«Ι kiria apo ti thalassa» κατέκτησε το Οσλο

  • ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΙΨΕΝ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΑΣ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΑΞΙΔΕΨΕ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΟΥ
  • Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΡΚΑ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 8 Σεπτεμβρίου 2010
  • «Πρώτη φορά άκουσα Ιψεν στα ισπανικά. Ωραία δεν ήταν;» Η παρέα του Νορβηγού συμφώνησε ενθουσιασμένη.

Ο Νορβηγός σκηνοθέτης Εϊρικ Στούμπε ανάμεσα στον ελληνικό θίασο των (από αριστερά) Λουκίας Μιχαλοπούλου, Αλκηστης Πουλοπούλου, Ν. Χατζόπουλου, Β. Ανδρέου, Μαρίας Ναυπλιώτου και Α. Λεμπεσόπουλου

Ο Νορβηγός σκηνοθέτης Εϊρικ Στούμπε ανάμεσα στον ελληνικό θίασο των (από αριστερά) Λουκίας Μιχαλοπούλου, Αλκηστης Πουλοπούλου, Ν. Χατζόπουλου, Β. Ανδρέου, Μαρίας Ναυπλιώτου και Α. Λεμπεσόπουλου

Παρασκευή απόγευμα, στο Εθνικό Θέατρο της Νορβηγίας στο Οσλο, περισσότερα από 100 άτομα βρέθηκαν στη μικρή σκηνή, στα παρασκήνια ουσιαστικά του θεάτρου, για να δουν μια εκδοχή της «Εντα Γκάμπλερ», όπως την απέδωσε αλλά και τη σκηνοθέτησε ο Αργεντίνος Ντάνιελ Βερονέζε.

Και ήταν τόσο ταιριαστός ο χώρος, αφού η Εντα Γκάμπλερ του 55χρονου δημιουργού φιλοξενείται με τον άντρα της σε ένα θέατρο που δεν λειτουργεί πια. Είναι το «σπίτι» του Μπρακ, παλαίμαχου ηθοποιού και όχι δικαστή, όπως τον θέλει ο Ιψεν, που νοσταλγεί τις ένδοξες παλιές εποχές των γεμάτων θεάτρων.

«Ολες οι κυβερνήσεις με επιρροή αποκηρύσσουν την ιδέα του άμεσου θεάτρου» είναι ο τίτλος που επέλεξε ο Βερονέζε για να συστήσει την ωριαία παράσταση. Και όντως. Οι ήρωές του ήταν τόσο καθημερινοί και τόσο ρεαλιστικοί, που έμοιαζαν βγαλμένοι από καλή τηλεοπτική σειρά.

Ηταν μία από τις 10 παραστάσεις του φετινού, 20ού Φεστιβάλ Ιψεν, που διοργανώνει κάθε δύο χρόνια το Εθνικό Θέατρο της χώρας. Εκτός από τα ισπανικά, ακούστηκαν κι άλλες ξένες γλώσσες: ελληνικά, γερμανικά, κινεζικά, ινδικά.

Το δικό μας Εθνικό Θέατρο παρουσίασε, σε μία και μοναδική βραδιά, την «Κυρία από τη θάλασσα» σκηνοθετημένη από το διάσημο Νορβηγό σκηνοθέτη Εϊρικ Στούμπε, που με επιτυχία «ανέβηκε» πέρυσι το χειμώνα στο Τσίλερ. Ο Τόμας Οστερμάιερ με τη γερμανική Σάουμπινε έφερε τον «Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν» με την Ανγκελα Βίνκελ και τον Γιόζεφ Μπίρμπιχλερ στη σκηνή, που είδαμε και μείς στην «Πειραιώς 260», ενώ οι Κινέζοι τον «Αρχιμάστορα Σόλνες».

«Ι kiria apo ti thalassa», όπως αναγραφόταν παντού η ελληνική παράσταση, θριάμβευσε. Δεν είναι φιλοφρόνηση. Η κεντρική σκηνή του επιβλητικού νορβηγικού θεάτρου, χτισμένου το 1899, γέμισε ασφυκτικά το απόγευμα του περασμένου Σαββάτου. Η μινιμαλιστικής αισθητικής παράσταση λειτούργησε άψογα στο ξένο κοινό. Οι έξοχες ερμηνείες τού καλά συντονισμένου θιάσου άγγιξαν την πλατεία και τον εξώστη, χωρίς η γλώσσα ν’ αποτελεί ανάχωμα. Υπήρχαν υπότιτλοι στα αγγλικά, ωστόσο είμαστε βέβαιοι ότι οι περισσότεροι που βρέθηκαν εκεί ήξεραν πολύ καλά το έργο του διάσημου συγγραφέα τους.

Ο Εϊρικ Στούμπε, μέχρι πριν από 1,5 χρόνο διευθυντής του Νορβηγικού Εθνικού Θεάτρου, επέλεξε να μην ανεβεί ούτε κι όταν όρθιοι οι θεατές επευφημούσαν τους ηθοποιούς (Μαρία Ναυπλιώτου, Αρης Λεμπεσόπουλος, Νίκος Χατζόπουλος, Βασίλης Ανδρέου, Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Αλκηστις Πουλοπούλου, Λουκία Μιχαλοπούλου).

Ακολούθησε στο φουαγέ μια μικρή γιορτή προς τιμήν των Ελλήνων. Οι ηθοποιοί δέχονταν ο ένας μετά τον άλλο τα κομπλιμέντα και τα συγχαρητήρια των θεατών. Η καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου, αλλά και του Φεστιβάλ Ιψεν, Χάνε Τόμτα, που επέλεξε την παράσταση (ήρθε η ίδια στην Αθήνα και την είδε) μαζί με την παραγωγό του θέατρου Μαργκρέτ Ααμπι, με τα άψογα ελληνικά της (τα έμαθε από την Ελληνίδα πεθερά της), απένειμε στους ηθοποιούς μας από μία… σοκολάτα! Παλιότερα έδιναν ανθοδέσμες, που κατέληγαν στους κάδους έξω από το θέατρο. Τουλάχιστον, οι σοκολάτες «θα πάνε σίγουρα στο στομάχι σας», ευχήθηκαν. *

  • «Δεν έχουμε το κοπιράιτ του Ιψεν»

Δύο σπουδαστές της Σχολής Δράματος του Οσλο κατήγγειλαν στην αστεία παράστασή τους τη χρήση της αγγλικής γλώσσας στους υπότιτλους αλλά και τις μεταμοντέρνες σκηνοθετικές προσεγγίσεις.

    Η Νόρα στο «Κουκλόσπιτο», του Γάλλου Λοράν Σετουάν

    Η Νόρα στο «Κουκλόσπιτο», του Γάλλου Λοράν Σετουάν

    Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, Γιάννης Χουβαρδάς, την απόλαυσε. Επέστρεφε άλλωστε σε ένα θέατρο και σε μια πόλη που γνωρίζει καλά. Το 2005 ήταν ο σκηνοθέτης που παρουσίαζε στο ίδιο θέατρο την παράσταση «Τόσο όμορφα» του Νορβηγού συγγραφέα Γιον Φόσε, που παιζόταν εκείνη τη χρονιά στο «Αμόρε».

    Μεθαύριο Παρασκευή, ο Φόσε, ο σημαντικότερος ίσως σύγχρονος συγγραφέας της Νορβηγίας, θα παραλάβει από την πρόεδρο της κριτικής επιτροπής του Φεστιβάλ, Λιβ Ούλμαν, το Διεθνές Βραβείο Ιψεν.

    Το Διεθνές Φεστιβάλ Ιψεν αποτελεί για τη θεατρική κοινότητα του Οσλο μια πολύ σοβαρή υπόθεση. Ολοι παραδέχονται ότι από το 1990 που ξεκίνησε ταρακούνησε συθέμελα το νορβηγικό θέατρο. Τίποτε ξανά δεν ήταν το ίδιο. Ούτε οι ερμηνείες των ηθοποιών ούτε οι σκηνοθεσίες ούτε οι συγγραφείς. Το Φεστιβάλ κατάφερε να άρει από την απομόνωση το θέατρο και να εξαγάγει σύγχρονους δημιουργούς, σκηνοθέτες και θεατρικούς συγγραφείς. Ξαφνικά η Ευρώπη έστρεψε τα βλέμματά της στο Οσλο. Και το Οσλο με τόλμη παραδεχόταν ότι «μπορεί ο Ιψεν να γεννήθηκε στη χώρα, αλλά μάλλον οι ξένοι τον ερμηνεύουν καλύτερα από μας».

    Ο σκηνοθέτης Stein Winge, που ξεκίνησε και το Φεστιβάλ, φώναζε το 1990 ότι «δεν είμαστε οι καλύτεροι όσον αφορά τον Ιψεν». Σκεφτείτε τι θα γινόταν αν κάποιος Ελληνας παραδεχόταν ότι οι ξένοι είναι καλύτεροι στο αρχαίο δράμα…

    Το απολογιστικό κείμενο του καθηγητή Ιστορίας του Θεάτρου στη Δραματική Σχολή του Οσλο, Keld Hyldig, που δημοσιεύεται στον κατάλογο του φετινού 20ού Φεστιβάλ, εξέπληξε ακόμη και τους ανθρώπους του Εθνικού Θεάτρου. «Εβγαλε κάθε κόκκο σκόνης από τον Ιψεν», «απέδειξε πόσο σημαντική είναι η διεθνής απήχηση του συγγραφέα», «έσπασε τις συμβάσεις και τις αγκυλώσεις του παρελθόντος, χρησιμοποίησε την εργογραφία του Ιψεν για να αναπτύξει ένα νέο εθνικό θέατρο».

    «Ναι, ήταν μια μικρή επανάσταση που ξεπέρασε κάθε προσδοκία», παραδέχεται η εδώ και 1,5 χρόνο καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου, ως εκ τούτου και του Φεστιβάλ Ιψεν, η σκηνοθέτις Χάνε Τόμτα. Ηταν το πρώτο Φεστιβάλ που διοργάνωσε η ίδια και ήδη την απασχολεί το επόμενο, του 2012. Θεωρεί ότι έφτασε η ώρα να αλλάξει η φυσιογνωμία του. «Είκοσι φεστιβάλ ήταν αρκετά. Πόσες «Νόρες» να δει το κοινό; Πρέπει σιγά σιγά να στραφούμε στην ανάθεση νέων σύγχρονων έργων ή και να αγκαλιάσουμε άλλες τέχνες, όπως το χοροθέατρο. Ετσι νομίζω ότι το Φεστιβάλ θα έχει σίγουρο μέλλον και θα αφορά το κοινό…».

    Ακόμη πάντως και στο Οσλο των υψηλότατων μισθών (4.000 ευρώ προ φόρων είναι ο πρώτος μισθός ενός νέου ηθοποιού του Εθνικού), η Χάνε Τόμτα παραπονιέται για τη μικρή επιχορήγηση που λαμβάνει από την πολιτεία. Το Φεστιβάλ των τριών εβδομάδων έχει προϋπολογισμό περίπου 500.000 ευρώ. Λαμβάνει μόνο το 1/3 από το κράτος και τα υπόλοιπα από ιδιώτες (τη μεγαλύτερη τράπεζα της Νορβηγίας και εταιρεία κινητής τηλεφωνίας). «Είναι ντροπή να μας δίνουν τόσο λίγα με τόσο πολλά που έχουμε κάνει… Ελπίζω την επόμενη φορά να το έχουν πια αντιληφθεί…».

    «Το Εθνικό θέατρο παρουσιάζει ίσως το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στη Νορβηγία γιατί βάζει τα στάνταρντ», παραδέχεται και η Τερέζε Μπιόρνεμπου, μία από τις πιο έγκυρες κριτικούς θεάτρου στη χώρα. Διευθύνει το μοναδικό θεατρικό έντυπο της χώρας, το «Norsk Shakespeare teater». «Η θεατρική σκηνή της Νορβηγίας άλλαξε πολύ τα τελευταία 10 χρόνια. Αναμφίβολα προς το καλύτερο. Γι’ αυτό και υπάρχει μια έντονη δημιουργικότητα στις off off theater σκηνές και ομάδες νέων ανθρώπων, τις οποίες παρακολουθώ με μεγάλο ενδιαφέρον».

    Σε σχέση με τα εικαστικά, την αρχιτεκτονική και τη λογοτεχνία, το νορβηγικό θέατρο είναι «αρκετά μικρότερο», τονίζει. Οι σκηνές δεν ξεπερνούν τις 20 στο Οσλο. «Γι’ αυτό και είναι επιτακτική η ανάγκη για νέα κείμενα…» καταλήγει.

    Πάντως, η σεζόν στο Εθνικό Θέατρο ξεκινάει την ερχόμενη Τρίτη με την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη, διασκευασμένη από τον Γιον Φόσε. Στις τέσσερις σκηνές του θεάτρου «ανεβαίνουν» κάθε χρόνο 20 διαφορετικές παραστάσεις… Γιατί αν το Φεστιβάλ παίρνει μισό εκατομμύριο ευρώ, το Εθνικό επιχορηγείται με 22 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Το δικό μας αρκείται στα 8 εκατ., για να κάνουμε μια πικρή σύγκριση…

    Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

    Σχολιάστε

    Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

    Λογότυπο WordPress.com

    Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

    Φωτογραφία Google

    Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

    Φωτογραφία Twitter

    Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

    Φωτογραφία Facebook

    Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

    Σύνδεση με %s

    Αρέσει σε %d bloggers: