Category Archives: Αναλόγιο

Αναλόγιο 2010: Σκηνοθετική Πρόκληση – Προκλητική Ανάγνωση

  • Της Ελευθερίας Ράπτου, Η ΑΥΓΗ: 04/04/2010

To Φεστιβάλ Θεατρικό Αναλόγιο (ή αλλιώς οι γνωστές μας Αναγνώσεις) πραγματοποιήθηκε από τις 17 έως τις 21 Μαρτίου, υπό την αιγίδα του Εθνικού Θεάτρου και με την οργάνωση – επιμέλεια της Σίσσυς Παπαθανασίου.

Η Σ. Παπαθανασίου οργανώνει το ΑναλόγιοΑναγνώσεις από το 2005. Η προσωπική της δέσμευση, η πίστη στις προοπτικές του νεοελληνικού θεάτρου, ανέδειξαν το φεστιβάλ σε δημοφιλή θεσμό, που θέλγει το κοινό και παρουσιάζει δραματουργούς, τα έργα των οποίων βρίσκουν συχνά τον δρόμο για τις θεατρικές σκηνές. Συγχρόνως αποτελεί πρότυπο πολιτιστικής διαχείρισης. Το Αναλόγιο είναι πεδίο δοκιμασίας για μεταφραστές, ηθοποιούς, σκηνοθέτες οι οποίοι σε σύντομο χρονικό διάστημα, με εντατική δουλειά και συγκεκριμένους χωροχρονικούς όρους καλούνται να προσφέρουν τρόπους «ανάγνωσης» των έργων, προσπαθώντας αφενός να αναδείξουν τις αρετές των κειμένων και αφετέρου να προβούν σε « σκηνοθετημένη μη – σκηνοθεσία», σε μια μετά-ανάγνωση που θα αγγίξει τον θεατή, πολυαισθητηριακά.

Φέτος το φεστιβάλ φιλοξενήθηκε στο ανακαινισμένο κτίριο Τσίλλερ του Εθνικού Θεάτρου. Η παραχώρηση της Αίθουσας Εκδηλώσεων έθεσε κρίσιμες παραμέτρους για την παρουσίαση των έργων. Πέρα από το αυστηρό χρονικό όριο των 55 λεπτών, οι συντελεστές κάθε «ανάγνωσης» είχαν να αναμετρηθούν με ένα χώρο ανταγωνιστικό τόσο με κριτήρια θεατρικότητας, χωροταξίας όσο και – κυρίως- ακουστικής. Έτσι οι πέντε αναγνώσεις που παρουσιάστηκαν, ανέδειξαν όχι μόνο τις δραματουργικές αρετές ή ελλείψεις αλλά και την αναμέτρηση των σκηνοθετών και των ηθοποιών με τον ίδιο τον χώρο. Γεωμετρικό και δραματικό.

Στη «Φαίδρα»- το ποιητικό, μυθολογικό διακείμενο του Γ. Χειμωνά- η δράση διέτρεχε την αίθουσα σε άξονα παράλληλο ενώνοντας νοητά την πόρτα εισόδου των ηθοποιών και τον τοίχο με το εμφατικό καθρέφτη και το τζάκι. Εκεί σε υπερυψωμένο βάθρο, σαν ευαγγελιστές, οι ηθοποιοί απήγγειλαν με τραγικό ύφος τα δύσκολα, διαθλαστικά μονολογικά μέρη. Οι θεατές καθισμένοι ένθεν και ένθεν του διαδρόμου παρακολουθούσαν με αναγκαστικά πλάγια οπτική τα τεκταινόμενα, ωθούμενοι να αποσυρθούν από τη θέαση και να εστιάσουν στους ήχους των διακειμενικών, ποιητικών ακροβασιών του Γ. Χειμωνά, που δρουν ως ακουστικοί αντίποδες. Στην περίπτωση της «Φαίδρας» η εμπρόθετη αντήχηση του κειμένου με τη φυσική αντήχηση της αίθουσας λειτούργησαν συνεργατικά, σαν ηχητικός ενισχυτής, αποτελώντας δυνατό σημείο της σκηνοθεσίας του Σπ. Βραχωρίτη.

Στο «Παραμύθι της Κίτρινης Χώρας» του Δ. Αλεξάκη, η γοητευτική, τοξική καταχνιά του κειμένου (μακρινή υπόμνηση του Τσέρνομπιλ ή κάποιας άλλης καθηλωτικής απώλειας ) «αραίωσε» από την υπέρ-σκηνοθεσία της Φ. Μπάνου, καθώς επικάθισε καταπιεστικά στην ατμοσφαιρικότητα του. Η μετωπική οπτική και η επιδαπέδια ανάγνωση μέρους του κειμένου απαιτούσαν διαφορετικό χώρο παράστασης. Η αίθουσα – δεσπόζον κέλυφος απορρόφησε τον λόγο.

Η «Ακροβασία» της Ν. Ράπη σκηνοθετήθηκε από τον Τ. Τζαμαργιά με τη λογική του ραδιοφωνικού θεάτρου. Οι σκηνικές οδηγίες αποτέλεσαν πρωτογενές δραματουργικό υλικό εμπλουτίζοντας τον λόγο και καταδεικνύοντας την αντινομία μεταξύ της επιφανειακά συμβατικής πλοκής -που διέθετε όλα τα κλασικά νεοελληνικά κλισέ- και της υποφώσκουσας κριτικής στάσης της δραματουργού. Ο Τ. Τζαμαργιάς επέλεξε να αγνοήσει την αυστηρά ορθογώνια αίθουσα. Οργάνωσε τον χώρο κυκλοτερώς και έκκεντρα, με το κοινό να περικυκλώνει τους ηθοποιούς – αναγνώστες και τον κύκλο προοδευτικά να «κλείνει» στο τέλος της ανάγνωσης.

Ο Δ. Φοινίτσης στην «Πραγματικότητα» της Κλ. Λιονάκη ενσωμάτωσε την ορθογώνια λογική της αίθουσας. Η πολυπληθής ομάδα των συντελεστών παρατάχθηκε καθιστά σε σχήμα Π, με τη συγγραφέα στην κεφαλή του τραπεζιού να «οδηγεί» την πολυπρόσωπη, τεθλασμένη ανάγνωση με ήρωα τον Σούπερμαν ! Ο σκηνοθέτης έπαιξε ευφυώς με τη στατικότητα του αναλογίου, προβάλλοντας ένα video που περιείχε όλη την κίνηση του έργου.

Στην «Απολογία» του Α. Κ. Campbell, η Μ. Λ. Παπαδοπούλου προσέγγισε το φλεγματικό, ρυθμικό κείμενο με καλές προθέσεις. Πρόβαλε την υποκριτική δυναμική και τον σκηνικό όγκο της Ρουμπίνης Βασιλακοπούλου στον βασικό ρόλο της ακτιβίστριας ιστορικού τέχνης με τις δομικά προβληματικές σχέσεις. Επιδόθηκε όμως σε αμφίρροπα παιχνίδια σκηνοθεσίας. Επέλεξε τη -δύσκολη για το κοινό – μετωπική παράταξη των ηθοποιών, υπέκυψε στον πειρασμό να «πειράξει» το κείμενο, ενώ δεν κατάφερε να επιλέξει εκείνα τα μέρη που θα το αναδείκνυαν σαφώς, χωρίς υπέρβαση του πενηνταπεντάλεπου (βασικού κανόνα του Αναλογίου). Έτσι η ανάγνωση «αναδιπλώθηκε» δομικά και χωρικά.

Το φετινό Αναλόγιο πέρα από την πρώτη παρουσίαση νεοελληνικών θεατρικών έργων, επέκτεινε τον προθετικό και στρατηγικό του ορίζοντα. Ανέδειξε την πολυπλοκότητα του εγχειρήματος, τις καλλιτεχνικές προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν, όσοι εμπλέκονται στη διαδικασία του Αναλογίου και οι οποίοι δεσμεύονται πρωτίστως ηθικά για την πραγματοποίησή του. Αναδεικνύεται επίσης η δυνατότητα να λειτουργήσει το Αναλόγιο της Σ. Παπαθανασίου ως μια εναλλακτική, ιδιαίτερη, δυναμική Πειραματική Σκηνή που αξίζει την αμέριστη (τεχνική, οικονομική, ηθική) υποστήριξη του Εθνικού Θεάτρου, όχι γιατί την χρειάζεται αλλά γιατί την έχει κερδίσει.

Αναλόγιο νέων συγγραφέων στο «Χώρα»

Εδώ και δύο χρόνια, το θέατρο Χώρα, παράλληλα με την κύρια παραστατική του δραστηριότητα, διοργανώνει μια σειρά εκπαιδευτικών σεμιναρίων, μέρος των οποίων ήταν και το πρόγραμμα «Εγώ, ένας ακόμα άλλος», που στόχο είχε την επικοινωνία με την ευρύτερη πολιτισμική κοινότητα κατοίκων της Αθήνας με διαφορετικά χαρακτηριστικά γλώσσας και εθνότητας. Στο πλαίσιο αυτό, το Θέατρο Χώρα προκήρυξε διαγωνισμό συγγραφής θεατρικού έργου με τίτλο: «Το λέω σε σένα: πες το όπως εγώ».

Από τις 50 συμμετοχές στο διαγωνισμό, η αναγνωστική επιτροπή, που αποτελούνταν από θεατρολόγους και ανθρώπους της θεατρικής πράξης, ξεχώρισε τρία έργα, αποσπάσματα των οποίων θα παρουσιαστούν, υπό μορφήν αναλογίου, στο χώρο του θεάτρου, αυτήν την Κυριακή, από τις 12 έως τις 5 μ.μ.

Τα έργα που θα παρουσιαστούν είναι: Ξέξασπρο της Τατιάννας Πίττα (σε σκηνοθετική επιμέλεια Κώστα Μπάρα), Λύκοι στους τοίχους του Βασίλη Χριστοφιλάκη (σκηνοθετική επιμέλεια Χρήστου Καρχαδάκη) και Κατά συρροή θεραπείες των Βικέντιου Μηλογιαννάκη και Πάρι Πέτρου (σκηνοθετική επιμέλεια Δήμητρα Αράπογλου).

Στη συνέχεια, θα ακολουθήσει συζήτηση των μελών της αναγνωστικής επιτροπής για τη σύγχρονη ελληνική δραματουργία με θέμα «Από το χαρτί στο σανίδι» και εισηγήσεις των Δημήτρη Τσατσούλη, Μαριάννας Κάλμπαρη, Δήμητρας Κονδυλάκη, Κατερίνας Μπερδέκα, Γιάννη Κωνσταντινίδη, Μανώλη Τσίπου, με συντονίστρια την Τζωρτζίνα Κακουδάκη.