Η εν-σωμάτωση του Αλλου

  • Πηνελόπη Χατζηδημητρίου
  • Θεόδωρος Τερζόπουλος
  • Από το προσωπικό στο παγκόσμιο
  • εκδόσεις University Studio Press
  • σ. 340, ευρώ 33

Το θεατρικό έργο του Θεόδωρου Τερζόπουλου είναι ένα πραγματικό συμβάν για τα θεατρικά πράγματα της χώρας, ένα συμβάν που η Πηνελόπη Χατζηδημητρίου επιχειρεί να διερευνήσει σε όλες τις δυνατές του πραγματικότητες. Η αναστοχαστική προσέγγιση της τραγωδίας, οι σκηνοθετικές αναφορές, οι ερμηνευτικές διόπτρες, αυτή η ίδια η συνθήκη του σώματος, η καθολικότητά του, συνθέτουν στη σκηνή του «Αττις» μια πολυπρισματική γραφή που αναθέτει αυτό το αρχαίο ίχνος του σώματος στις αναλυτικές και ερμηνευτικές μεταγραφές του. Αυτή η ίδια η σωματικότητα της γραφής που διαγράφει το σώμα αλλά και αυτή η γραφή του σώματος, η σκηνική του διάρρηξη, που κοινοποιεί και καινοποιεί την αλήθεια του, το ασυνείδητο και αρχετυπικό του νόημα. Ενα θεατρικό «σύμπτωμα» που εκχέει τον μαγματικό του λόγο, αυτό το ιερό και ενσώματο πάθος του.

Η αρχαιολόγηση αυτής της θεατρικής δημιουργίας εντοπίζει τις απαρχές της στο «μπρεχτικό παράδειγμα», μια αναφορά που μαζί με τις φροϊδικές και μαρξιστικές αναλύσεις θα συντάξει τους όρους μιας θεατρικής γλώσσας που έκτοτε, διαρκώς αποχωριζόμενη τις ιδεολογικές της καθηλώσεις, θα επιχειρήσει να συλλαβίσει τις πιο αρχαίες σκηνές της, αυτές τις διονυσιακές καταγωγές της. Είναι αυτό το όνομα του «Αττις», το αρχαίο όνομα του Διονύσου, που θα ριζοσπαστικοποιήσει τη θεατρική πράξη σ’ αυτόν τον τόπο του σώματος. Τα εκστατικά έτσι στοιχεία αυτής της αρχαίας λατρείας του θεού ανακτώνται πάνω στη σκηνή του θεάτρου, πάνω στο Πραγματικό τού ηθοποιού. Μια μανιακή έκ-σταση που καταλαμβάνει τον σκηνικό της χώρο και αποδομεί κάθε αυτονόητη θεατρική πραγματικότητα. Θα είναι μάλιστα αυτό το σώμα του ηθοποιού, το βακχευόμενο σώμα του και αυτή η μοναδική σκηνή του λόγου. Οπως χαρακτηριστικά λέει η Χατζηδημητρίου: «Ο θεατρικός λόγος του Τερζόπουλου δεν είναι μια λογοτεχνική γλώσσα αλλά κάτι περισσότερο «βιολογικό ή πραγματικό»… οι λέξεις εκβάλλουν από το σώμα σαν μια έκρηξη ενέργειας η οποία τις συλλέγει από τα βάθη του σώματος και τις εκσφενδονίζει στο χώρο δράσης και θέασης (Φίσερ Λίχτε). Αυτή η εκ-σωμάτωση του λόγου προϋποθέτει μια ιδιότυπη εν-σωμάτωσή του. Απαιτεί το σπαραγμό και την ωμοφαγία του κειμένου, εντέλει απαιτεί τη θυσία του. Στο θέατρο Αττις ο λόγος-πόνος και η τραγικότητά του δεν είναι απόρροια ενός κατασκευασμένου συναισθήματος αλλά της βίαιης απορίας του σώματος». Η δράση έτσι της σκηνής γίνεται ένας απόηχος, ένα σκοτεινό ίχνος, ένα ίχνος αφηρημένο και ανέκφραστο, απορημένο και σιωπηλό, ένα σημείο μηδέν απ’ όπου δραπετεύει ο χρόνος. Ενα ενεργειακό πεδίο που δονείται από τις ασυνείδητες σιωπές του και τις αρχέγονες μνήμες του. Μια αναπνοή που αντιστέκεται αρθρώνοντας τον δικό της σωματοποιημένο λόγο. Μια θεατρική έτσι πράξη που ανακτά τη «θεϊκή» καταγωγή της, αυτό το «ιερό» της κέντρο. Μια κεντρικότητα που, για τον Τερζόπουλο, όμως είναι αρκούντως πολιτική. Η ιστορία στη σκηνή του «Αττις» δεν είναι μια γλώσσα που αισθητικοποιεί τον κόσμο, αλλά αυτός ο τόπος του ίδιου του Πραγματικού, η αιχμηρότητά του, η τραγική του διεμφάνιση. Η συνθήκη μέσω της οποίας διεγείρεται η συλλογική μνήμη και αφυπνίζεται η συνείδηση του ανθρώπου. Το θέατρό του έτσι αποκαλύπτεται ως ένα εν τέλει πολιτικό συμβάν, ως μια χειρονομία που ριζοσπαστικοποιεί αυτή την ίδια την πολιτική πράξη και αποκαλύπτει το πραγματικό της ίχνος, πάντα όμως αυτό πέραν των πολιτικών του συμβάσεων. Η αλήθεια άλλωστε θα ‘ναι πάντα αυτό, ένα πέραν του Αλλου.

  • Αποστόλης Αρτινός, Ελευθεροτυπία, Βιβλιοθήκη, Πέμπτη 30 Δεκεμβρίου 2010
Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: