Category Archives: Αρχαίο θέατρο Διονύσου

ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΑΡΧΑΙΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ: Αλλάζει η σύμβαση λόγω… «Καλλικράτη»

Την τροποποίηση της προγραμματικής σύμβασης μεταξύ Νομαρχίας Αθηνών, ΥΠΠΟ-Τ και Ταμείου Διαχείρισης Πιστώσεων Αρχαιολογικού Εργου (ΤΔΠΕΑΕ) για καταβολή των 6 εκ. ευρώ από τη Νομαρχία για την αναστήλωση του Θεάτρου Διονύσου αποφάσισε το Νομαρχιακό Συμβούλιο.Συγκεκριμένα, επειδή από το 2011 καταργούνται οι νομαρχίες «ελέω» «Καλλικράτη», υπήρχε κίνδυνος να μην εκταμιευτούν τα χρήματα από τη Νομαρχία Αθηνών στο ΤΔΠΕΑΕ, διότι η σύμβαση προέβλεπε σταδιακή, ανά μήνα, πληρωμή, «με βάση το πρόγραμμα των εκτελεσθεισών εργασιών». Ευλόγως, αφού ο ένας από τους συμβαλλόμενους, δηλαδή η Νομαρχία… δεν θα υπάρχει, αποφασίστηκε (σ.σ. η ΝΑΣ ψήφισε «λευκό») η τροποποίηση του άρθρου 6 της σύμβασης, ώστε η καταβολή του ποσού να γίνει συνολικά.

Επίσης, προστέθηκε στη σύμβαση και το «τεχνικό ζήτημα» για τις πιθανές συμπληρωματικές εργασίες που θα απαιτηθούν στη διάρκεια του έργου, αν υπάρξουν αρχαιολογικά ευρήματα. Αυτό δεν αφορά τη Νομαρχία, η οποία ξεκαθαρίζει πως δεσμεύεται μόνο για τα 6 εκ. ευρώ του κυρίως έργου, αλλά σαφώς αφορά στο ΥΠΠΟ-Τ. Θυμίζουμε ότι το Θέατρο Διονύσου και οι εργαζόμενοι σε αυτό υπέφεραν επί χρόνια από έλλειψη χρηματοδότησης για τις αναστηλωτικές εργασίες. Ετσι, το υπουργείο οφείλει να δεσμευθεί ότι το έργο δε θα «σκαλώσει» ξανά, στη, σχεδόν σίγουρη, περίπτωση που οι σωστικές ανασκαφές αποκαλύψουν αρχαιότητες.

Σε κάθε περίπτωση, η ίδια η σύμβαση και ο τρόπος που επιτεύχθηκε, δηλαδή με τη «μεσολάβηση» του σωματείου «Διάζωμα» (ιδιωτικός φορέας υπό τον πρώην υπουργό Πολιτισμού, Στ. Μπένο) για την «αξιοποίηση» των αρχαίων θεάτρων, αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς το αστικό κράτος και μέσω του μηχανισμού τής πάλαι ποτέ «Τοπικής Αυτοδιοίκησης», δίνει «χώρο» στην «ιδιωτική πρωτοβουλία», καθώς εμφανίζεται «αδύναμο» να αναστηλώσει ακόμη και κορυφαία μνημεία, όπως το Θέατρο Διονύσου, όπου τελούνταν τα Μικρά και Μεγάλα Διονύσια (οι αρχαίοι θεατρικοί αγώνες). [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Παρασκευή 25 Ιούνη 2010]

Διονυσιακό Θέατρο – SΟS

Η διαφύλαξη του πολιτιστικού μας πλούτου και η παράδοσή του στις επόμενες γενιές αποτελεί υποχρέωση πρωτίστως του κράτους αλλά και των πολιτών. Ετσι η πρωτοβουλία του σωματείου «Διάζωμα» να συνδράμει στη διάσωση των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης είναι επαινετή. Ωστόσο το «Διάζωμα» δεν αρκείται στη διάσωση μνημείων, π.χ. του Διονυσιακού Θεάτρου, αλλά ενδιαφέρεται και για την «ανάδειξή» τους. Εδώ όμως αρχίζουν τα προβλήματα, αφού ο καθένας αντιλαμβάνεται την ανάδειξη με διαφορετικό τρόπο. Ετσι, π.χ., για τους δημοτικούς άρχοντες της χώρας, στον δήμο των οποίων τυχαίνει να υπάρχει αρχαίο θέατρο, ανάδειξη σημαίνει ανέβασμα σ΄ αυτό θεατρικών και άλλων παραστάσεων. Οποιαδήποτε όμως χρήση αρχαίου μνημείου, πολύ περισσότερο αρχαίου θεάτρου, σημαίνει τον αργό θάνατό του.

Ο Βέλγος L. Cloquet ήταν ο πρώτος, όσο ξέρω, που διαχώρισε τα μνημεία σε «ζωντανά», σε αυτά δηλαδή που έχουν χρήση, και σε «νεκρά», σε εκείνα που δεν χρησιμοποιούνται. Τα αρχαιολογικά μνημεία ανήκουν στη δεύτερη ομάδα και οι όποιες επεμβάσεις σ΄ αυτά θα πρέπει να αποβλέπουν πρωτίστως στην προστασία τους. Ετσι στα αρχαιολογικά μνημεία επιτρέπεται να γίνονται αποκαταστάσεις και αναστηλώσεις, όταν φυσικά σώζεται σε μεγάλο ποσοστό το αρχαίο υλικό τους, αλλά σε καμία περίπτωση ανακατασκευές. Στα τέλη του 19ου αι. ανακατασκευάστηκε το αρχαίο στάδιο των Αθηνών για να γίνουν οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες. Αποτέλεσμα: το μνημείο έχασε την αυθεντικότητα και την ιστορικότητά του, γι΄ αυτό άλλωστε και ο πολύς κόσμος σήμερα το γνωρίζει απλώς ως «το Καλλιμάρμαρο». (Το 1958 μάλιστα παρά τρίχα γλίτωσε και την κατεδάφισή του!). Για ποιον λόγο, λοιπόν, πρέπει να τοποθετηθούν 61 νέα εδώλια, 175 νέες βαθμίδες κ.ά. στο Διονυσιακό Θέατρο; Είναι οι προσθήκες αυτές… προπομποί κάποιας μεγαλύτερης επέμβασης;

Η «ανάδειξη» του Διονυσιακού Θεάτρου είναι μια παλιά ιστορία. Π.χ., το 1967 είχε ανακοινωθεί επισήμως ότι το Εθνικό Θέατρο θα εγκαινίαζε τις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Αθηνών με τον «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου τον οποίο θα ανέβαζε στο Διονυσιακό Θέατρο! Ανάμεσα σ΄ αυτούς που αντέδρασαν ήταν και ο τότε διευθυντής του Μουσείου της Ακρόπολης Γιάννης Μηλιάδης, ο οποίος έγραψε στις «Εποχές» (3/1967) ένα εκτενές άρθρο. Κρίνοντας ότι το κείμενό του (υπόδειξη του ομ. καθ. του ΑΠΘ Γρ. Σηφάκη) είναι εξαιρετικά επίκαιρο και στις ημέρες μας, παραθέτω μερικά αποσπάσματά του. «Η πικρότατη πείρα που έχω απ΄ τη σχέση των ανθρώπων με τα αρχαία μνημεία δεν μου επιτρέπει αυταπάτες.

Μια και τα λαίμαργα βλέμματα μερικών κυνικών «δυναμικών» στράφηκαν προς το λεγόμενο «Θέατρο Διονύσου», η καταδίκη του έχει υπογραφεί. Θα προχωρήσουν στην αρχή προφυλακτικά. (…) Στην αρχή πάντα με το μαλακό και με μια συγκινητική αθωότητα προθέσεων: ένα μικρό πείραμα για χάρη του… Πνεύματος, χάρη του Αισχύλου! Ούτε ίχνος ανίερης εκμετάλλευσης. Ποιος μπορεί να ΄χει αντίρρηση; Οι πρώτοι που πιάνονται στην παγίδα είναι μερικοί ιδεολόγοι άνθρωποι των Γραμμάτων. (…) Ετσι βλέπουμε κι ανθρώπους που συχνότατα είνε “σώφρονες” να επιτρέπουν στον εαυτό τους να τους ξεφύγει ο μεγάλος λόγος: “Είνε λαμπρή ιδέα ν΄ ακουσθεί ο τραγικός λόγος στο αυθεντικό αρχαίο θέατρο των Αθηνών”. Παίρνετε ψύχραιμα τη φράση αυτή, τη διαβάζετε ανάποδα και βρίσκετε το σωστό: σε ένα μέρος που δεν υπάρχει ούτε ίχνος ορατό που να θυμίζει Αισχύλο και Σοφοκλή, σε μια πετσοκομμένη ορχήστρα μετασχηματισμένη σε αρένα μονομάχων, σ΄ ένα χώρο που δεν αρκεί ούτε για παράσταση παντομίμας… εκεί μας καλεί η πολυπραγμοσύνη των κυνικών να ενωτισθούμε τον υψηλό λόγο του Αισχύλου. (…) Αλλά από πού προέρχεται… η κυνική αυτή ιδέα; Προέρχεται φυσικά από τους κύκλους που πιστεύουν ότι προορισμός των αρχαίων που υπάρχουν είνε να παραδίδονται στην τουριστική τους “αξιοποίηση”. (…) Είνε μια χαρακτηριστικά νεοελληνική κακομοιριά, κάθε μας κατασκευή, κάθε δημιουργική μας δραστηριότητα να εντάσσεται μέσα στα ζοφερά πλαίσια μιας καταστροφής. Μια λανθάνουσα υπερτροφική υπεροψία για τον εαυτό μας και το δήθεν “έργο” μας λειτουργεί καταλυτικά και εξουδετερώνει κάθε σεβασμό και κάθε ενδοιασμό μας για το ανώνυμο, το παληό, το απροστάτευτο έργο ενός άλλου προσώπου ή μιας άλλης εποχής. (…) Τι θ΄ αναστηλώσετε; (…) Ποιος είναι αυτός που γνωρίζει και μπορεί να μας διδάξει ποιο ήταν το ακριβές προφίλ της κάθετης τομής του αρχαίου κοίλου; Αλλά η καμπύλη αυτή δεν σχετίζεται μόνο με την αισθητική εμφάνιση του κοίλου. Σχετίζεται κυρίως και αμεσώτατα με την ακουστική του αρχαίου θεάτρου. Και την καμπύλη αυτή την αγνοούμε… Ωστόσο το ένστικτο της καταστροφής, που παίζει τεράστιο ρόλο στη ζωή όλων των στείρων ανθρώπων, μαζί με τη θερμουργό πνοή του συμφέροντος, είναι δυνάμεις πολύ ανώτερες από την κοινή λογική και τους ηθικούς δισταγμούς των… σχολαστικών. (…) Θα με ρωτήσεις, αγαπητέ μου αναγνώστη, αφού ξέρω ότι όλα έτσι θα γίνουν, γιατί τουφεκάω στον αέρα; Μα για την τιμή των όπλων, αγαπητέ. Ισως ίσως και για την τιμή του… Αισχύλου. Αυτού του ανυποψίαστου συνεργού του “Χορού Εκατομμυρίων”».

  • Ο κ. Μιχάλης Α. Τιβέριος είναι καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Νέα απειλη για το Θέατρο του Διονύσου

Η αναστήλωση του θεάτρου Διονύσου στις κλιτύες της Ακρόπολης δεν έχει μόνο υποστηρικτές όπως λάθος πιστέψαμε αμέσως μετά την πρωτοβουλία του υπουργείου Πολιτισμού και της Νομαρχίας να ανακοινώσουν τη χρηματοδότηση του έργου. Αυτό συνάγεται από το κείμενο επιστολή που δημοσιεύουμε στη συνέχεια υπογραφόμενο από δεκάδες επιστήμονες συγγραφείς και αρχαιολόγους.

Η ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού, πριν από λίγες μέρες, ότι θα προχωρήσει σε μερική ανακατασκευή του κοίλου του θεάτρου του Διονύσου στη νότια πλευρά της Ακρόπολης έως το ύψος του χορηγικού μνημείου του Θρασύλλου – το οποίο, σημειωτέον, συμπληρώνεται επίσης σχεδόν ολόκληρο με νέο υλικό -, κινδυνεύει να μεταμορφώσει τη νότια πλευρά της Ακρόπολης, με το ήδη πλήρως αναστηλωμένο Ωδείο του Ηρώδη και τα μερικώς αναστηλούμενα μνημεία του Ασκληπιείου, σε μια κακόγουστη “σκηνογραφία”, αταίριαστη στον χαρακτήρα του μοναδικού αυτού χώρου. Η απόφαση θα είναι καταστρεπτική για το παλαιότερο θέατρο του κόσμου, τον χώρο όπου γεννήθηκε το αρχαίο δράμα, ένα από τα πιο σεβάσμια μνημεία της Ελλάδας και της ανθρωπότητας.

Τα αρχαία θέατρα είναι μνημεία ιστορίας και πολιτισμού. Μπορούμε και οφείλουμε να τα συντηρούμε, όχι όμως και να τα συμπληρώνουμε σε τέτοιο βαθμό που να διαγράφεται η ιστορία τους, και επικαλούμενοι αμφιλεγόμενες εκφράσεις, όπως “αξιοποίηση”, “ανάδειξη”, “σύνδεση με την κοινωνία” και άλλα τέτοια ηχηρά παρόμοια, να τα αποδίδουμε στην τουριστική εκμετάλλευση.

Ειδικά στο θέατρο του Διονύσου έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια όλες οι απαραίτητες επεμβάσεις συντήρησης και μερικής αναστήλωσης – ίσως μάλιστα και περισσότερες από αυτές που θα έπρεπε -, ώστε δεν χρειάζεται να γίνει πλέον τίποτε περισσότερο. Κάθε νέα επέμβαση αποσκοπεί στο να προετοιμάσει και αυτό το θέατρο για θεατρικές παραστάσεις και άλλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις. Μετά την συμπλήρωση του κοίλου είναι βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν αναστηλωτικές παρεμβάσεις στο σκηνικό οικοδόμημα και η απαραίτητη συμπληρωματική υποδομή (παρασκήνια, τουαλέτες κ.λπ.).

Το ενδιαφέρον της Κίνησης πολιτών και ο οίστρος που έχει καταλάβει τελευταία αρχαιολόγους και αναστηλωτές για ανακατασκευές αρχαίων μνημείων, καλό θα ήταν να τραπούν σε πιο χρήσιμα πεδία δράσης.

Αθήνα, 15 Δεκεμβρίου 2009

Αθανασάκη Λ., αναπλ. καθηγήτρια κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Κρήτης * Βαλτινός Θ., Ακαδημαϊκός * Βικέλα Ευγ., αναπλ. καθηγήτρια αρχαιολογίας Ιονίου Πανεπιστημίου * Blume H.-D., καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Münster * Βοκοτόπουλος Π., ομ. καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Αθηνών, Ακαδημαϊκός * Βουτυράς Εμμ., καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Θεσ/κης * Γεωργαντζόγλου Ν., αναπλ. καθηγητής αρχαίας ελληνικής φιλολογίας Πανεπ. Αθηνών * Γκάρτζιου-Τάττη Α., καθηγήτρια κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων * Γκράτσιου Ό., αν. καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Κρήτης * Δεκουλάκου Ι., επίτ. έφορος αρχαιοτήτων * Δελβερούδη Ε.-Α., καθηγήτρια θεατρολογίας Πανεπ. Κρήτης * Δεσπίνης Γ. Ι., ομ. καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Θεσ/κης * Δεσποίνη Αικ., τ. έφορος αρχαιοτήτων * Δημητριάδου-Κωνσταντινίδου Σ., αναπλ. καθηγήτρια κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων * Ζαφειροπούλου Φ., επίτ. έφορος αρχαιοτήτων * Ιακώβ Δ., καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Θεσ/κης * Ιακωβίδης Σ.Ε., ομ. καθηγ. αρχαιολογίας, Ακαδημαϊκός * Κακαβογιάννη Ό., επίτ. έφορος αρχαιοτήτων * Κακαβογιάννης Ευ., επίτ. έφορος αρχαιοτήτων * Καραναστάση Π., αν. καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Κρήτης * Κοκκορού-Αλευρά Γ., καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Αθηνών * Kreeb M., αναπλ. καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Πατρών * Κυριάκου Π., αναπλ. καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Θεσ/κης * Λεμπέση Α., επίτ. έφορος αρχαιοτήτων * Λιαπής Β., αναπλ. καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Πατρών και Université de Montréal * Μαραγκού Λ. Ι., ομ. καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων * Μουστάκα Α., καθηγήτρια αρχαιολογίας Παν. Θεσ/κης * Μπεζαντάκος Ν., καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Αθηνών * Νικολαΐδης Α., καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Κρήτης * Ντούμας Χρ., ομ. καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Αθηνών * Παλαγγιά Ό., καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Αθηνών * Παλαιοκρασσά Λ., καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Αθηνών * Παπαθωμάς Α., αναπλ. καθηγ. παπυρολογίας Πανεπ. Αθηνών * Παπαποστόλου Ιω., ομ. καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων * Πασχάλης Μ., καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Κρήτης * Περυσινάκης Ι., καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων * Πετράκος Β.X., Γεν. Γραμματεύς Αρχαιολογικής Εταιρείας, Ακαδημαϊκός * Ράιος Δ., καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων * Ρεγκάκος Α., καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Θεσ/κης * Scodel R., καθηγήτρια κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Michigan * Σηφάκης Γ.Μ., ομ. καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Θεσ/κης * Σμιτ-Δούνα Μπ., καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Θεσ/κης * Sommerstein A. H., καθηγ. κλασ. φιλολ. Πανεπ. Nottingham * Στεφανίδου-Τιβερίου Θ., καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Θεσ/κης * Στεφανόπουλος Θ., καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Πατρών * Συνοδινού Κ., καθηγήτρια κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων * Τζιφόπουλος Γ.Ζ., αναπλ. καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Θεσ/κης * Τιβέριος Μ., καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Θεσ/κης * Τριάντη Ι., ομ. καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων * Τσαγκαράκης Οδ., ομ. καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Κρήτης * Τσιτσιμπάκου-Βασάλου Ε., αναπλ. καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Θεσ/κης * Τσιτσιρίδης Σ., αναπλ. καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Πατρών * Χανιώτης Άγγ., καθηγητής αρχαίας ιστορίας στο Πανεπ. Οξφόρδης * Χατζηκώστα Σ., καθηγήτρια αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Αθηνών * Χατζηνικολάου Ν., ομ. καθηγ. ιστορίας της τέχνης Πανεπ. Κρήτης * Χατζηπανταζής Θ., ομ. καθηγ. θεατρολογίας Πανεπ. Κρήτης * Χουλιαρά-Ραΐου Ε., αναπλ. καθηγήτρια παπυρολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων * Χρήστου Χρ., ομ. καθηγ. ιστορίας της τέχνης Πανεπ. Αθηνών, Ακαδημαϊκός  [Η ΑΥΓΗ: 31/12/2009]

<!–

Νέα απειλη για το Θέατρο του Διονύσου

–>

Νέα απειλή για το θέατρο του Διονύσου

Η ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού, πριν από λίγες μέρες, ότι θα προχωρήσει σε μερική ανακατασκευή του κοίλου του θεάτρου του Διονύσου στη νότια πλευρά της Ακρόπολης έως το ύψος του χορηγικού μνημείου του Θρασύλλου -το οποίο, σημειωτέον, συμπληρώνεται επίσης σχεδόν ολόκληρο με νέο υλικό-, κινδυνεύει να μεταμορφώσει τη νότια πλευρά της Ακρόπολης, με το ήδη πλήρως αναστηλωμένο Ωδείο του Ηρώδη και τα μερικώς αναστηλούμενα μνημεία του Ασκληπιείου, σε μια κακόγουστη «σκηνογραφία», αταίριαστη στον χαρακτήρα του μοναδικού αυτού χώρου.

Η απόφαση θα είναι καταστρεπτική για το παλαιότερο θέατρο του κόσμου, τον χώρο όπου γεννήθηκε το αρχαίο δράμα, ένα από τα πιο σεβάσμια μνημεία της Ελλάδας και της ανθρωπότητας.

Τα αρχαία θέατρα είναι μνημεία ιστορίας και πολιτισμού. Μπορούμε και οφείλουμε να τα συντηρούμε, όχι όμως και να τα συμπληρώνουμε σε τέτοιο βαθμό που να διαγράφεται η ιστορία τους, και επικαλούμενοι αμφιλεγόμενες εκφράσεις, όπως «αξιοποίηση», «ανάδειξη», «σύνδεση με την κοινωνία» και άλλα τέτοια ηχηρά παρόμοια, να τα αποδίδουμε στην τουριστική εκμετάλλευση.

Ειδικά στο θέατρο του Διονύσου έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια όλες οι απαραίτητες επεμβάσεις συντήρησης και μερικής αναστήλωσης -ίσως μάλιστα και περισσότερες από αυτές που θα έπρεπε- ώστε δεν χρειάζεται να γίνει πλέον τίποτε περισσότερο. Κάθε νέα επέμβαση αποσκοπεί στο να προετοιμάσει και αυτό το θέατρο για θεατρικές παραστάσεις και άλλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις. Μετά την συμπλήρωση του κοίλου είναι βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν αναστηλωτικές παρεμβάσεις στο σκηνικό οικοδόμημα και η απαραίτητη συμπληρωματική υποδομή (παρασκήνια, τουαλέτες κλπ.).

Το ενδιαφέρον της Κίνησης πολιτών και ο οίστρος που έχει καταλάβει τελευταία αρχαιολόγους και αναστηλωτές για ανακατασκευές αρχαίων μνημείων, καλό θα ήταν να τραπούν σε πιο χρήσιμα πεδία δράσης.

Υπογράφουν:

Αθανασάκη Λ., αναπλ. καθηγήτρια κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Κρήτης
Βαλτινός Θ., Ακαδημαϊκός
Βικέλα Ευγ., αναπλ. καθηγήτρια αρχαιολογίας Ιονίου Πανεπιστημίου
Blume H.-D., καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. M­nster
Βοκοτόπουλος Π., ομ. καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Αθηνών, Ακαδημαϊκός
Βουτυράς Εμμ., καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Θεσ/κης
Γεωργαντζόγλου Ν., αναπλ. καθηγητής αρχαίας ελληνικής φιλολογίας Πανεπ. Αθηνών
Γκάρτζιου-Τάττη Α., καθηγήτρια κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων
Γκράτσιου Ό., αν. καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Κρήτης
Δεκουλάκου Ι., επίτ. έφορος αρχαιοτήτων
Δελβερούδη Ε.-Α., καθηγήτρια θεατρολογίας Πανεπ. Κρήτης
Δεσπίνης Γ. Ι., ομ. καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Θεσ/κης
Δεσποίνη Αικ., τ. έφορος αρχαιοτήτων
Δημητριάδου-Κωνσταντινίδου Σ., αναπλ. καθηγήτρια κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων
Ζαφειροπούλου Φ., επίτ. έφορος αρχαιοτήτων
Ιακώβ Δ., καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Θεσ/κης
Ιακωβίδης Σ.Ε., ομ. καθηγ. αρχαιολογίας, Ακαδημαϊκός
Κακαβογιάννη Ό., επίτ. έφορος αρχαιοτήτων
Κακαβογιάννης Ευ., επίτ. έφορος αρχαιοτήτων
Καραναστάση Π., αν. καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Κρήτης
Κοκκορού-Αλευρά Γ., καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Αθηνών
Kreeb M., αναπλ. καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Πατρών
Κυριάκου Π., αναπλ. καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Θεσ/κης
Λεμπέση Α., επίτ. έφορος αρχαιοτήτων
Λιαπής Β., αναπλ. καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Πατρών και Universite de Montreal
Μαραγκού Λ. Ι., ομ. καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων
Μουστάκα Α., καθηγήτρια αρχαιολογίας Παν. Θεσ/κης
Μπεζαντάκος Ν., καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Αθηνών
Νικολαΐδης Α., καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Κρήτης
Ντούμας Χρ., ομ. καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Αθηνών
Παλαγγιά Ό., καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Αθηνών
Παλαιοκρασσά Λ., καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Αθηνών
Παπαθωμάς Α., αναπλ. καθηγ. παπυρολογίας Πανεπ. Αθηνών
Παπαποστόλου Ιω., ομ. καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων
Πασχάλης Μ., καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Κρήτης
Περυσινάκης Ι., καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων
Πετράκος Β.X., Γεν. Γραμματεύς Αρχαιολογικής Εταιρείας, Ακαδημαϊκός
Ράιος Δ., καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων
Ρεγκάκος Α., καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Θεσ/κης
Scodel R., καθηγήτρια κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Michigan
Σηφάκης Γ.Μ., ομ. καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Θεσ/κης
Σμιτ-Δούνα Μπ., καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Θεσ/κης
Sommerstein A. H., καθηγ. κλασ. φιλολ. Πανεπ. Nottingham
Στεφανίδου-Τιβερίου Θ., καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Θεσ/κης
Στεφανόπουλος Θ., καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Πατρών
Συνοδινού Κ., καθηγήτρια κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων
Τζιφόπουλος Γ.Ζ., αναπλ. καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Θεσ/κης
Τιβέριος Μ., καθηγ. αρχαιολογίας Πανεπ. Θεσ/κης
Τριάντη Ι., ομ. καθηγήτρια αρχαιολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων
Τσαγκαράκης Οδ., ομ. καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Κρήτης
Τσιτσιμπάκου-Βασάλου Ε., αναπλ. καθηγ. αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Θεσ/κης
Τσιτσιρίδης Σ., αναπλ. καθηγ. κλασ. φιλολογίας Πανεπ. Πατρών
Χανιώτης Άγγ., καθηγητής αρχαίας ιστορίας στο Πανεπ. Οξφόρδης
Χατζηκώστα Σ., καθηγήτρια αρχ. ελλ. φιλολογίας Πανεπ. Αθηνών
Χατζηνικολάου Ν., ομ. καθηγ. ιστορίας της τέχνης Πανεπ. Κρήτης
Χατζηπανταζής Θ., ομ. καθηγ. θεατρολογίας Πανεπ. Κρήτης
Χουλιαρά-Ραΐου Ε., αναπλ. καθηγήτρια παπυρολογίας Πανεπ. Ιωαννίνων
Χρήστου Χρ., ομ. καθηγ. ιστορίας της τέχνης Πανεπ. Αθηνών, Ακαδημαϊκός.

Διαβάστε σχετικά:

Αναστήλωση του Αρχαίου Θεάτρου Διονύσου από τη Νομαρχία Αθηνών, κόστους 6 εκατ. ευρώ

Οχι στην «κακόγουστη συμπλήρωση» του θεάτρου του Διονύσου

Πενήντα οκτώ προσωπικότητες του πνεύματος και της αρχαιολογικής επιστήμης θεωρούν «απειλή για το θέατρο του Διονύσου την ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού ότι θα προχωρήσει σε μερική ανακατασκευή του κοίλου του θεάτρου στη νότια πλευρά της Ακρόπολης έως το ύψος του χορηγικού μνημείου του Θρασύλου». Και θα ήταν πράγματι απειλή, αν είχε γίνει τέτοια ανακοίνωση από το υπουργείο, αλλά και «κακόγουστη σκηνογραφία, αταίριαστη στον χαρακτήρα του μοναδικού αυτού χώρου», όπως ακριβώς επισημαίνουν οι συνυπογράφοντες αυτή τη διαμαρτυρία.

Μέχρι στιγμής, το έργο αναστήλωσης του θεάτρου, που προγραμματίζεται να γίνει με οικονομική στήριξη της Νομαρχίας Αθηνών, βασίζεται στην εγκεκριμένη μελέτη από το ΚΑΣ. Αυτό που θα γίνει είναι «μερική αποκατάσταση (όχι «ανακατασκευή», όπως υποστηρίζουν οι υπογράφοντες τη διαμαρτυρία) σε πολύ χαμηλά ύψη, τα οποία θα συνεισφέρουν στην παθητική συντήρηση του μνημείου και τη μη παραιτέρω μετακίνηση προς τα κάτω σωζομένων κατά χώρα εδωλίων στο κοίλο. Παράλληλα, θα ενσωματωθεί ένας μεγάλος αριθμός διάσπαρτων εδωλίων, τα οποία είναι εκτεθειμένα σε όλους τους κινδύνους εκτός του μνημείου». Αυτά μας διευκρίνισε ο μελετητής του κοίλου του μνημείου, αρχιτέκτονας Κωνσταντίνος Μπολέτης. Κι επειδή οι 58 διαμαρτυρόμενοι υποπτεύονται πως η αναστήλωση του Διονυσιακού «αποσκοπεί στο να προετοιμάσει κι αυτό το θέατρο για θεατρικές παραστάσεις κι άλλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις», υπενθυμίζουμε πως όλοι όσοι μοχθούν σήμερα για τη σωτηρία του μνημείου έχουν δηλώσει την πλήρη αντίθεσή τους σε αυτό το ενδεχόμενο.

Ανάμεσα σε αυτούς που ανησυχούν για την τύχη του αρχαίου θεάτρου και οι: Θανάσης Βαλτινός, Π. Βοκοτόπουλος, Εμμ. Βουτυράς, Γ. Δεσπίνης, Ο. Κακαβογιάννη, Λ. Μαραγκού, Χρ. Ντούμας, Λ. Παλαιοκρασσά, Β. Πετράκος, Μ. Τιβέριος, Ι. Τριάντη, Θ. Χατζηπανταζής, Χρ. Χρήστου. [Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 31 Δεκεμβρίου 2009]

Όραμα;

  • Το Πνεύμα του Τόνου

  • ΤΑ ΝΕΑ: Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 20o9Του Κώστα Γεωργουσόπουλου

Πριν από μισόν αιώνα και λίγα χρόνια, ακόμη φοιτητές στη Φιλοσοφική Σχολή, είχαμε την τύχη να μαθητεύσουμε στον Δημήτρη Ροντήρη. Διωγμένος τότε από το Εθνικό, είχε κληθεί από τον αρχαιολόγο Σπύρο Μαρινάτο να ανεβάσει «Ορέστεια» με φοιτητές της Σχολής. Στην εισήγησή του πριν από την έναρξη των μαθημάτων- δοκιμών, ο Μαρινάτος είχε δεσμευτεί, αν ευοδωθεί το πείραμα, να επιτρέψει (ήταν τότε διευθυντής Αρχαιοτήτων στο υπουργείο Παιδείας δεν υπήρχε το Πολιτισμού) να δοθεί η παράσταση στο Αρχαίο Θέατρο του Διονύσου, αφού αναστηλωνόταν επαρκώς. Θα ήταν αυτό μια έφοδος στο έως τότε απαγορευμένο άβατο. Είχαμε τότε προστρέξει πολλοί από τους σημερινούς γνωστούς ανθρώπους της ελληνικής επιστήμης. Εκεί ο Γιάννης Σακελλαράκης, ο Παπαποστόλου, η Καραγάτση, ο Άγγελος Παπαϊωάννου, η Αγάπη Καρακατσάνη, ο Δεσποίνης, ο Πέτρος Μώραλης, ο Ανδρέας Λεντάκης, ο Συμεώνογλου, ο Γιάννης Δρόσος, ο Κουκουλές, αν δεν απατώμαι ο Θέμελης και άλλοι. Το πείραμα δεν πέτυχε. Οι δοκιμές κάποτε σταμάτησαν λόγω της ασυνέπειας (λόγω σπουδών, εξετάσεων κ.τ.λ.) των μετεχόντων. Έτσι, η απόπειρα να δημιουργηθεί κλιμάκιο φοιτητικού θεάτρου για το αρχαίο δράμα στα πρότυπα της Οξφόρδης, της Σορβόννης, των γερμανικών πανεπιστημίων εγκαταλείφθηκε και μαζί της και η υπόσχεση του Μαρινάτου. Τώρα, στην επαναστατική πρωτοβουλία του Μπένου και του Διαζώματος, όπου με χαρά μετέχουμε, το όνειρο ροδίζει. Ονειρεύομαι ως εγκαίνια εκεί μια «Ορέστεια» 2.480 χρόνια μετά και με συντελεστές την αφρόκρεμα του ελληνικού θεάτρου.

//

Σε 6 χρόνια έτοιμο το αρχαίο θέατρο Διονύσου

Το ευρώ σας, μέσω της κλήσης σας, θα προωθείται συντόμως όχι σε εταιρείες κινητής τηλεφωνίας αλλά σε μνημεία. Αυτό τον τρόπο βρήκε ο Σταύρος Μπένος, πρώην υπουργός Πολιτισμού και πρόεδρος της Κίνησης Πολιτών «Διάζωμα», ώστε να εξασφαλίσει χρήματα από τη νεολαία για την κληρονομιά μας. Προς το παρόν, εξασφάλισε χρηματοδότηση ύψους έξι εκατομμυρίων ευρώ για το αρχαίο θέατρο του Διονύσου από τη Νομαρχία Αθηνών.

Το θέατρο όπως είναι σήμερα.
Το θέατρο όπως είναι σήμερα.

Χθες μίλησε γι’ αυτό σε συνέντευξη Τύπου, παρουσία του υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού. Ο κ. Γερουλάνος τόνισε πως το υπουργείο «απέκτησε δύο πολύ ισχυρούς συμμάχους, το «Διάζωμα» και τη Νομαρχία Αθηνών, που ανοίγουν νέο δρόμο και αποτελούν παράδειγμα ενός διαφορετικού τρόπου, μιας νέας νοοτροπίας για το πώς βλέπουμε τον πολιτισμό».

Φωτορεαλιστική απόδοση του κοίλου όπως προβλέπεται από τη μελέτη αναστήλωσης

Φωτορεαλιστική απόδοση του κοίλου όπως προβλέπεται από τη μελέτη αναστήλωσης

Το θέατρο του Διονύσου, ένα από τα σημαντικότερα του αρχαίου κόσμου θα βγει σύντομα από την «εντατική» στην οποία βρίσκεται εδώ και χρόνια. Η γενική γραμματέας Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη ανέφερε πως το καλό είναι διπλό, αφού θα αποδεσμευτούν χρήματα από το περιφερειακό πρόγραμμα Αττικής και θα δοθούν σε άλλο μνημείο. Τα έργα θα επεκταθούν σε χρονικό διάστημα έξι ετών και θα ολοκληρώσουν, σχεδόν, την αναστήλωση, οι δε παρεμβάσεις, σύμφωνα με τον αρχιτέκτονα αναστηλωτή του θεάτρου Κωνσταντίνο Μπολέτη, θα είναι ήπιες και αναστρέψιμες.

Ο νομάρχης Αθηνών Γιάννης Σγουρός είπε πως η εισήγησή του εγκρίθηκε ομόφωνα από το Νομαρχιακό Συμβούλιο Αθηνών και κάλεσε τον υπουργό να του υποδείξει και άλλο μνημείο για αναστήλωση. Ο Σταύρος Μπένος δήλωσε πως το «Διάζωμα» δεν θα ζητήσει ποτέ χρήματα από το κράτος. Ομως και τα χρήματα που θα εξασφαλίζει θα τα διαχειρίζεται το υπουργείο και όχι το Σωματείο. «Θελουμε να κάνουμε το παγκάρι των μνημείων» τόνισε αναφερόμενος στην ιδέα του κουμπαρά. Ανακοίνωσε επίσης πως είναι έτοιμη ακόμη μια χορηγία, της Τράπεζας Αττικής, για το θέατρο του αρκαδικού Ορχομενού.

Το αρχαίο θέατρο, όπως είπαν ο έφορος Ακροπόλεως Αλέξανδρος Μάντης και ο μελετητής του Κωνσταντίνος Μπολέτης, στην ακμή του, κατά τον 4ο αι. π.Χ. δηλαδή, χωρούσε 15.000 θεατές. Εκεί δίδαξαν έργα τους οι μεγάλοι τραγικοί όπως ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης, και ο κωμικός Αριστοφάνης.

Το ιστορικό

  • Η πρώτη εγκατάσταση ανάγεται στον 6ο αι. π.Χ.
  • Περίκλεια φάση, σώζονται λίγα πράγματα.
  • 4ος αι. π.Χ., εποχή Λυκούργου: λίθινο κοίλο.
  • Ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια: μεγάλες αλλαγές στην ορχήστρα και κυρίως στη σκηνή.
  • Τέλος της αρχαιότητας: εγκαταλείπεται, καλύπτεται από επιχώσεις και η θέση του αγνοούνταν.
  • Το 1841 εντοπίζεται.
  • 1862, έναρξη ανασκαφών.
  • Μεταπολίτευση: έναρξη εργασιών αναστήλωσης.
  • Οι εργασίες αναστήλωσης θα ολοκληρωθούν σε έξι χρόνια μέσα από τέσσερα προγράμματα που έχουν ήδη εκπονηθεί και εγκριθεί από το ΚΑΣ. Επειτα από αυτό το θέατρο θα έχει αποκατασταθεί περίπου κατά το ήμισυ και με εντελώς αναστρέψιμο τρόπο.

Αγγελική Κώττη, ΕΘΝΟΣ, 26/11/2009

Χορηγίες σώζουν το θέατρο του Διονύσου

  • Η νομαρχία Αθηνών πρώτη προσφέρει 6 εκατ. ευρώ για τις εργασίες αναστήλωσής του

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. «Μην κοιτάς τι μπορεί να κάνει το κράτος για σένα αλλά κοίταξε και συ τι μπορείς να κάνεις για το κράτος», έλεγε πριν από δύο χρόνια ο Σταύρος Μπένος, όταν ξεκίνησε τις διαδικασίες για την ίδρυση του «Διαζώματος». Ενός μη κερδοσκοπικού σωματείου που στηρίζεται στην εθελοντική εργασία και σκοπό έχει την ανάδειξη και την προστασία κάποιων μνημείων των οποίων επιτρέπεται η χρήση τους.

Η αλήθεια είναι πως παρότι πολλοί επιστήμονες, εκπρόσωποι της τέχνης και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ανταποκρίθηκαν τότε, υπήρξαν και αρκετοί που αντιμετώπισαν την πρωτοβουλία δύσπιστα. Ο,τι δεν πράττει η πολιτεία θα το αναλάβουν οι χορηγοί;

Πρώτο κάλεσμα

Στο πρώτο μεγάλο κάλεσμα, πάντως, ανταποκρίθηκε ο νομάρχης Αθηνών Γιάννης Σγουρός, διαθέτοντας με ομόφωνη απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου 6 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση των εργασιών αναστήλωσης του Θεάτρου του Διονύσου.

Με την κίνηση αυτή αρχίζει το δεύτερο σκέλος του προγράμματος, υποστήριξε χθες ο Στ. Μπένος, «το άνοιγμα σε όλους τους πολίτες και τους θεσμούς της χώρας». Η χρηματοδότηση για την αναστήλωση των αρχαίων θεάτρων, σταδίων, ωδείων, εκκλησιαστηρίων κ.ά., όπως είπε, «περνάει από τη χορηγία των ολίγων και εχόντων στα χέρια των πολλών και γίνεται πολιτική πράξη υπεύθυνη, σοβαρή και σαφώς προσανατολισμένη. Η χορηγία από επιλογή γίνεται συμμετοχή και δείχνει τον δρόμο για το μέλλον του πολιτιστικού γίγνεσθαι στη χώρα μας».

Επόμενος στόχος είναι οι «κουμπαράδες». Το «Διάζωμα», προετοιμάζει το έδαφος, θεσμικά και οργανωτικά για τη συμμετοχή χορηγών και απλών πολιτών στην υλοποίηση του σκοπού μέσω ειδικών τραπεζικών λογαριασμών για κάθε μνημείο ξεχωριστά. Το πώς θα γίνει, θα το βρουν αργότερα. Σκέφτονται όμως ότι ακόμη και με τη διάθεση του ενός ευρώ μπορούν να ωφεληθούν τα μνημεία, αλλά και τη βοήθεια της κινητής τηλεφωνίας για τη συγκέντρωση των χρημάτων. Ο πρόεδρος του σωματείου μάλιστα, οραματίζεται να οργανώσει κοινωνίες που θα φροντίζουν τα αρχαία θέατρά τους με τον ρόλο που έπαιζε παλαιότερα το παγκάρι για την κατασκευή μιας εκκλησίας.

«Το συμπέρασμα είναι ότι όταν αυτοδιοίκηση και κράτος πάνε μαζί τότε μπορούμε να πετύχουμε θαύματα», δήλωσε ο νομάρχης Αθηνών. Το πείραμα έδειξε ότι ανταποκρίνονται σταδιακά και αρκετοί ιδιώτες χορηγοί. Οπως η Αttica Bank γα το αρχαίο θέατρο Ορχομενού. Ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Παύλος Γερουλάνος είπε πως θα προχωρήσει σε κάποιες αλλαγές στον νόμο περί χορηγίας, προκειμένου να γίνει πιο ευέλικτο το σύστημα, ενώ η γεν. γραμματέας Λίνα Μενδώνη, επεσήμανε πως με την περίπτωση της χορηγίας της Νομαρχίας Αθηνών, δεν σώζεται μόνο το Διονυσικό Θέατρο, αλλά και άλλα μνημεία, από τα χρήματα που εξοικονομούνται.

Η αλήθεια είναι πως η Διονυσίου Αρεοπαγίτου θα γίνει ακόμη ακριβότερη, αλλά και ένα εντυπωσιακό πολιτιστικό τρίγωνο (Ιερός Βράχος, νέο Μουσείο και Διονυσιακό Θέατρο), μετά την ολοκλήρωση της αναστήλωσης του μνημείου σε έξι χρόνια.

  • Της Γιωτας Συκκα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 26/11/2009

Νομαρχία Αθηνών και Πολιτισμού

Το ΥΠΠΟ δεν μπορούσε, οι χορηγοί δεν ανταποκρίνονταν και το αρχαίο θέατρο Διονύσου, κάτω από την Ακρόπολη, αναστηλωνόταν με ρυθμούς χελώνας. Ο Σταύρος Μπένος «προξένεψε» το έργο στον νομάρχη Γιάννη Σγουρό, όλες οι παρατάξεις του νομαρχιακού συμβουλίου συμφώνησαν και 6 εκατ. ευρώ θα διατεθούν τα επόμενα έξι χρόνια

Ετσι θα είναι το θέατρο Διονύσου το 2015, με αναμορφωμένες τις τρεις κεντρικές κερκίδες και τις κλίμακές τους

Ετσι θα είναι το θέατρο Διονύσου το 2015, με αναμορφωμένες τις τρεις κεντρικές κερκίδες και τις κλίμακές τους Πέντε μήνες ζητούσε χορηγό μέσω Διαδικτύου το αρχαίο θέατρο Διονύσου -ναι, αυτό που είναι κάτω από τον Παρθενώνα, όπου πρωτοδιδάχτηκαν τα έργα των μεγάλων τραγικών- και ουδείς από τους «έχοντες» φιλοτιμήθηκε να δώσει κάτι για την αναστήλωσή του.

Ετσι, ανέλαβε ο Σταύρος Μπένος εκ μέρους του σωματείου «Διάζωμα» να χτυπήσει την πόρτα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Επικοινώνησε με τον νομάρχη Αθηνών Γιάννη Σγουρό και τον έπεισε, αντί να ρίχνει όλα τα κονδύλιά του σε έργα οδοποιίας, διευθετήσης ρεμάτων και πράσινου, να «ελεήσει» και τον πολιτισμό.

Εξι χρόνια με εγκεκριμένες μελέτες και το έργο φυτοζωούσε. Τόσο, που χθες ο κ. Σγουρός έλεγε ότι δεν το πίστευε πως ένα τόσο σημαντικό μνημείο της Ακρόπολης είχε ανάγκη χρηματοδότησης. Το πρότεινε στο νομαρχιακό συμβούλιο, που αποφάσισε χωρίς δεύτερη συζήτηση (και οι πέντε παρατάξεις) τη διάθεση 6 εκατ. ευρώ, που δεν προέρχονται από τα περιφερειακά προγράμματα του ΕΣΠΑ. Χθες ανακοινώθηκε επίσημα, παρουσία του υπουργού Πολιτισμού Παύλου Γερουλάνου, η υπογραφή της σχετικής προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της νομαρχίας και του υπουργείου, δεδομένου ότι τα χρήματα θα διαχειριστούν οι υπηρεσίες του ΥΠΠΟ.

Σε πρόσφατη επίσκεψή μας στο θέατρο Διονύσου είδαμε να εργάζεται ένας μόνο εργάτης στον καθαρισμό από τη βλάστηση. Και το σύστημα μεταφοράς λίθων παρέμενε χωρίς δουλειά στο κοίλο από την εποχή της αναστήλωσης έξι σειρών εδωλίων. Από το 2003, που άρχισε η αναστήλωση του θεάτρου, δούλευαν στο κοίλο στην καλύτερη περίπτωση 4-5 άτομα και οι περισσότεροι από αυτούς συμβασιούχοι. Οταν έληγαν οι συμβάσεις τους έφευγαν. Κάτω από αυτές τις συνθήκες το μόνο που κατάφερε να τελειώσει ήταν η αποκατάσταση των δύο παρόδων, του ανατολικού και δυτικού αναλήμματος με την επίβλεψη της Αθηνάς Σαμαρά. Επίσης, προχώρησε σε ένα βαθμό το μνημείο του Θρασύλλου.

  • Οχι πλήρης αναστήλωση

Ας δούμε όμως τι ακριβώς θα γίνει τα έξι επόμενα χρόνια (2010-2015):

Ο αρχιτέκτονας και μελετητής του θεάτρου Κωνσταντίνος Μπολέτης,που έχει στο ενεργητικό του την ολοκλήρωση του θεάτρου της Επιδαύρου, όρισε τέσσερις τομείς των μελλοντικών επεμβάσεων: στο κοίλο, στο πλευρικό ανάλημμα, στο μνημείο του Θρασύλλου και στην τοποθέτηση του αγάλματος του Μενάνδρου στο βάθρο του. Είκοσι τέσσερις χιλιάδες ευρώ χρειαζόταν το αντίγραφο του αγάλματος του ποιητή Μενάνδρου, αυτό που θαύμασε ο Παυσανίας τον 2ο αι. μ.Χ. στην πρόσοψη του θεάτρου, έργο των γιων του Πραξιτέλη, Κηφισόδοτου και Τίμαρχου, για να ξαναγυρίσει στο βάθρο του.

Κατ’ αρχήν μη φανταστείτε ένα πλήρως αναστηλωμένο θέατρο, γιατί «υπάρχουν ακόμη πολλά δυσεπίλυτα αρχαιολογικά ζητήματα όσον αφορά τα πρανή του θεάτρου, μεγάλη διασπορά αρχαίου υλικού», όπως τόνισε και χθες ο πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής του μνημείου, Αλ. Μάντης.

Ωστόσο, θα δούμε να αναμορφώνονται οι τρεις κεντρικές κερκίδες και οι κλίμακές τους ώς το ψηλότερο σημείο που σώζεται έστω και ένα αρχαίο εδώλιο. Το έργο θα απορροφήσει 4 εκατ. ευρώ και θα αποκαταστήσει ώς ένα βαθμό τη μορφή του μνημείου επί εποχής άρχοντα Λυκούργου (4ος αι. π.Χ.). Τότε έγινε λίθινο (από πειραϊκή ακτή). Ως τότε λειτουργούσε ένα αρχαιότερο εξυπηρετώντας μία από τις λατρευτικές τελετουργίες προς τιμήν του Διονύσου, τον Διθύραμβο. Χωρίστηκε σε 13 κερκίδες, όπως είναι σήμερα, και επεκτάθηκε μέχρι τη ρίζα του βράχου, ενσωματώνοντας και τον αρχαίο Περίπατο. Εφθανε μέχρι το χορηγικό μνημείο του Θρασύλλου και χωρούσε περί τους 15.000 θεατές. Ηταν συνεπώς μεγαλύτερο από της Επιδαύρου. Η αρχαιολογική έρευνα έχει εντοπίσει πολλά θραύσματα αρχαίων εδωλίων. Εξήντα από αυτά θα συμπληρωθούν και θα επιστρέψουν στις θέσεις τους, ενώ άλλα εξήντα ένα θα κατασκευαστούν από νέο λίθο (Πιτσών Κορινθίας). Θα ανακατασκευαστούν και 175 σκαλοπάτια, που θα προεκτείνουν την κλίμακα ώς τον Περίπατο.

Ενα σημαντικό έργο για τη στερέωση των επιχώσεων του μνημείου και τη διευθέτηση των ομβρίων υδάτων είναι η αποκατάσταση του ανατολικού πλευρικού αναλήμματος του θεάτρου. Δεν είναι καμιά εμφανίσιμη πλευρά του μνημείου. Είναι εκείνη που γειτνίαζε με το Ωδείο του Περικλή και είναι χτισμένη με χοντροεπεξεργασμένους κροκαλοπαγείς λίθους. Στόχος της επέμβασης είναι η στεγάνωση των ανώτερων στρώσεων του αρχαίου τοίχου και διευθέτηση των νερών της βροχής, που σήμερα τρέχουν ανεξέλεγκτα, δημιουργώντας νεροσυρμές μέσα στο κοίλο, κατεβάζοντας χώμα και πέτρες στην ορχήστρα, φράσσοντας τους αρχαίους αγωγούς και, το χειρότερο, ξεπλένουν τις αρχαίες επιχώσεις του επιθεάτρου (πάνω από τον αρχαίο Περίπατο) όπου δεν υπάρχουν εδώλια. Πενήντα πέντε αρχαίοι λιθόπλινθοι θα συμπληρωθούν και 160 νέοι θα τοποθετηθούν στις ανώτερες στρώσεις. Το κόστος του έργου, 925.000 ευρώ.

  • Ο ματαιόδοξος Θράσυλλος

Το μνημείο του μεγαλοχορηγού της αρχαιότητας Θρασύλλου (320/19 π.Χ.) προβάλλει πάνω από το θέατρο. Ηταν σαν μια δίφυλλη μαρμάρινη πόρτα, που κάλυπτε την είσοδο ενός φυσικού σπηλαίου. Για είκοσι αιώνες, ώς την πολιορκία της Ακρόπολης από τους Τούρκους (1827), σωζόταν σχεδόν ακέραιο. Στα μέσα του 19ου αιώνα το υλικό του κατέληξε στην αποκατάσταση της Ρωσικής Εκκλησίας. Από το 2002 αναστηλώνεται και συγχρόνως συντηρούνται οι τοιχογραφίες της Παναγίας της Σπηλιώτισσας, που διαμορφώθηκε εντός του σπηλαίου επί Τουρκοκρατίας. Σε τρία χρόνια (με 876.000 ευρώ) θα έχουμε την πλήρη απόδειξη της ματαιοδοξίας του Θρασύλλου. *

  • Το «Διάζωμα» θα σώσει κι άλλα θέατρα

Το «Διάζωμα» έχει εξασφαλίσει χορηγία της Attica Bank για το αρχαίο θέατρο του Ορχομενού και σκοπεύει να ανοίξει κουμπαρά, όπου θα ρίχνουν τον οβολό τους οι πολίτες.

Ηδη, το Λύκειο Ελληνίδων στη Συκιώνα κατέθεσε χρήματα για την αναστήλωση του αρχαίου θεάτρου. Το «Διάζωμα» προτίθεται να ανοίξει κουμπαρά και για μικρές προσφορές νέων μέσω της κινητής τηλεφωνίας.

  • Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ – ΡΑΣΣΙΑ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 26 Νοεμβρίου 2009

Αναστηλώνεται το θέατρο του Διονύσου

  • Με συμφωνία του ΥΠΠΟ, της Νομαρχίας Αθηνών και του σωματείου Διάζωμα, θα είναι έτοιμο σε έξι χρόνια

Η ισχύς εν τη ενώσει για ένα σημαντικό έργο: Η αναστήλωση του θεάτρου του Διονύσου κάτω από την Ακρόπολη, όραμα που πηγαίνει πίσω περί τον ενάμιση αιώνα, θα είναι γεγονός στα επόμενα έξι χρόνια χάρη στη συνεργασία του υπουργείου Πολιτισμού με τη Νομαρχία Αθηνών και με τη μεσολάβηση του σωματείου Διάζωμα.

Ολα έγιναν πολύ γρήγορα, σύμφωνα με τα λεχθέντα χθες στη συνέντευξη Τύπου στο ΥΠΠΟ. Στις 9 Νοεμβρίου ο πρόεδρος του Διαζώματος κ. Σταύρος Μπένος συναντήθηκε με τον νομάρχη κ. Ιωάννη Σγουρό από τον οποίο ζήτησε τη χρηματοδότηση των εργασιών στο θέατρο του Διονύσου. Εκείνος επικοινώνησε με τον υπουργό Πολιτισμού κ. Παύλο Γερουλάνο, που με τη σειρά του ανταποκρίθηκε θετικά και στις 18 Νοεμβρίου το Νομαρχιακό Συμβούλιο ενέκρινε ομόφωνα τη χρηματοδότηση του έργου με 6 εκατ. ευρώ. Πρωτοφανώς απλά, κάτι που προκαλεί ευχάριστη έκπληξη για τα δεδομένα της δημόσιας διοίκησης. Οπως είπε άλλωστε ο υπουργός, «ο πολιτισμός στη χώρα μας και η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν είναι μόνο υπόθεση ενός υπουργείουαλλά όλων».

Απαντες οι προαναφερόμενοι ήταν παρόντες λοιπόν γύρω από το τραπέζι στο αμφιθέατρο του υπουργείου. Μαζί και η μόλις δύο ημερών γενική γραμματέας κυρία Λίνα Μενδώνη αλλά και πολλά μέλη του Διαζώματος μεταξύ των οποίων οι καθηγητές κ. Πέτρος Θέμελης και κ. Βασίλης Λαμπρινουδάκης, ο πρώην νομικός σύμβουλος του ΥΠΠΟ και ειδικός σε θέματα προστασίας των αρχαιοτήτων κ. Δημήτρης Παπαπετρόπουλος και ο πρώην γενικός διευθυντής Αναστήλωσης κ. Βασίλης Χανδακάς. Σαν μια συνάντηση από τα παλιά, χωρίς αμφιβολία, και με διάχυτη ευφορία.

Ε νταγμένα στο Γ΄ ΚΠΣ ήταν ως σήμερα τα έργα που εκτελούνται, ήδη από το 2002, στο θέατρο Διονύσου- το κυρίαρχο μνημείο της Νότιας Κλιτύος της Ακρόπολης- υπό την εποπτεία ειδικής επιστημονικής επιτροπής, έχοντας απορροφήσει περί τα 3,5 εκατ. ευρώ, αν και τα περισσότερα αφορούσαν τη μισθοδοσία προσωπικού. Η νέα και μεγαλύτερη φάση (2010-2015), όπως την παρουσίασε ο αρχιτέκτονας κ. Κωνσταντίνος Μπολέτης ύστερα από μικρή εισήγηση του προέδρου της Επιτροπής και εφόρου Ακροπόλεως κ. Αλέκου Μάντη, περιλαμβάνει: Την αποκατάσταση και ανάδειξη του κοίλου του θεάτρου με την κατασκευή 61 νέων εδωλίων, 60 συμπληρωμάτων αρχαίων εδωλίων και 17 βαθμίδων των κλιμάκων (ως τώρα έχουν συμπληρωθεί πέντε εδώλια με νέο υλικό, έχουν κατασκευαστεί οκτώ νέα, επανεντάχθηκαν τρία που ήταν διάσπαρτα και κατασκευάστηκαν δύο βαθμίδες). Στη συνέχεια απαιτείται η κατασκευή επιπλέον 175 βαθμίδων και η προέκταση των κλιμάκων για να φθάσει το θέατρο ως τον Περίπατο.

Παράλληλα, εξάλλου, θα υλοποιούνται άλλα τρία προγράμματα: Εντός τριών ετών θα έχει ολοκληρωθεί η αναστήλωση του περίφημου Χορηγικού Μνημείου του Θρασύλλου που βρίσκεται στην ανώτερη περιοχή του θεάτρου. Για το ανατολικό πλευρικό ανάλημμα του Διονυσιακού θα απαιτηθούν τέσσερα χρόνια, ενώ η αποκατάσταση των βάθρων και το αντίγραφο του αγάλματος του Μενάνδρου θα έχουν ολοκληρωθεί εντός ενός έτους. Αξίζει να σημειωθεί ότι όλα τα έργα έχουν εγκριθεί από το ΚΑΣ.

Η αναστήλωση του διονυσιακού θεάτρου πάντως επ΄ ουδενί σημαίνει και επανάχρησή του. Οσον αφορά τον ρόλο του Διαζώματος, όπως είπε ο κ. Μπένος, είναι η θεσμική και οργανωτική προετοιμασία ώστε να συμμετέχουν οι χορηγοί στην επίτευξη συγκεκριμένων στόχων: την αναστήλωση αρχαίων θεάτρων, ωδείων, σταδίων, εκκλησιαστηρίων κτλ. Οπως υποσχέθηκε εξάλλου ο ίδιος, το Διάζωμα δεν θα ζητήσει ποτέ χρήματα από το ΥΠΠΟ ούτε θα επέμβει στο έργο του.

Ενα γιγαντιαίο τεχνικό έργο χάριν του δράματος
Το θέατρο όπου διδάχθηκαν για πρώτη φορά τα αριστουργήματα του αρχαίου ελληνικού δράματος καταλάμβανε στην εποχή του Λυκούργου, δηλαδή μετά τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ., έκταση περίπου δέκα στρεμμάτων, ως εκ τούτου μπορούσε να φιλοξενήσει περισσότερους από 15.000 θεατές. Ωστόσο η πρώτη θεατρική εγκατάσταση στην περιοχή έγινε τον 6ο αιώνα π.Χ. και σχετιζόταν με την ίδρυση του ιερού του Διονύσου Ελευθερέως. Το θέατρο του Λυκούργου ήταν ένα γιγαντιαίο τεχνικό έργο που περιελάμβανε απαλλοτριώσεις μεγάλων περιοχών, εντυπωσιακές επιχώσεις στα άκρα, τη λάξευση μέρους του βράχου της Ακρόπολης καθώς και τη μεταφορά και κατεργασία τεράστιων ποσοτήτων λίθου. Μάρμαρο όμως χρησιμοποιήθηκε μόνο στους θρόνους της προεδρίας και στο σκηνικό οικοδόμημα. Ο προϋπάρχων περιμετρικός δρόμος της Ακρόπολης, ο Περίπατος, χρησιμοποιήθηκε ως μέρος του σχεδιασμού του θεάτρου, αποτελώντας διάζωμα. Τελικά το κοίλο έχει ημικυκλική διάταξη και διαιρείται σε δεκατρείς κερκίδες. Η προεδρία αποτελείται από 67 μαρμάρινους πολυτελείς θρόνους, με τον κεντρικό να προορίζεται για τον ιερέα. Η κυκλική ορχήστρα αρχικώς ήταν χωμάτινη, έτσι το μαρμάρινο δάπεδο που την καλύπτει σήμερα ανήκει στη ρωμαϊκή εποχή.

  • ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΑΡΙΑ ΘΕΡΜΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Πέμπτη 26 Νοεμβρίου 2009