Αντρικές σκιές στο «Αδειο δωμάτιο»

  • Της ΕΛΕΝΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΚΗ *
  • Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 11 Μαρτίου 2010

Το «Αδειο δωμάτιο» είναι το πρώτο για ενήλικους θεατρικό έργο της Υβόνης Μεταξάκη. Με άξονα και αφορμή τέσσερις διαφορετικές γυναίκες, η Μεταξάκη χτίζει τις μεταξύ τους σχέσεις, χωρίς να λείπει ποτέ η αντρική παρουσία-απουσία,που λειτουργεί ως καταλύτης στη ζωή της καθεμιάς χωριστά αλλά και όλων μαζί -σαν ένα.

Ο Βασίλης Βασιλάκης και η Ευγενία Ζέκερη σε σκηνή από το «Αδειο δωμάτιο», που σκηνοθετεί η Αναστασία Κουμίδου

Ο Βασίλης Βασιλάκης και η Ευγενία Ζέκερη σε σκηνή από το «Αδειο δωμάτιο», που σκηνοθετεί η Αναστασία Κουμίδου

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο μπαίνουν και πολλά άλλα θέματα λιγότερο φωτισμένα, όπως η αυτοκτονία, η ψυχική διαταραχή, η μνήμη και η νοσταλγία, η τέχνη, ο θάνατος, η απιστία.

Οι τέσσερις γυναίκες του έργου αποτελούν τις βασικές κοινωνικές εκφάνσεις της γυναικείας παρουσίας στον σύγχρονο κόσμο. Ως τέτοιες, είναι απαλλαγμένες από εξατομικευμένα χαρακτηριστικά και ιδιαίτερες ψυχοσυνθέσεις. Η Μεταξάκη αναλύει τους γυναικείους χαρακτήρες μέσα στον κοινωνικό ιστό και με σταθερό σημείο αναφοράς τον άντρα, μέσω του οποίου τελικά προσεγγίζει τις ηρωίδες της.

Στον κόσμο του «Αδειου δωματίου» οι γυναίκες εμφανίζονται ψυχικά τραυματισμένες, με προβληματική κοινωνική συμπεριφορά και δύσκολες μεταξύ τους σχέσεις. Μαθαίνουμε, χωρίς ποτέ να βλέπουμε, πώς η αντρική παρουσία στη ζωή της καθεμιάς έχει επιδράσει στον χαρακτήρα της. Ενώ σε πρώτο πλάνο έχουμε τις τέσσερις γυναίκες, η σκιά ενός άντρα, που αποκτά πολλαπλά πρόσωπα, βρίσκεται διαρκώς παρούσα και με αρνητικά χαρακτηριστικά: διασπαστικός, κακός πατέρας, καταπιεστικός σύζυγος, καταστροφικός εραστής. Ολα αυτά έρχονται στην επιφάνεια σταδιακά, μέσα από ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο και με το ερώτημα της προσωπικής και συλλογικής ευθύνης της γυναίκας να αιωρείται διαρκώς.

Ολες οι αντρικές «σκιές» του «Αδειου δωματίου» παίρνουν σάρκα και οστά στο πρόσωπο του Παύλου, του μοναδικού αντρικού χαρακτήρα του έργου. Παρουσιάζεται ως ο σύντροφος και εραστής της πιανίστριας, αλλά και ψυχίατρός της. «Από την πρώτη στιγμή της γνωριμίας τους, ασφυκτιούσε», «την κατέστρεψε», «έπεσε πάνω της σαν εφιάλτης». Οι τρεις φίλες σκιαγραφούν τον Παύλο, έτσι όπως εκείνες τον βλέπουν: γεμάτο αρνητικά χαρακτηριστικά αφού και ό,τι θετικό φαίνεται πως έκανε, το έκανε αποσκοπώντας σε κάτι άλλο («εμένα, για να με εξαγοράσει, μου αγόρασε εισιτήριο αλέ-ρετούρ στη Μασσαλία»). Παρ’ όλο που όλα αυτά δεν επαληθεύονται στη μοναδική του παρουσία επί σκηνής -ούτε όμως και αναιρούνται- η πρόθεση της συγγραφέως είναι καθαρή: ο άντρας μπορεί να έχει καταλυτική -και καταστροφική απ’ ό,τι ακούμε- δύναμη πάνω στη ζωή μιας γυναίκας. Ο Παύλος, ως η κεντρική αντρική παρουσία του έργου, αντιπροσωπεύει όλους τους άντρες στους οποίους γίνεται αναφορά. Στο πρόσωπό του συγκεντρώνεται ό,τι αρνητικό έχουν ώς τώρα προσάψει στους άντρες οι ηρωίδες.

Γυναικεία αμηχανία απέναντι στον άντρα

Η Μεταξάκη, ωστόσο, δεν φτιάχνει έναν ήρωα μονοδιάστατο. Παρ’ ότι γυναίκα η ίδια και εμφανώς θετικά προσκείμενη στις ηρωίδες της, υπονομεύει τα λεγόμενά τους και τοποθετεί τον Παύλο στο μεταίχμιο, φτιάχνοντας έναν χαρακτήρα σκοτεινό και αινιγματικό. Αρκετά νωρίς τον εμφανίζει στη σκηνή -στη μία και μοναδική φορά που μιλάει. Ο Παύλος-άντρας με τη φυσική του παρουσία παύει να είναι μόνο μια ιδέα. Αποκτά σάρκα και οστά. Η συγγραφέας τού δίνει τη δυνατότητα να αρθρώσει λόγο. Εναν λόγο, ωστόσο, που δεν λέει τίποτα συγκεκριμένο και δεν αποκαλύπτει τίποτα γι’ αυτόν, αφ’ ενός αφήνοντας να διαφανεί μια γυναικεία αμηχανία απέναντι στην αντρική ψυχοσύνθεση, τα κίνητρα και τα θέλω ενός άντρα, και αφ’ ετέρου υπονοώντας πως ό,τι έχουμε ακούσει νωρίτερα γι’ αυτόν και ό,τι θα ακούσουμε από εδώ και πέρα, μπορεί να οφείλεται στην προσωπική αδυναμία της κάθε ηρωίδας, στα αρνητικά της βιώματα και σε μία εμμονή να ενοχοποιήσει στη συνείδησή της τον άντρα για να δικαιολογήσει τον εαυτό της.

Οι δύο κόσμοι του έργου -ο γυναικείος και ο αντρικός- έτσι όπως έχουν προσεγγιστεί από τη συγγραφέα, δεν αποτελούν ένα κλειστό σύστημα που αφήνει απέξω την ιδιαιτερότητα του αναγνώστη-θεατή. Αντιθέτως, παραμένουν ανοιχτοί σε ερμηνείες, και τελικά αποτελούν ένα ερέθισμα για τον αναγνώστη-θεατή -άντρα και γυναίκα- να προβληματιστεί πάνω στις σχέσεις των δύο φύλων. Με δυο λόγια, θα μπορούσαμε να πούμε πως το «Αδειο δωμάτιο» είναι ο χώρος στον οποίο τα δύο φύλα συναντιούνται και συντηρούν στο διηνεκές τη μεταξύ τους διαμάχη, μέσα από τον έρωτα, την αντιπαράθεση, την αγάπη, το μίσος, την άπωση και την έλξη.

* Θεατρολόγος Μ.Α.

Info

Το «Αδειο δωμάτιο» ανεβαίνει αύριο από το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, στο θέατρο «Απόλλων» -έως 18 Απριλίου. Σκηνοθεσία Αναστασία Κουμίδου, σκηνικά – κοστούμια Αγνή Ντούτση, χορογραφία Ειρήνη Φιλίππου, σύνθεση τραγουδιού Σπήλιος Καστάνης, φωτισμοί Νίκος Σωτηρόπουλος. Παίζουν: Βασίλης Βασιλάκης, Ευγενία Ζέκερη, Σοφία Καψούρου, Εφη Μεταγγιτσινού, Αστερόπη Χαριτίδου.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: