Daily Archives: 23 Απριλίου, 2010

Tom Stoppard: ‘I’m the crank in the bus queue’

  • Tom Stoppard gets riled by many things: bad grammar, constant interruptions, French Connection, and Steven Spielberg calling him in the shower. As The Real Thing gets a revival, he tells Mark Lawson why he longs to escape into a new play

Famously good-natured … Tom Stoppard. Photograph: Felix Clay

Tom Stoppard

Tom Stoppard would rather not be talking about The Real Thing. It is not that he has fallen out of love with his 1982 drama, in which a playwright leaves his wife for an actress and is then haunted by the difficulty of distinguishing fakery from reality in matters of the heart and art. He would simply much prefer to be in rehearsal for his next major original script, rather than reflecting on a revival. «I’m aware of my old plays and occasionally think about them,» he says, «but I’m much more anxious about finding the next play.»

Since Rosencrantz and Guildenstern Are Dead, in 1967, a new full-length Stoppard drama has arrived in theatres every four or five years. By this cycle, the successor to Rock’n’Roll – the Czech-born author’s exploration of his homeland’s recent political history – should appear in some theatre’s 2010-11 season. Does he feel the lack? «Yes, very much. My life feels, week to week, incomplete to the level of being pointless if I am not in preparation for the next play or, ideally, into it.»

Famously good-natured and lacking in arrogance, Stoppard had suggested meeting at the BBC (easier for me), rather than his Chelsea Harbour apartment, which would have been more convenient for him. Such courtesy is a major reason his next play is delayed. «London life, for one reason or another, mostly to do with what I suppose you’d call moral obligations rather than treats, although some of them are treats, is a life of constant interruptions – and I’m really quite desperate to find a corner where I can start saying no to people.» He wrote the Coast of Utopia trilogy and Rock’n’Roll at a house in France, but sold that sanctuary three years ago and has yet to find a replacement in England. «And I’m really finding with a vengeance that I can’t get any work done in the chaos of my London flat.»

He offers an illustration of the way his diary excludes writing: «Today, I had a memorial get-together for [the painter] Craigie Aitchison at noon, followed by an appointment at Apple because I dropped my phone on the concrete floor, followed by this interview at 3pm and then a meeting after. The world wouldn’t end – or even notice – if I missed the memorial, my phone has a cracked face but still works, and we could have talked on the phone or not at all, and so on. There are always a thousand things where one could have got away with saying, ‘I’m terribly sorry, would have loved to, but I’m in France.’ Somehow, one can’t quite get away with saying, ‘Terribly sorry, would have loved to, but I’m in Chelsea.'»

His most recent work includes a 10-minute sketch about torture for Cries from the Heart, an evening in support of the charity Human Rights Watch at the Royal Court theatre in June; and a six-part TV adaptation for the BBC of Parade’s End, Ford Madox Ford’s 1920s quartet of novels, in which a British military officer in the first world war reflects on a vengeful wife and celibate mistress at home. These scripts will need a co-producer, probably American. «I think it will happen quite soon, but the bugger of it is that I feel presumptuous talking about it until I know it’s going to happen.»

He also does uncredited script-doctoring on Hollywood movies, «about once a year»: most recently he worked on Paul Greengrass’s The Bourne Ultimatum. «The second reason for doing it is that you get to work with people you admire. The first reason, of course, is that it’s overpaid.» Once, hearing the phone ring at home while in the shower, he took a call from Steven Spielberg on the set of Schindler’s List, agonising over a scene in Steven Zaillian’s script. Standing naked, Stoppard improvised a solution that was used in the movie. He remains bemused by this American habit of invisible script revision. «I actually got quite angry with Spielberg, who was and is a good friend, and told him just to film Zaillian’s script. But Steven, like a lot of other people in movies, tends to think one more opinion can’t hurt.»

Does Stoppard, whose plays reveal a deep moral sense, fret about the ethics of this? He shared the Oscar for Shakespeare in Love with Marc Norman, but the script is reputed to have been an almost complete revision of Norman’s starting draft and original idea. «I used to worry about it enormously,» he admits, «but it’s a different culture. It’s a moral issue, almost. A few years ago, I was invited to a film festival, as a freebie, because I’d done so much work on a movie that they said I should be there. And I said: ‘I can’t do that, because I’m not supposed to be on this film, and it’s unfair to the chap whose name is on it.’ But it just goes with the territory: these are the conditions one works under out there.»

What he craves is a new play. By his age (72), Beckett and Pinter were content with one-acts and fragments; Stoppard is still aiming for two acts and three hours, interval drinks and last-train tickets. Inspiration, though, is intermittent and mercurial. Past interviews are filled with tantalising references to scripts that never got written. In 1984, he mentioned to the New York Times a planned play about presidential bodyguards; there have been periodic hints about a drama involving the 19th-century critic and writer William Hazlitt.

«Ah, yes!» Stoppard exclaims, like someone being shown forgotten photographs. «I actually went and met the chief of President Reagan’s team of bodyguards. He told me they never, ever looked at the president: he wasn’t going to shoot himself. The other one: it wasn’t Hazlitt in toto, just a period in his life when he fell madly in love with a landlady’s daughter and she treated him quite badly. I’d still like to do that one – perhaps for radio.» After finishing Rock’n’Roll, Stoppard became fascinated by the looting of the Baghdad Museum, but no workable plot or dialogue ignited. «I’m wary of taking a big subject – say, the Iraq war – head-on. I have . . . not exactly an instinct, but a bias to try to get in sideways.»

Over the last six months, he has been reading widely on another very current political subject, which he asks me not to specify («I’ll look a complete idiot in a year if there’s no play»). But, having talked himself out of several potential subjects in the past, he sounds determined to think a way into this one. «Writing a new play shouldn’t be seen as a mystery belonging to a priesthood, but as a challenge, a technical challenge, just to get into it. The art pertains to the level you carry it off on. If I had been asked to write 1,200 words for a newspaper tomorrow, on any subject, I would just do it, rather than leave a white hole in the page. And I think it’s a very healthy attitude to take to writing anything. Just as a corrective – perhaps an overcorrective – to the opposite view, which I tend to flinch when confronted with: that it’s all rather deep and mysterious and special and precious. Sod that!»

Affairs of the head and heart

The Real Thing occupies a pivotal position in Stoppard’s output. It was the work that converted those who had found the plays in the first phase of his career – Rosencrantz, Jumpers, Travesties – too coldly intellectual in their spinning-off from literary, philosophical or political history. Stoppard was congratulated on his first drama of the heart rather than the head, although a few admirers regretted this shift in emphasis.

But the play also holds a somewhat lonely slot on his shelf. It is one of only three Stoppards with a completely contemporary setting; the others – the journalism drama Night and Day (1978) and the physics-and-spying play Hapgood (1988) – remain his only major scripts to have had no London or Broadway revival. After this modern-play interlude, he returned to literary-historical stories: Arcadia, The Invention of Love, The Coast of Utopia.

So the consensus remains that Stoppard is essentially a biographical dramatist, whose plays begin in the library, and that The Real Thing is a rare glimpse of the real him. Toby Stephens, who plays Henry at the Old Vic in London, told an interviewer that he had felt it wise to lunch with Stoppard in advance, as it is «such an autobiographical play». The journalist helpfully added that this was because The Real Thing dramatises Stoppard’s relationship with Felicity Kendal, who played the mistress of the fictional playwright in the London premiere. As neither Stoppard nor Kendal have ever publicly spoken about their affair, did the leading man’s declaration make him flinch?

«I only flinched because the chap who was buying Toby lunch just got it wrong. The whole thing was that it was supposedly to do with Felicity. In fact, The Real Thing was written two or three years earlier.» Indeed, the published script is dedicated to Dr Miriam Stoppard, then his wife. «I used to feel I should correct these things. Now, I think: if they want to think that about The Real Thing, then let it go.»

This reluctance to answer back is part of an insistence on keeping his private life locked away, an unfashionable reticence in an age when many public figures blog from the bedroom and Twitter from the divorce court. «I certainly feel my age in that respect,» he agrees. «I seem to belong to some doddery, codgery generation which finds it astonishing that people will, to quote from The Real Thing, just ‘deal their lives out to anyone standing around like a deck of cards’.» He says he didn’t even bother to read a recent biography. «No. I read a couple of reviews of it. And, in each case, there was a detail mentioned where I thought: Oops, that’s wrong, too.» The protagonist of The Real Thing is a dramatist, he explains, not for reasons of self-revelation but because he was intrigued by a rug-pulling structure: «I remember thinking it would be fun if scene one turned out to have been written by a character in scene two.»

A standard dilemma when reviving plays is whether to update them to the present, but the latest Real Thing will aim for a non-specific modernity: Stoppard has cut a half-page in which two characters discuss a VCR, which dated it to the 1980s. For him, the bigger issue in revisiting this play is that it plays a number of tricks on the audience and so, ideally, should only ever be seen for the first time. «I’m fascinated by this. With people who have seen it before, are we trying to hoodwink them again? If it were really well done, would they think ‘Ha! Got me again’? It changes one’s whole attitude to revelation and denouement. Things which seemed so important at the time are revealed as marginal to the play.»

The linguistic pedantry of the play’s central character is, however, surely autobiographical: when Henry complains that he can’t bear to see a page in one of his plays consisting of purely functional dialogue, it feels like his creator worrying about the transition from plays of the head to plays with more heart. In the same way, when the made-up playwright declares «Screw the whale, but save the gerund», we sense the support of the actual dramatist. «Yes,» Stoppard admits, «there’s a lot of editorialising. The pedantry is me. I’m vaguely embarrassed by myself sometimes. I’m offended by things and take pathetic little stands against them. When I was coming to meet you just now, I walked past French Connection, which still has that supposedly brilliant piece of advertising – FCUK – in the window. I used to like French Connection. But, from the moment those adverts began, I never set foot in one of the shops again. I refused to support anyone who thought this was clever rather than childish. I’m a sad case, really.»

Until recently, he confesses, he routinely wrote to newspapers complaining about the misuse of «who» for «whom» – «It still goes through me like a spear» – although he is coming to the conclusion that journalists no longer care. «I’m like the crank in the bus queue now. Who for whom spread from articles to headlines, and then headlines with ever bigger letters.»

In search of silence

The Real Thing’s defences of traditional English, and its satirical treatment of Brodie, an anti-nuclear campaigner, have helped to encourage the classification of Stoppard as a rare rightwinger among a generation of dramatists (Pinter, Bond, Hare, Brenton, Edgar) tending to the left. Does he accept this label? «I’m a conservative kind of person. I don’t think rightwing is quite the same thing. But I acknowledge my conservatism of temperament. And I don’t accept there’s such a thing as bourgeois morality or communist morality; it’s either moral or it isn’t.» Does he vote Conservative? «I certainly have in the past. But I voted New Labour, and then Green last time. I think this time I might vote Clegg, because I want him to remain a presence. But I’m just not a political animal. I won’t be up there on the hustings. I’m not as sure of my ground as that.»

Appropriately, one of the themes of this month’s revival is whether political belief can ever be more than a posture. But by the time the next government is in place, Tom Stoppard plans to have gone to the country in search of some silent space to write, hoping that the spark of an idea for a new play turns out to be the real thing.

Μια απελπισμένη λυρική κραυγή

Σάρα Κέιν(1971-1999)

Μολονότι η Σάρα Κέιν (1971-1999) θεωρούσε το Crave, το τέταρτο θεατρικό έργο από τα συνολικά πέντε που έγραψε στη σύντομη ζωή της, το πλέον «απελπισμένο», κείμενο που συντέθηκε σε μια εποχή που η ίδια είχε χάσει «την πίστη της στην αγάπη», με το σχεδόν λυρικό του ύφος σηματοδοτεί μια στροφή σε σχέση με τη βιαιότητα που διακρίνει τα προηγούμενα γραπτά της για το θέατρο.

Τέσσερα πρόσωπα, δύο άντρες και δύο γυναίκες, συναντούνται κατά τη διάρκεια μιας νύχτας. Αναζητούν απελπισμένα τον έρωτα, όμως για να βρουν αυτό που επιθυμούν πρέπει να ρισκάρουν τον ολοκληρωτικό τους αφανισμό, ψυχικό ή και σωματικό… Και η απελπισία είναι πάντα η τελική κατάληξη των προσπαθειών τους, είτε γιατί δεν αναγνώρισαν τον έρωτα όταν τον βρήκαν, είτε γιατί με τη στάση τους τον κατέστρεψαν, είτε γιατί δεν βρήκαν τρόπο να τον εκφράσουν. Με λόγο που συχνά μοιάζει ακατάληπτος, αλλά παρά ταύτα εξαιρετικά οικείος, οι ήρωες του έργου, ανώνυμοι, με μόνο το αρχικό γράμμα του ονόματός τους να τους προσδιορίζει, μιλούν για συναισθήματα και καταστάσεις που είναι βασανιστικά γνώριμα.

Το έργο αυτό της Σάρα Κέιν (που σημαίνει «λαχταρώ», «ποθώ», αλλά και «εκλιπαρώ») πρωτοπαρουσιάστηκε το 1998 στο Εδιμβούργο, και μάλιστα με το ψευδώνυμο Marie Kelvedon, καθώς η Κέιν ήθελε η επικοινωνία της με το κοινό να είναι απαλλαγμένη από τις συμπαραδηλώσεις που προκαλούσε αναπόφευκτα η φήμη που κουβαλούσε τότε το όνομά της.

Το Crave παρουσιάζεται για έξι μονάχα παραστάσεις, από αυτό το Σάββατο έως και την Πέμπτη 29/4, από την Θεατρική Εταιρεία «Πλαστελίνη», στο Θέατρο Τέχνης της οδού Φρυνίχου, σε σκηνοθεσία Κ. Αλέξη Αλάτση. Τους τέσσερις ρόλους του έργου ερμηνεύουν οι ηθοποιοί Δέσποινα Αναστάσογλου, Μιχάλης Γεωργίου, Βαγγέλης Ντίνος και Δέσποινα Σαραφείδου. [Η ΑΥΓΗ: 23/04/2010]

Χάρολντ Πίντερ: Η συλλογική αγωνία των αδυνάτων

  • Η ΑΥΓΗ: 23/04/2010

Από την παράσταση «Η Νέα τάξη των πραγμάτων» στο Ίδρυμα Μ. Κακογιάννη

ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΥ*

Τον Δεκέμβριο του 2008 Χάρολντ Πίντερ πέθανε σε ηλικία 78 ετών. Όσο μεγαλώνει η απόσταση από εκείνη την παραμονή Χριστουγέννων τόσο συνειδητοποιεί ο θεατρικός κόσμος την απώλεια του νομπελίστα συγγραφέα. Σε περιόδους κρίσης, ηθικής και οικονομικής, η απουσία σπουδαίων ανθρώπων είναι πραγματικά επώδυνη. Σαν να χάνεις εκείνον που στοχαστικά, υπομονετικά, συνήθιζε να σε συμβουλεύει και να σε παρηγορεί…

Όλοι πλέον συνειδητοποιήσαμε ότι κυβερνήσεις όχι μόνο διαβρώνουν ηθικά αλλά διαφθείρουν, την ίδια στιγμή που στην πραγματικότητα η μόνη επικρατούσα κομματική παράταξη είναι οι πολυεθνικές. Είναι όμως τελικά η αδιαφάνεια των θεσμών και των ηθών που οδηγούν στην απελπισία; Έχουμε διαπιστώσει τα πάντα! Κυρίες και κύριοι, έχουν ειπωθεί τα πάντα! Αλήθεια, οι ζώντες πνευματικοί άνθρωποι γιατί δεν μας λυτρώνουν από την απόγνωση; Φταίει η «εξειδίκευση» ή εγκλωβίστηκαν στον ζοφερό κόσμο;

Ο Πίντερ ενσωμάτωσε στην εργογραφία του τη συλλογική αγωνία και την αβεβαιότητα των αδυνάτων του μεταπολεμικού κόσμου. Από το πρώτο του θεατρικό έργο, το μονόπρακτο Το δωμάτιο (1957), ξεχώρισε ως συγγραφέας, σηματοδοτώντας τη νέα εποχή του βρετανικού θεάτρου. Ακολούθησαν το Πάρτι γενεθλίων (1958), το πλέον πολυπαιγμένο έργο του συγγραφέα, Ο επιστάτης (1960), Ο γυρισμός (1965) και η Προδοσία (1978), έργα που καθιέρωσαν τον Πίντερ ως τον κύριο εκπρόσωπο του μοντέρνου θεάτρου. Η αλήθεια είναι ότι τα μονόπρακτά του: Η συλλογή (1961), Ο εραστής (1963), Πρόσκληση για τσάι (1965), Το υπόγειο (1967), Παλιοί καιροί (1971), Μονόλογος (1975), Άλλοι τόποι (1982) κ.ά. επανέρχονται στις ελληνικές σκηνές, κυρίως από εναλλακτικούς θιάσους, και μάλιστα συχνότερα μετά το θάνατο του συγγραφέα. Σύντομα αλλά και ουσιαστικά έργα. Οι περισσότεροι συγγραφείς κρύβονται πίσω από τις διφορούμενες «λέξεις» ή μια αλόγιστη «φλυαρία» και, απ’ την άλλη, υπάρχει μια ομάδα δραματουργών, όπως ο Πίντερ, οι οποίοι αναδεικνύονται μέσα στη σιωπή. Ενδιαφέρουσα είναι βέβαια και η τεχνική της «φλύαρης σιωπής», όταν μέσα από την ακατάσχετη πολυλογία δεν ακούγεται τίποτα… όπως, για παράδειγμα, στον Γυρισμό, όπου η φλυαρία κρούει ως σιωπή! Τα πιντερικά μονόπρακτα χαρακτηρίζονται από δύο κύρια δραματικά στοιχεία: τη συνεχή διαπλοκή του «είναι» και του «φαίνεσθαι» και μια διαρκή απροσδιόριστη αίσθηση απειλής… δύο ομολογημένες πια αλήθειες που μας εκφράζουν όσο ποτέ… ο φόβος και το κενό…

Είναι ίσως παράτολμο να γίνονται απόπειρες ερμηνείας της πολιτικής, της θρησκείας και ειδικότερα της ηθικής της κοινωνίας μέσα από θεατρικούς όρους, πολύ περισσότερο της μεταφυσικής και της ύπαρξης. Στη Δύση, μετά τις πνευματικές αναταράξεις του 18ου αι., ο πνευματικός κόσμος του πρώτου μισού του 20ού αι. οδηγείται σε διχασμό ανάμεσα σε δύο στρατόπεδα. Από τη μια, μερίδα καλλιτεχνών προσπαθεί να ορίσει τον «νέο άνθρωπο», να περιγράψει την καινούργια κοινωνία και, απ’ την άλλη, ομάδα ουτοπιστών και φουτουριστών σχεδιάζουν έναν φανταστικό, ειδυλλιακό κόσμο. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι σουρεαλιστές και οι ντανταϊστές αναπολούν τον πριμιτιβισμό, εναντιωνόμενοι στον ορθολογισμό του πολέμου. Το «κακό» έπληξε τον κόσμο και ο δυτικός κόσμος πρέπει να ορθοποδήσει σε μια νέα πνευματική βάση, ίσως απαλλαγμένος από τις ενοχές. Μία παρόμοια πνευματικότητα άλλωστε αποτελεί το κύριο ζητούμενο του 21ου αι. Είπαμε όμως, «έχουν ειπωθεί τα πάντα»…

Η Νέα τάξη των πραγμάτων, μια παράσταση που παρουσιάζεται από τους Fresh Τarget Τheatre Εnsemble στο δεύτερο υπόγειο γκαράζ του Ιδρύματος «Μιχάλης Κακογιάννης» αποτελείται από μια συρραφή τριών μονόπρακτων του Χάρολντ Πίντερ («Νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων», «Ένα ακόμα και φύγαμε», «Συνέντευξη Τύπου») σε σκηνοθεσία Πάρη Ερωτοκρίτου. Ερμηνεύουν οι Δρόσος Σκώτης, Δημήτρης Αγοράς, Νίκος Καραπάνος, Γιώργος Ζιόβας, Τάνια Παλαιολόγου, Δημήτρης Κανέλλος, Γιώργος Νικολαΐδης.

* Η Κ. Διακουμοπούλου είναι θεατρολόγος

Ο έρωτας, σωτηρία και καταστροφή

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ
  • Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 23 Απριλίου 2010

  • Ο Αλέξης Αλάτσης συναντήθηκε με τη Σάρα Κέιν λίγο προτού βάλει βίαια τέλος στη ζωή της, το 1999.

Οι  Δ. Αναστάσογλου, Δ. Σαραφείδου, Μ. Γεωργίου και Β. Ντίνος ως C, Μ, Α και  Β στο «Crave»

Οι Δ. Αναστάσογλου, Δ. Σαραφείδου, Μ. Γεωργίου και Β. Ντίνος ως C, Μ, Α και Β στο «Crave»

Τα σημάδια τής χωρίς επιστροφή ψύχωσής της ήταν ορατά. «Ωστόσο, ήταν ένας συναρπαστικός άνθρωπος», θυμάται. «Ολα αυτά που βγαίνανε απ’ το γράψιμό της, τα έβλεπες και στην κοινωνική της συμπεριφορά. Ηταν παθιασμένη κι εντελώς βυθισμένη σ’ αυτό που έκανε. Είχε μεγαλύτερη, δηλαδή, επαφή με τις λέξεις παρά με τον αληθινό κόσμο, με τον οποίο άλλωστε δεν τα πήγαινε καθόλου καλά».

Την ίδια εποχή, ο Αλάτσης, σκηνοθέτης θεάτρου και όπερας εκτός Ελλάδας, διάβασε το «Crave» της. Είχε μόλις δοθεί η παγκόσμια πρεμιέρα του στο «Traverse» του Εδιμβούργου. Ο Αλάτσης τότε εργαζόταν στο Διεθνές Εργοστάσιο Θεάτρου Kampnagel του Αμβούργου. Αργότερα θα αναλάμβανε το «τιμόνι» της Πάτρας – Πολιτιστικής Πρωτεύουσας 2006.

«Ηξερα ότι το νέο κείμενο, που είχα στα χέρια μου, ήταν τελείως διαφορετικό απ’ τα υπόλοιπα θεατρικά της που είχα διαβάσει, το «Blasted», το «Phaedra’s love» και το «Cleansed»», τονίζει. Με κάποιο τρόπο, το «Crave» τον «ενεργοποιούσε». Δεν ήθελε απλά να το σκηνοθετήσει. Τον απασχολούσε η εύστοχη απόδοσή του στα ελληνικά. Πέρασαν κάμποσα χρόνια και σήμερα το «πιο αποσπασματικό» και «περισσότερο ποιητικό» κείμενο της Κέιν, ένα έργο «γεωμετριών και ρυθμών», ο Αλέξης Αλάτσης το μετέφρασε (κυκλοφορεί απ’ τις εκδόσεις «Κοάν») και το σκηνοθετεί. Η πρεμιέρα δίνεται αύριο στο «Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν» (Φρυνίχου 14, Πλάκα). Διαρκούν έως την Πέμπτη.

Ο Αλάτσης διατηρεί τον τίτλο στο αγγλικό πρωτότυπο. Θεωρεί ότι σωστή μετάφραση στα ελληνικά δεν είναι αυτή που έχει επικρατήσει («Λαχταρώ»), αλλά η «Δίψα». «Οι επιλογές σε πρώτο πρόσωπο δεν αποδίδουν την πρόθεση της Κέιν», εξηγεί.

«Αυτό που κάνει μοναδικό το «Crave» είναι το ότι σημεία του θυμίζουν χαρακτηριστικές τεχνικές της μουσικής σύνθεσης: μοτίβα, παραλλαγές, αντιστροφές, συγχορδίες, ρετσιτατίβο…», προσθέτει. «Τα προηγούμενα κείμενα της Κέιν έχουν ρυθμό, όχι όμως ανάλογη μουσικότητα. Ομως και το περιεχόμενο, σε σημεία συνταράσσει».

Οι ήρωες, τέσσερα πρόσωπα, οι Α, Β, C και Μ, συνυπάρχουν σε έναν κοινό χώρο που δεν προσδιορίζεται ρεαλιστικά. «Είναι ένας χώρος ψυχικός», τονίζει ο σκηνοθέτης. Η Κέιν στη συζήτηση που έκαναν προσδιόρισε το φύλο και την ηλικία τους: «Οι Α και Β είναι άνδρες. Ενώ οι C και Μ γυναίκες. Και από αυτούς, οι Α και Μ μεγαλύτερης ηλικίας, χωρίς η Κέιν να προσδιορίσει αν είναι 40 ή 50 ετών. Πάντως, οι C και Β είναι νέα παιδιά. Επειδή όμως οι ήρωες διακρίνονται για την αποσπασματικότητά τους, χωράνε σε κάθε έναν τους πολλές ταυτότητες». Εξ ου και δεν σκοπεύει η παράσταση να αφηγηθεί την ιστορία τους, ώστε να «προκύπτει μια καθαρή προσωπικότητα. Οι χαρακτήρες έχουν εξάλλου την πολυσημία τής πραγματικής ζωής». Ο τρόπος που δούλεψε με τους τέσσερις ηθοποιούς (Δέσποινα Αναστάσογλου, Μιχάλη Γεωργίου, Βαγγέλη Ντίνου και Δέσποινα Σαραφείδου), ήταν πάντοτε σε άρρηκτη αντιστοιχία με το κείμενο.

Η Σάρα Κέιν τοποθετεί τέσσερις ανθρώπινες μονάδες σε έναν κοινό τόπο προκειμένου να αναδειχτεί η κοινή μοίρα τους: η απόγνωση. «Και οι 4 δεν μπορούν να βιώσουν τον έρωτα με τον τρόπο που θα ήθελαν. Εχουν την ίδια απόγνωση και την ίδια δίψα για ζωή», λέει ο σκηνοθέτης. Το «Μόνο ο έρωτας μπορεί να με σώσει και ο Ερωτας με καταστρέφει» του Α, διαχέεται και «μοιράζεται» εντέλει και στις υπόλοιπες φιγούρες. *

Συνάντηση με αφορμή το σύγχρονο θέατρο [3 – 6 Μαΐου 2010]

Το Φόρουμ Σύγχρονης Δραματουργίας του Ε.Κ.Δ.Ι.Θ. και τα Εργαστήρια Μετάφρασης του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών συναντώνται φέτος με αφορμή το σύγχρονο θέατρο

Από τους πιο επιτυχημένους θεσμούς του Ε.Κ.Δ.Ι.Θ., το Φόρουμ Σύγχρονης Δραματουργίας πραγματοποιείται για τέταρτη συνεχή χρονιά στις 3 και 4 Μαΐου με θέμα «Σύγχρονα κείμενα με αφορμή τον αρχαιοελληνικό μύθο» φέτος, στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών.

Η δράση αυτή που αποσκοπεί στην παρουσίαση νέων έργων της παγκόσμιας δραματουργίας μέσω δραματοποιημένων αναγνώσεων συνοδεύεται ειδικά για την φετινή διοργάνωση από ένα ξεχωριστό διήμερο στο πλαίσιο των Εργαστηρίων Μετάφρασης του Γ.Ι.Α. αφιερωμένο στη μετάφραση του σύγχρονου θεάτρου:

«Αναζητώντας νέα θεατρικά κείμενα: ο μεταφραστής ως εισηγητής δραματολογίου».

Κατά τη διάρκεια αυτού του διημέρου, στις 5 Μαΐου, θα παρουσιαστεί, μεταξύ άλλων, το μεταφραστικό εγχείρημα των ανέκδοτων έργων του Δημήτρη Δημητριάδη που φιλοξενείται τη φετινή σαιζόν στο παρισινό Θέατρο του Οντεόν παρουσία του συγγραφέα, των μεταφραστών του και προσωπικοτήτων από τη Γαλλία, ενώ στις 6 Μαΐου έχει προγραμματιστεί αφιέρωμα σ’ έναν από τους πιο καινοτόμους συγγραφείς του καιρού μας, τον Βαλέρ Νοβαρινά και στις ελληνικές μεταφράσεις του.

Το διήμερο θα ολοκληρωθεί με την προσκεκλημένη παράσταση του έργου του Lumières du corps (Φέγγη του σώματος) σε σκην. Louis Castel.

Τέσσερις μέρες αναγνώσεων, συζητήσεων, παρουσιάσεων που στόχο έχουν να γνωρίσουν στο ελληνικό κοινό και στους επαγγελματίες του θεάτρου ανέκδοτα θεατρικά κείμενα ξένων δραματουργών αλλά και να εγείρουν τον προβληματισμό γύρω από το ζήτημα της ανανέωσης του ρεπερτορίου και το σύγχρονο στάτους των μεταφραστών του θεάτρου.

Το σύνολο των εκδηλώσεων θα πραγματοποιηθεί στο Auditorium του Γαλλικού Ινστιτούτου, Σίνα 31,

κάθε μέρα από τις 7 μ.μ.

με εξαίρεση την 5η Μαΐου που θα προηγηθεί συνάντηση μεταφραστών, σκηνοθετών και δραματολόγων στις 4 μ.μ.

Για τις εκδηλώσεις της 5ης και 6ης Μαΐου έχει προβλεφθεί ταυτόχρονη μετάφραση στα γαλλικά.

Ειδικότερα, φέτος στην τέταρτη διοργάνωσή του το Φόρουμ Σύγχρονης Δραματουργίας, που σκοπό έχει την παρουσίαση στην Ελλάδα άπαιχτων θεατρικών έργων απ’ όλον τον κόσμο ώστε να ενημερωθεί το ευρύτερο κοινό και οι επαγγελματίες του θεάτρου για τη σύγχρονη παγκόσμια δραματουργία, έχει θέμα «Σύγχρονα κείμενα με αφορμή τον αρχαιοελληνικό μύθο». Με βάση τη συγκεκριμένη αυτή θεματική επιλέχθηκαν αντιπροσωπευτικά δραματικά κείμενα απ’ όλον τον κόσμο τα οποία συνδέονται –άλλα σε λιγότερο και άλλα σε περισσότερο βαθμό- με τον αρχαιοελληνικό μύθο, αναδεικνύοντας έτσι ότι οι σύγχρονοι δραματουργοί ανά τον κόσμο αναπραγματεύονται με τα έργα τους αυτό που κρίνουν ως κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας.

Στις 3 Μαΐου θα παρουσιαστούν σε μορφή θεατρικού αναλογίου τα έργα: Η ματιά του Οιδίποδα του Joël Jouanneau (Γαλλία) σε μετάφραση Ανδρέα Στάικου και Μαρίας Μπαϊρακτάρη και σκηνοθετική επιμέλεια Έλλης Παπακωνσταντίνου, Οι γυναίκες της Τροίας χάνονται του Hanoch Levin (Ισραήλ) σε μετάφραση Δημήτρη Ψαρρά και σκηνοθετική επιμέλεια Παντελή Δεντάκη, Περιγραφή Τοπίου του Josep Maria Benet i Jornet (Ισπανία – Καταλονία) σε μετάφραση Μαρίας Χατζηεμμανουήλ και σκηνοθετική επιμέλεια Ελένης Γεωργοπούλου και το έργο Μήδεια-σόου του Mehdi Sadr (Ιράν) σε μετάφραση Πένυς Φυλακτάκη και σκηνοθετική επιμέλεια Δημήτρη Φοινίτση.

Στις 4 Μαΐου θα παρουσιαστούν τα έργα:  Κασσάνδρα του Sergio Blanco (Ουρουγουάη) σε μετάφραση (ισπανικού κειμένου) Μαρίας Χατζηεμμανουήλ και σκηνοθετική επιμέλεια Σάββα Στρούμπου, Ομόνοια-3 της Stephanie Fleischmann (Η.Π.Α.) σε μετάφραση Μυρτώς Αθανασοπούλου και σκηνοθετική επιμέλεια Έλενας Πέγκα και το έργο Στο βάλτο της γάτας… της Marina Carr σε μετάφραση Χριστίνας Μπάμπου-Παγκουρέλη και σκηνοθετική επιμέλεια Γιάννη Τσορτέκη.

Τα έργα θα προλογίσουν αντίστοιχα οι θεωρητικοί: Λίνα Ρόζη, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Παν/μίου Πατρών, Ζωρζίνα Τζουμάκα, Φιλόλογος – Θεατρολόγος, Υπ. Διδάκτωρ του Παν/μίου Paris III, Καίτη Διαμαντάκου, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Παν/μίου Αθηνών, Ειρήνη Μουντράκη, Θεατρολόγος – Κριτικός θέατρου, Ελένη Γκίνη, Διδάσκουσα Δραματολογίας & Ιστορίας Θεάτρου στο Παν/μιο Πελοποννήσου, Σάββας Πατσαλίδης, Καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης  και κριτικός θεάτρου,  Μαρίνα Κοτζαμάνη, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Παν/μίου Πελοποννήσου.

Στο τέλος της δεύτερης ημέρας θα πραγματοποιηθεί στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Σε αναμέτρηση με αρχαιόμυθα κείμενα της παγκόσμιας δραματουργίας» στην οποία θα συμμετέχουν οι μεταφραστές των κειμένων: Χριστίνα Μπάμπου–Παγκουρέλη, Ανδρέας Στάικος, Μαρία Χατζηεμμανουήλ, Δημήτρης Ψαρράς και οι σκηνοθέτες: Ελένη Γεωργοπούλου, Παντελής Δεντάκης, Έλλη Παπακωνσταντίνου, Έλενα Πέγκα, Σάββας Στρούμπος, Γιάννης Τσορτέκης, Δημήτρης Φοινίτσης. Στην τράπεζα θα παραβρεθεί και ο εκ των συγγραφέων του Φόρουμ Sergio Blanco. Τη στρογγυλή τράπεζα θα συντονίζει ο Αναπλ. Καθηγητής του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών Παν/μίου Πατρών, κριτικός θέατρου και μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής του Φόρουμ κ. Δημήτρης Τσατσούλης. Θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.

Η δράση θα πλαισιώνεται από προβολή video-performance στο φουαγιέ του Αμφιθεάτρου του Γ.Ι.Α. με τίτλο «Η πρόβα της Γλαύκης» του εικαστικού καλλιτέχνη Αντώνη Βολανάκη διάρκειας 5΄σε συνεχή ροή.

Οργανωτική Επιτροπή Φόρουμ Σύγχρονης Δραματουργίας:

  • Δημήτρης Τσατσούλης, Αναπλ. Καθηγητής του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών Παν/μίου Πατρών, κριτικός θέατρου
  • Μαρία Χατζηεμμανουήλ, θεατρολόγος-μεταφράστρια
  • Όλγα Ποζέλη, ηθοποιός, σκηνοθέτις

Το διήμερο 5 και 6 Μαΐου με τίτλο «Αναζητώντας νέα θεατρικά κείμενα: Ο μεταφραστής ως εισηγητής δραματολογίου» εστιάζει σ’ έναν αφανή αλλά κομβικής σημασίας δημιουργό στο πεδίο της σύγχρονης δραματουργίας, τον μεταφραστή και ειδικότερα στον ρόλο του ως εισηγητή δραματολογίου. Η πρώτη μέρα θα ξεκινήσει με μία συνάντηση μεταφραστών, σκηνοθετών και δραματολόγων, από τους εγκυρότερους στο χώρο του ελληνικού θεάτρου που θα τοποθετηθούν όσον αφορά τη σχέση τους με το σύγχρονο ρεπερτόριο, ο καθένας μέσα από την δική του ξεχωριστή θέση και εμπειρία. Είναι οι: Δημήτρης Δημητριάδης, συγγραφέας-μεταφραστής, Μαρία Ευσταθιάδη, συγγραφέας-μεταφράστρια, Λουίζα Μητσάκου, μεταφράστρια, Χριστίνα Μπάμπου-Παγκουρέλη, μεταφράστρια, Γκάγκα Ρόσιτς, μεταφράστρια, Έλση Σακελλαρίδου, Καθηγήτρια Α.Π.Θ. – θεατρολόγος, Ανδρέας Στάικος, συγγραφέας – μεταφραστής, Μαρία Χατζηεμμανουήλ, μεταφράστρια, αλλά και Βίκτωρ Αρδίττης, σκηνοθέτης-θεατρολόγος, Άκης Βλουτής, ηθοποιός-καλλιτεχνικός διευθυντής Από μηχανής θεάτρου, Εστέρ Αντρέ Γκονζάλες, σκηνοθέτις, Έλενα Καρακούλη, δραματολόγος Εθνικού Θεάτρου, Δηώ Καγγελάρη δραματολόγος Φεστιβάλ Αθηνών, Χρύσα Καψούλη, ηθοποιός, Γιάννης Μόσχος, σκηνοθέτης, Ρούλα Πατεράκη, σκηνοθέτις – ηθοποιός… Η συνάντηση αποσκοπεί στην εξαγωγή κάποιων πρώτων συμπερασμάτων αναφορικά με τις τάσεις στο ξένο έργο της τελευταίας δεκαετίας, την πρόσβαση των σύγχρονων ξένων συγγραφέων στην ελληνική σκηνή, τη σχέση των ελλήνων δημιουργών με τα δίκτυα προώθησης και κυκλοφορίας νέων έργων του εξωτερικού, κ.ά. Συντονίζουν οι κκ.: Γιώργος Π. Πεφάνης (Επίκουρος καθηγητής Τ.Θ.Σ. Παν/μίου Αθηνών), Τζωρτζίνα Κακουδάκη (θεατρολόγος-ηθοποιός) και Δήμητρα Κονδυλάκη (Dr Paris IV, δραματολόγος-μεταφράστρια, σύμβουλος δραματουργίας του διημέρου). Θα ακολουθήσει ανάγνωση αποσπάσματος του έργου του Koltès, Procès Ivre, μεταφρασμένο από τους σπουδαστές του θεατρικού σεμιναρίου των Εργαστηρίων Λογοτεχνικής Μετάφρασης (ΑΤL) το οποίο θα προλογίσει η επίκουρη καθηγήτρια ΤΘΣ Παν/μίου Πατρών, κ. Λίνα Ρόζη, ενώ το πρόγραμμα της μέρας θα κλείσει με την παρουσίαση στο ελληνικό κοινό του μεταφραστικού εγχειρήματος των ανέκδοτων κειμένων του Δημήτρη Δημητριάδη για το Θέατρο του Οντεόν από τους κκ Jacques Le Ny και Laurent Mulheisen, διευθυντές αντίστοιχα των οργανισμών Atelier européen de la traduction και Maison Antoine Vitez που το υποστήριξαν, παρουσία του συγγραφέα και των ελλήνων μεταφραστών. Μεταξύ αυτών, η συγγραφέας Μαρία Ευσταθιάδη θα μιλήσει για την ιδιαιτερότητα της μεταφραστικής αυτής εμπειρίας («Θεατρικά μεταφραστικά ζευγάρια») και θα ακολουθήσουν δίγλωσσες αναγνώσεις αποσπασμάτων από τρία μεταφρασμένα έργα του: Την Αρχή της ζωής και τον Κυκλισμό του τετραγώνου (που πρόκειται να ανέβει στις 14 Μαΐου στο Θέατρο του Οντεόν) σε σκηνοθεσία Γιάννη Μόσχου, και το Insenso το οποίο θα διαβαστεί από την Ρούλα Πατεράκη.

Την δεύτερη μέρα που είναι αφιερωμένη στον Βαλέρ Νοβαρινά θα έχουμε, μεταξύ άλλων, την ευκαιρία να ακούσουμε τον ίδιο τον συγγραφέα να διαβάζει αποσπάσματα από έργα του, καθώς και να παρακολουθήσουμε στρογγυλή τράπεζα γύρω από το έργο και τις ελληνικές μεταφράσεις του με συμμετοχή της Λουίζας Μητσάκου, του Βασίλη Παπαβασιλείου και του Jacques Le Ny διευθυντή του Atelier européen de la traduction που έχει υποστηρίξει τις μεταφράσεις του στα ελληνικά. Τον συγγραφέα θα προλογίσει ο Έλληνας πανεπιστημιακός του Παν/μίου Lille III, κ. Κωνσταντίνος Μπόμπας. Στα πλαίσια του αφιερώματος θα προβληθεί έργο βίντεο του εικαστικού καλλιτέχνη Αλέξανδρου Μιστριώτη με αφορμή το έργο του Βαλέρ Νοβαρινά, Μπροστά στο λόγο (μτφ. Λουΐζας Μητσάκου). Το αφιέρωμα στον σπουδαίο γάλλο συγγραφέα και εικαστικό θα ολοκληρωθεί με μια παράσταση-πρόταση πάνω στο έργο του Lumières du corps από τον γαλλικό θίασο «Le Théâtrographe» σε σκηνοθεσία ενός δημιουργού που έχει συνδέσει το όνομά του με τον Βαλέρ Νοβαρινά, του Louis Castel.

Οργάνωση διημέρου 5-6 Μαΐου: Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών

Catherine Suard, Διευθύντρια, Σύμβουλος Συνεργασίας και Πολιτιστικής Δράσης & Suzy Jessua, Διευθύντρια Σπουδών

Συντονίστρια – Σύμβουλος Δραματουργίας: Δήμητρα Κονδυλάκη, δρ PARIS IV, δραματολόγος μεταφράστρια

Το «Φόρουμ Σύγχρονης Δραματουργίας: Σύγχρονα κείμενα με αφορμή τον αρχαιοελληνικό μύθο» (Ε.Κ.Δ.Ι.Θ.) και το διήμερο με τίτλο «Ο μεταφραστής ως εισηγητής δραματολογίου» (Γ.Ι.Α.) θα έχουν κοινή έναρξη και κλείσιμο. Μετά το τέλος των εκδηλώσεων θα ακολουθήσει δεξίωση.

Το έντυπο πρόγραμμα της τετραήμερης εκδήλωσης είναι χορηγία των Εκδόσεων Αιγόκερως.

Υπεύθυνες Επικοινωνίας: Βιργινία Κατσούνα, 6938275927, 2103303149 (Ε.Κ.Δ.Ι.Θ.), forum@hellastheatre.gr & itigr@otenet.gr & Σταματίνα Στρατηγού, 2103398651, sstratigou@ifa.gr

Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΗΜΕΡΟΥ 5 & 6 Μαΐου 2010

Εργαστήρια Λογοτεχνικής Μετάφρασης του Γαλλικού Ινστιτούτου

«Αναζητώντας νέα θεατρικά κείμενα:

Ο μεταφραστής ως εισηγητής δραματολογίου»

Τετάρτη 5 Μαΐου

16.00-19.00

Συνάντηση μεταφραστών, σκηνοθετών και δραματολόγων

16.00 Καλωσόρισμα

16.10 Εισαγωγή από την Τζωρτζίνα Κακουδάκη (θεατρολόγο-ηθοποιό): « Το σύγχρονο ρεπερτόριο στο ελληνικό θέατρο. Σκέψεις και προβληματισμοί με αφορμή τις παραστάσεις της φετινής χρονιάς. »

16.30 Ομάδα εργασίας 1 : Από την πλευρά του κειμένου
Με τη συμμετοχή των : Δημήτρη Δημητριάδη (συγγραφέα-μεταφραστή), Μαρίας Ευσταθιάδη (συγγραφέως-μεταφράστριας), Λουΐζας Μητσάκου (μεταφράστριας), Χριστίνας Μπάμπου-Παγκουρέλη (μεταφράστριας), Γκάγκας Ρόσιτς (μεταφράστριας), Έλσης Σακελλαρίδου (καθηγήτριας ΑΠΘ-θεατρολόγου), Ανδρέα Στάικου (συγγραφέα-μεταφραστή), Μαρίας Χατζηεμμανουήλ (μεταφράστριας)
Συντονισμός : Δήμητρα Κονδυλάκη

Διάλειμμα

17.45 Ομάδα εργασίας 2 : Από την πλευρά της σκηνής
Με τη συμμετοχή των : Βίκτωρα Αρδίττη (σκηνοθέτη, θεατρολόγου), Άκη Βλουτή (καλλιτεχνικού διευθυντή Από Μηχανής Θεάτρου), Esther André Gonzales (σκηνοθέτιδας), Δηώς Καγγελάρη (δραματολόγου Φεστιβάλ Αθηνών), Έλενας Καρακούλη (δραματολόγου Εθνικού Θεάτρου), Χρύσας Καψούλη (ηθοποιού), Γιάννη Μόσχου (σκηνοθέτη), Ρούλας Πατεράκη (ηθοποιού-σκηνοθέτη)
Συντονισμός : Γιώργος Πεφάνης-Τζωρτζίνα Κακουδάκη

18.30 Σύνθεση : Γιώργος Πεφάνης, Επίκουρος καθηγητής Τ. Θ. Σ. Παν/μίου Αθηνών

19.30-20.15

εργαστηρι θεατρικης μεταφρασης του Γ.ι.α.

Μετάφραση εν εξελίξει ενός ανέκδοτου έργου του B.-M. Koltès

19.30 Παρουσίαση των Εργαστηρίων Λογοτεχνικής Μετάφρασης του Γ.Ι.Α.

από την Έφη Κορομηλά (μεταφράστρια, υπεύθυνη των Εργαστηρίων)

19.45 Εισαγωγή από τη Λίνα Ρόζη (Επίκουρη  καθηγήτρια Τ. Θ. Σ. Παν/μίου Πατρών) :

« Η πρώιμη δραματουργία του Μπερνάρ-Μαρί Κολτές: Μεθυσμένη δίκη »

20.00 Ανάγνωση: Μεθυσμένη δίκη (Minuit, 2001)

Συλλογική μετάφραση από τις σπουδάστριες του εργαστηρίου: Αδαμαντία Καλαχάνη, Μαίρη Θεοδώρου, Μυρτώ Καλογεροπούλου, Μάρθα Σαββίδη, Ειρήνη Κωστούλα-Αργυρού, Μαρία Καλλίθρακα-Μοσχοβίτου, Έλενα Ανδρέου,

Μάρθα Κοσκινά και Μαρώ Καμβύση

Διαβάζει η Δέσποινα Παπάζογλου

Διάλειμμα

20.30-22.00

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗ

ΣΤΟ Odéon-Théâtre de l’Europe :

ΜΙΑ ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

20.30 Παρουσίαση του μεταφραστικού εγχειρήματος από τους Jacques Le Ny και Laurent Mulheisen, διευθυντές των οργανισμών Atelier Européen de la Traduction και Maison Antoine Vitez, παρουσία του συγγραφέα και των ελλήνων μεταφραστών του

21.00 Μαρία Ευσταθιάδη, « Θεατρικά μεταφραστικά ζευγάρια »

21.15 Αναγνώσεις:

Η αρχή της ζωής (ΑΓΡΑ, 1995) Les Remplaçantes (μτφ. Maria Efstathiadi – Eric Da Silva)

Διάλειμμα

21.30 Ο κυκλισμός του τετραγώνου (ΑΝΕΚΔΟΤΟ) La Ronde du carré (Les Solitaires Intempestifs 2009, μτφ. Claudine Galea – Dimitra Kondylaki)

Σκηνοθετική επιμέλεια των παραπάνω αναγνώσεων : Γιάννης Μόσχος

Διαβάζουν οι ηθοποιοί: Γιώργος Γλάστρας, Κώστας Μπερικόπουλος, Δέσποινα Παπάζογλου, , Ελίνα Ρϊζου, Μαρία Τσιμά

21.45 Insenso

(ΙΝΔΙΚΤΟΣ, 2007  –  ED. ESPACES 34, 2009, μτφ. Robert Davreu – Constantin Bobas)

Διαβάζει η Ρούλα Πατεράκη

Πέμπτη 6 Μαΐου

Αφιερωμα στον Βαλερ Νοβαρινα

19.00-20.00

19.00 Παρουσίαση του Βαλέρ Νοβαρινά από τον Κωνσταντίνο Μπόμπα (Maître de conférences, Université de Lille 3 – μεταφραστής)

« Βαλέρ Νοβαρινά. Θεατρικές μεταμορφώσεις»

19.15 ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ:

« Το έργο του Βαλέρ Νοβαρινά και οι ελληνικές μεταφράσεις του »

Συμμετέχουν οι: Ζακ Λε Νυ, (διευθυντής AET), Λουίζα Μητσάκου (μεταφράστρια), Βασίλης Παπαβασιλείου (σκηνοθέτης) και ο συγγραφέας

Συντονισμός : Κωνσταντίνος Μπόμπας

20.00

«Διαβάζοντας Νοβαρινά»…

Διαβάζει ο Βασίλης Παπαβασιλείου και ο Βαλέρ Νοβαρινά

20.20

Έργο βίντεο του Αλέξανδρου Μιστριώτη

με αφετηρία το έργο Μπροστά στο λόγο (ΠΑΠΑΖΗΣΗ 2003, μτφ. Λουΐζας Μητσάκου).

Διάλειμμα

21.00

Ανάγνωση-παράσταση με αφετηρία το έργο Φέγγη του σώματος του Βαλέρ Νοβαρινά (Lumières du corps, Ed POL 2006).

Διασκευή-σκηνοθεσία: Louis Castel

Ερμηνεία : Roséliane Goldstein και Louis Castel

Τραγούδια: Valère Novarina (στίχοι) και Christian Paccoud (μουσική)

Ηχητικό περιβάλλον: Alain Lithaud, Φωτισμοί: Philippe Catalano

Τεχνικός συντονισμός: Michèle Milivojevic

22.30 Δεξίωση

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΗΜΕΡΟΥ 3 & 4 ΜΑΪΟΥ 2010

Σύγχρονα κείμενα με αφορμή τον αρχαιοελληνικό μύθο

Δευτέρα, 3 Μαΐου 2010: 19.00-22.30

Έναρξη  – χαιρετισμοί

Joël Jouanneau (Γαλλία)

Sous loeil dOedipe (Η ματιά του Οιδίποδα)

Μετάφραση: Ανδρέας Στάικος & Μαρία Μπαϊρακτάρη- Σκηνοθετική επιμέλεια: Έλλη Παπακωνσταντίνου

Προλογίζει η Λίνα Ρόζη, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Παν/μίου Πάτρας

Διαβάζουν οι ηθοποιοί: Νίκος Ψαρράς (Οιδίποδας), Σωτηρία Ρουβολή (Αντιγόνη), Αναστασία Έδεν (Ισμήνη), Ναταλία Δραγούμη (Ευμενίς), Λάζαρος Βαρτάνης (Πολυνείκης), Θοδωρής Κατσαφάδος (Κάδμος)

Hanoch Levin (Ισραήλ)

הנשים האבודות מטרויהLes femmes de Troie (Οι γυναίκες της Τροίας χάνονται)

Μετάφραση: Δημήτρης Ψαρράς – Σκηνοθετική επιμέλεια: Παντελής Δεντάκης

Προλογίζει η Ζωρζίνα Τζουμάκα, Φιλόλογος – Θεατρολόγος, Υπ. Διδάκτωρ Παν/μίου Paris III

Διαβάζουν οι ηθοποιοί: Δάφνη Δαυίδ (Νεοπτόλεμος), Κωνσταντίνα Τάκαλου (Εκάβη),  Νικολίτζα Ντρίζη, Δωροθέα Γυμνοπούλου (Αιχμάλωτες Τρωάδες), Σεραφείμ Ράδης (Ταλθύβιος), Δημήτρης Ντάσκας (Μενέλαος), Σύρμω Κεκέ (Ελένη)

Διάλειμμα 15΄

Josep Maria Benet i Jornet (ΙσπανίαΚαταλονία)

Descripció de un paisatge (Περιγραφή Τοπίου)

Μετάφραση: Μαρία Χατζηεμμανουήλ – Σκηνοθετική επιμέλεια: Ελένη Γεωργοπούλου

Προλογίζει η Καίτη Διαμαντάκου, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Παν/μίου Αθηνών

Mehdi Sadr (Ιράν)

مدیا-رپرتاژ – Medea Reportage (Μήδεια-σόου)

Μετάφραση: Πένυ Φυλακτάκη – Σκηνοθετική Επιμέλεια: Δημήτρης Φοινίτσης

Προλογίζει η Ειρήνη Μουντράκη, Θεατρολόγος – Κριτικός θεάτρου

Τρίτη, 4 Μαΐου 2010: 19.00-22.30

Sergio Blanco (Ουρουγουάη)

Kassandra (Κασσάνδρα)

Μετάφραση (ισπανικού κειμένου): Μαρία Χατζηεμμανουήλ – Σκηνοθετική επιμέλεια: Σάββας Στρούμπος

Προλογίζει η Ελένη Γκίνη, Διδάσκουσα Δραματολογίας & Ιστορίας Θεάτρου στο Παν/μίου Πελοποννήσου

Διαβάζουν οι ηθοποιοί: Μιλτιάδης Φιορέντζης (Κασσάνδρα), Ελεάνα Γεωργούλη (ανάγνωση σκηνικών οδηγιών)

Stephanie Fleischmann

Omonia-3, an epistolary play (Ομόνοια-3)

Μετάφραση: Μυρτώ Αθανασοπούλου – Σκηνοθετική επιμέλεια: Έλενα Πέγκα

Προλογίζει ο Σάββας Πατσαλίδης

Marina Carr (Ιρλανδία)

By the Bog of Cats(Στο βάλτο της γάτας…)

Μετάφραση: Χριστίνα Μπάμπου – Παγκουρέλη – Σκηνοθετική επιμέλεια: Γιάννης Τσορτέκης

Προλογίζει η Μαρίνα Κοτζαμάνη

Διάλειμμα 15΄

Στρογγυλό τραπέζι

«Σε αναμέτρηση με αρχαιόμυθα κείμενα της παγκόσμιας δραματουργίας»

Με τη συμμετοχή των μεταφραστών: Μαρία Μπαϊρακτάρη, Χριστίνα Μπάμπου – Παγκουρέλη, Ανδρέας Στάικος, Μαρία Χατζηεμμανουήλ, Δημήτρης Ψαρράς, και των σκηνοθετών των κειμένων: Ελένη Γεωργοπούλου, Παντελής Δεντάκης, Έλλη Παπακωνσταντίνου, Έλενα Πέγκα, Σάββας Στρούμπος, Γιάννης Τσορτέκης, Δημήτρης Φοινίτσης.) και την παρουσία του Sergio Blanco. Συντονίζει ο Δημήτρης Τσατσούλης. Ακολουθεί συζήτηση με το κοινό

Την εκδήλωση συνοδεύει η προβολή video-performance του εικαστικού καλλιτέχνη Αντώνη Βολανάκη με τίτλο «Η πρόβα της Γλαύκης» διάρκειας 5΄ σε συνεχή ροή.

Κόρα Καρβούνη: Με όπλο τον ενθουσιασμό

  • Η Λένα της καινούργιας παράστασης «Λεόντιος και Λένα» του Εθνικού Θεάτρου είναι μια νέα αλλά ήδη επιτυχημένη ηθοποιός με δυναμισμό, η οποία ξέρει ότι η τύχη χαμογελά στις ανήσυχες και αισιόδοξες ψυχές

Της Μάρως Βασιλειάδου, ΓΥΝΑΙΚΑ, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Φωτογραφίες: Γιώργος Κορδάκης

Oταν την είδα για πρώτη φορά στο θέατρο ήταν η νεαρή αυτιστική Ντόρα στις «Σεξουαλικές νευρώσεις των γονιών μας» (σκηνοθεσία Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος). Ηταν μια ηθοποιός που γέμιζε τη σκηνή με την ενέργειά της. «Απλά συγκλονιστική», έγραφαν τότε οι κριτικοί για την πρώτη της ερμηνεία ως πρωταγωνίστρια. Από τότε πέρασαν πέντε χρόνια και στο μεταξύ εγώ την ξαναείδα ως Σαρλότ Κορντέ στο έργο του Πέτερ Βάις «Μαρά/Σαντ» στο Εθνικό Θέατρο. Κραδαζόταν μέχρι τα ακροδάχτυλά της από την ένταση του ρόλου της.

Πρόσφατα μου δόθηκε η ευκαιρία μιας συνάντησης με την Κόρα Καρβούνη. Ηταν ντυμένη με τζιν παντελόνι και μακό μπλουζάκι. Κάπνιζε, έπινε το παγωμένο τσάι της, μιλούσε, γελούσε. Γύρω της ήταν σαν να φυσούσε ένας ορμητικός αέρας, σαν αυτόν που φαίνεται να τη συνοδεύει στο θέατρο. Η συνέντευξη έγινε με αφορμή τον νέο της ρόλο στο έργο του Γκέοργκ Μπίχνερ «Λεόντιος και Λένα» -που έκανε πρεμιέρα στο Εθνικό Θέατρο μόλις χθες- και κατέληξε σε μια κουβέντα για όλα: το καινούργιο της σπίτι στα Εξάρχεια, τους χαμηλούς μισθούς των νέων ηθοποιών, τις πολύωρες βόλτες στο κέντρο της πόλης, τους ξένους σκηνοθέτες, την αρχαία ελληνική τραγωδία, τα χειροκροτήματα και τις αγκαλιές.

  • Ψηλόλιγνη, συναισθηματική, εξωστρεφής

«Ποτέ δεν έχω χρόνο. Δουλεύω πάρα πολύ. Κι όμως, πάντα θέλω να κάνω περισσότερα», μου είπε. «Είμαι ανήσυχη, το ξέρω. Ομως και η εποχή μας είναι ανήσυχη. Είμαι ευγνώμων για τις ευκαιρίες, χαίρομαι για την επιτυχία, αλλά ταυτόχρονα σκέφτομαι το επόμενο βήμα. Και ύστερα πάλι λέω ότι βιάζομαι, ότι είμαι υπερβολικά απαιτητική από τον εαυτό μου». Αυτόν τον Απρίλιο κλείνει τα τριάντα. Δεν της φαίνεται. Μοιάζει μάλλον με έφηβη, έτσι όπως στριφογυρίζει στην καρέκλα της, έτοιμη να σηκωθεί και να κατακτήσει τον κόσμο.

Η Κόρα με το παράξενο όνομα, κληρονομιά από την Αμερικανίδα γιαγιά της, σίγουρα δεν περνά απαρατήρητη. Ψηλόλιγνο σώμα όλο χέρια και πόδια. Ευρύ μέτωπο. Βραχνή φωνή που τονίζει τις συλλαβές για περισσότερη έμφαση. Συναισθηματική. Εξωστρεφής. «Ετσι ήμουν από μικρή», μου διηγήθηκε. «Με φώναζαν «Κατίνα Παξινού», επειδή ζούσα με ένταση ό,τι συνέβαινε, επειδή έκλαιγα και γελούσα με την ψυχή μου για το παραμικρό. Υπάρχει μάλιστα μια οικογενειακή βιντεοταινία που το αποδεικνύει: είμαι η πιο μικρή στο πάρτι της αδερφής μου, διασκεδάζω, χορεύω, αλλά οι άλλοι κουράζονται και μου ζητούν να φύγω. Συντετριμμένη χώνομαι στην κουζίνα, κλαίω γοερά και επιτέλους συγκινούνται και μου επιτρέπουν να επιστρέψω στη γιορτή. Τότε εγώ σταματώ το κλάμα, πίνω λίγο νερό και με έναν θεατρικό αναστεναγμό κάνω την είσοδό μου στο σαλόνι».

  • Το απαιτητικό Εθνικό

Το πατρικό της σπίτι βρίσκεται στη Νέα Σμύρνη. Εκεί πήγε σχολείο και έκανε τις πρώτες της βόλτες. «Στα 15 μου. Απογευματινό σινεμά στον «Ατταλο» και ύστερα για χάμπουργκερ στην πλατεία», μου είπε. Εδωσε εξετάσεις για τη γαλλική φιλολογία και για τη σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Πέτυχε και στα δύο πεδία. Στην πορεία, όμως, δεν τα συνδύασε: «Παρακολούθησα τον πρώτο χρόνο στο πανεπιστήμιο. Ημουν μάλιστα επιμελής φοιτήτρια, αλλά τα πράγματα στο θέατρο πήγαν γρήγορα καλά. Η σχολή του Εθνικού ήταν πολύ απαιτητική· μελετούσα και εργαζόμουν συνέχεια. Αποφοίτησα με άριστα. Δεν επέστρεψα ποτέ στη γαλλική φιλολογία».

Από το πανεπιστήμιο έχει κρατήσει την αγάπη στις ξένες γλώσσες -μαθαίνει ιταλικά άνευ διδασκάλου- και από τις θεατρικές σπουδές την προσήλωση στην τέχνη της. Μάλιστα, πριν από κάθε παράσταση ασκείται. «Κάνω ένα δικό μου ζέσταμα με γυμναστική και φωνητικές ασκήσεις για να μην τραυματιστώ», μου εξήγησε. «Στη σκηνή νιώθω πολύ εκτεθειμένη, ευάλωτη, και αυτό απαιτεί έναν συγκεκριμένο χειρισμό για να μη με εξοντώσει».

  • Φανατική καλλιτέχνις

Η μέρα της είναι γεμάτη θέατρο – πρόβες, παράσταση και ύστερα πάλι πρόβες. Ομως προλαβαίνει να κάνει κι άλλα. Μόλις τελείωσε τα γυρίσματά της για την τελευταία ταινία του Μενέλαου Καραμαγγιώλη. Στο μοναδικό ρεπό της διδάσκει αρχαίο δράμα στο ανοιχτό θεατρικό εργαστήρι της ομάδας Be Witched. Γενικότερα, η ενέργειά της είναι αστείρευτη. «Αντέχω», μου τόνισε. «Αισθάνομαι ότι τώρα που είμαι νέα μπορώ να δοκιμάσω ό,τι μου αρέσει. Εχω σκεφτεί μάλιστα να πάω στο εξωτερικό για να σπουδάσω σκηνοθεσία. Σκοπός μου είναι να παραμείνω στο θέατρο μεγαλώνοντας, αλλά δεν είναι ανάγκη να βρίσκομαι αιωνίως στο προσκήνιο».

Εχει συγκεκριμένα σχέδια για τη δεκαετία που αρχίζει στα τριάντα; «Οχι, αλλά νομίζω ότι θα είναι όμορφη, όπως η προηγούμενη. Αισθάνομαι τυχερή που κάνω αυτή τη δουλειά. Τυχερή επειδή μου εμπιστεύτηκαν γρήγορα πρωταγωνιστικούς ρόλους. Τυχερή επειδή έχω ήδη συνεργαστεί με κορυφαίους Ελληνες και ξένους σκηνοθέτες όπως ο Πέτερ Στάιν, ο Ανατόλι Βασίλιεφ, ο Ντίμιτερ Γκότσεφ. Μπορεί να ζω πολύ μετρημένα από οικονομική άποψη, όπως οι περισσότεροι νέοι ηθοποιοί, αλλά δεν πειράζει. Το επάγγελμά μας έχει άλλες χαρές. Κάνουμε αυτό που επιθυμούμε. Και όταν ο ρόλος έχει επιτυχία, νιώθουμε τον παλμό του κοινού να μας ακολουθεί. Είναι σπουδαίο πράγμα το χειροκρότημα στο τέλος. Αν και εμένα μου αρέσει περισσότερο όταν οι θεατές έρχονται στα καμαρίνια και με αγκαλιάζουν μετά την παράσταση. Ετσι νιώθω ότι έμειναν πραγματικά ευχαριστημένοι από την τέχνη μου».

Κήρυγμα του προδομένου λόγου

  • Olivier Py, Επιστολή στους νέους ηθοποιούς διά να αποδοθεί ο λόγος τω λόγω, μτφρ.: Λουίζα Μητσάκου, επίμετρο: Δήμητρα Κονδυλάκη, εκδόσεις Νεφέλη, σ. 88, 10 ευρώ
  • Η σειρά των εκδόσεων «Νεφέλη» με τίτλο «Η Γλώσσα του Θεάτρου» φιλοξενεί ανέκδοτα κυρίως θεατρικά κείμενα και έχει θέσει στόχο να υποστηρίξει ενεργά την ανανέωση της θεατρικής γραφής στη χώρα μας, συμβάλλοντας στον διάλογο γύρω από το γίγνεσθαι της δραματικής φόρμας.

Ηθοποιός, σκηνοθέτης και δραματουργός, ο σαρανταπεντάχρονος Γάλλος Olivier Py θεωρείται από τους πιο φλογερούς εκπροσώπους ενός θεάτρου λυρικής πνοής. Από την πληθωρική παραγωγή του αναφέρουμε ενδεικτικά τα έργα «Les Vainqueurs» («Οι νικητές»), «L’Exaltation du labyrinthe» («Το εγκώμιο του λαβυρίνθου»), «L’ Apocalypse joyeuse» («Η χαρούμενη Αποκάλυψη»), «Le Visage d’Orphee» («Το πρόσωπο του Ορφέα») και «La Servante» («Η Υπηρέτρια»). Το τελευταίο παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ της Αβινιόν σε μια παράσταση είκοσι τεσσάρων ωρών. Από τις σκηνοθεσίες σημειώνουμε τη δωδεκάωρη παράσταση «Το Ατλαζένιο γοβάκι» του Paul Claudel που απέσπασε διθυραμβικές κριτικές.

Ο γιορτινός αλλά και περιθωριακός μικρόκοσμος του Olivier Py συνδυάζει στοιχεία γκροτέσκο και φάρσας που αναδεικνύονται μέσα από έναν ποιητικό, παραληρηματικό λόγο. Η μεταμφίεση ανάγεται σε όχημα έκστασης και το θέατρο σε θρησκεία που ευαγγελίζεται τη ριζική επανανοηματοδότηση του σύγχρονου κόσμου. Ο συγγραφέας επηρεάστηκε και εμπνεύστηκε από το έργο των Paul Claudel, Jean Giraudoux, Jean Genet καθώς και του Αργεντινού σκιτσογράφου και θεατρικού συγγραφέα Copi.

Η «Επιστολή στους νέους ηθοποιούς διά να αποδοθεί ο λόγος τω λόγω» («Epitre aux jeunes acteurs, pour que soit rendue la parole a la parole») ανήκει σε μια ιδιότυπη κατηγορία κειμένων που συνδυάζουν έναν δοκιμιακό λόγο με τη φιλοδοξία να βρουν τον δρόμο για τη σκηνή. Στο ενδιαφέρον αλλά εγκεφαλικό αυτό κείμενο αναλύεται η κρίση του σύγχρονου θεάτρου. Πρόκειται για ένα είδος βιβλικής παραβολής γύρω από τα μαρτύρια του Λόγου στην κοινωνία του Θεάματος. Ο διάλογος γίνεται πρόσχημα θεατρικότητας, ενώ οι σκηνικές οδηγίες χάνουν τη χρηστική διάστασή τους.

Στις δέκα σύντομες σκηνές του, οι έννοιες προσωποποιούνται, ενώ η αναμέτρηση του Ποιητή με την τρέχουσα θεατρική πραγματικότητα παρουσιάζεται ως μεταφορά. Ο Ποιητής «φοράει τα ρούχα της Τραγωδίας» και ως άλλος προφήτης αξιώνει την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στον Λόγο και την επιστροφή του Νοήματος. Τα πρόσωπα που παρελαύνουν διαδοχικά από τη σκηνή και συνδιαλέγονται μαζί του αποτελούν φιγούρες-εκπροσώπους του πολιτιστικού συστήματος: ο Τροχοπέδης, μια εκδοχή του αντιδραστικού διανοούμενου, ο Πολιτιστικός Υπεύθυνος, ο Αστυνομεύων την επιθυμία, ο Υπουργός επικοινωνίας και ο Διευθυντής της Δραματικής Σχολής. Για να επιζήσει η θεατρική τέχνη, πρέπει, υποστηρίζει ο συγγραφέας, να πολεμήσει τόσο τον συντηρητισμό εκείνων που παραδοσιακά τη στηρίζουν (παραγόντων της κρατικής εξουσίας, «εθνικών» ονομάτων, αντιδραστικών διανοούμενων, κριτικών) όσο και τα τηλεοπτικά κριτήρια της αγοράς.

Η δράση συμβολοποιείται, απωθείται, εκπίπτει στις λέξεις που την ορίζουν. Το συνολικό εγχείρημα της δραματικής γραφής μοιάζει με στοίχημα υπέρβασης των ορίων όχι μόνο του θεάτρου ως είδους, αλλά και της αντοχής όλων όσοι εμπλέκονται σ’ αυτό, του συγγραφέα, του ηθοποιού, του θεατή, του αναγνώστη.

Στο επίμετρο του βιβλίου, η Δήμητρα Κονδυλάκη αποκωδικοποιεί με ακρίβεια τις προθέσεις του συγγραφέα μέσα από το εξονυχιστικής ανάλυσης δοκίμιο «Η φιλοδοξία τής μετα-θεατρικότητας», επισημαίνοντας και τα αδύναμα σημεία του εγχειρήματος. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Olivier Py καταθέτει τις απόψεις του για τη σκηνοθεσία, τη θεατρική γραφή και τη σχέση της με τη λογοτεχνία υποστηρίζοντας την ανάγκη επιστροφής στον λόγο, στο νόημα.

  • Νεκτάριος – Γεώργιος Κωνσταντινίδης, Βιβλιοθήκη, Παρασκευή 16 Απριλίου 2010

Από το «Recycle» στο «Phobia: ένα θέαμα» της ομάδας «vasistas»

  • Λήγουν την Κυριακή (25/4) οι παραστάσεις, στο «Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας», του Εθνικού Θεάτρου «Recycle» από την ομάδα «Χώρος» και «Ερρίκος Εδουάρδος Ριχάρδος» του Σαίξπηρ από την ομάδα «1272», στο «Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας». Το «Recycle» παρουσιάζεται σε σενάριο Σίμου Κακάλα – Μαργαρίτας Κρανά, σκηνοθεσία Σίμου Κακάλα, σκηνικά – κοστούμια Μάρθας Φωκά, φωτισμούς Περικλή Μαθιέλλη, φωνητική διδασκαλία Αθηνάς Τρέβλια. Παίζουν: Δήμητρα Κούζα, Μένη Κωνσταντινίδου, Αντρέας Κωνσταντίνου, Ελενα Μαυρίδου, Θοδωρής Οικονομίδης, Γιώργος Συμεωνίδης. Η παράσταση «Ερρίκος Εδουάρδος Ριχάρδος» παρουσιάζεται σε μετάφραση Νίκου Χατζόπουλου, σύνθεση κειμένου, σκηνοθεσία Γιώργου Γάλλου – Γιάννου Περλέγκα, σκηνικά – κοστούμια Εύας Μανιδάκη, κίνηση Σταυρούλας Σιάμου, μουσική Μπάμπη Παπαδόπουλου, φωτισμούς Αλέκου Γιάνναρου. Παίζουν: Γιώργος Γάλλος, Γρηγόρης Γαλάτης, Θανάσης Δήμου, Μαρία Πρωτόπαππα, Γιάννος Περλέγκας, Μαρία Τσιμά, Βαγγέλης Χατζηνικολάου.
  • Τη σκυτάλη στο «Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας» θα πάρει στις 5/5 η παράσταση «Phobia: ένα θέαμα» της ομάδας «vasistas».