Category Archives: Αγγλικό θέατρο

Οι Ολυμπιακοί του βρετανικού θεάτρου

  • Τα έργα του Σαίξπηρ έχουν την τιμητική τους το φετινό καλοκαίρι στο Λονδίνο

International Herald Tribune

Θυμάστε όταν μια θεατρική παράσταση ήταν απλώς μια παράσταση; Οταν πήγαινες να δεις ένα έργο που περιλάμβανε ένα ή δύο διαλείμματα, ίσως και κανένα, και η βραδιά ολοκληρωνόταν ομαλά σε δυο-τρεις ώρες; Ε, λοιπόν, αυτή η θεατρική κανονικότητα φαίνεται περισσότερο σαν εξαίρεση αυτές τις μέρες, καθώς η καλοκαιρινή θεατρική ζωή χαρακτηρίζεται από μαραθώνιους, τρίπτυχα και όλων των ειδών τα «ειδικά» εγχειρήματα. Ποιος είπε ότι οι Ολυμπιακοί αφορούν μόνο τα σπορ; Συνέχεια

Advertisements

Ο άνθρωπος που διαμόρφωσε το σύγχρονο αγγλικό θέατρο

  • Ο διάσημος σκηνοθέτης Πίτερ Χολ, φθάνοντας ακμαίος στα 80 του χρόνια, αναπολεί την περιπέτεια του θεάτρου όπως την έζησε

The Guardian

Είναι μια παράξενη δουλειά», λέει ο Σερ Πίτερ Χολ για τη σκηνοθεσία. «Δεν θα την άλλαζα όμως για τίποτα στον κόσμο». Και σαν να ήθελε να το αποδείξει, γιόρτασε τα 80ά του γενέθλια, στις 22 Νοεμβρίου, αρχίζοντας τις πρόβες για τη νέα παραγωγή του της «Δωδεκάτης νύχτας», στο Εθνικό Θέατρο, όπου η κόρη του, η Ρεβέκκα, ερμηνεύει τη Βιόλα (οι παραστάσεις θα ξεκινήσουν στις 11 Ιανουαρίου). Το επόμενο βράδυ δόθηκε η πρεμιέρα της νέας σκηνοθετικής του δουλειάς στο έργο «Οι αντίπαλοι». Φαίνεται συμβολικό για ένα σκηνοθέτη που έχει βρει τη μεγαλύτερη χαρά και πληρότητα στη ζωή του μέσα στη δουλειά.

Ο τρόπος που αντιμετωπίζεται ο Πίτερ Χολ εξαρτάται, υποψιάζομαι, από την ηλικία. Για τους νέους, ενσαρκώνει πιθανώς μιαν αυστηρή ορθοδοξία που θα έπρεπε να γκρεμιστεί. Για όποιον, όμως, έχει μια αίσθηση του παρελθόντος, είναι ο σκηνοθέτης που έκανε περισσότερα από κάθε άλλον για τη διαμόρφωση του μεταπολεμικού βρετανικού θεάτρου. Το ανέβασμα του «Περιμένοντας τον Γκοντό» από τον Χολ το 1955 δεν γνώρισε μόνο τον Μπέκετ στο βρετανικό κοινό, αλλά καθιέρωσε για πάντα την εικόνα των κεντρικών ηρώων του ως αλητών (ήταν κλόουν στην πρώτη παραγωγή του έργου στο Παρίσι). Το 1960, δημιούργησε, μέσα από ένα καλοκαιρινό φεστιβάλ στο Στράτφορντ, την Βασιλική Σαιξπηρική Εταιρεία (Royal Shakespeare Company – RSC). Και το 1976, οδήγησε τον όμιλο του Εθνικού Θεάτρου στη νέα στέγη του στη Σάουθ Μπανκ, καταλαμβάνοντας το ημιτελές ακόμα κτίριο σαν αποφασισμένος καταληψίας. Στα 80 του, ο Πίτερ Χολ μπορεί να φαίνεται ότι εκπροσωπεί το κατεστημένο, αλλά μεγάλο μέρος της ζωής του αναλώθηκε σε ριζοσπαστικές εκστρατείες για τη διεκδίκηση δημόσιων πόρων για το θέατρο και στην υποστήριξη νέων συγγραφέων.

Αλλαγή στάσης

Μιλώντας του σήμερα, τον βρίσκουμε πιο μαλακό από παλιά, όταν εμπλεκόταν σε θορυβώδεις αντιδικίες με την κυβέρνηση και το Συμβούλιο Τεχνών. Και, καθώς μεγάλο μέρος της συζήτησής μας εστιάζεται στο κατά πόσον έχει αλλάξει η στάση του απέναντι στη σκηνοθεσία, αναρωτιέμαι τι έχει ανακαλύψει σκηνοθετώντας τη «Δωδεκάτη Νύχτα» για τέταρτη φορά.

«Μου έκανε εντύπωση», λέει, «η ομοφυλοφιλική φλέβα στο έργο, γιατί είναι τόσο προφανής. Ο Αντόνιο καταρρέει συναισθηματικά λόγω του πάθους του για τον Σεμπάστιαν, και η εμμονή του Ορσίνο με την μεταμφιεσμένη σε αγόρι Βιόλα δείχνει ότι παλεύει με τη σεξουαλικότητά του. Αν δεν τα τόνισα όλα αυτά το 1958, ήταν γιατί οι καιροί ήταν διαφορετικοί: μόλις είχα σκηνοθετήσει τη «Λυσσασμένη γάτα» η οποία είχε επισήμως απαγορευθεί από τον Λόρδο Τσάμπερλεν ακριβώς εξαιτίας των ομοφυλοφιλικών υπονοουμένων της. Κρατάω όμως και κάποια πράγματα από το παρελθόν. Ποτέ δεν μου πέρασε από το μυαλό να μην κάνω το έργο με κοστούμια εποχής – θα ήταν σαν να έκανα τον Γκοντό χωρίς το δέντρο. Υπάρχει ένας υπέροχος ερωτισμός και κομψότητα στην εποχή του Καρόλου του Α΄ που ταιριάζει πολύ στο έργο».

Πώς εξελίχθηκε όμως το σκηνοθετικό στυλ του; «Δουλεύοντας πάνω στον Μπέκετ και τον Πίντερ άλλαξε η προσέγγισή μου», λέει. «Ο πρώτος μου Γκοντό ήταν πολύ πληθωρικός: με το πέρασμα των χρόνων έμαθα πώς να απογυμνώνω το έργο μέχρι το κόκαλο. Με επηρέασε επίσης πολύ η συνεργασία με τον Πίντερ και τον σκηνογράφο Τζον Μπάρι. Ο Χάρολντ ήταν απόλυτα κτητικός όσον αφορά το έργο του, έτσι ώστε ακόμα και ένα μήλο πάνω στο τραπέζι στον «Γυρισμό» να πρέπει να βρίσκεται σε αρμονία με τον τόνο και την υφή του σκηνικού. Τελικά, εφάρμοσα αυτά που έμαθα από τον Μπέκετ και τον Πίντερ στους κλασικούς». Το στυλ του Χολ έχει αλλάξει ορατά. Τι γίνεται όμως με τη μέθοδό του; Τι γνωρίζει στα 80 του που δεν το γνώριζε στα 20;

«Πολλά πράγματα. Ενα από αυτά είναι το να αναθέτω. Οταν ξεκίνησα, για παράδειγμα, ο σκηνοθέτης αναμενόταν να φωτίζει ο ίδιος τα έργα του. Με συνέπεια να περνάω ατέλειωτες ώρες για να κάνω ο ίδιος τους φωτισμούς. Τα τελευταία χρόνια, επίσης, έχω κάνει άλλη μια μεγάλη αλλαγή: ζητάω από τους ηθοποιούς να μαθαίνουν τον ρόλο τους πριν από τις πρόβες. Μερικοί αντιτείνουν ότι έτσι ο ηθοποιός δεν θα αναπτυχθεί. Βλακείες. Εκείνο που κερδίζεις, στην πραγματικότητα, είναι δύο επιπλέον εβδομάδες πρόβες».

Ο Χολ παραδέχεται ότι η διαδικασία εκμάθησης του ρόλου μπορεί να είναι δυσκολότερη για τους μεγαλύτερης ηλικίας ηθοποιούς παρά για τους νεότερους. Οταν εργαζόταν με τον Ραλφ Ρίτσαρντσον και τον Τζον Γκίλγουντ στην «Νεκρή ζώνη» του Πίντερ, θυμάται στιγμές όπου οι πρόβες σταματούσαν και υπήρχε φοβερή αμηχανία. «Ο Ραλφ έλεγε, “Εσύ δεν μιλάς τώρα, Τζόνι;” και ο Γκίλγουντ έλεγε, “Οχι, Ραλφ, δεν είμαι εγώ, εσύ μιλάς”. Κι εγώ έπρεπε να τους πω “Δεν μιλάει κανένας από σας. Είναι σιωπή”. Στο τέλος, σταμάτησα τις πρόβες για δυο εβδομάδες ώστε να αφομοιώσουν τα λόγια και τις σιωπές, και τα κατάφεραν περίφημα».

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το επίμονο, κάποτε αμείλικτο κυνήγι του οράματός του ήταν αυτό που δημιούργησε την RSC και της έδωσε τη δυνατότητα να επιβιώσει. Σήμερα, τη βλέπει με την τρυφερότητα ενός γονιού.

Με πλήθος θεατρικές παραγωγές και όπερες στο ενεργητικό του, καθώς και μια σειρά ταινιών για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση, ο Πίτερ Χολ δεν είναι κάποιος που βλέπει το παρελθόν με ομιχλώδη ρομαντισμό ή τα παράπονα του γκρινιάρη ηλικιωμένου. Στέκεται περισσότερο στην καλή του τύχη παρά στις απογοητεύσεις του, παρότι δεν έλειψαν κι αυτές. Αν τον πιέσεις, θα μιλήσει, μάλλον αόριστα, για τις συγκρούσεις του με αγαπητούς φίλους, όπως ο Τζον Μπάρτον και ο Χάρολντ Πίντερ. Και οι δύο αυτές ρήξεις ήταν, όπως λέει, ανόητες και ευτυχώς κράτησαν λίγο.

  • Επιδοτήσεις

«Ισως η μεγαλύτερη απογοήτευσή μου», λέει, «είναι πως αναγκαζόμαστε και πάλι να δώσουμε τη μάχη των επιδοτήσεων. Η σημερινή κυβέρνηση δεν μπορεί να αντιληφθεί την ικανότητα του καλλιτεχνικού κλάδου να επηρεάσει θετικά την κοινωνία και, στο μεταξύ, να κερδίζει και χρήματα. Οταν συναντάς πολιτικούς, όπως συχνά μου συμβαίνει εμένα, δείχνουν φοβερή συμπάθεια, αλλά δεν φαίνεται να συλλαμβάνουν την πνευματική, κοινωνική και οικονομική σπουδαιότητα των τεχνών».

Το βάρος της ηλικίας δεν φαίνεται να τον πτοεί. Το μεγάλο του σχέδιο για την επόμενη χρονιά είναι να σκηνοθετήσει τα δύο μέρη του «Ερρίκου του Δ», αν μπορέσει να βρει τον κατάλληλο Φάλσταφ. Η ακατάβλητη εργατικότητα είναι αυτή που τον κράτησε στο προσκήνιο τόσα χρόνια και τον βοήθησε να αναδιαμορφώσει το βρετανικό θέατρο. «Λυπάμαι που βρίσκομαι κοντά στο τέλος», λέει. «Προσπαθώ όμως να κάνω αυτό που θέλω και να το κάνω όσο γίνεται καλύτερα. Και δεν ξεχνάω ότι υπήρξα εξαιρετικά τυχερός». [Η Καθημερινή, Kυριακή, 9 Iανoυαρίου 2011]

Τρέισι Λετς «August: Osage County» στο Λονδίνο…

Λονδίνο. National Theatre-Lyttelton

http://www.nationaltheatre.org.uk

«August: Osage County». Τιμημένο με 8 βραβεία Τόνι, ανάμεσά τους και του καλύτερου θεατρικού έργου του 2008, το έργο του Τρέισι Λετς, σκηνοθετημένο από την Αννα Σαπίρο, έχει ως πρωταγωνιστές τα μέλη μιας παλιάς οικογένειας στην Οκλαχόμα που βρίσκεται στα πρόθυρα της διάλυσης. Οπως έγραψαν οι κριτικοί, ο Λετς πραγματεύεται το θέμα της καταρρέουσας αμερικανικής οικογένειας με άγριο χιούμορ και σπαρακτική συγκίνηση. Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε από τον θίασο του περίφημου Στέπενγουλφ Θίατερ στο Σικάγο, έκανε μια δεύτερη θριαμβευτική σταδιοδρομία στο Μπροντγουέι και τώρα παρουσιάζεται από τον ίδιο θίασο στο Γουέστ Εντ. Ανάμεσα στους ερμηνευτές, η Ντιάνα Ντούναγκαν, ο Τζεφ Πέρι και η Εϊμι Μόρτον. Ως τις 21 Ιανουαρίου. [Mατιές στον κόσμο. Eπιμέλεια: Αγγελική Στουπάκη, Η Καθημερινή, 21/12/08]

Αμλετ με αληθινό κρανίο

Αμλετ με αληθινό κρανίο

Για πρώτη φορά στα χρονικά των παραστάσεων του Άμλετ, ο ηθοποιός Ντέιβιντ Τέναντ, που ερμηνεύει το σαιξπηρικό ήρωα, κρατάει ένα αληθινό κρανίο. Είναι το κρανίο του πιανίστα Αντρέ Τσαϊκόφσκι, ο οποίος το προσέφερε με σημείωμα πριν από τον θάνατό του στη Ρόγιαλ Σαίξπηρ Κόμπανι για «χρήση σε θεατρική παράσταση». Έως τώρα, όμως, χρησιμοποιούνταν μόνο στις πρόβες, γιατί κανένας ηθοποιός δεν ένιωθε άνετα να το κρατάει μπροστά σε κοινό.

Pianist’s skull plays the jester

David Tennant as Hamlet at the RSC

David Tennat as Hamlet. Photograph: Tristram Kenton

‘Alas, poor Yorick,’ laments Hamlet, holding up the skull of the King’s late jester. The gravedigger scene in the hit production of Hamlet starring David Tennant can claim unprecedented realism. For each night Tennant is holding aloft a genuine skull.

The extra cast member is André Tchaikowsky, a Polish concert pianist and composer who, after his death from cancer in 1982, bequeathed his skull to the Royal Shakespeare Company in the hope of achieving his acting dream. The skull sat in a box in the props department, virtually untouched for 25 years, until director Greg Doran retrieved it for its stage debut.

Tchaikowsky’s posthumous performance, which it is safe to assume makes up in consistency what it lacks in expressiveness, was kept secret when the show opened in Stratford-upon-Avon, where there was already massive hype around Doctor Who star Tennant.

Tchaikowsky emigrated from Poland to Oxford in 1939, when he was four, and was a frequent visitor to Stratford. He died at the age of 46 and left a will requesting that his organs be used for medical purposes, ‘with the exception of my skull, which shall be offered by the institution receiving my body to the Royal Shakespeare Company for use in theatrical performance’.

The Home Office decided the bequest was not illegal and the RSC could accept the gift. The company put the skull outdoors for a few months so the sunlight would dry it out completely. Actor Mark Rylance spent a month rehearsing with the skull when he played Hamlet in 1989, but ‘eventually, squeamishness about the rough handling of real human remains seems to have triumphed’.

Seventeen years later, however, Doran decided to take the plunge. ‘It was sort of a little shock tactic… though, of course, to some extent that wears off and it’s just André, in his box,’ he said.

Shakespeare suffers slings and arrows of Sats fortune

David Tennant as Hamlet at the RSC, an experience becoming rarer for pupils. Photograph: Tristram Kenton

David Tennant as Hamlet

William Shakespeare is losing favour in schools, with half of teachers cancelling courses with the Royal Shakespeare Company since Sats for 14-year-olds in English and maths were scrapped.

The RSC said up to 50% of teachers have dropped out of the training courses it runs to aid the teaching of Shakespeare to teenagers since ministers abolished the national curriculum tests, which included a section on the playwright, last month.

Jacqui O’Hanlon, the RSC’s director of education, said: «School managers will not release teachers for a day’s training because Shakespeare is no longer seen as a priority. If that’s the message being given to teachers and the message pervading schools, what impact is that going to have on the wider entitlement young people have to engage with Shakespeare?»

The worst-case scenario would see students exposed to just one play – probably Romeo and Juliet – during their whole secondary career, she warned. In a memo to the Commons schools committee, the RSC said 40 to 50% of teachers booked on their training courses had cancelled.

Barry Sheerman MP, the committee chairman who raised the issue at a hearing this week, said: «It’s quite chilling if schools don’t want students to go and see Shakespeare if it’s not examined.» Government edicts on the curriculum were reminiscent of «Soviet Russia» and teachers were «too frightened» to complain in case they weren’t promoted, he said.

«Most teachers are terrified to go to bed at night without reading the latest missive. The government controls the curriculum even if it’s by manipulation, not direction.»

The schools minister, Jim Knight, promised to look into the shunning of Shakespeare. «If something is part of a statutory test it focuses minds and drives behaviour,» he told the committee on Monday. «I’m disappointed schools have taken this line and we need to do more research to find out why.» Knight insisted that schools had flexibility over the curriculum they taught.

But he said a generation of teachers were not used to having the extra flexibility introduced into the secondary curriculum this year and needed to learn from older teachers. He said the government was unashamed about the priority it has placed on English and maths.

Chris Keates, general secretary of the NASUWT teaching union, said schools felt under more pressure since key stage three tests were scrapped. «The government expected to release pressure on schools but we are hearing from teachers that it is just as much or intensifying.»

Η 21χρονη θεατρική συγγραφέας Polly Stenham…


Polly Stenham
Polly Stenham’s That Face was hailed as ‘gob-smacking’ when it opened. Photograph: Alex Macnaughton/Rex Features

H βραβευμένη βρετανίδα θεατρική συγγραφέας Polly Stenham (γενν. 1987) στα 21 της χρόνια κατέκτησε το West End του Λονδίνου. Είναι η νεαρότερη συγγραφέας της οποίας ένα έργο παρουσιάζεται στο λονδρέζικο θεατρικό βασίλειο. Το έργο θα παιχτεί το Μάιο και στο θέατρο Duke της Νέας Υόρκης.Το έργο με το οποίο ξεκίνησε ήταν το That Face που παίχτηκε στο Royal Court Theatre στο Λονδίνο τον Απρίλιο του 2007. Κέρδισε το Charles Wintour Award για μια πολλά υποσχόμενη νέα θεατρική συγγραφέα και το 2007 το TMA Award για το καλύτερο νέο έργο.

Το έργο πήρε έπαινο από τους κριτικούς, ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο Charles Spencer της εφημερίδας Daily Telegraph, ο οποίος έκανε και το εξής σχόλιο: Αυτό είναι μια από τις ελάχιστες εκπλήξεις που εγώ έχει δει σε περισσότερο από 30 χρόνια θεατρικής κριτικής. Η συγγραφέας του, Polly Stenham, μια απόφοιτος του Royal Courts Young Writers Programme, είναι 20 τώρα, ακριβώς 19 όταν έγραψε ένα έργο που μου έστειλε μια νύχτα… Από κάθε άποψη αυτό είναι ένα αξιοπρόσεκτο και αξέχαστο κομμάτι του θεάτρου… [Playwright wins West End transfer at 21, Mark Brown, 19/2/2008, The Guardian]

ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ: One of the most thrilling debuts for decades. Charles Spencer reviews That Face at The Royal Court (Telegraph, 26/4/2007)

Chiwetel Ejiofor, ο Οθέλλος του, κέρδισε Βραβείο Ολίβιε!

chiwetel-ejiofor.jpgΉταν αρκετά γνωστός ο Chiwetel Ejiofor (να τον πούμε… Τσιουίτελ Ετζίοφορ;), καλός και έξυπνος ηθοποιός. Τώρα όμως που τιμήθηκε με το «Βραβείο Ολίβιε» για την ερμηνεία του στο ρόλο του Οθέλλου, η καριέρα του στο θέατρο θα απογειωθεί. Γιατί, εδώ που τα λέμε, δεν και λίγο να αφήνεις πίσω σου έναν Ian McKellen που ήταν κι αυτός υποψήφιος για το ίδιο βραβείο μετά την εξαιρετική ερμηνεία του στον Βασιλιά Λιρ. Και ο McKellen το σεξπιρικό ρεπερτόριο το έχει φάει με το κουτάλι! Είναι αλήθεια ότι αρκετές φορές γράφτηκε πως είναι ανερχόμενο κινηματογραφικό αστέρι ο Chiwetel Ejiofor, και όπως φαίνεται δεν έχει διαψεύσει τους κριτικούς για τους επαίνους, αφού η τωρινή βράβευσή του αποτυπώνει μια εξελικτική πορεία σε ρόλους που χρειάζονται κότσια. Κι αυτός απέδειξε ότι έχει μεγάλο ταλέντο.. Η Eva Vermandel (Telegraph, 11/11/2007) του κάνει το πορτρέτο του:

Watch the trailer for American Gangster, starring Chiwetel Ejiofor

As Chiwetel Ejiofor ambles into the upmarket West End restaurant, a quote from D.H. Lawrence springs to mind: ‘One’s action ought to come out of an achieved stillness.’ Everything about Ejiofor is understated, from his contained demeanour to his workmanlike, if well-cut, jeans and T-shirt combo and his soft, well-modulated speaking voice. But as he ponders the menu and dazzles the waiting staff -‘Hmmm, monkfish I think, with just a tomato and onion salad on the side?’ he says, his full-beam grin and fluttering, expressive fingers working on them like a benediction – his natural charisma is laid bare.

Chiwetel Ejiofor
Chiwetel Ejiofor: ‘I like to disappear into a role’

Magnetism is a useful quality for an actor to have, particularly when it seems effortless; thus, it’s not surprising that even the most hard-bitten of critics and directors have long been lauding the 30-year-old Ejiofor as one of the finest practitioners of the art, but also as ‘Britain’s first genuine black movie star.’ In role after role – the troubled immigrant Okwe in Stephen Frears’s movie Dirty Pretty Things, his breakthrough stage appearance as a schizophrenic in Joe Penhall’s Blue/Orange at the National Theatre in 2000 (for which he won both Olivier and Evening Standard awards), even his comparatively showboating turn as a drag queen in the 2005 film Kinky Boots – Ejiofor has shown a knack for nailing what Frears calls ‘the ability to act between the lines, to edge subtly into the nuance beneath the nuance’…

ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ:

Outsider wins battle of the anti-heroes. Olivier awards throw up surprise as theatre’s coming man beats Shakespearean rivals to best actor prize. Mark Brown, arts correspondent, Monday March 10, 2008, The Guardian

Chiwetel Ejiofor (Main page)