Category Archives: Ελευθερίου Μάνος

Μάνος Ελευθερίου: «Αγριο πράγμα τα γηρατειά, αλλά θέλουν χιούμορ»

  • Δωμάτιο ενός πτωχοκομείου ή οίκου ευγηρίας. Μέσα σε αυτό ένας μοναχικός ηλικιωμένος άνδρας μονολογεί. Συνομιλεί με τη γυναίκα του, που βρίσκεται σε διπλανό δωμάτιο, χωρίς ποτέ να του απαντά. Και περιμένει με λαχτάρα έναν δημοσιογράφο, που ζήτησε να τον επισκεφτεί.

«Μια σκηνή, που μου έχει εντυπωθεί εδώ και χρόνια, βγήκε τώρα στην επιφάνεια: ο πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας βράβευε τον Νουρέγιεφ, που βρισκόταν σε αναπηρικό καροτσάκι στην ίδια σκηνή, που πριν από κάποια χρόνια πέταγε!», λέει ο Μάνος Ελευθερίου για τον τρόπο που εμπνεύστηκε τον «Γέρο Χορευτή»

«Μια σκηνή, που μου έχει εντυπωθεί εδώ και χρόνια, βγήκε τώρα στην επιφάνεια: ο πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας βράβευε τον Νουρέγιεφ, που βρισκόταν σε αναπηρικό καροτσάκι στην ίδια σκηνή, που πριν από κάποια χρόνια πέταγε!», λέει ο Μάνος Ελευθερίου για τον τρόπο που εμπνεύστηκε τον «Γέρο Χορευτή»

«Πρέπει να είναι πρώην ηθοποιός του μουσικού θεάτρου, της επιθεώρησης και πρέπει να έχει παίξει μόνο στην επαρχία», λέει, σαν να υποθέτει, ο Μάνος Ελευθερίου για τον ήρωα του «Γέρου Χορευτή», του ομώνυμου θεατρικού του μονολόγου. Κι όμως, τον ξέρει καλά. Τη Δευτέρα το βράδυ, μάλιστα, θα τον «ζωντανέψει» ο ίδιος μέσα στον ατμοσφαιρικό ανακαινισμένο χώρο της «Παλιάς Μουσικής» («Χαλίλ Μπέη» Τζαμί), στο Φεστιβάλ Φιλίππων-Καβάλας. Θα παρουσιάσει τον μονόλογο υπό μορφή Θεατρικού Αναλογίου.

Ο ήρωάς του σχεδόν παραληρεί. Λέει κάποια στιγμή: «Η ζωή μου έτσι θα καταντήσει, όπως στην Ψυχώ του Χίτσκοκ». Σε κάποια άλλη φτάνει να φωνάξει και τη μητέρα του. «Μου συνέβη κι εμένα αυτό προχθές, ξέρετε», εξομολογείται ο Μάνος Ελευθερίου. «Τσακώθηκα μαζί της. Εχει πεθάνει, όμως, εδώ και 20 χρόνια».

Ο ήρωάς του, όμως, δεν δίνει μεγάλη σημασία στο παρελθόν. Τον ενδιαφέρει περισσότερο ο ερχομός του δημοσιογράφου. Είναι γεμάτος προσμονή. Επιτέλους, κάποιος τον θυμήθηκε ή τον ανακάλυψε. Αυτό περίμενε τόσα χρόνια. Σκέφτεται τι ακριβώς πρέπει να του πει. Θέλει να χαρίσει όλα του τα υπάρχοντα στο νεανικό δροσερό πρόσωπο, που πλάθει με τη φαντασία του. «Οχι όμως έτσι. Θέλει να πιάσουν τόπο, γι’ αυτό θα τον περάσει πρώτα από «ακτινογραφία»», εξηγεί.

Δεν χρειάζονται περισσότερα για να βεβαιωθούμε πως πρόκειται για έναν μονόλογο γεμάτο αυτοβιογραφικές αναφορές. «Δεν είναι νοσταλγικός ο μονόλογος. Εχει και χιούμορ και πολλά άλλα. Ολα λέγονται με υπαινιγμούς», εξηγεί ο Μάνος Ελευθερίου. Νιώθει να ταυτίζεται ο ίδιος με τον ήρωά του; «Ναι. Είναι άγριο πράγμα τα γηρατειά», λέει. «Το θέμα είναι πώς τα αντιμετωπίζεις ή σε τι θέση είσαι για να τα αντιμετωπίσεις. Ο ήρωας του μονολόγου το καταλαβαίνει και το παραδέχεται ότι δεν μπορεί πια να ζήσει μόνος του», συμπληρώνει.

Ο πολυτάλαντος ποιητής και πεζογράφος μας είναι μόλις 71 ετών και υγιέστατος. «Ομως, πολλοί συμμαθητές και φίλοι μου αρρωσταίνουν ο ένας μετά τον άλλο. Πολλοί έχουν φύγει ήδη. Ανθρωποι σπουδαίοι, που πεθαίνουν χωρίς κανείς να τους πάρει είδηση».

  • Ο Νουρέγιεφ σε καροτσάκι

Στο διπλανό δωμάτιο από τον ήρωά του βρίσκεται ένας γέρος χορευτής, αμίλητος από ένα βαρύ εγκεφαλικό. Αυτός είναι που δίνει τον τίτλο στο μονόλογο. «Στα νιάτα του στριφογύριζε σαν αφιονισμένος δερβίσης και τώρα είναι ανίκανος να περπατήσει», εξηγεί ο Μάνος Ελευθερίου. Δύο σκηνές, που εδώ και χρόνια είχαν στοιχειώσει το μυαλό του, βρήκαν τη διέξοδο να εκφραστούν μέσω του «Γέρου Χορευτή».

«Η μία ήταν πριν από σαράντα χρόνια. Είδα στο Παρίσι να ανοίγει η πόρτα ενός αυτοκινήτου και από μέσα να βγαίνει υποβασταζόμενος ένας γέρος, που μόλις μπορούσε να μετακινηθεί. Συγκλονίστηκα όταν αργότερα μου είπαν πως επρόκειτο για πρώτο χορευτή της Οπερας των Παρισίων. Κι όμως, του ήταν αδύνατον να περπατήσει», διηγείται ο συγγραφέας. «Η άλλη είναι όταν ο πρόεδρος της Δημοκρατίας βράβευε τον Νουρέγιεφ, που βρισκόταν πάνω σε αναπηρικό καροτσάκι, στην ίδια σκηνή που πριν από κάποια χρόνια πέταγε!»

Και συνεχίζει με ανάλογες σκληρές εικόνες από τα γηρατειά. «Είχα δέκα χρόνια τον πατέρα μου σε Οίκο ευγηρίας και πήγαινα καθημερινά. Ξέρω πολύ καλά τι συμβαίνει εκεί. Θυμάμαι μια πιανίστα, που δεν αναγνώριζε την εγγονή της, για την οποία κάποτε τρελαινόταν. Ενας καλός μου φίλος με επανέφερε στην τάξη τότε. Μου έλεγε, μη γράφεις συνέχεια για αρρώστιες και για δυστυχίες. Τώρα, όμως, που τα έζησε και ο ίδιος, μου είπε πως έχω δίκιο. Είναι αλήθεια. Βέβαια, στην τέχνη δεν έχει σημασία να λέμε την αλήθεια», κάνει πιο ανάλαφρη την κουβέντα. «Σημασία στην τέχνη έχει να φαίνεται το ψεύδος και εσύ να εξακολουθείς να πιστεύεις πως είναι αλήθεια. Να πρόκειται για τα χειρότερα κουρέλια και ο θεατής να ορκίζεται πως πρόκειται για βυζαντινή πορφύρα. Ο Τσαρούχης έκανε θαύματα… Εφτιαχνε υπέροχα λουλούδια με πολύχρωμες φωτογραφίες περιοδικών».

Αγαπά το θέατρο; «Το αγαπώ, αλλά όχι τους ηθοποιούς. Εχουν μεγάλη αντιπαλότητα μεταξύ τους, που μπορεί να φτάσει μέχρι και στον θάνατο. Πρόσφατα, όμως, είδα και μια σπουδαία παράσταση. Την «Ελένη», του Ρίτσου, με τον Βασίλη Παπαβασιλείου. Εκεί καταλαβαίνεις τι πάει να πει μεγάλος ηθοποιός, τι πάει να πει άρθρωση, τι πάει να πει σκηνοθεσία».

  • Της ΕΛΕΝΑΣ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 17 Ιουλίου 2009

Καιρός των θεατρικών «Χρυσανθέμων»

Το μυθιστόρημα του Μάνου Ελευθερίου Ο καιρός των χρυσανθέμων, ένα μυθιστόρημα για το θέατρο στη Σύρο του 19ου αιώνα, αποφάσισε να αποδώσει σε θεατρική μορφή η  Εταιρεία Τεχνών Εθελοντών, προκειμένου έτσι να τιμήσει τα εβδομηντάχρονα του βραβευμένου δημιουργού.

Στο μυθιστόρημα, πρωταγωνίστρια είναι η μεγάλη θεατρική δόξα της εποχής Ευαγγελία Παρασκευοπούλου, που με το θίασό της επισκέπτεται μια Ερμούπολη που έχει πια εισέλθει στη φάση της παρακμής της. Πρωταγωνιστής της θεατρικής διασκευής είναι ένας άνθρωπος της εποχής μας που, μέσα από την έρευνα σε παλιές εφημερίδες, θα ξαναζωντανέψει αυτό το παρελθόν, θα ανακαλύψει πως το κουβαλά στη μνήμη του χωρίς ποτέ να το έχει βιώσει. Στην παράσταση που στηρίζεται σε ένα από τα πιο αγαπημένα κείμενα του Ελευθερίου, ακριβώς γιατί ο ίδιος αγαπά και μελετά το θέατρο, ο συγγραφέας θα δανείσει τη φωνή του, που «πρωταγωνιστεί» μαζί με τους ηθοποιούς Τάκη Χρυσικάκο και Νικολέττα Βλαβιανού. Η σκηνοθεσία και η προσαρμογή είναι του Λευτέρη Γιοβανίδη, τα σκηνικά του Ντίνου Πετράτου και τα κοστούμια του Νίκου Χαρλαύτη, ενώ τη μουσική επιμελείται ο Νίκος Βίττης. Ο Καιρός των χρυσανθέμων ανεβαίνει από αυτήν την Παρασκευή στη Θεατρική Σκηνή «Ζωή Λάσκαρη», στον πολυχώρο «Αθηναΐς», στο Βοτανικό. [Η Αυγή, 21/01/2009]