Category Archives: Δήμας Τάσος

Θέατρο ψυχής και όχι συναισθημάτων

  • Η παγκόσμια πρώτη σκηνική παρουσίαση της ποιητικής σύνθεσης του Γερμανού ποιητή Εριχ Αρεντ (1903-1984) «Ο χορευτής», κείμενο που διαπραγματεύεται το λεπτό μεταίχμιο της ανθρώπινης συνείδησης και ύπαρξης πριν από την απόλυτη… ανυπαρξία, φέρνει τον Θόδωρο Τερζόπουλο αντιμέτωπο, ενώπιον του κοινού, με τον ηθοποιό Τάσο Δήμα.
  • Είκοσι χρόνια γόνιμης συνεργασίας στο «Αττις» και 45 χρόνια φιλίας συμπυκνώνονται σε αυτή την 50λεπτη θεατρική σύμπραξη. Ο σχεδόν βουβός Τάσος Δήμας οδηγείται στην υπέρβαση, μέσα απ’ την εντυπωσιακή συρρίκνωσή του στο «τίποτα», ενώ ο θεατής έρχεται σε καταμέτωπο ενατένιση της αναπόφευκτης θνησιμότητάς του.
  • Οι δέκα θεατές («δεν απευθυνόμαστε στο μεγάλο κοινό», παραδέχεται ο Τερζόπουλος) που από τη Δευτέρα του Πάσχα θα παρακολουθούν το σκηνικό συμβάν απ’ τα στασίδια του «Αττις», «σαν έναν αποχαιρετισμό στο παρεκκλήσι για τα κατευόδια», θα βρίσκονται χωρισμένοι στα δύο, αντιμέτωποι. Ανάμεσά τους, αντιμέτωποι κι αυτοί, ο ηθοποιός και ο σκηνοθέτης. Τους χωρίζει μόνον ένας προβολέας που πέφτει εκτυφλωτικός στον Δήμα και ένα ζευγάρι εγκαταλειμμένες πουέντ.
  • Ο Δήμας (ο πάλαι ποτέ χορευτής) όρθιος, στη μια άκρη, με «φαγωμένο» πουλόβερ, φθαρμένες παντόφλες και όλες τις αισθήσεις του εν εγρηγόρσει, αποδίδει συγκινητικά τις εσωτερικές συγκρούσεις και την απώλεια της συνείδησης.
  • Ο Τερζόπουλος, καθισμένος απέναντί του, με το κείμενο του Αρεντ στα χέρια, του δίνει τα «σήματα», τονίζοντας τις λέξεις απ’ τις οποίες αναβλύζει καθάρια ποίηση: «Στ’ όνειρο του βαθιά/το θάνατο θανατώνει/το θάνατο λυτρώνει. Πένθος, πένθος/ όταν τ’ όνειρο του σώματος τελειώνει/Πένθος που μέσα του πλανάται η ζωή/φόβος και πένθος και φόβος».
  • «Είναι μια τεράστια πρόκληση το κείμενο, στο μεταίχμιο μεταξύ θεάτρου και ποίησης», εξηγεί ο σκηνοθέτης. «Και υπάρχουν πολλά ενδεχόμενα σε μια ερμηνευτική προσέγγισή του. Αυτό που επιλέξαμε εμείς, είναι η προάνοια, η απώλεια μνήμης και η ανάκληση της βαθύτερης μνήμης της ανθρώπινης ύπαρξης. Είναι ένας διάλογος στη σφαίρα την ψυχική και όχι των συναισθημάτων. Οσο ο κόσμος διαρκώς πηγαίνει προς τα έξω, εμείς πρέπει να κατευθυνθούμε μέσα, στο θυμικό».
  • Σαράντα πέντε χρόνια φίλοι με τον Τάσο Δήμα. «Αυτό αναιρεί τις συμβάσεις του θεάτρου», παραδέχεται. «Ο «Χορευτής» είναι μια θυσία απ’ την πλευρά του, γιατί καταργείται το εφέ. Αυτό που επιτυγχάνει δεν θα μπορούσε να το κάνει άλλος», τονίζει ο σκηνοθέτης.
  • Ο Τάσος Δήμας έχει βιώσει τον πόνο της απώλειας μέσα από το θάνατο οικείων προσώπων, έχει υποφέρει συνυπάρχοντας με αγαπημένο συγγενικό πρόσωπο που χτυπήθηκε, όπως ο «Χορευτής», από άνοια. Στα «εφόδια» για να τα βγάλει, όμως, πέρα με το κείμενο αθροίζονται τα 20 χρόνια θεατρικής αναζήτησης δίπλα στον Τερζόπουλο.
  • «Πάντα με απασχολούσε να ψάξω το βάθος των πραγμάτων. Δεν μ’ ενδιέφερε το «απέξω», να παίξω ένα ρόλο. Δεν θέλω να κάνω τον Μάκμπεθ ή τον Λιρ», λέει ο καλός ηθοποιός. «Γιατί στο θέατρο δεν ήρθα για να διεκπεραιώνω ρόλους».
  • «Πάντως, ο πόνος είναι ένα πολύ ισχυρό συστατικό για να μπορέσεις να κάνεις τέχνη», παραδέχεται. «Επώδυνα συμβάντα ήρθαν σε μια στιγμή που έψαχνα το βάθος, να ανακαλύψω τι συμβαίνει μέσα και πίσω από τη λέξη και πίσω από την κίνηση και πίσω από αυτό που οι άλλοι λένε «φόρμα» και «κινησιολογία». Γιατί ο καθένας δίνει κι ένα διαφορετικό όνομα στην ομάδα μας, λόγω των αναζητήσεών της».

Πάντα δουλεύετε στο «Αττις» βάσει μεθόδου;

  • «Ναι. Η μέθοδος Τερζόπουλου, όμως, δεν είναι κλειστή. Οφείλεις για να συνδιαλαγείς μαζί της να είσαι ανοικτός εσωτερικά».

Χρειάζονται όμως και φυσικές αντοχές.

  • «Χρειάζεται σώμα δουλεμένο και ισχυρή ψυχολογία. Με ασθενή ψυχολογία δεν νομίζω ότι μπορείς να κάνεις θέατρο γενικότερα. Εγώ δεν σκέφτομαι όμως το πόσο ψυχοφθόρο μπορεί να είναι αυτό που κάνω, παρ’ όλο που πρέπει συνέχεια να ελέγχω την ενέργειά μου, να μην αφήνω να διαχέεται. Ελπίζω να βρίσκω αυτή τη στιγμούλα που θα με βοηθήσει να λυτρωθώ».

Προς αυτή την κατεύθυνση σας ωθεί η παρουσία του Τερζόπουλου;

  • «Παίζει μεγάλο ρόλο η ενέργεια που δίνει ο ένας στον άλλο. Ξέρει ο Θόδωρος ακόμα και την εκπνοή μου. Κι εγώ ξέρω πώς θα τον ακολουθήσω».

Το βύθισμα στον ά-λογο κόσμο της άνοιας πώς επιτυγχάνεται; Αρκεί μια καλή μέθοδος;

  • «Αυτό το «χάσιμο», το είμαι εδώ και συγχρόνως είμαι κάπου αλλού, το έχω δουλέψει πάρα πολύ μέσα στα χρόνια. Ομως, δεν μπορώ να εκλάβω ως ερμηνεία αυτό που κάνω. Το βλέπω σαν κατάθεση ψυχής».

Δεν φοβάστε αυτή την υπερέκθεση;

  • «Γιατί να φοβηθώ; Δεν έχω να κρύψω κάτι, ούτε να ντραπώ ούτε να φοβηθώ. Ας ντραπούν αυτοί που μας κυβερνάνε και μας κοροϊδεύουν, γιατί αυτοί κάνουν ένα κακό θέατρο, νομίζοντας ότι μιλάνε σε ανοϊκούς κι αυτιστικούς. Εγώ κάνω μια τέχνη θέλοντας με πολύ μεγάλη αγάπη να επικοινωνήσω με τον άνθρωπο. Ε, ας έρθουν οι πολιτικοί στον «Χορευτή», μπας και μάθουν και κάτι». Σπανίως περνάνε όμως το κατώφλι του «Αττις». «Τους αρέσουν οι light εκδοχές του θεάτρου, γιατί εκεί βολεύονται. Εγώ που δεν πήγα να ενταχθώ σε ένα κόμμα, την πολιτική μου φωνή τη βγάζω μέσα απ’ τη δουλειά μου. Αυτό που κάνω είναι απόλυτα πολιτικό».

***Η μετάφραση είναι του Τόρστεν Ισραελ.