Στην κόλαση του αδελφικού πολέμου

ΟΙ «ΡΙΤΕΡ, ΝΤΕΝΕ, ΦΟΣ» ΤΟΥ ΤΟΜΑΣ ΜΠΕΡΝΧΑΡΤ ΑΛΛΗΛΟΣΠΑΡΑΣΣΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΣΚΗΝΗ ΤΗΣ «ΣΦΕΝΔΟΝΗΣ»

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ
  • Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 25 Νοεμβρίου 2011

Ράνια Οικονομίδου, Αννα Κοκκίνου, Δημήτρης Καταλειφός. Τα τρία αδέλφια «Ρίτερ, Ντένε, Φος» στο ομώνυμο αιχμηρό θεατρικό έργο του Τόμας Μπέρνχαρτ, που ανεβαίνει σε ομαδική, δική τους συν-σκηνοθεσία, στο θέατρο «Σφενδόνη» στις 20 Δεκεμβρίου.

Τα θεατρικά «αδέλφια» Αννα Κοκκίνου, Δημ. Καταλειφός  και Ράνια Οικονομίδου συν-σκηνοθετούν  το πολιτικό έργο του Τόμας Μπέρνχαρντ, τον αβυσσαλέο αγώνα αλληλο-εξόντωσης που τρέφεται στο οικογενειακό περιβάλλον

Τα θεατρικά «αδέλφια» Αννα Κοκκίνου, Δημ. Καταλειφός και Ράνια Οικονομίδου συν-σκηνοθετούν το πολιτικό έργο του Τόμας Μπέρνχαρντ, τον αβυσσαλέο αγώνα αλληλο-εξόντωσης που τρέφεται στο οικογενειακό περιβάλλον

Μια επανένωση δυνάμεων ύστερα από 25 χρόνια και τις περίφημες εποχές της «Σκηνής», όπου δημιουργούσαν από κοινού ο Λευτέρης Βογιατζής, ο Τάσος Μπαντής και ο Βασίλης Παπαβασιλείου. Σε μια νέα επανεκκίνηση για ένα βαθιά πολιτικό έργο, που αποτυπώνει με υλικά σκηνής τον αβυσσαλέο αγώνα αλληλοεξόντωσης που «επωάζεται» στους κόλπους της οικογένειας – μικρογραφίας της κοινωνίας και της χώρας.

Το έργο του Μπέρνχαρτ εκτυλίσσεται μία μόνο μέρα στο παλάτι της αρχοντικής οικογένειας Βόρινγκερ, οπότε η Ντένε φέρνει για επανεγκατάσταση τον φιλόσοφο αδερφό Λούντβιχ (Φος), ύστερα από εικοσαετή εγκλεισμό σε ψυχιατρείο.

Τους τρεις πρωταγωνιστές τούς συναντήσαμε στη «Σφενδόνη», που έχει μεταβληθεί το τελευταίο διάστημα σε δεύτερο σπίτι τους. Η Αννα Κοκκίνου ετοίμαζε τους ρεβυθοκεφτέδες του μεσημεριανού τους. Κάπως έτσι, σαν κολεκτίβα, μοιράζονται εκεί μέσα τις μέρες τους.

Υπαρξιακή ποίηση

«Δεν είναι εύκολο να βρω κάτι από το έργο του Μπέρνχαρτ που να ταιριάζει μ’ αυτό που ζούμε στην Ελλάδα σήμερα. Το έργο έχει μια δυναμική, μια ποίηση πολύ υπαρξιακή. Οι ήρωές του από το μόνο που δεν πάσχουν είναι η φτώχεια, σε αντίθεση με εμάς», διαπιστώνει ο Δημήτρης Καταλειφός. «Είναι γόνοι πάμπλουτης οικογένειας και τα προβλήματά τους είναι τα προβλήματα της τάξης που έφερε την καταστροφή γύρω της. Εμείς είμαστε οι από κάτω, οι κατεστραμμένοι τους. Αυτοί είναι οι από πάνω, ασχέτως τι νιώθουν και ασχέτως που είναι έγκλειστοι σε έναν κόσμο χωρίς παράθυρο».

«Παρ’ όλα αυτά, το βλέμμα του Μπέρνχαρτ πάνω στα τρία αυτά πρόσωπα έχει σχέση με αυτό που λέμε πολιτική», διευκρινίζει η Αννα Κοκκίνου. «Ο τρόπος που βλέπει τους ήρωες έχει να κάνει με μία ανατομία της κοινωνίας. Αυτό καθιστά το έργο βαθύτατα πολιτικό. Οταν κριτικάρεις την οικογένεια, χώνεις πολύ βαθιά το νυστέρι. Στη σχέση των τριών αδελφών υπάρχει ένας βαθύτατος πόλεμος. Είναι τρεις διαφορετικές θέσεις που μπορεί κανείς να πει ότι εκφράζουν».

Η μεγαλύτερη, η Ντένε, είναι η πιο συντηρητική. Ανθρωπος των τύπων και των παραδόσεων. «Εχει πάθος με τη διατήρηση του σπιτιού και της μνήμης της οικογένειας. Εχει φετιχισμό με τις πορσελάνες», λέει η Κοκκίνου. Η Ρίτερ, η μικρότερη και «καλο-κακομαθημένη», μοιάζει παντελώς αδρανής κι έχει τάσεις φυγής που ποτέ δεν εκπληρώνει. «Βλέπουμε μια γυναίκα που πίνει, καπνίζει και διαβάζει εφημερίδα συνέχεια. Γι’αυτό την κατηγορεί η αδελφή της. Υπονοείται ότι είχε αποτυχημένες σχέσεις και δηλώνει καταπιεσμένη από αδελφή και αδελφό», αναφέρει για το χαρακτήρα που υποδύεται η Ράνια Οικονομίδου.

«Διχασμός»

Ο Φος, μέσα στη διαταραχή του «ζει μονίμως σε ένα διχασμό. Δεν μπορεί να δημοσιεύσει τίποτα γιατί πάντα είναι σε αμφιθυμική σχέση με τη ζωή», εξηγεί ο Καταλειφός. «Ο χαρακτήρας έχει στοιχεία από τον φιλόσοφο Βιτγκενστάιν και τον ανιψιό του Μπέρνχαρτ, Πάουλ, που δεν έκανε απολύτως τίποτα. Υπάρχει αυτή η τραμπάλα. Γι’ αυτό είναι τόσο δύσκολος ρόλος».

Υπάρχει πάντως ένα κοινό στοιχείο που ενώνει τους τρεις ήρωες, πέραν της «αυτοκτονικής ανάγκης τους για αγάπη, την οποία βιώνουμε όλοι μας στην καθημερινότητά μας», σύμφωνα με τον Καταλειφό. «Είναι καθηλωμένοι στον παιδισμό τους». «Δεν έχουν ενηλικιωθεί. Κανείς τους δεν πατάει γερά στα πόδια του. Γι’ αυτό και αναλώνονται τόσο στις μεταξύ τους σχέσεις. Είναι τρία παιδιά. Εξ ου οι δύο αδελφές κατέφυγαν στο θέατρο κι ο αδελφός στη φιλοσοφία. Από μια αντίδραση να ξεφύγουν από το αυστηρό οικογενειακό κέλυφος. Είναι τρεις έγκλειστοι».

Γιατί μένουν τότε στην οικογενειακή κόλαση, όπως στο «Κεκλεισμένων Θυρών» του Σαρτρ, όπου «η κόλασή μου είναι ο άλλος»; «Ετσι δεν γίνεται σε όλες τις οικογένειες;» αντιγυρίζει το ερώτημα η Ράνια Οικονομίδου. «Ολοι κουβαλάμε μαζί μας την οικογένειά μας. Ο,τι και να κάνουμε δεν μπορούμε να ξεφύγουμε», υποστηρίζει ο Καταλειφός. «Ο ήρωας λέει «μακάρι να εξαφανιζόταν η οικογένεια». Αλλά και πάλι δεν υπάρχει άλλη, καλύτερη, όπως συμβαίνει τώρα και με την Ελλάδα-οικογένεια. Μισούμε την οικογένειά μας, αλλά αυτήν έχουμε».

Ανακαλούν άραγε οι ηθοποιοί τις εποχές της παλαιάς τους συλλογικότητας, στη «Σκηνή» και κατόπιν στο «Εμπρός»;

«Εχει περάσει στο DNA μας», σύμφωνα με την Αννα Κοκκίνου. «Δεν λέμε, όμως «αχ, εκείνες οι μέρες»», προσθέτει η Ράνια Οικονομίδου. «Αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή έχει γοητεία και σασπένς γεγονότος φρέσκου». «Το τώρα έχει σημασία», τονίζει και ο Δ. Καταλειφός. Η πείρα, πάντως, τους έχει δείξει ότι «καλύτερα δουλεύουμε με ανθρώπους με τους οποίους γνωριζόμαστε. Με αγνώστους χάνουμε χρόνο».

Και οι τρεις ηθοποιοί είναι αφοσιωμένοι στις πρόβες. Το μόνο πράγμα που τις διαπερνά είναι η δεινή πολιτική επικαιρότητα. «Προσωπικά νιώθω αυτό που είπε ο Σαμαράς: πέσανε οι μάσκες», λέει ο Δημήτρης Καταλειφός. «Και αν γίνουν εκλογές, θα είναι πολύ λυπηρό αν υπάρχουν οπαδοί που θα βγουν με σημαιάκια και πλακάτ κάποιου κόμματος. Πρέπει οι Ελληνες να βγουν από την κρίση πιο ώριμοι ώστε να πάψει αυτό το Παναθηναϊκός-Ολυμπιακός, το ΠΑΣΟΚ-Ν.Δ. αντίστοιχα, που ήτανε μια κάκιστη φάρσα. Από τη μια είναι καταφύγιο ο κόσμος του Μπέρνχαρτ, αλλά από την άλλη χάνεις δυνάμεις με αυτό που συμβαίνει στη χώρα, διότι το υφίστασαι στη μικρή σου καθημερινότητα με οδυνηρό τρόπο -φόρους, χαράτσια κ.ο.κ.».

«Το θέμα είναι ο Παπαδήμος, η εθνική ενότητα, το ΛΑΟΣ και η Ν.Δ.; Αυτά είναι σάχλες! Εδώ ένα ολόκληρο σύστημα λειτουργεί λάθος», υποστηρίζει η Ράνια Οικονομίδου. «Αυτό που βιώνω είναι μια απέραντη σιχασιά για το πώς έχουμε καταντήσει τον κόσμο. Δεν μου φταίει μόνο η τωρινή κρίση. Είναι το ξέσπασμα μιας κατάστασης που χρόνια δημιουργείται. Εχουμε παγκοσμίως έναν κόσμο ο οποίος είναι για τα σκουπίδια. Δεν έχει κανένα πολιτισμό».

«Το πρόσωπο του Παπαδήμου γενικά με κάνει και αισιοδοξώ πάρα πολύ. Και μακάρι ο παλιός πολιτικός κόσμος να μην ξαναεμφανιστεί ποτέ. Μα ποτέ!», εύχεται η Αννα Κοκκίνου.

info: Μετάφραση: Ιωάννα Μεϊτάνη. Στην ομαδική σκηνοθεσία συμπράττει ο Πάνος Παπαδόπουλος. Σκηνικό: Εύα Μανιδάκη. Φωτισμοί: Αλέκος Γιάνναρος.

Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: