Επίγονοι του Σοφοκλή και βελγική πρωτοπορία

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ
  • Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 30 Δεκεμβρίου 2010

Η νεότερη αδελφή τής κορυφαίας χορογράφου Αν Τερέζα Ντε Κέερσμακερ, η ηθοποιός Γιολάντε, θα συστηθεί στο αθηναϊκό κοινό ως Αντιγόνη. Συγκεκριμένα, ως η μία από τις… δύο «Αντιγόνες» των Ζαν Κοκτό και Ζαν Ανούιγ, στη δεκάχρονη πλέον διαλεκτική παράσταση-πρόταση της φλαμανδικής θεατρικής κολεκτίβας tg STAN πάνω στον πασίγνωστο μύθο.

Σκηνή από τις ηθοποιοκεντρικές «Αντιγόνες»

Σκηνή από τις ηθοποιοκεντρικές «Αντιγόνες»

Από τις 7 έως και τις 9 Ιανουαρίου, στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση, οι γαλλόφωνες «Les Antigones» των tg STAN θα επιχειρούν την τολμηρή αντιπαράθεση δράματος και τραγωδίας, μέσα από τις δύο σύγχρονες γαλλικές εκδοχές του σοφόκλειου μύθου.

Οι tg STAN, δημιούργημα τεσσάρων απόφοιτων του Ωδείου της Αμβέρσας, των ηθοποιών Γιολάντε Ντε Κέερσμακερ, Ντάμιαν Ντε Σρίζβερ, Βας Γκράμσερ και Φρανκ Βερκρούζεν, από το ξεκίνημά τους, το 1989, ξερίζωσαν με τη μία κυρίαρχα θεατρικά στερεότυπα. Η «επανάστασή» τους ξεκίνησε με την κατάργηση του σκηνοθέτη. «Μπουχτίσαμε από τους δικτάτορες σκηνοθέτες. Θέλαμε να αυτενεργήσουμε. Αυτό ήταν η αρχή των πάντων», μας εξηγεί η Γιολάντε Ντε Κέερσμακερ. Εχει μόλις επιστρέψει στην Αμβέρσα από μια συνηθισμένη περιοδεία των STAN σε Σεράγεβο, Τορίνο και Λισαβόνα, με διαφορετικές παραστάσεις του πυκνού, βασισμένου σε κλασικά κείμενα ρεπερτορίου τους.

  • Συνυπεύθυνος για όλα

Στις παραστάσεις τους, που ανεβαίνουν σε πολλές γλώσσες μια και ταξιδεύουν σε όλο τον κόσμο οι STAN, επιμένουν να είναι «ηθοποιοκεντρικοί» και «αντιδογματικοί», όπως προδίδει και το συντετμημένο όνομά τους S(top) Τ(hinking) Α(bout) Ν(ames). «Εργαζόμαστε 20 χρόνια. Οι κώδικές μας κατακτήθηκαν με πολλή δουλειά και μέσα από συλλογικές διαδικασίες. Δεν προκαλούμε τα πράγματα. Δεν κινούμαστε με προκατασκευασμένες ιδέες. Συζητούμε ώσπου να ανακαλύψουμε και να καταλήξουμε. Είναι μια πολύ δύσκολη διαδικασία», τονίζουν.

Ο «σπόρος» είχε ριχθεί στο Ωδείο της Αμβέρσας όπου σπούδασαν. «Στη σχολή δεν επικρατούσε μια σχολή ή μια τάση. Διδαχθήκαμε τα πάντα. Από τη μέθοδο Στανισλάφσκι μέχρι τη μέθοδο του Μπρεχτ. Κανείς δεν μας υποχρέωσε να ακολουθήσουμε μια γραμμή. Αντιθέτως, μας ενθάρρυναν να δημιουργήσουμε ελεύθεροι το δικό μας θεατρικό κόσμο», θυμάται η Γιολάντε Ντε Κέερσμακερ.

Απαλλαγμένοι από όλα τα στεγανά, οι τέσσερις STAN είναι αδιαλλείπτως συνυπεύθυνοι για τα πάντα: από την επιλογή κειμένων, τη μετάφραση, τη δραματουργία, μέχρι τον τρόπο ανεβάσματος, τα σκηνικά, τα φώτα, τα κοστούμια. «Ομως, πρωτίστως μας ενδιαφέρει η ηθοποιία», παραδέχεται η Κέερσμακερ. «Η δουλειά μας ξεκινά από το γεγονός ότι είμαστε ηθοποιοί».

Ούτε οι πρόβες τους ακολουθούν την παραδοσιακή οδό: στους δύο μήνες που διαρκούν, έξι βδομάδες βρίσκονται γύρω από ένα τραπέζι. «Μελετάμε κάθε λέξη, κάθε φράση. Εξετάζουμε γιατί λέγεται κάθε τι και τι σημαίνει. Και διαρκώς συζητάμε. Ερχεται κάποια στιγμή που νιώθουμε το σώμα και το μυαλό μας γεμάτο από πληροφορίες για το έργο. Τότε είμαστε έτοιμοι να στήσουμε την παράσταση».

Σε εποχές που η εικόνα και η τεχνολογία έχουν επικρατήσει στο θέατρο, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν έως και παλιομοδίτες. Το γνωρίζει η Κέερσμακερ. «Ομως, για την tg STAN το θέατρο είναι ο τόπος στον οποίο σε ζωντανό χρόνο το κοινό συναντά τον ηθοποιό», εξηγεί. «Το θέατρο είναι μια μορφή κοινωνικής αληθινής τέχνης. Είναι μια πλευρά που σήμερα, την εποχή των σχέσεων μέσω Facebook, όπου κανείς δεν συναντά ζωντανά κανέναν, ολοένα φθίνει. Οπότε για εμάς το θέατρο είναι ο ύστατος τόπος μιας ζωντανής επαφής».

Αυτή η επαφή επιτυγχάνεται με κορυφαία κείμενα όλων των εποχών και των πολιτισμών. «Η προσπάθειά μας είναι κείμενα 100, 1.000 ή 2.000 χρόνων να έρχονται στο σήμερα. Να γίνονται κομμάτι του δικού μας κόσμου. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό πώς ο Ανούιγ, ο Ιψεν ή ο Μπέρνχαρτ είναι αιχμηροί και σήμερα. Πόσο ουσιαστικά μιλάνε για εμάς», υπογραμμίζει η ηθοποιός.

Ποτέ οι tg STAN δεν διανοήθηκαν να διασκευάζουν ή να «πειράξουν» τα κείμενα. «Πράγμα σπάνιο σήμερα στο Βέλγιο, όπου ολοένα και λιγότερο ανεβαίνει κλασικό ρεπερτόριο και οι παραστάσεις δεν βασίζονται πλέον σε έτοιμα έργα. Ομως για εμάς τα κείμενα είναι διαρκής έγνοια», διευκρινίζει η Κέερσμακερ. Τα λόγια της επιβεβαιώνονται στις «Αντιγόνες», που οι tg STAN αποφάσισαν, «για ιστορικούς λόγους», να φέρουν στην Αθήνα, κι ας μην υπάρχει ούτε μισός στίχος του Σοφοκλή. «Η βερσιόν του Κοκτό είναι μια συμπυκνωμένη, καλά δομημένη, σχεδόν μαθηματική καθαρή εκδοχή της τραγωδίας του. Το κείμενο του Ανούιγ είναι η ψυχολογική βερσιόν της σοφόκλειας «Αντιγόνης». Μακροσκελής και επεξηγηματική. Από το συνδυασμό τους επιτυγχάνεται η ανάγλυφη ανάδειξη των διαφορών μεταξύ τραγωδίας και δράματος. Στον Κοκτό δεν γλιτώνεις την τραγωδία! Στον Ανούιγ παρακολουθείς ένα ψυχολογικό δράμα», υποστηρίζει η Κέερσμακερ.

  • Οι δύο αδελφές

Η τελευταία δουλειά των tg STAN με τίτλο «Tangible» είναι η πρώτη στην οποία νερώνουν κάπως το κρασί τους. Συνδυάζουν την καθαρή υποκριτική με το χορό. Η παράσταση μεταφέρει το κοινό στη Μέση Ανατολή, «μια έντονα συγκρουσιακή περιοχή, για την οποία μπορεί να προσθέσει πολλά η τέχνη του χορού», σύμφωνα με τη Γιολάντα Ντε Κέερσμακερ. Εξ ου ηθοποιοί των tg STAN συνέπραξαν με τρεις χορευτές από την ομάδα «Rosas» της Αν Τερέζα Ντε Κέερσμακερ.

Η ηθοποιός έχει άλλωστε ξανασυνεργαστεί με τη διάσημη αδελφή της σε δυο συμπαραγωγές των tg STAN με τους «Rosas». Μπορεί να μην είναι η ίδια χορεύτρια, εντούτοις τόλμησε να χορέψει. Πιστεύει, εξάλλου, ότι «όλοι είμαστε εκ φύσεως χορευτές». *

* 7, 8 και 9 Ιανουαρίου στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών (Λεωφόρος Συγγρού 107-109. Τηλ.: 2130 178000). Ωρα έναρξης: 20.30. Στα γαλλικά με ελληνικούς υπέρτιτλους. Το Σάββατο 8 Ιανουαρίου, στις 11 π.μ., οι STAN θα πραγματοποιήσουν σεμινάριο-εργαστήριο με θέμα: «Θέατρο χωρίς σκηνοθέτη: Πώς δουλεύει μια κολεκτίβα ηθοποιών;»

Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: