Daily Archives: 9 Φεβρουαρίου, 2010

Δαιμονισμένος… Πέτερ Στάιν για 12 ώρες

Δαιμονισμένος... Πέτερ Στάιν για 12 ώρες

O Πέτερ Στάιν  θα παρουσιάσει το καλοκαίρι στην Πειραιώς 260, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, τους «Δαιμονισμένους» του Ντοστογιέφσκι.

Η παραγωγή, 12ωρης διάρκειας (από τις 11 το πρωί έως τις 11 το βράδυ) παρουσιάζεται από μια ομάδα Ιταλών ηθοποιών, με τη Μαγκνταλένα Γκρίπα ανάμεσά τους. Η καθαρή διάρκεια της παράστασης, που στήνεται ακόμη, υπολογίζεται να είναι οκτώ ώρες. Ανάμεσα στα μέρη της παράστασης μεσολαβούν τέσσερα 15λεπτά διαλείμματα, αλλά και φαγητό. Σε ένα σκηνικό με κοστούμια πρόβας θα λαμβάνει χώρο η δράση, δίνοντας προτεραιότητα στον λόγο.

  • Η πρεμιέρα θα δοθεί στις 23 Μαΐου στο θέατρο του Σαν Παγκράτσιο, ενώ θα ακολουθήσουν παραστάσεις σε ιταλικές πόλεις, καθώς και στο Αμστερνταμ, στη Νέα Υόρκη και αλλού.

Γοργόνα από τη… Νορβηγία. Ο Σκανδιναβός σκηνοθέτης μιλά για το έργο του Ιψεν «Η κυρία από τη θάλασσα», που ανεβαίνει στο Εθνικό Θέατρο

  • «Η κυρία από τη θάλασσα», ένα σημαντικό αλλά σπάνια ανεβασμένο έργο του Xένρικ Ιψεν, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο Εθνικό Θέατρο.

Η Μαρία Ναυπλιώτου και ο Αρης Λεμπεσόπουλος πρωταγωνιστούν στην «Κυρία από τη θάλασσα», που σκηνοθετεί ο Εϊρικ Στούμπε στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου

Η Μαρία Ναυπλιώτου και ο Αρης Λεμπεσόπουλος πρωταγωνιστούν στην «Κυρία από τη θάλασσα», που σκηνοθετεί ο Εϊρικ Στούμπε στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου

Την παράσταση σκηνοθετεί ένας από τους σημαντικότερους Σκανδιναβούς σκηνοθέτες και μέχρι πρόσφατα καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου της Νορβηγίας, Εϊρικ Στούμπε. Ο τελευταίος, στην πρώτη του σκηνοθεσία στην Ελλάδα, επέλεξε ένα από τα λιγότερο παιγμένα και ιδιαίτερα έργα του σπουδαίου δραματουργού, το οποίο θα κάνει πρεμιέρα στις 19 Φεβρουαρίου στην Κεντρική Σκηνή της Αγίου Κωνσταντίνου.

Η Ελίντα, παγιδευμένη σε έναν γάμο χωρίς έρωτα με τον γιατρό Βάνγκελ, έλκεται ακατανίκητα από τη θάλασσα. Η εμφάνιση ενός μυστηριώδους ξένου, με τον οποίο τη δένει ένα τρομερό μυστικό, τη φέρνει αντιμέτωπη με το παρελθόν της και τον πόθο της για την ελευθερία και το άγνωστο…

«Σήμερα ο Ιψεν είναι το ίδιο επίκαιρος όσο και στην εποχή του. Ισως μάλιστα με την πάροδο του χρόνου τα έργα του να γίνονται όλο και καλύτερα», σημειώνει ο 45χρονος Εϊρικ Στούμπε. «Οταν σκηνοθετώ Ιψεν αισθάνομαι σαν να βρίσκομαι «σπίτι» μου. Το να σκηνοθετήσω, όμως σε μια ξένη γλώσσα, μου φαίνεται συναρπαστικό και συγχρόνως τρομακτικό». Πλεονέκτημα στην προκειμένη περίπτωση «οι καλοί Ελληνες ηθοποιοί».

Πρόκειται «αδιαμφισβήτητα για έναν από τους σπουδαιότερους συγγραφείς όλων των εποχών», υπερθεματίζει για τον Iψεν. «Για μένα δεν είναι ένας συγγραφέας που ασχολείται μόνο με ηθικά ή κοινωνικοπολιτικά ζητήματα, όπως π.χ. ο φεμινισμός. Ο Ιψεν δεν είναι σχηματικά ένας φεμινιστής. Είναι πρώτα απ’ όλα ένας γνήσιος ποιητής της καταστροφής. Το έργο του και ολόκληρο το σύμπαν του αναφέρονται κυρίως στην ιδιωτική σφαίρα, που πολύ συχνά είναι σκοτεινή. Μέσα από μία σύγχρονη οπτική η παράσταση εστιάζει σε μία γυναίκα παγιδευμένη ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία που της δίνεται η ευκαιρία να ακολουθήσει τα όνειρά της. Μια σύγχρονη γοργόνα -όπως άλλωστε παραπέμπει και ο αυθεντικός τίτλος του έργου στα Νορβηγικά- που καλείται να διαλέξει ανάμεσα στις Σειρήνες της στεριάς και της θάλασσας».

Αλλωστε ο συγγραφέας «αγαπά» ιδιαιτέρως τις γυναίκες. «Οι γυναίκες στα έργα του είναι σχεδόν πάντα πολύ πιο ενδιαφέρουσες και μυστηριώδεις από τους άνδρες, με τους οποίους ασχολήθηκε μάλλον επιφανειακά… Τα έργα του χαρακτηρίζονται κυρίως από τους σύνθετους, ασταθείς, συχνά αντιφατικούς ήρωες, και τις πολύ βαθιές και ενδιαφέρουσες σχέσεις που αναπτύσσουν».

Τη μετάφραση υπογράφει η Μαργαρίτα Μέλμπεργκ, τα σκηνικά – κοστούμια ο Κάρι Γκράβκλεβ. Παίζουν: Βασίλης Ανδρέου, Αρης Λεμπεσόπουλος, Λουκία Μιχαλοπούλου, Μαρία Ναυπλιώτου, Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Aλκηστις Πουλοπούλου, Νίκος Χατζόπουλος.

  • Ολα ξεκίνησαν από δύο μύθους

Ο Ιψεν άρχισε να δουλεύει την υπόθεση του έργου ήδη από το καλοκαίρι του 1885, όταν παραθέριζε στην πόλη Μόλντε, μια μικρή «πόλη κοντά στα φιόρδ, στο βορειότερο σημείο της Νορβηγίας». Εκεί άκουσε δύο μύθους που του έκαναν μεγάλη εντύπωση και τους χρησιμοποίησε αργότερα στο έργο του. Ο πρώτος μύθος μιλούσε για έναν Νορβηγό, φινλανδικής καταγωγής, του οποίου τα σαγηνευτικά μάτια παρέσυραν τη γυναίκα ενός εφημέριου μακριά από τον άντρα της και το σπίτι τους.

Ο δεύτερος μιλούσε για έναν ναυτικό που έλειπε τόσο καιρό από το σπίτι του ώστε τον θεωρούσαν πια νεκρό. Οταν κάποια στιγμή επέστρεψε, βρήκε τη γυναίκα του παντρεμένη με κάποιον άλλο. Ο Ιψεν ξαναπιάνει το προσχέδιο της «Κυρίας από τη θάλασσα» το καλοκαίρι του 1887, με τον τίτλο «Γοργόνα». Το ολοκληρωμένο πια έργο στάλθηκε στον εκδότη Γιάκομπ Χέγκελ, στο Μόναχο, στις 25 Σεπτεμβρίου 1888.

  • Στην Κεντρική Σκηνή
    «Η κυρία από τη θάλασσα» του Ιψεν παρουσιάζεται στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, σε εναλλασσόμενο ρεπερτόριο με τον «Θείο Βάνια» του Αντον Τσέχοφ και τον «Δον Ζουάν» του Μολιέρου.
  • Αντιγόνη Καράλη, ΕΘΝΟΣ, 09/02/2010

Ενας ηθοποιός-ποιητής της σκηνής

  • Του ΛΑΚΗ ΠΑΠΑΣΤΑΘΗ* Ελευθεροτυπία, Τρίτη 9 Φεβρουαρίου 2010
  • Το «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ» του Εντουαρντ Αλμπι, ένα από τα μυθικά έργα του εικοστού αιώνα, παίζεται στο «Απλό Θέατρο».

Δεν θα γράψω για τη σπουδαία παράσταση του Αντώνη Αντύπα, ούτε για τη λαμπρή ερμηνεία της Μάρθας από τη Ράνια Οικονομίδου. Δεν θα αναφερθώ αναλυτικά ούτε στη μετάφραση της Τζένης Μαστοράκη -μόνο θαυμασμό και αγάπη μπορεί να νιώσει κανείς γι’ αυτή τη σπουδαία γυναίκα που στη φετινή θεατρική περίοδο υπογράφει τη μετάφραση δύο σημαντικών παραστάσεων: «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ» και «Υστατο σήμερα» στο θέατρο του Λευτέρη Βογιατζή.

Αφορμή γι’ αυτό το κείμενο είναι ο ενθουσιασμός μου για την ερμηνεία του Δημήτρη Καταλειφού στον ρόλο του Τζορτζ. Δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν πως οι ανδρικοί ρόλοι στον Αλμπι είναι, ίσως, πιο σύνθετοι, βρίσκονται στο κέντρο του δράματος. Σ’ αυτή την τρομερή νύχτα του έργου, λοιπόν, από τις δυόμισι μετά τα μεσάνυχτα ώς το ξημέρωμα, που ο ασφυχτικά πυκνός θεατρικός χρόνος είναι ίδιος με τον φυσικό, λάμπει η ποίηση του ηθοποιού Δημήτρη Καταλειφού. Ποίηση άγρια και ταυτοχρόνως στίλβουσα μέσα στην αδυσώπητα σαρκοβόρα επιθετικότητα του λόγου. Ο ηθοποιός έχει την ηρεμία και τη σοφία να συνθέτει την περιδίνηση του λόγου του Τζορτζ και να την εντάσσει στη στρατηγική της ερμηνείας, χτίζοντας τον ρόλο σαν οικοδόμημα στον χρόνο της παράστασης με τέλεια αρχιτεκτονική. Βρίσκει το αφηγηματικό και εκφραστικό κέντρο κάθε μικρού επεισοδίου και το προσθέτει στην αφήγηση ώστε να γεννά το επόμενο. Αξιολογεί την ένταση κάθε δευτερολέπτου, την παραμικρή κίνηση, τις συλλαβές, τα βλέμματα. Μας πείθει πως ο Τζορτζ συλλαμβάνει το θεατρικό παιχνίδι -παράσταση μέσα στην παράσταση, ρόλος μέσα στον ρόλο- εκείνη τη στιγμή που συμβαίνει, χωρίς να το έχει προετοιμάσει.

  • Παλεύει για την αξιοπρέπειά του

Θήραμα του παιχνιδιού αυτού του τραυματισμένου ανθρώπου, που παλεύει για τον ανδρισμό και την αξιοπρέπειά του, είναι ένα ζευγάρι νέων, καλεσμένων στο σπίτι που μένει με τη γυναίκα του, οι οποίοι γίνονται ο σάκος του μποξ. Ο Νικ και η Χάνι μοιάζουν να έχουν κάτι από το κοινό, τους θεατές που «ακούνε», «βλέπουν» και στιγμές στιγμές «παρεμβαίνουν».

Αυτή η νύχτα δεν είναι μια ψυχαναλυτική νύχτα που βγάζει στην επιφάνεια το ασυνείδητο των ανθρώπων. Εδώ οι ήρωες έχουν πλήρη συνείδηση, συνθέτουν τον τρόμο, την ταπείνωση του άλλου με χειρουργική ακρίβεια, ψυχρότητα και αδίστακτη ένταση. Σαν να ακούγονται μυδραλιοβόλα.

Ο Τζορτζ συνήθως δεν είναι παθητικός δέκτης αλλά κινεί ο ίδιος το παιχνίδι, είναι αυτός που στο τέλος, ύστερα από πολλά χρόνια συμβίωσης με τη Μάρθα, τολμάει να πάρει τη μεγάλη απόφαση, να διαλύσει το ζωτικό ψέμα που συνέχει τον δεσμό τους. Το «ψέμα» είναι ένας ανύπαρκτος γιος, που τον αντιμετωπίζουν ως υπαρκτό. Τώρα το επινοημένο παιδί δεν υπάρχει.

Στο συγκλονιστικό φινάλε του έργου ο Τζορτζ και η Μάρθα με κοφτές φράσεις, μετωπικά, κοιτώντας το κοινό, αποφασίζουν να ζήσουν χωρίς αυταπάτες. Η μέχρι τώρα ζωή τους θ’ αλλάξει. Αυτό σημαίνει πως θα πλησιαστούν με ειλικρίνεια; Θα γίνει πιο αληθινή, πιο ανθρώπινη η σχέση τους; Ή μήπως η ζωή χωρίς αυταπάτες δεν αντέχεται, είναι δύο φορές αφόρητη. Με πόση ουσία στήθηκε από τον Αντώνη Αντύπα και παίχτηκε από τον Καταλειφό και την Οικονομίδου αυτή η σκηνή. Μετά απ’ αυτό το φινάλε του Αλμπι, λες και την επόμενη μέρα θ’ αρχίσει για το παγκόσμιο θέατρο μια άλλη δραματουργία. Ενα άλλο βλέμμα πάνω στον κόσμο και την τέχνη του θεάτρου.

Κάποιοι λένε πως η «Βιρτζίνια Γουλφ» είναι ένας φιλοσοφικός στοχασμός πάνω στη συνειδητή αυταπάτη. Τι ηθοποιός, όμως, χρειάζεται για να παιχθεί αυτό; Σ’ όλον τον κόσμο εκατοντάδες ηθοποιοί έπαιξαν τον Τζορτζ. Ο καθένας κάτι φώτιζε απ’ αυτόν τον τρομερό ρόλο. Τώρα προστίθεται και ο Δημήτρης Καταλειφός στην παράσταση του «Απλού Θεάτρου». Μια ερμηνεία που κάνει υπερήφανους τους Ελληνες θεατές που θεατρίζονται γιατί νιώθουν πως και στον τόπο τους μπορούν να στηριχθούν σε μερικές σταθερές αξίες, σε πρόσωπα με ανένδοτη πίστη στην τέχνη του θεάτρου, στα μεγάλα σύγχρονα έργα, στους μεγάλους ρόλους. Ξέρουν πως μέσα από αυτούς τους ανθρώπους μετέχει το θέατρό μας στους προβληματισμούς και τα επιτεύγματα του θεάτρου διεθνώς.

  • Από τον Μάμετ στον Αλμπι

Οι ζωντανοί σύγχρονοι καλλιτέχνες σαν τον Δημήτρη Καταλειφό, απλά και αυτονόητα, είναι δέσμιοι του παρόντος, ακόμη κι αν -πολύ περισσότερο- ασχολούνται με τα μεγάλα έργα του παρελθόντος. Δεν τα «διορθώνουν» ούτε τα «ξεσκονίζουν», αλλά αποκαλύπτουν τη διαχρονία που κρύβουν στον πυρήνα τους. Η σύγχρονη εμπειρία, η ευαισθησία, το πάθος, η γλωσσική αίσθηση και οι προβολές της ζωής πάνω στο «παλιό» έργο κατά τη διάρκεια των χρόνων που εν τω μεταξύ μεσολάβησαν, διαμορφώνουν την αναγκαία συνείδηση, το σύγχρονο βλέμμα του καλλιτέχνη για να ξαναδεί το έργο του παρελθόντος από τη σκοπιά του παρόντος. Χωρίς να αναζητάει νευρωτικά τη νεωτερικότητα ερήμην του κειμένου. Χωρίς να φοβάται πως θα θεωρηθεί ξεπερασμένος. Χωρίς να διαλύει το έργο, χωρίς να πιστεύει σε «επιδέξιους» σκηνοθετικούς χειρισμούς που κάνουν τον ηθοποιό σκηνικό δραματουργό που υπερβαίνει τον συγγραφέα.

Πριν από πολλά χρόνια -στο αξέχαστο πατάρι τού «Εμπρός»- ο Δημήτρης Καταλειφός έπαιξε τον Ντον στον «Αμερικανό Βούβαλο» του Μάμετ, ένα έργο που η γλωσσική τόλμη του σχετίζεται κατά κάποιο τρόπο με τη Βιρτζίνια Γουλφ. Ο Καταλειφός σαν να χρωστούσε στο ελληνικό κοινό τον Τζορτζ του Αλμπι. Θυμάμαι το πρόσωπό του τότε και τώρα. Σαν να έχουν αποτυπωθεί οι ρόλοι στο δικό του πρόσωπο.

Ο Δημήτρης Καταλειφός είναι μια προσωπικότητα με βάθος, ταλέντο και σκηνική σοφία. Αποτελεί εθνικό κεφάλαιο για την πνευματική μας ζωή. Είναι ένας ηθοποιός-ποιητής της σκηνής. Αν τον προσέξεις την ώρα που παίζει, διαισθάνεσαι πως κάτι απλό, σχεδόν παιδικό, υπάρχει στο κέντρο της ύπαρξής του.

* σκηνοθέτης και συγγραφέας

Σίλα Στίβενσον «Δρόμος μακρύς», σε σκηνοθεσία Χρήστου Καρχαδάκη

Στο θέατρο «Ορφέας», κάθε Δευτέρα – Τρίτη, παρουσιάζεται το έργο της Σίλα Στίβενσον «Δρόμος μακρύς», σε σκηνοθεσία Χρήστου Καρχαδάκη. Ενα έργο με θέμα τη «συγχώρεση». Ζώντας τις συνέπειες της άδικης δολοφονίας του γιου της, μια οικογένεια δίνει αγώνα για να βρει το νόημα της συγχώρεσης. Το «Θέατρο της συνέργειας», σε συνεργασία με το «Πρόγραμμα της Συγχώρεσης» του βρετανικού υπουργείου Δικαιοσύνης ανέθεσαν στη Σίλα Στίβενσον τη συγγραφή του έργου μετά από έρευνα στις φυλακές του Λονδίνου. Το έργο γράφτηκε για να παιχτεί στο θέατρο, αλλά και στις φυλακές, γι’ αυτό και απευθύνεται στο κοινό. Μετάφραση: Δημήτρης Μοθωναίος – Βάσια Παναγοπούλου. Σκηνικά – Κοστούμια: Μυρτώ Αναστασοπούλου. Φωτισμοί: Κατερίνα Μαραγκουδάκη. Παίζουν: Κατερίνα Διδασκάλου, Χρήστος Καρτέρης, Μέλπω Κωστή, Αγγελική Λάμπρη, Χριστόδουλος Στυλιανού.

  • Από τις 15/2, κάθε Δευτέρα – Τρίτη, στο θέατρο «Σημείο», θα παίζεται η παράσταση «Δυο μεγάλες μύτες», σε κείμενο – σκηνοθεσία Χάρη Χιώτη. Κάποτε, ζούσε ένα ζευγάρι …γκρινιάρης ο άντρας ..ευγενική η γυναίκα! Δυο ερωτευμένοι που ξεχώριζαν, γιατί είχαν πολύ μεγάλες μύτες… Το έργο έχει θέμα την αδελφική φιλία ενός αγοριού και ενός κοριτσιού. Μια γνωριμία σε πολύ μικρή ηλικία σημαδεύει τις ζωές δύο εφήβων, δημιουργώντας τους μια κοινή πορεία και πραγματικότητα. Πόσο μπορεί μια τυχαία γνωριμία να επηρεάσει τις ζωές τους; Kείμενο – σκηνοθεσία Χάρη Χιώτη, σκηνικά Μαρίας Αγγελή. Παίζουν: Αννα Βουρλιώτου, Χάρης Χιώτης.

«Ερρίκος, Εδουάρδος, Ριχάρδος» από τη νεοσύστατη ομάδα «1272»

Στο πλαίσιο του «Group Hostel» (πρόγραμμα πειραματικών παραστάσεων νέων ομάδων) του Εθνικού Θεάτρου, στο «Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας» (Β’ σκηνή) η νεοσύστατη ομάδα «1272», από τις 12/2 – 24/4, θα ανεβάσει την παράσταση «Ερρίκος, Εδουάρδος, Ριχάρδος». Πρόκειται για μια σύνθεση των ιστορικών δραμάτων του Σαίξπηρ «Ερρίκος 6ος» (Α’ Β’,Γ’ μέρος) και «Ριχάρδος 3ος», τα οποία τέμνει ως κοινός ιστορικός άξονας ο «Πόλεμος των δύο Ρόδων», στη μεσαιωνική Αγγλία. Με τη σύνθεση των δύο σαιξπηρικών έργων παρουσιάζονται τρεις βασιλείς στο θρόνο της Αγγλίας, σε μια εποχή εμφύλιου σπαραγμού, γνωστού ως «Πολέμου των δύο Ρόδων». Δολοπλοκίες, ψέματα, στυγερές δολοφονίες, γυναίκες πολεμόχαρες, ελέω ονόματος, αδίστακτοι ηγεμόνες, ανίκανοι και λάγνοι. Μια ασταμάτητη ροή βασιλικών στέψεων, συνωμοσιών, θανατικών εκτελέσεων (δημοσίων και κρυφών). Πίσω από τους επεκτατικούς ή θρησκευτικούς πολέμους, τις εθνικιστικές εξάρσεις και τη φανατική πίστη στους «Καίσαρες», δεν κρύβονται μόνο πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά κίνητρα. Υπάρχει και πλήρης «έκλειψη»… του λογικού από το παράλογο. Μια παράσταση ως εξωφρενικό καρναβάλι της Ιστορίας και επιδημικής μόλυνσης της ανθρώπινης συνείδησης.

  • Το Εθνικό Θέατρο ανακοίνωσε ότι ακυρώνονται οι εξής παραστάσεις του στις 10 και 24/2, λόγω των απεργιών της ΑΔΕΔΥ και ΓΣΕE: Μολιέρου «Δον Ζουάν», Ιψεν «Η κυρία από τη θάλασσα», Κ. Ταχτσή «Το τρίτο στεφάνι», Βάις «Μαρά/ Σαντ», Τσέχωφ «Θείος Βάνιας», «Recycle», Σαίξπηρ «Ερρίκος Εδουάρδος Ριχάρδος». Οι θεατές που έχουν ήδη προμηθευτεί εισιτήρια για τις συγκεκριμένες ημερομηνίες παρακαλούνται να προσέλθουν στα ταμεία του Εθνικού Θεάτρου (Αγ. Κωνσταντίνου 22 – 24/ Μενάνδρου και Πανεπιστημίου 48) για αντικατάσταση των εισιτηρίων τους. Οσοι έχουν κάνει κράτηση μέσω πιστωτικής κάρτας παρακαλούνται να επικοινωνήσουν στο 210.7234.567.

Μετάφραση Νίκου Χατζόπουλου, σύνθεση κειμένου – σκηνοθεσία Γιώργου Γάλλου – Γιάννου Περλέγκα, σκηνικά – κοστούμια Εύας Μανιδάκη, κίνηση Σταυρούλας Σιάμου, μουσική Μπάμπη Παπαδόπουλου, φωτισμοί Αλέκου Γιάνναρου. Παίζουν (αλφαβητικά): Γιώργος Γάλλος, Γρηγόρης Γαλάτης, Θανάσης Δήμου, Μαρία Πρωτόπαππα, Γιάννος Περλέγκας, Μαρία Τσιμά, Βαγγέλης Χατζηνικολάου.