Διαχρονικά αβάσταχτη η καθημερινότητα

  • Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΝΘΙΜΟΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΕΙ ΤΣΕΧΟΦ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ
  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 8 Φεβρουαρίου 2011

«Μ’ αρέσει η ελευθερία του θεάτρου. Οτι μπορώ να χρησιμοποιώ τον ηθοποιό με έναν πολύ πιο ελεύθερο τρόπο απ’ ό,τι γίνεται στο σινεμά. Το θέατρο έχει μια τελείως άλλη αισθητική από τον κινηματογράφο, που μου αρέσει να τη δοκιμάζω κάθε τόσο. Γιατί το σινεμά παραμένει η βασική έγνοια μου».

Αρης Σερβετάλης, Μαρία Πρωτόπαππα, Μάριος Βακούσης σε σκηνή από την παράσταση

Αρης Σερβετάλης, Μαρία Πρωτόπαππα, Μάριος Βακούσης σε σκηνή από την παράσταση

Ο Γιώργος Λάνθιμος, στην «τροχιά» των Οσκαρ με τον ήδη πολυβραβευμένο «Κυνόδοντά» του, σκηνοθετεί ένα απ’ τα πρώιμα έργα του Τσέχοφ, τον «Πλατόνοφ», στη διασκευή του Ντέιβιντ Χέαρ, που κάνει πρεμιέρα την Πέμπτη στη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, με τον Αρη Σερβετάλη στον ομώνυμο μεγάλο ρόλο.

Ερωτες, χρέη και μια αβάσταχτη καθημερινότητα, βουτηγμένα στη θανατερή πλήξη μιας ασήμαντης επαρχιακής ρωσικής πόλης. Οι κοινοί τόποι του Τσέχοφ είναι ίσως περισσότερο μεγεθυσμένοι απ’ το σύνηθες στο νεανικό έργο του. Είναι δε τόση η πλήξη ώστε ούτε ο νεαρός φέρελπις Πλατόνοφ, ο οποίος καταφτάνοντας αναστατώνει γυναίκες και άνδρες, μπορεί να ταρακουνήσει τα λιμνάζοντα ύδατα. Σιγά σιγά χάνει κι αυτός την επαναστατική ορμή του, αφομοιώνεται απ’ τον μπανάλ περίγυρό του και γίνεται θαμπό κομμάτι του.

Ο Λάνθιμος δεν θα έμπαινε μόνος του στη φασαρία τού «να βρω ένα έργο, ένα χώρο και να στήσω μια ομάδα». Στο θέατρο τον προλαβαίνει πάντα («κάθε 2-3 χρόνια», όπως λέει) ο Γιάννης Χουβαρδάς, ο άνθρωπος που τον πρωτοέβγαλε στο «Αμόρε».

«Ο Γιάννης μού πρότεινε να κάνω ένα έργο στο Εθνικό Θέατρο», ξεκαθαρίζει. «Μου άρεσε πάρα πολύ ο «Πλατόνοφ». Κατ’ αρχάς μ’ αρέσει ο ήρωας πάρα πολύ. Είναι σχεδόν μηδενιστής, αλλά επαναστάτης. Ομως δεν κάνει και τίποτα. Είναι κυνικός, είναι ειλικρινής, είναι αυτοκαταστροφικός. Εχει πάρα πολλά χαρακτηριστικά που σε κάνουν να ταυτιστείς μαζί του. Σαφέστατα είναι ένας άνθρωπος που υπάρχει ανάμεσά μας», δηλώνει.

Γιατί δεν κάνει ποτέ την επανάστασή του ο ήρωας; «Γιατί δεν την κάνουμε ποτέ κι εμείς. Γιατί, όπως λέει κι ο ίδιος, είναι όλα μάταια, χυδαία και σάπια. Το ενστερνίζομαι κι εγώ αυτό με έναν τρόπο».

Αυτός είναι ένας λόγος που αποφάσισε να σκηνοθετήσει τον «Πλατόνοφ». Αισθάνεται ότι είναι ένα έργο «πάρα πολύ σύγχρονο». «Μιλά για θέματα καθημερινά, εκτός από παγκόσμια», λέει. «Συμφωνώ πολύ με πράγματα που πραγματεύεται, αλλά και τον τρόπο που δείχνονται και λέγονται. Δεν ήθελα να κάνω πάλι ένα σύγχρονο έργο. Εχω κάνει αρκετά. Προτίμησα ένα κλασικό κείμενο, που «ανοίγεται» και μπορείς να το δεις με μια νέα μορφή, υπό νέο πρίσμα». Γι’ αυτόν το λόγο προτίμησε και τη διασκευή του Ντέιβιντ Χέαρ; «Δεν είναι μια διασκευή φερμένη στο σήμερα», διευκρινίζει ο Λάνθιμος. «Είναι εξαιρετικά πιστός ο Χέαρ στον Τσέχοφ. Απλά έχει εκσυγχρονίσει λίγο τη μετάφραση, με διαλόγους πιο σύγχρονους και σύντομους. Εχει κόψει το έργο με τρόπο αριστοτεχνικό, κάτι που έχω προχωρήσει και εγώ, γιατί δεν ήθελα η παράσταση να τραβάει. Κι επειδή είχα ένα θίασο 9 ατόμων, έχω κόψει και ρόλους». Η διασκευή του Χέαρ είναι άλλωστε, προσθέτει, ένας μηχανισμός που χρησιμοποιείται ούτως ή άλλως σαν οδηγός στο σύγχρονο θέατρο. «Ενα πολύ καλό εργαλείο για να κόψεις και να προσεγγίσεις ένα κλασικό έργο».

Η παράσταση δεν θα φέρει ίχνη απ’ την κινηματογραφική ματιά του; «Σίγουρα δεν θα δείτε βίντεο», μάς προκαταλαμβάνει. «Γενικότερα, το βίντεο και η κινηματογραφική εικόνα δεν μου αρέσουν στο θέατρο και δεν τα έχω χρησιμοποιήσει ποτέ. Τη δυνατότητα του gros plan και του κοντινού πλάνου πρέπει να την έχει έτσι κι αλλιώς ένας σκηνοθέτης στο θέατρο. Αν και το θέατρο και το σινεμά είναι δυο τελείως διαφορετικά πράγματα». *

info: Μετάφραση: Εφη Γιαννοπούλου. Σκηνικά: Αννα Γεωργιάδου. Κοστούμια: Θάνος Παπαστεργίου, Βασιλεία Ροζάνα. Κίνηση: Αμάλια Μπένετ. Παίζουν οι: Αρης Σερβετάλης, Αγγελική Παπούλια, Μαρία Πρωτόπαππα, Αριάν Λαμπέντ, Μάνος Βακούσης, Θανάσης Δήμου, Βασίλης Καραμπούλας, Ανδρέας Κωνσταντίνου, Ελενα Τοπαλίδου.

  • Λόγος καυστικός και ειρωνικός

«Η παράσταση του Λάνθιμου είναι μια νέα ανάγνωση ενός κλασικού έργου», υποστηρίζει ο Πλατόνοφ-Αρης Σερβετάλης. Εργάστηκαν στις πρόβες διαφορετικά από το σύνηθες; «Εχουμε δουλέψει τους χαρακτήρες κατά βάση κινησιολογικά. Μέσα από την προσπάθεια να αποκοπούν ο λόγος και το σώμα, εμφανίζεται, πιστεύω, μια άλλη τσεχοφική προσέγγιση. Πιο στρεβλή». Αλλωστε στο έργο «βλέπουμε ανθρώπους απογυμνωμένους μέσα στην κωμική τραγικότητά τους», προσθέτει. «Ο «Πλατόνοφ» μιλά για τις ανθρώπινες σχέσεις. Για την ανουσιότητα, την ιδιοτέλεια, το υλικό φρόνημα και τη μοναξιά. Τη μιζέρια και την αδράνεια. Τα ανθρώπινα πάθη είναι τα βασικά θέματά του».

Ο ήρωάς του δεν αποτελεί εξαίρεση; «Είναι ο άνθρωπος που ζει την καταδίκη των πράξεών του», διευκρινίζει ο ηθοποιός. «Η αυτοσυνειδησία συντελείται μέσω της οδύνης. Ο εσωτερικός βασανισμός του πηγάζει από την απαξίωση της αλήθειας. Είναι ένας άνθρωπος που ζει σ’ ένα διαχρονικό παρόν. Ο λόγος του είναι αρκετά καυστικός και αμείλικτα ειρωνικός».

Πιστεύει ότι το κείμενο αφορά τον κόσμο σήμερα, αν δεν τον καθρεφτίζει: «Από το λήθαργο είτε ξυπνάς είτε όχι», θεωρεί ο Αρ. Σερβετάλης. «Δεν υπάρχει ενδιάμεση κατάσταση. Μια οικονομική κρίση δεν μπορεί να ξυπνήσει κάποιον εσωτερικά, εκτός αν τον πετάξει στο δρόμο. Είναι βαθύτερο το πρόβλημά μας. Ε, αυτό ακριβώς πραγματεύεται και ο Τσέχοφ».

Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: