σκηνογραφίας – ενδυματολογίας, κατάλαβα πόσο παραγωγικός και δημιουργικός μπορεί να είναι αυτός ο χώρος», λέει η Μάρθα Φωκά. «Καθώς βρίσκομαι ακόμη στην αρχή αυτής της “εξερεύνησης”, δεν νιώθω πως έχω κάνει “εκπτώσεις” στη δουλειά μου».

Τα υλικά

Η ίδια θεωρεί ότι δύο έργα τη σεζόν είναι αρκετά για να υπάρχει ο απαραίτητος παραγωγικός χρόνος ώστε το αποτέλεσμα να είναι το καλύτερο δυνατό. «Δύο σημαντικά «μαθήματα» ξεχωρίζω από τους δασκάλους μου (Α. Βέττα και Λ. Καρακώστα). Πρώτον, πως σε ένα θεατρικό κοστούμι –όπως και στα σκηνικά– μεγάλη σημασία έχει το υλικό. Πρέπει να είμαστε συνεχώς σε εγρήγορση γιατί το πιο απίθανο υλικό ή αντικείμενο –τις περισσότερες φορές είναι τόσο απλό και τόσο μπροστά στα μάτια μας– μπορεί με μαγικό τρόπο να μεταμορφωθεί σε ένα υπέροχο αξεσουάρ, ακόμη και ρούχο. Το δεύτερο είναι πως η παραμικρή λεπτομέρεια πρέπει να έχει λόγο ύπαρξης και να υποστηρίζει το σύνολο της παράστασης δίχως αλαζονική διάθεση να ξεχωρίσει. Μαθαίνω να διώχνω τον εγωισμό χωρίς να ευνουχίζω τη δημιουργικότητά μου και να μη φοβάμαι να αναιρώ τη δουλειά μου ξανά και ξανά μέχρι να φτάσει στην ουσία του έργου και να γίνει ένα μ’ αυτό».

Η Εύα Νάθενα (υπογράφει τα κοστούμια στα «Μαγικά μαξιλάρια» στην Παιδική Σκηνή του Εθνικού), που γεννήθηκε στην Κρήτη, σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, ζωγραφική με τον Χρόνη Μπότσογλου και σκηνογραφία με τον Γιώργο Ζιάκα, από την αρχή είχε αποφασίσει να γίνει σκηνογράφος και κατά συνέπεια και ενδυματολόγος. «Εγώ αυτά τα δύο δύσκολα τα ξεχωρίζω», λέει η Εύα Νάθενα, που δούλεψε ως βοηθός του Διονύση Φωτόπουλου, έχει συνεργαστεί μέχρι σήμερα με σκηνοθέτες όπως ο Δημήτρης Λιγνάδης, ο Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης, ο Παντελής Βούλγαρης, εργάστηκε ως ενδυματολόγος με τον Κώστα Γαβρά στην παράσταση «All around is light» στην Μουσείο Μετροπόλιταν της Νέας Υόρκης και βραβεύθηκε τρεις φορές με το Κρατικό Βραβείο Ενδυματολογίας για τις ταινίες «Nύφες» (Π. Βούλγαρη), «Θεατρίνες» (Π. Πορτοκαλάκη), «Uranya» (Κ. Καπάκα). «Συχνά εμπνέομαι ένα χώρο σκηνικό από ένα κοστούμι που έχω σχεδιάσει ή και το ανάποδο. Ενα κοστούμι μπορεί να μοιάσει “λίγο” αν δεν το υποστηρίζει ο χώρος στον οποίο “κινείται ή στέκει ακίνητο”. Η μόνη έκπτωση που έχω κάνει είναι όταν έχω δεχθεί να κάνω το ένα από τα δύο. Σκηνικά ή κοστούμια. Δύσκολα το αποτέλεσμα είναι συνεπές από δύο διαφορετικούς ανθρώπους. Είναι σαν θαύμα όταν γίνεται».

Ποιότητα

Γι’ αυτό ίσως και δύσκολα αναλαμβάνει παραπάνω από μία δουλειές τη σεζόν. «Μ’ αρέσει να πορεύομαι με ένα έργο τη φορά και όταν αυτό τελειώνει, να προχωράω στην επόμενη δουλειά». Τηλεόραση δεν έχει κάνει. «Σινεμά και θέατρο είναι σαν δύο όψεις του ιδίου νομίσματος. Δεν αλλάζω στάση ή ιδεολογία ή διάθεση. Το θέατρο ήταν η “σχολή” που με οδήγησε στο σινεμά. Αυτό που αγαπάω σε αυτή τη δουλειά είναι ότι μαθαίνω, μαθαίνω, μαθαίνω. Αυτό που μ’ αρέσει είναι ότι αλλάζω, αλλάζω, αλλάζω…».

Και η Ιωάννα Τσάμη, που σπούδασε σκηνογραφία – ενδυματολογία στη σχολή Motley του Λονδίνου και έχει φτιάξει κοστούμια για θεατρικές και χορευτικές παραστάσεις, από τον Μιχαήλ Μαρμαρινό και τον «Εθνικό Υμνο» το 2001 μέχρι το «Μαρά, Σαντ» τώρα στη Νέα Σκηνή στο Εθνικό Θέατρο, όλα ξεκίνησαν πριν από οκτώ χρόνια κι ενώ έκανε ρούχα για διαφημίσεις, «όταν εντελώς τυχαία ένας φίλος μου πρότεινε να κάνω κοστούμια για μια παράσταση. Πήγα στην πρόβα και ήταν τόσο υπέροχα, που είπα “αυτό θέλω να κάνω”».

Σήμερα, δεν φοβάται να αναλάβει παράλληλα σχεδόν μέχρι και έξι έργα. «Τηλεόραση δεν έχω κάνει και σινεμά μόλις τώρα είναι η πρώτη μου φορά, οπότε δεν ξέρω. Νομίζω, πάντως, ότι η δουλειά σου στο σινεμά και στην τηλεόραση μένει, ενώ στο θέατρο όποιος την είδε την είδε… Δεν μπορείς να αποδείξεις τίποτα στο τέλος. Γι’ αυτό αισθάνομαι πιο οικεία στο θέατρο. Από τους δασκάλους μου έμαθα να υποστηρίζω αυτό που κάνω, αλλά και να θυμάμαι ότι δουλεύεις για το καλό μιας παράστασης και όχι μόνο για το κομμάτι που σε αφορά. Εχει αλλάξει και η διαδικασία που δουλεύω, παλιότερα ήμουν πιο παρορμητική, αφηνόμουν στο ένστικτο. Μετά τη σχολή και τις εργασίες εκεί, έμαθα να μελετάω πιο πολύ, να ψάχνω, να έχω μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την παράσταση, πριν ακόμη ξεκινήσω να σχεδιάζω κοστούμια».

Της Σαντυς Tσαντακη, Η καθημερινή, 14/02/2010]

Advertisements