Τραγωδία στο τέλος της αποικιοκρατίας. Το όραμα και οι αγώνες του Πατρίς Λουμούμπα για τη δημιουργία του Κονγκό

13congo1707prodThe Guardian

Οι ταραχές που ακολούθησαν την ανεξαρτησία του Κονγκό είχαν εμπνεύσει τον Τζον Αρντεν να γράψει το έργο «Η τελευταία καληνύχτα του Αρμστρονγκ», το 1964. Δύο χρόνια αργότερα, ο Αϊμέ Σεζέρ, ο ποιητής και δραματουργός από τη Μαρτινίκα, άγγιξε τα ίδια γεγονότα στο εκπληκτικό έργο του «A Season in the Congo», που τώρα έκανε τη βρετανική του πρεμιέρα στο Young Vic του Λονδίνου, σε μετάφραση του Ραλφ Μάνχαϊμ και σκηνοθεσία του Τζο Ράιτ. Είναι μια εξαιρετική παραγωγή που θα πρέπει να προσελκύσει όσους αγαπούν το πολιτικό θέατρο. Και επίσης, με δεδομένο ότι περιέχει μια τρομερή ερμηνεία από τον Τσίουετελ Ετζιόφορ, όσους απλώς απολαμβάνουν την καλή ηθοποιία.

Ο στόχος του Σεζέρ σ’ αυτό το μεγάλο, φιλόδοξο έργο ήταν να ιχνηλατήσει τη διαδικασία εξόδου από την αποικιοκρατία και να δημιουργήσει έναν τραγικό ήρωα στο πρόσωπο του Πατρίς Λουμούμπα. Βλέπουμε αρχικά τον Λουμούμπα το 1955, όταν είναι πωλητής μπίρας και πολιτικός ακτιβιστής στο Βελγικό Κονγκό. Τον Ιούνιο του 1960, έχει πλέον γίνει ο πρώτος πρόεδρος του νέου ανεξάρτητου κράτους. Ο Λουμούμπα επιτίθεται αμέσως στις βελγικές αποικιοκρατικές δομές και εγκαθιστά τον παλιό του σύμμαχο, Τζόζεφ Μομπούτου, ως αρχηγό του στρατού. Εχει όμως να αντιμετωπίσει την απόσχιση της πλούσιας σε ορυκτά επαρχίας της Κατάνγκα, την επέμβαση από βελγικά στρατεύματα και την κατάρρευση του ονείρου του για ένα ενωμένο Κονγκό. Το 1961, ο Λουμούμπα δολοφονείται και ο θάνατός του οδηγεί στην 32χρονη δικτατορία του Μομπούτου.

Αυτό είναι το αδρό σχεδιάγραμμα ενός έργου που δείχνει πώς τα μετα-αποικιακά ιδανικά δηλητηριάστηκαν από εσωτερικές διαμάχες, αρπακτικούς τραπεζίτες και τα αντιμαχόμενα συμφέροντα των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ενωσης. Εκείνο όμως που δίνει στο έργο τη δύναμή του είναι το εύστοχα σκιαγραφημένο πορτρέτο του Λουμούμπα, ο οποίος ενσαρκώνεται υπέροχα από τον Ετζιόφορ. Μαζί με τον Μάκβεθ του Κένεθ Μπράνα είναι η δεύτερη μεγάλη ερμηνεία που είδα μέσα σε λίγες μέρες. Ο Ετζιόφορ μάς δίνει ανάγλυφα το όνειρο του Λουμούμπα να μεταμορφώσει μια χώρα που την περιγράφει σαν «σκουπίδια που σαπίζουν στον ήλιο» σε έναν τόπο δημοκρατικής ελευθερίας. Ομως ο ηθοποιός συλλαμβάνει επίσης τη ματαιοδοξία και την πολιτική απλοϊκότητα του ηγέτη: σε μια σκηνή που θυμίζει τον Ιούλιο Καίσαρα, τον βλέπουμε να αγνοεί τις προφητείες της γυναίκας του για τον κίνδυνο που διατρέχει και, σε έναν ακόμη σαιξπηρικό παραλληλισμό, να προάγει τον Μομπούτου στο ανώτατο στρατιωτικό αξίωμα με την επιπολαιότητα που ο Ριχάρδος Β΄ μοίραζε προσωπικές εύνοιες. Ο Σεζέρ και ο Ετζιόφορ μαζί, ζωγραφίζουν ένα περίπλοκο πορτρέτο του τραγικού ηγέτη.

Ορισμένα πράγματα, ωστόσο, ο Σεζέρ τα αφήνει ασαφή: τη φημολογούμενη εμπλοκή, για παράδειγμα, της CIA στη δολοφονία του Λουμούμπα. Η σκηνοθεσία του Ράιτ, όμως, και η σκηνογραφία της Λίζι Κλάτσαν αποδεικνύουν ότι ένα πολιτικό δράμα μπορεί επίσης να είναι μαγευτικό θέατρο. Εχουμε εδώ μάσκες, μαριονέτες, χορό και μουσική –μέρος της προσφέρεται από τον Κονγκολέζο μουσικό Καμπόνγκο Τσισένσα, ο οποίος λειτουργεί σαν σαμάνος κορυφαίος χορού.
Η Καθημερινή, 18/8/2013

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: