Monthly Archives: Ιανουαρίου 2010

Διονυσιακό Θέατρο – SΟS

Η διαφύλαξη του πολιτιστικού μας πλούτου και η παράδοσή του στις επόμενες γενιές αποτελεί υποχρέωση πρωτίστως του κράτους αλλά και των πολιτών. Ετσι η πρωτοβουλία του σωματείου «Διάζωμα» να συνδράμει στη διάσωση των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης είναι επαινετή. Ωστόσο το «Διάζωμα» δεν αρκείται στη διάσωση μνημείων, π.χ. του Διονυσιακού Θεάτρου, αλλά ενδιαφέρεται και για την «ανάδειξή» τους. Εδώ όμως αρχίζουν τα προβλήματα, αφού ο καθένας αντιλαμβάνεται την ανάδειξη με διαφορετικό τρόπο. Ετσι, π.χ., για τους δημοτικούς άρχοντες της χώρας, στον δήμο των οποίων τυχαίνει να υπάρχει αρχαίο θέατρο, ανάδειξη σημαίνει ανέβασμα σ΄ αυτό θεατρικών και άλλων παραστάσεων. Οποιαδήποτε όμως χρήση αρχαίου μνημείου, πολύ περισσότερο αρχαίου θεάτρου, σημαίνει τον αργό θάνατό του.

Ο Βέλγος L. Cloquet ήταν ο πρώτος, όσο ξέρω, που διαχώρισε τα μνημεία σε «ζωντανά», σε αυτά δηλαδή που έχουν χρήση, και σε «νεκρά», σε εκείνα που δεν χρησιμοποιούνται. Τα αρχαιολογικά μνημεία ανήκουν στη δεύτερη ομάδα και οι όποιες επεμβάσεις σ΄ αυτά θα πρέπει να αποβλέπουν πρωτίστως στην προστασία τους. Ετσι στα αρχαιολογικά μνημεία επιτρέπεται να γίνονται αποκαταστάσεις και αναστηλώσεις, όταν φυσικά σώζεται σε μεγάλο ποσοστό το αρχαίο υλικό τους, αλλά σε καμία περίπτωση ανακατασκευές. Στα τέλη του 19ου αι. ανακατασκευάστηκε το αρχαίο στάδιο των Αθηνών για να γίνουν οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες. Αποτέλεσμα: το μνημείο έχασε την αυθεντικότητα και την ιστορικότητά του, γι΄ αυτό άλλωστε και ο πολύς κόσμος σήμερα το γνωρίζει απλώς ως «το Καλλιμάρμαρο». (Το 1958 μάλιστα παρά τρίχα γλίτωσε και την κατεδάφισή του!). Για ποιον λόγο, λοιπόν, πρέπει να τοποθετηθούν 61 νέα εδώλια, 175 νέες βαθμίδες κ.ά. στο Διονυσιακό Θέατρο; Είναι οι προσθήκες αυτές… προπομποί κάποιας μεγαλύτερης επέμβασης;

Η «ανάδειξη» του Διονυσιακού Θεάτρου είναι μια παλιά ιστορία. Π.χ., το 1967 είχε ανακοινωθεί επισήμως ότι το Εθνικό Θέατρο θα εγκαινίαζε τις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Αθηνών με τον «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου τον οποίο θα ανέβαζε στο Διονυσιακό Θέατρο! Ανάμεσα σ΄ αυτούς που αντέδρασαν ήταν και ο τότε διευθυντής του Μουσείου της Ακρόπολης Γιάννης Μηλιάδης, ο οποίος έγραψε στις «Εποχές» (3/1967) ένα εκτενές άρθρο. Κρίνοντας ότι το κείμενό του (υπόδειξη του ομ. καθ. του ΑΠΘ Γρ. Σηφάκη) είναι εξαιρετικά επίκαιρο και στις ημέρες μας, παραθέτω μερικά αποσπάσματά του. «Η πικρότατη πείρα που έχω απ΄ τη σχέση των ανθρώπων με τα αρχαία μνημεία δεν μου επιτρέπει αυταπάτες.

Μια και τα λαίμαργα βλέμματα μερικών κυνικών «δυναμικών» στράφηκαν προς το λεγόμενο «Θέατρο Διονύσου», η καταδίκη του έχει υπογραφεί. Θα προχωρήσουν στην αρχή προφυλακτικά. (…) Στην αρχή πάντα με το μαλακό και με μια συγκινητική αθωότητα προθέσεων: ένα μικρό πείραμα για χάρη του… Πνεύματος, χάρη του Αισχύλου! Ούτε ίχνος ανίερης εκμετάλλευσης. Ποιος μπορεί να ΄χει αντίρρηση; Οι πρώτοι που πιάνονται στην παγίδα είναι μερικοί ιδεολόγοι άνθρωποι των Γραμμάτων. (…) Ετσι βλέπουμε κι ανθρώπους που συχνότατα είνε “σώφρονες” να επιτρέπουν στον εαυτό τους να τους ξεφύγει ο μεγάλος λόγος: “Είνε λαμπρή ιδέα ν΄ ακουσθεί ο τραγικός λόγος στο αυθεντικό αρχαίο θέατρο των Αθηνών”. Παίρνετε ψύχραιμα τη φράση αυτή, τη διαβάζετε ανάποδα και βρίσκετε το σωστό: σε ένα μέρος που δεν υπάρχει ούτε ίχνος ορατό που να θυμίζει Αισχύλο και Σοφοκλή, σε μια πετσοκομμένη ορχήστρα μετασχηματισμένη σε αρένα μονομάχων, σ΄ ένα χώρο που δεν αρκεί ούτε για παράσταση παντομίμας… εκεί μας καλεί η πολυπραγμοσύνη των κυνικών να ενωτισθούμε τον υψηλό λόγο του Αισχύλου. (…) Αλλά από πού προέρχεται… η κυνική αυτή ιδέα; Προέρχεται φυσικά από τους κύκλους που πιστεύουν ότι προορισμός των αρχαίων που υπάρχουν είνε να παραδίδονται στην τουριστική τους “αξιοποίηση”. (…) Είνε μια χαρακτηριστικά νεοελληνική κακομοιριά, κάθε μας κατασκευή, κάθε δημιουργική μας δραστηριότητα να εντάσσεται μέσα στα ζοφερά πλαίσια μιας καταστροφής. Μια λανθάνουσα υπερτροφική υπεροψία για τον εαυτό μας και το δήθεν “έργο” μας λειτουργεί καταλυτικά και εξουδετερώνει κάθε σεβασμό και κάθε ενδοιασμό μας για το ανώνυμο, το παληό, το απροστάτευτο έργο ενός άλλου προσώπου ή μιας άλλης εποχής. (…) Τι θ΄ αναστηλώσετε; (…) Ποιος είναι αυτός που γνωρίζει και μπορεί να μας διδάξει ποιο ήταν το ακριβές προφίλ της κάθετης τομής του αρχαίου κοίλου; Αλλά η καμπύλη αυτή δεν σχετίζεται μόνο με την αισθητική εμφάνιση του κοίλου. Σχετίζεται κυρίως και αμεσώτατα με την ακουστική του αρχαίου θεάτρου. Και την καμπύλη αυτή την αγνοούμε… Ωστόσο το ένστικτο της καταστροφής, που παίζει τεράστιο ρόλο στη ζωή όλων των στείρων ανθρώπων, μαζί με τη θερμουργό πνοή του συμφέροντος, είναι δυνάμεις πολύ ανώτερες από την κοινή λογική και τους ηθικούς δισταγμούς των… σχολαστικών. (…) Θα με ρωτήσεις, αγαπητέ μου αναγνώστη, αφού ξέρω ότι όλα έτσι θα γίνουν, γιατί τουφεκάω στον αέρα; Μα για την τιμή των όπλων, αγαπητέ. Ισως ίσως και για την τιμή του… Αισχύλου. Αυτού του ανυποψίαστου συνεργού του “Χορού Εκατομμυρίων”».

  • Ο κ. Μιχάλης Α. Τιβέριος είναι καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Ο βασιλιάς Καρνάβαλος γιορτάζει και ξεφαντώνει σε όλη την Ελλάδα

  • Της ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΣΑΝΟΥΔΟΥ
  • ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ, Κυριακή, 31 Ιανουαρίου, 2010

Τι κι αν δεν έχει περάσει ούτε ένας μήνας από την Πρωτοχρονιά; Το Τριώδιο άνοιξε φέτος στις 24 Ιανουαρίου και μία μία οι περισσότερες περιοχές της χώρας μπαίνουν σε αποκριάτικους ρυθμούς. Πολύχρωμα, ευφάνταστα και πανηγυρικά τα καρναβάλια που διοργανώνονται σε ολόκληρη την Ελλάδα, προσφέρουν μια ιδανική ευκαιρία σε όσους λατρεύουν τις μεταμφιέσεις, παραμένουν πάντα παιδιά ή απλώς αναζητούν μια αφορμή για να ξεδώσουν. Σε εξέλιξη βρίσκεται ήδη το μεγάλο καρναβάλι της Πάτρας, ενώ αυτό το Σαββατοκύριακο 150 ενθουσιώδεις Πατρινοί καρναβαλιστές έρχονται στην Αθήνα και υπόσχονται να παρασύρουν τους κατοίκους της πόλης στους ρυθμούς της μεγάλης γιορτής.

  • Συναυλία της Emma Shapplin

Με τη συναυλία της μοναδικής Emma Shapplin ξεκινούν αύριο οι καθιερωμένες Θρακικές Λαογραφικές Εορτές και το πολύχρωμο Ξανθιώτικο Καρναβάλι 2010, που φέτος έχει στο επίκεντρο τον έρωτα και τιτλοφορείται «Καρναβάλι Ερωτευμένων». Η καταξιωμένη τραγουδίστρια θα παρουσιάσει για πρώτη φορά τη μαγευτική μουσική παράσταση «The Macadam Flower Tour», όπου η όπερα και το νεοκλασικό τραγούδι συναντούν τη ροκ και την ποπ στο Αθλητικό Κέντρο «Φίλιππος Αμοιρίδης» στην Ξάνθη. Βραδιά παραδοσιακών γεύσεων με τοπικά εδέσματα και μουσικές, καθώς και συναυλία με την Ξανθίππη Καραθανάση προγραμματίζονται για την Τσικνοπέμπτη, στις 4 Φεβρουαρίου. Ακολουθεί μια σειρά από άκρως ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις: Η μουσική παράσταση των Πέμης Ζούνη και Ελένης Πέτα με τίτλο «Cargo» (8/2), η γενέθλια συναυλία του Σταμάτη Κραουνάκη «Festivalium- 10 χρόνια Σπείρα», για τη συμπλήρωση μιας δεκαετίας από τη δημιουργία των «Σπείρα-Σπείρα» (9/2), το μουσικό σατιρικό θέαμα «Αλλιώς δεν γίνεται» με τους «Άγαμους Θύτες» (10/2), η βραδιά Tango με τους «Tanguarda» (11/2) το «Big Cigar» της Ματθίλδης Μαγγίρα (12/2), καθώς και η συναυλία της Δέσποινας Βανδή (13/2). Η μεγάλη παρέλαση προγραμματίζεται για τις 14 Φεβρουαρίου, ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου και γιορτή των ερωτευμένων, και η αυλαία κλείνει με το «Κάψιμο του Τζάρου» μέσα σε μία φαντασμαγορική ατμόσφαιρα από πυροτεχνήματα.

  • Ο Δήμος Βόλου

Στο διακρατικό πρόγραμμα πολιτιστικών ανταλλαγών «Borderlines» συμμετέχει ο Δήμος Βόλου, διοργανώνοντας έναν κύκλο καρναβαλικών εκδηλώσεων διαπολιτισμικού χαρακτήρα.

Οι εκδηλώσεις αρχίζουν στις 4 Φεβρουαρίου, με τη συμμετοχή της Φιλαρμονικής του Δήμου Βόλου και ομάδα καρναβαλιστών, συνεχίζονται την Κυριακή 7 Φεβρουαρίου με παιδικό ξεφάντωμα και κορυφώνονται στις 13 Φεβρουαρίου με πάρτι μεταμφιεσμένων και διαγωνισμό κοστουμιού. Για τη γιορτή αυτή ο δήμος έχει εξασφαλίσει 300 κοστούμια από τη διεθνώς καταξιωμένη ομάδα Brouhaha International, σχεδιασμένα από τον Ray Mahabir. Διακόσια επιπλέον κοστούμια με θέμα τη Μεσόγειο και τους μύθους της κατασκευάζονται στην πόλη από μία ομάδα εικαστικών. Το ίδιο απόγευμα ο Καρνάβαλος θα καεί στην παραλία του Βόλου.

  • Ο Δήμος Αθηναίων

Στην Αθήνα ο Οργανισμός Νεολαίας και Άθλησης του Δήμου Αθηναίων διοργανώνει δύο εορταστικές εκδηλώσεις για παιδιά από 6 ως 12 ετών στο Πολιτιστικό Κέντρο του Γκύζη, με θέμα τα «Ελληνικά Αποκριάτικα Έθιμα» (30-31 Ιανουαρίου) και τα «Παγκόσμια Αποκριάτικα Έθιμα» (6-7 Φεβρουαρίου). Το πλήρες πρόγραμμα των αποκριάτικων εκδηλώσεων του δήμου θα ανακοινωθεί μέσα στην εβδομάδα. Στο μεταξύ, ένα πολύχρωμο γαϊτανάκι στήνεται στο Κερατσίνι, με χορό, μουσική, πολύχρωμα άρματα και εκατοντάδες καρναβαλιστές. Η γιορτή ξεκινάει την Τρίτη 2 Φεβρουαρίου, με περφόρμερς, ξυλοπόδαρους, ζογκλέρ και ηθοποιούς του Θεάτρου Δρόμου να παρασύρουν τους περαστικούς στους ρυθμούς της Αποκριάς και στη συνέχεια μια συναυλία με τους «Λαϊκούς Αρμενιστές». Μια κινούμενη παράσταση δρόμου με τη συνοδεία κρουστών οργάνων προγραμματίζεται για το απόγευμα της Τσικνοπέμπτης, ενώ το Σάββατο ομάδα καρναβαλιστών έρχεται για να ξεσηκώσει την Αμφιάλη και αργότερα η γιορτή μεταφέρεται στην Πλατεία Νίκης με τους «Fuego de Cuba» και το τμήμα λάτιν χορού της ΔΗΚΕΠΟΚ. Την Κυριακή ο «Βασιλιάς της Ανακύκλωσης» παρελαύνει στους δρόμους, συνοδευόμενος από την «οικολογικότερη» αποκριάτικη παρέλαση που έγινε ποτέ και η αυλαία κλείνει με συναυλία του Κώστα Καραφώτη και του συγκροτήματός του.

  • Στη Θεσσαλονίκη

Την ερχόμενη Πέμπτη, το πρώτο Ποδηλατικό Καρναβάλι πλημμυρίζει τους δρόμους Θεσσαλονίκη, αποσκοπώντας να δημιουργήσει μία νέα παράδοση, που συνδυάζει την κουλτούρα του καρναβαλιού με την κουλτούρα του ποδηλάτου. Οι μεταμφιεσμένοι ποδηλάτες θα παρελάσουν στο κέντρο της συμπρωτεύουσας, συνοδευόμενοι από αποκριάτικα άρματα και θεματικά γκρουπ, για να καταλήξουν στην Πλατεία Χρηματιστηρίου, στα Άνω Λαδάδικα, όπου θα παρακολουθήσουν την καύση του Καρνάβαλου και θα λάβουν μέρος σ’ ένα ξέφρενο γλέντι μέχρι πρωίας.

«Ρε παιδιά, ακούστε με»

  • «Θα σε πάρει ο δρόμος» από την Πειραματική
  • Δημοσιεύτηκε: Τετάρτη, 27 Ιανουαρίου 2010 | ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ
  • ΤΗΣ ΧΡΥΣΑΣ ΝΑΝΟΥ

Για τις στιγμές που νομίζεις ότι ο κόσμος σταματάει να γυρίζει, τις στιγμές που νομίζεις ότι ποτέ πια μετά από αυτές η ζωή σου δε θα είναι η ίδια. Και μετά καταλαβαίνεις ότι κι αυτό θα περάσει, ότι «Θα σε πάρει ο δρόμος», όπως είναι ο τίτλος του καινούργιου θεατρικού του Σάκη Σερέφα, που κάνει πρεμιέρα απόψε (21.00), στο θέατρο «Αμαλία», από την Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης».

«Είναι ένα σπονδυλωτό έργο από φαινομενικά αυτόνομες ιστορίες, οι οποίες, όμως, υπογείως συνδέονται μεταξύ τους, ιστορίες ανθρώπων που βγαίνουν στο προσκήνιο και μας τις αφηγούνται. Το χαρακτηριστικό όλων είναι ότι αυτό που τους οδηγεί στην ανάγκη να αφηγηθούν την ιστορία τους και να λυτρωθούν είναι ένα γερό στρίμωγμα που έζησαν σε κάποια στιγμή στη ζωή τους», εξηγεί ο Θεσσαλονικιός συγγραφέας στον «Α». Οπως λέει, η πόλη λειτουργεί σαν σκηνικό των ιστοριών. «Ολα στο έργο πατάνε στη γη, όπως και τα ζόρια των ανθρώπων είναι γερά γειωμένα και έχεις την αίσθηση ότι σαν να τα σπρώχνει κάποιος να φύγουν πάνω από τους ήρωες».

Ο δρόμος είναι πηγή έμπνευσης για τον Σάκη Σερέφα. «Ο καθένας γύρω κουβαλάει μία ιστορία, όλοι είμαστε δίποδες ιστορίες, πηγαινοερχόμαστε και έχουμε ανάγκη να τις εκπέμψουμε», εξηγεί.

Περισσότερο ίσως από ποτέ οι άνθρωποι σήμερα έχουν την ανάγκη να μιλήσουν σε κάποιον – να μιλήσουν πρωτίστως και όχι να ακούσουν. «Πρώτα μας ενδιαφέρει να ικανοποιήσουμε τη δική μας ανάγκη και μετά, αν έχουμε τα ψυχικά αποθέματα, να ακούσουμε, ακόμη και σε ένα δέντρο να έλεγε κανείς την ιστορία του, αν πίστευε ότι θα τον άκουγε, θα την έλεγε», παρατηρεί ο συγγραφέας. Οι αφηγήσεις των ηρώων του επί σκηνής δεν είναι πάντως μονόλογοι. «Είναι δραματοποιημένοι μονόλογοι που ζωντανεύουν με περισσότερα από ένα πρόσωπα, είτε με τη χρήση βίντεο είτε με ζωντανή κάμερα. Ουσιαστικά είναι ένα «πολυμεσικό» ανέβασμα, χάρη στο οποίο δημιουργείται ένα σύμπαν επί σκηνής. Σε κάποιες σκηνές έχει γίνει μία ωραία σκηνοθετική παρέμβαση και όταν κάποιος αφηγείται την ιστορία περνούν από μπροστά οι υπόλοιποι κι, ενώ αυτός προσπαθεί απεγνωσμένα να τους σταματήσει, αυτοί αδιαφορούν. Είναι σαν να θέλει να τους φωνάξει: «Ρε παιδιά, ακούστε με»».

Για να φτάσει στο θέατρο ο Σάκης Σερέφας «τον πήρε ο δρόμος»: Ξεκίνησε πριν από 25 χρόνια με την ποίηση, ακολούθησαν το διήγημα και η εκτενής νουβέλα και στη συνέχεια το σενάριο για τον κινηματογράφο («Ρουλεμάν»). Πριν από τέσσερα χρόνια δοκιμάστηκε για πρώτη φορά στο θέατρο («Μαμ») και αυτήν τη στιγμή μετράει επτά θεατρικά, δύο εκ των οποίων ολοκαίνουργια: το «Θα σε πάρει ο δρόμος» και το «Αποστολή στη γη», που θα ανεβεί το Φεβρουάριο από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος.

Πώς βλέπει ο ίδιος την πορεία του αυτή; «Υπάρχει μία κλιμάκωση που αποδεικνύεται φυσιολογική: από την ποίηση, τον αφηρημένο λόγο, πέρασα στο διήγημα, τη μικρή φόρμα, στη νουβέλα, μεγαλύτερη φόρμα, στο σενάριο κι από εκεί στο θέατρο». Νιώθει τυχερός που βλέπει τα έργα του να ανεβαίνουν λίγο καιρό αφότου ολοκληρώνει τη συγγραφή. «Αυτό σε εκπαιδεύει σαν συγγραφέα, κλέβεις μυστικά από το σκηνοθέτη, τους ηθοποιούς, βλέπεις τις ανάγκες που έχει ένα κείμενο. Είναι ένα διαρκές feedback, από το οποίο κερδίζεις».

Πιστεύει ότι κάτι καλό συμβαίνει στο ελληνικό θέατρο αυτήν τη στιγμή. «Βγαίνουν πολλά καινούργια έργα, νέων δημιουργών, υπάρχει μία άνθηση που δεν ξέρουμε σε δέκα χρόνια πού θα οδηγήσει. Το πιο ωραίο είναι ότι εφαρμόζεται μία πιο μοντέρνα αντίληψη που απομακρύνεται από το σκληρό ρεαλισμό της δεκαερτίας του ’70 και του ’80».

Η ταυτότητα της παράστασης

Σκηνοθεσία: Ερση Βασιλικιώτη

«Ψηφιακή εικονογραφία» (βίντεο, φωτογραφίες, ζωντανή κάμερα): Λίλα Σωτηρίου

Μουσική: Κώστας Βόμβολος

Οργάνωση σκηνικού χώρου – κοστούμια: Μαρία Καραδελόγλου

Φωτισμοί: Μαρία Αθανασοπούλου

Χειρισμός ψηφιακής εικόνας: Ανέστης Πάτκας

Βοηθός σκηνοθέτη: Μαριέττα Σπηλιοπούλου

Παίρνουν μέρος οι ηθοποιοί: Εφη Σταμούλη, Νίκος Λύτρας, Ελένη Δημοπούλου, Στάθης Μαυρόπουλος, Κυριάκος Δανιηλίδης, Μάριος Μεβουλιώτης, Μαριέττα Σπηλιοπούλου.

Ανθρωποι που προσπαθούν να επικοινωνήσουν στο έργο «Θα σε πάρει ο δρόμος» που κάνει πρεμιέρα στο «Αμαλία»

Πρέπει το κράτος να επιχορηγεί την τέχνη;

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ήταν η αφορμή. Ο καβγάς που ξεκίνησε για τις επιχορηγήσεις ανάμεσα στους θιάσους και στο Εθνικό Κέντρο Θεάτρου και Χορού, αλλά και μέσα στο ίδιο το όργανο του υπουργείου Πολιτισμού, έφερε στην επιφάνεια το χρόνιο ερώτημα: Πρέπει το κράτος να επιχορηγεί την τέχνη- και αν ναι, πώς; Και αν στο εξωτερικό το ερώτημα αυτό φαίνεται να έχει απαντηθεί προ πολλού, στην Ελλάδα ακόμη το σκέφτονται… Στον διάλογο που ανοίγει σήμερα «Το Βήμα», ηθοποιοί, σκηνοθέτες, κινηματογραφικοί παραγωγοί, εικαστικοί και μουσικοί εκφράζουν, καθαρά και δυνατά, τις απόψεις τους. Ανάμεσά τους υπάρχουν και εξαιρέσεις, ενδιαφέρουσες- ίσως και προκλητικές. Το συμπέρασμα μοιάζει να είναι μονόδρομος: χωρίς κρατική επιχορήγηση, χωρίς κρατική στήριξη, χωρίς τη χάραξη πολιτιστικής πολιτικής δηλαδή, η σύγχρονη τέχνη δεν μπορεί να ανθήσει. Οσο για την ιδιωτική πρωτοβουλία, παραμένει ζητούμενο.

  • ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΦΑΣΟΥΛΗΣ, ηθοποιός- σκηνοθέτης
  • «Αδειάστε το ΕΚΕΘΕΧ στον κάλαθο των αχρήστων»

«Τα περισσότερα από τα θέατρα που επιχορηγούνται- όχι όλα- είναι αυτά που δίνουν ζωή στο ελληνικό θέατρο. Αν δεν επιχορηγηθούν, πεθαίνουμε όλοι. Αυτοί είναι το αυριανό θέατρο. Αν θέλετε να το σκοτώσετε, κάντε το. Ολοι τρώμε εξ αυτών. Θα πρέπει να είναι κανείς τυφλός για να μη δει ότι εκεί γεννιέται το καινούργιο, με τα καλά του και τα κακά του. Αλλά το Καινούργιο… Και εμείς από αυτούς παίρνουμε νιάτα και κουράγιο. Χωρίς αυτούς, είμαστε συνταξιούχοι.

Ολο αυτό που γίνεται τώρα, το μαλλιοτράβηγμα για το ΕΚΕΘΕΧ, είναι η απόδειξη ότι αυτό το όργανο είναι άχρηστο, είναι εφεύρημα. Για να συντηρηθεί τρώει τα λεφτά που θα μπορούσαν να δοθούν στους θιάσους. Προτιμώ λοιπόν τα λεφτά να τα πάρει ο Βογιατζής και ο Θεοδωρόπουλος από τον Δραγώνα και τον Λογοθέτη, ένας εκ των οποίων μισθώνεται για να αλληλοβρίζονται… Θα ήταν ευχής έργον ο κύριος υπουργός να αδειάσει το ΕΚΕΘΕΧ εκεί που ανήκει: στον κάλαθο των αχρήστων.

Από εκεί και πέρα, οι λόγοι και οι τρόποι της επιχορήγησης θέλουν κάποιο ψάξιμο. Αρκεί να μην αργήσει, όπως όλα. Διότι οι επιχορηγούμενοι αυτή τη στιγμή λιμοκτονούν, αργοπεθαίνουν… Ας σώσουμε λοιπόν τώρα τον χορό και το θέατρο, και μετά να δούμε και τους άλλους τομείς της τέχνης.

Και τα λέω όλα αυτά με το θάρρος που μου δίνει το γεγονός ότι δεν έχω ζητήσει ποτέ κανένα ευρώ από πουθενά».

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΜΟΥΛΗΣ
ηθοποιός- σκηνοθέτης
«Ας σταματήσει η υποχρεωτική ελεημοσύνη»

«Σε μια χώρα όπου από τη μία το ποσοστό του κρατικού προϋπολογισμού που διατίθεται για τον πολιτισμό είναι πολύ χαμηλό, από την άλλη ουδέποτε υπήρξε, με εξαίρεση τη θητεία του κ. Μικρούτσικου, ένας σοβαρός προβληματισμός και μια σοβαρή στρατηγική του ΥΠΠΟ, όσον αφορά στο θέμα των επιχορηγήσεων, είναι σχεδόν απαγορευτικό να μιλάμε για κρατική επιχορήγηση στον χώρο των ιδιωτικών θεάτρων. Η έλλειψη πολιτικής στρατηγικής και τα λίγα χρήματα που διατίθενται στο σύνολο φέρουν πολλές φορές τον κίνδυνο αδιαφανών πελατειακών σχέσεων μεταξύ των εμπλεκομένων. Ο κίνδυνος μεγαλώνει όταν δεν υφίσταται η βασική αρχή του χορηγού, που δεν είναι άλλη από το ότι στη χορηγία δεν τιμάται ο χορηγούμενος αλλά ο χορηγός. Στη χώρα μας, μέχρι τώρα, η κρατική επιχορήγηση δεν λειτουργεί ως μία κίνηση που τιμά το ίδιο το κράτος, αλλά ως κίνηση κάποιας υποτιθέμενης υποχρεωτικής ελεημοσύνης που στην ουσία αποσκοπεί σε ένας είδος ψηφοθηρίας από το ένα σκέλος και μιας διαρκούς απαίτησης κρατικοδίαιτης συμπεριφοράς από το άλλο. Σε μιαν ασύδοτη δε ελεύθερη αγορά, που δυστυχώς υπάρχει στην εποχή που ζούμε, όταν κάποιες ιδιωτικές θεατρικές εταιρείες, οι οποίες παράγουν αντίστοιχα ποιοτικά και ποσοτικά προϊόντα με κάποιες άλλες, ξεκινούν τον προϋπολογισμό τους με συν 150.000 έως 200.000 ευρώ, γεννάται ένας αδικαιολόγητα αθέμιτος ανταγωνισμός. Η σκοτεινή εικόνα των επιχορηγήσεων ολοκληρώνεται με την έως τώρα αδιαφορία των κρατούντων εκφρασμένη με τις γνωστές καθυστερήσεις, τις μισές δόσεις κλπ. και τις υπερφίαλες, από την άλλη μεριά, απειλές, λαϊκίστικου χαρακτήρα, του τύπου: “θα σταματήσουμε να παίζουμε!”. Ολα αυτά οδηγούν στην πλήρη υποβάθμιση της ίδιας της έννοιας της χορηγίας. Παρ΄ όλα αυτά δεν μπορώ να μην αισιοδοξώ πως θα γεννηθεί σε κάποιους η ανάγκη μιας άλλης ματιάς. Τότε το πρώτο που θα έπρεπε να κάνει μία κυβέρνηση η οποία σέβεται τον σύγχρονο πολιτισμό της θα ήταν μια σοβαρή μελέτη του γερμανικού μοντέλου, ώστε να χαράξει μιαν ουσιαστική στρατηγική. Ως τότε οφείλει, πρώτον, να αναβαθμίσει τα δύο κρατικά της θέατρα και τον θεσμό των ΔΗΠΕΘΕ επαναφέροντας ταυτόχρονα το Εθνικό Πολιτιστικό Δίκτυο Πόλεων του 1993 και, δεύτερον, να προστατέψει τις καθαρά πειραματικές, και μόνον αυτές, προσπάθειες του θεατρικού χώρου. Διαφορετικά, αν δεν μπορεί, καλό είναι η εκάστοτε κυβέρνηση να αφήνει τον σύγχρονο πολιτισμό στην ησυχία του, δηλαδή στη δημιουργική του ανησυχία, και να ασχολείται με την προστασία του αρχαίου πολιτισμού μας».

  • ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ, ηθοποιός- σκηνοθέτης
    «Είναι αστείο να συζητάμε για τις επιχορηγήσεις»

«Ενα από τα ερωτήματα είναι πάντα το ποιοι κρίνουν και με ποια κριτήρια τίθενται. Διότι και τη θεατρική πολιτική άνθρωποι τη χειρίζονται. Αν και θεωρητικά υπάρχει το λιγότερο ή περισσότερο σωστό, όπως κι αυτό που είναι συμφέρον για την τέχνη, διαφέρει όμως από το τι γίνεται πραγματικά, από το πώς αυτό λειτουργεί. Μιλώντας για τη δική μου εμπειρία, θα έλεγα ότι αν δεν ήταν οι επιχορηγήσεις, ένα θέατρο με εμπορικές επιτυχίες θα είχε πρόβλημα. Ηθοποιοί με μεγάλη αξία έρχονται να δουλέψουν με τον βασικό μισθό. Εχουμε συγκεκριμένες συνθήκες χώρου- θέσεις, σκηνή. Χωρίς τις επιχορηγήσεις δεν θα υπήρχαμε. Γι΄ αυτό και σημασία έχει η πρακτική του θέματος. Χρειάζεται μια τολμηρή απόφαση. Κάποια στιγμή δεν πρέπει η δουλειά που γίνεται να αναγνωρισθεί; Δεν μπορούμε να περνάμε πάντα εξετάσεις. Πρέπει να ξεχωρίζει η συνέπεια στην πορεία ενός θεάτρου, ο στόχος, η λεπτομέρεια, ενώ όταν παρουσιάσει γραμμή κάμψης κατ΄ εξακολούθηση, πρέπει να ληφθεί υπόψη. Το κράτος οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες του. Ο πολιτισμός είναι μέρος της ζωής μας, της εξέλιξής μας. Είναι αστείο να συζητάμε για τις επιχορηγήσεις. Αν το κράτος είναι χρήσιμο για κάτι, είναι για τον πολιτισμό και όχι για τα οικονομικά σκάνδαλα που βγαίνουν κάθε φορά, από όλες τις κυβερνήσεις. Γιατί στο κάτω κάτω τα χρήματα που απαιτούνται είναι ελάχιστα. Είμαστε όμως μια περίεργη χώρα: Δεν φαίνεται να κερδίζουν όσοι έχουν ποιότητα».

  • ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, σκηνοθέτης
  • «Το σημαντικό προέρχεται από το επιχορηγούμενο»

«Και χωρίς επιχορηγήσεις κάποια θέατρα μπορούν να επιβιώσουνόσα ακολουθήσουν επιτυχώς τους κανόνες του εμπορίου-, οι επιχορηγήσεις όμως επιτρέπουν την έρευνα, που σημαίνει θέατρο έξω από την πεπατημένη, θέατρο από νέους δημιουργούς, πολύμηνες πρόβες, εναλλασσόμενο ρεπερτόριο, με την έννοια της παρουσίασης παραστάσεων για μικρά σχετικώς χρονικά διαστήματα, κάτι που πρακτικά αποκλείει την απόσβεση του κόστους ανεβάσματος κτλ. Εδώ θέλω να φέρω ένα μόνο παράδειγμα από τις δραστηριότητες του Θεάτρου του Νέου Κόσμου. Με ποια εμπορικά κριτήρια θα έδινε εδώ και οκτώ χρόνια 150-180 δωρεάν παραστάσεις τον χρόνο σε νοσοκομεία και ιδρύματα παίδων; Την τελευταία τριακονταε τία έχει αλλάξει θεαματικά το τοπίο στο ελληνικό θέατρο και σημαντικό ρόλο έχουν παίξει σ΄ αυτό οι κρατικές επιχορηγήσεις. Οι περισσότερες σημαντικές παραστάσεις κάθε χρόνο προέρχονται από το επιχορηγούμενο θέατρο. Από αυτόν τον χώρο έχουν αναδειχτεί σημαντικοί καλλιτέχνες σε όλους τους τομείς του θεάτρου και οι άνθρωποι που κατέχουν διευθυντικές θέσεις στα κρατικά και στα δημοτικά θέατρα. Η ποιότητα και η παραγωγικότητα του επιχορηγούμενου θεάτρου έχουν επηρεάσει και την ανάπτυξη της θεατρολογίας. Η κρατική επιχορήγηση για το σύνολο των επιχορηγούμενων θεάτρων φτάνει στο 1/3 της επιχορήγησης των δύο κρατικών θεάτρων, αλλά απασχολούν πολλαπλάσιους εργαζομένους και παράγουν εικοσαπλάσιο αριθμό παραστάσεων, ενώ μέγα μέρος των επιχορηγήσεων που παίρνουν επιστρέφει στον δημόσιο τομέα και μόνο μέσω του ΙΚΑ. Αν υπάρχει ένας κίνδυνος στις επιχορηγήσεις, είναι το ότι αποτελούν μια μορφή οικονομικής εξάρτησης, που μπορεί να κάνει τους καλλιτέχνες “μετρημένους”, προκειμένου να έχουν εξασφαλισμένη την επιχορήγησή τους, και όχι μαχητικούς και κριτικούς απέναντι στην εξουσία. Υστερα και από τη θλιβερή εικόνα του ΕΚΕΘΕΧ που βγήκε στη φόρα τις τελευταίες μέρες, σίγουρα χρειάζεται επανεξέταση του θεσμού και κυρίως διαφάνεια- η πληγή του δημόσιου βίου μας».

  • ΞΕΝΙΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ, ηθοποιός- σκηνοθέτις
  • «Πρέπει να έχεις λόγο ύπαρξης»

«Πάνω από τριάντα χρόνια επιχορηγείται η Μικρή Πόρτα. Αλλοτε είχα τη δυνατότητα να πραγματοποιήσω τα όνειρά μου, όπως έγινε την εποχή Μικρούτσικου, τότε που ανέβασα το “Σκλαβί” και έδωσα δωρεάν το “πρόγραμμα Μελίνα”, και άλλοτε να κάνω παραστάσεις με τσουρούτικα μέσα και καθυστερημένα λεφτά. Ποτέ δεν μας έτυχε αυτό που ζούμε τώρα. Χρωστάμε παντού, σε συνεργάτες και ηθοποιούς. Οταν ανακοινώθηκε το ΕΚΕΘΕΧ, δεν ήμουν καθόλου αρνητική. Σκεφτόμουν ότι ίσως βοηθήσει τη σχέση του θεάτρου με το υπουργείο Πολιτισμού, να την κάνει πιο ζεστή και συγκεκριμένη. Δεν συνέβη όμως αυτό. Αντί να μεσολαβεί θετικά, φάνηκε να μεσολαβεί είτε αρνητικά είτε καθόλου. Είναι σημαντικό να πάρει μιαν απόφαση το ΥΠΠΟ αξιοποίησης ή κατάργησης του ΕΚΕΘΕΧ. Μεγάλη σημασία έχει και η επιλογή των ανθρώπων που επιλέγουν. Πρέπει να μπορούν να επιλέξουν. Οπως επίσης πρέπει να ορισθεί ο τρόπος επιχορήγησης. Πώς θα γίνουν όλα αυτά αν δεν έχει το υπουργείο τη δυνατότητα να γνωρίζει το ποσό που θα μοιραστεί; Οι επιχορηγήσεις έχουν βοηθήσει πολύ το θέατρο, έχουν παίξει μεγάλο ρόλο. Εχω πολλές φορές αναρωτηθεί τι θα έκανα χωρίς: Δύο λύσεις υπάρχουν- ή να κλείσεις το θέατρο ή να κάνεις μια μίζερη δουλειά, σε μικρή κλίμακα. Νομίζω ότι θα επέλεγα το πρώτο. Θέατρο χωρίς επιχορηγήσεις δεν μπορεί να υπάρξει. Οσο για το ποσό που απαιτείται για να καλύψει τις ανάγκες, σε αναλογία με ποσά που δίνονται σε άλλους τομείς, δεν είναι μεγάλο. Υπήρξαν όμως εποχές που τα χρήματα πήγαιναν χαμένα, σε θιάσους χωρίς λόγο ύπαρξης. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό: Ο λόγος ύπαρξης ενός θεάτρου. Τι προσφέρει μέσα στο μωσαϊκό. Δεν μπορεί να κρίνονται το ίδιο θέατρα που αποτελούν το μέτρο κρίσης για όλους μας με τα άλλα, τα υπόλοιπα… Περιμένουμε την πολιτική βούληση, την πρωτοβουλία».

  • ΣΤΑΘΗΣ ΛΙΒΑΘΙΝΟΣ, σκηνοθέτης
  • «Ας κοπούν οι επιχορηγήσεις για δύο, τρία χρόνια»
«Βλέπω ότι με όλη τη δυσκολία που υπάρχει, μια που ενέσκηψε φτώχεια, όχι μόνον υλική, είναι ευκαιρία να γίνει η φτώχεια πλούτος. Οσο κι αν φανεί περίεργο, το θέμα δεν είναι οι επιχορηγήσεις αλλά η φιλοσοφία που τις γεννάει. Το ζήτημα είναι γιατί παίρνει ένα θέατρο χρήματα και τι περιμένει η πολιτεία από αυτό. Νομίζω ότι είναι ή πολύ νωρίς ή πολύ αργά για σοσιαλισμό στο θέατρο. Οι επιχορηγήσεις αυτή τη στιγμή πρέπει να ξεκινήσουν με μια καινούργια φιλοσοφία, όχι συντήρησης αλλά σποράς. Δηλαδή κάποτε πρέπει να πάψουν να επιχορηγούνται ονόματα και παραστάσεις και να επαναλαμβάνεται αυτό στο διηνεκές, χωρίς να εξελίσσεται ούτε να δημιουργεί. Τέτοιου είδους επιχορηγήσεις δίνει ο ΟΑΕΔ για να λύσει το πρόβλημα της ανεργίας. Αλλά η τέχνη δεν μπορεί να έχει σχέση με αυτό. Αν πρόκειται να ξοδεύονται λεφτά στο θέατρο, να πάψουν να δίνονται για το θέαμα αλλά να δίνονται σε αυτά που λείπουν από το θέατρο. Ας κοπούν οι επιχορηγήσεις για δύο χρόνια, ίσως και τρία. Δεν είδα να συμβαίνει κάτι τρομερό στο θέατρο τα τελευταία χρόνια. Παρά μόνον άνθρωποι που χρεώνονται, που τα βγάζουν πέρα δύσκολα και κρατικά θέατρα που καταπίνουν εκατομμύρια. Να κοπούν λοιπόν οι επιχορηγήσεις για δύο χρόνια και να πάνε τα λεφτά σε σχολή για σκηνοθέτες θεάτρου, σε σχολή μετεκπαίδευσης ηθοποιών, σε σχολή δημιουργίας τεχνικών θεάτρου, σε σχολή μουσικού θεάτρου, ακόμα και τσίρκου. Αν υπάρχουν ταλαντούχοι άνθρωποι στην Ελλάδα είναι καιρός να τους εκπαιδεύσουμε και όχι να τους βρούμε δουλειά. Με εισαγωγές ξένων σκηνοθετών και αναπαραγωγή προγραμματισμών δεν αλλάζουν εύκολα τα δεδομένα. Δεν βλέπουμε λίγο τι γίνεται έξω; Ή θα πρέπει τα θέατρα που επιχορηγούνται να γίνουν οργανισμοί και να τους αναλάβει εξ ολοκλήρου η πολιτεία ή θα πρέπει τους ταλαντούχους ανθρώπους που διαθέτουμε, πριν τους καταναλώσουμε να τους μορφώσουμε. Πιστεύω ότι λιγότερα χρήματα πρέπει να πάνε στο θέατρο και ειδικά στα κρατικά, που έχουν τη δυνατότητα να βρουν χορηγούς από αλλού, και να επιχορηγηθεί το αύριο του θεάτρου. Ετσι θα γινόταν μια τομή».
  • ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΜΕΝΤΑΚΗΣ, συνθέτης

  • «Φτωχός συγγενής η μουσική»

«Για να είμαι ειλικρινής, ζηλεύω τις επιχορηγήσεις που παίρνει το θέατρο και ο χορός. Εξαιτίας κάποιας παρανόησης, ίσως, ή έλλειψης ενδιαφέροντος, η μουσική δεν επιχορηγείται. Δεν επιχορηγείται, για παράδειγμα, κανένα από τα σύνολα δωματίου, πολλά από τα οποία υπάρχουν στον χώρο χρόνια και ορισμένα ξεκινούν με καλές προϋποθέσεις, αλλά αναγκάζονται στην πορεία να διαλυθούν λόγω οικονομικών δυσκολιών. Σκέπτομαι ότι όταν ο ίδιος έλαβα την υποτροφία από τη Γαλλική Ακαδημία στη Ρώμη ήμουν περίπου 30 χρόνων. Αυτή θεωρώ είναι η πιο δύσκολη ηλικιακά περίοδος καθώς ένας συνθέτης καλείται να εξασφαλίσει τα προς το ζην. Ο φορέας λοιπόν αυτός τονώνει το επαγγελματικό παρόν και τροφοδοτεί το μέλλον σε μια περίοδο η οποία σηματοδοτεί το πέρασμα από τη μία φάση στην άλλη. Τέτοιου τύπου βοήθειες (βραβεία, υποτροφίες, ο θεσμός in residence) στην Ευρώπη είναι κάτι το σύνηθες, γιατί εντάσσουν τον μουσικό στις συνθήκες τού σήμερα και ταυτόχρονα δεν του αφαιρούν τη δυνατότητα προσφοράς.

Σε αυτή την τόσο δύσκολη οικονομικά συγκυρία για τη χώρα μας θεωρώ ότι έχουμε την ευκαιρία, χωρίς σπατάλες, να τονωθεί το ουσιώδες και ταυτόχρονα να δημιουργηθεί μια βάση εξαρχής για τις επόμενες γενιές. Για αυτή τη βάση έχω την εντύπωση ότι δεν απαιτούνται πολλά χρήματα. Στο παρελθόν έχει δαπανηθεί πακτωλός χρημάτων για υπερβολικές και υπερφίαλες παραγωγές, οι οποίες στο κάτω κάτω δεν είχαν κάποιο αποτέλεσμα. Ας δοθούν λίγα χρήματα σε πράγματα τα οποία πραγματικά αξίζει να στηριχθούν. Να πάψει πλέον η μουσική να αποτελεί τον φτωχό συγγενή…».

  • ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΥΡΤΩ ΛΟΒΕΡΔΟΥ, ΙΣΜΑ Μ.ΤΟΥΛΑΤΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 31 Ιανουαρίου 2010
  • Το βιβλιοπωλείο του Εθνικού Θεάτρου κλέβει την παράσταση

    • Διαθέτει οτιδήποτε υπάρχει σε κείμενα που αφορούν θεατρικά έργα, κριτικές, προγράμματα, βιογραφίες ηθοποιών, μελέτες, λευκώματα

    Σ’ αυτή τη θεατρική «σκηνή» πρωταγωνιστούν πολλά πρόσωπα, και όχι μόνο από την Ελλάδα. Ο Τσέχοφ, ο Αισχύλος, ο Ευριπίδης, ο Αριστοφάνης, ο Σαίξπηρ, ο Γκαίτε, ο Πέτερ Βάις, ο Κώστας Ταχτσής και πολλοί άλλοι. Είναι ένας νέος χώρος που πρόσφατα άρχισε να λειτουργεί στον πρώτο όροφο του ανακαινισμένου κτιρίου Τσίλλερ του Εθνικού Θεάτρου. Δεν φιλοξενεί παραστάσεις, διαθέτει όμως οτιδήποτε υπάρχει σε κείμενα που αφορούν θεατρικά έργα, κριτικές, προγράμματα, βιογραφίες και προσωπογραφίες μεγάλων ηθοποιών, μελέτες, λευκώματα. Πρόκειται για το εξειδικευμένο θεατρικό βιβλιοπωλείο του Εθνικού Θεάτρου, βρίσκεται απέναντι από το μπαρ, καθ’ οδόν προς τη Νέα Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος». Για τον σχεδιασμό και τη διαμόρφωσή του φρόντισαν οι αρχιτέκτονες Εύα Μανιδάκη και Θανάσης Δεμίρης.

    Για το σκεπτικό, τον τρόπο που στήθηκε, το κοινό που το επισκέφθηκε, αλλά και τα πρώτα «μπεστ σέλερ» του νέου βιβλιοπωλείου μίλησε στην «Κ» η υπεύθυνη για τη λειτουργία του, Γκέλυ Καλαμπάκα. Η επιλογή των τίτλων έγινε από τους καταλόγους όλων των εκδοτικών οίκων που διαθέτουν θεατρολογικές εκδόσεις. «Πρώτα επιλέξαμε τα κλασικά και κεφαλαιώδη κείμενα για το θέατρο (αρχαίους συγγραφείς, Σαίξπηρ, κλασικές μελέτες) και σιγά σιγά αρχίσαμε να απλωνόμαστε και σε πιο σύγχρονα και εξειδικευμένα κείμενα. Μέχρι στιγμής, στα ράφια του βιβλιοπωλείου φιλοξενούνται περίπου 2.000 τίτλοι και συνεχίζουμε», λέει η κ. Καλαμπάκα. Ανάμεσά τους βρίσκονται και τα προγράμματα των φετινών παραστάσεων του Εθνικού, αλλά και παλαιότερα προγράμματα που είναι σε προσφορά. Προσθέτοντας ότι οι εκδότες έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον, κάτι που αντανακλάται και στις τιμές των βιβλίων: είναι 10% – 15% κάτω από τη λιανική του κάθε εκδότη, ανάλογα με τη συμφωνία.

    Και το κοινό πώς αντιδρά; «Γενικά υπάρχει ενδιαφέρον από τον κόσμο να εξερευνήσει το νέο κτίριο του Εθνικού, να το ξαναδεί ή να το πρωτογνωρίσει. Σ’ αυτή τη διαδρομή βρίσκει μπροστά του και το βιβλιοπωλείο και φαίνεται ότι κάνει σε όλους καλή εντύπωση. Ενδιαφέρον για τα θεατρικά κείμενα δείχνουν και οι θεατρόφιλοι, αλλά και ένα ευρύτερο κοινό, που ίσως ποτέ δεν είχε πλησιάσει στα βιβλιοπωλεία τα ράφια με αυτού του είδους τα βιβλία». Οσο για τις εκδόσεις που έχουν μεγαλύτερη ζήτηση, η υπεύθυνη λειτουργίας του βιβλιοπωλείου, Γκέλυ Καλαμπάκα, εξηγεί ότι ήδη έχουν ξεχωρίσει οι δημοφιλείς εκδόσεις: στην πρώτη γραμμή βρίσκονται οι μελέτες για το αρχαίο θέατρο, αλλά και για τον Σαίξπηρ, ενώ φανατικούς, ιδίως μέσα στις γιορτές, είχαν τα λευκώματα για μεγάλες μορφές του θεάτρου που έχει εκδώσει το Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης, το Μουσείο Μπενάκη ή το Εθνικό. Μια άλλη κατηγορία βιβλίων που έχει ιδιαίτερη ανταπόκριση είναι αυτά που καταγράφουν στιγμές και περιόδους της ιστορίας του θεάτρου, ενώ πολύ καλά πάνε οι βιογραφίες και οι μονογραφίες.

    Προτιμήσεις του κοινού

    Και ηλικιακά πώς διαμορφώνονται οι προτιμήσεις του κοινού; Τι ζητούν οι μεγαλύτεροι, τι γοητεύει τους νεότερους; «Υπάρχει η εξής ιδιομορφία στο Εθνικό: είναι άλλο το κοινό της Κεντρικής Σκηνής, μεγαλύτερες ηλικίες και άλλο της Νέας Σκηνής, νεότεροι άνθρωποι. Στο βιβλιοπωλείο έρχονται όλες οι ηλικίες, και οι υποψιασμένοι μεγαλύτεροι και οι ανυποψίαστοι νεότεροι. Οι μεγαλύτεροι θα ξεφυλλίσουν τα λευκώματα της Επιδαύρου ή τις βιογραφίες των παλαιών μεγάλων ηθοποιών, οι νεότεροι θα κοιτάξουν τα θεατρικά κείμενα αλλά και τα ξένα σύγχρονα θεατρικά έργα. Η μεγαλύτερη γενιά αναζητεί κείμενα για παραστάσεις που έχει δει και γνωρίζει. Η νέα γενιά είναι πιο εξοικειωμένη με τα σύγχρονης αισθητικής προγράμματα», εξηγεί η Γκέλυ Καλαμπάκα.

    Και μας ενημερώνει για μια ακόμα καινοτομία του θεατρικού βιβλιοπωλείου του Εθνικού: «Οι δραματολόγοι του θεάτρου για την κάθε παράσταση που ανεβαίνει διαλέγουν μια σειρά βιβλία που μπορεί να μην έχουν καμία σχέση με το θέατρο, φωτίζουν όμως τον συγγραφέα ή την εποχή στην οποία αναφέρεται το έργο, και τα προτείνουν στο κοινό. Και μπορεί να είναι βιβλία κάθε κατηγορίας: λογοτεχνία, ιστορία, δοκίμιο. Δίπλα στο πρόγραμμα της κάθε παράστασης υπάρχουν τα σχετικά καρτελάκια και τα προτεινόμενα βιβλία. Π.χ. δίπλα στο πρόγραμμα της παράστασης “Μαρά/Σαντ” υπάρχει ένα βιβλίο για την Γαλλική Επανάσταση, ένα της Μαίρυλιν Γιάλομ για τον ρόλο των γυναικών εκείνη την περίοδο, κ.λπ. Δίπλα στο πρόγραμμα της παράστασης του “Θείου Βάνια” υπάρχουν ακόμα τα διηγήματα του Αντον Τσέχοφ, τα δοκίμιά του, η αλληλογραφία του, κ.ά.».

    Αν ο δρόμος σας φέρει από την Αγίου Κωνσταντίνου ή αν αναζητείτε κάποια θεατρολογική έκδοση, δεν χρειάζεται να έχετε εισιτήριο για κάποια από τις παραστάσεις του Εθνικού για να επισκεφτείτε το βιβλιοπωλείο του. Η πρόσβαση είναι ελεύθερη τις ημέρες και τις ώρες λειτουργίας του: Τετάρτη – Σάββατο 4 μ.μ. – 11 μ.μ. και Κυριακή 6 μ.μ. – 10 μ.μ.

    • Της Ολγας Σελλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 31/01/2010

    Στη ζούγκλα της πόλης

    • Από το ξεκίνημά τους ξεχώρισαν. Ο Γιώργος Παλούμπης μ’ ένα «Πέναλτι» που έκρινε το θεατρικό ματς αλλά και τη σχέση πέντε φίλων και ο Βασίλης Μαυρογεωργίου με μια «Κατσαρίδα», που έμελλε να κάνει άπειρες διαδρομές στα θεατρικά πατώματα…

    Από τότε έγραψαν και σκηνοθέτησαν κι άλλα έργα. Ο καθένας υπηρετώντας ξεχωριστό είδος θεάτρου και διατηρώντας το δικό του τρόπο γραφής. Ο Γ. Παλούμπης γράφει ρεαλιστικό -έως και ακραία ρεαλιστικό- θέατρο και ο Β. Μαυρογεωργίου αγαπά το παραμύθι, τις ιστορίες με στοιχεία φανταστικά και μεταφυσικά. Και οι δύο επιστρέφουν τώρα με καινούρια έργα.

    * «Λιοντάρια» είναι ο τίτλος της παράστασης που σκηνοθετεί στο Θέατρο του Νέου Κόσμου ο Β. Μαυρογεωργίου με τους Χρήστο Παπαδόπουλο και Κώστα Γάκη. Η υπόθεση βασίζεται σε πραγματικό γεγονός: στον βομβαρδισμό του ζωολογικού κήπου της Βαγδάτης από τους Αμερικανούς που… απελευθέρωσε τους ενοίκους του μέσα στην πόλη… Πώς μοιάζει ο πόλεμος μέσα από τα μάτια, τις αισθήσεις των άγριων ζώων; Πώς είναι να βλέπουν τον ουρανό να σχίζεται από σμήνη τεράστιων «θηρίων» και την έρημο να πλημμυρίζει από αγέλες σιδερένιων όντων;

    Τα τείχη του ζωολογικού κήπου σπάνε και τα ζώα μένουν αποσβολωμένα. Τα λιοντάρια, που χρόνια τώρα ονειρεύονταν το ελεύθερο κυνήγι στη σαβάνα, δεν προλαβαίνουν να χαρούν το τέλος της αιχμαλωσίας. Αναμειγνύονται με άλλα ζώα και στο τέλος διαφεύγουν. Η Νουρ, η Σάβα, ο Αλή και ο Ζιλ (που υποδύονται οι Κατερίνα Μαυρογεώργη, Μαρία Φιλίνη, Γιώργος Παπαγεωργίου, Ακης Φιλιός) μέσα στο χάος του πολέμου συγκροτούν αγέλη και χρίζουν αρχηγό. Περιπλανιούνται στην αρχή σ’ ένα δάσος που βρίσκεται κοντά στο ζωολογικό κήπο. Μπαίνουν μάλιστα στο παρακείμενο παλάτι ενός εκκεντρικού εξάδελφου του Σαντάμ Χουσέιν, γνωστού για την εμμονή του με τα άγρια ζώα. Εκεί τα λιοντάρια συναντιούνται με την οικόσιτη αρκούδα του… Φεύγουν πεινασμένα προς το κέντρο της Βαγδάτης και περπατούν στους έρημους, βομβαρδισμένους δρόμους…

    Πύραυλοι και ζώα

    Ο Β. Μαυρογεωργίου γράφει παραμύθια και τ’ αναμειγνύει με την αληθινή ζωή. Του αρέσουν οι ιστορίες που τον ταξιδεύουν σε χώρους φανταστικούς. Γι’ αυτό θαυμάζει συγγραφείς όπως οι Τζον Τόλκιν, Ντέιβιντ Σεντάρις, Τζόαν Ρόουλινγκ. Διαβάζοντας το κόμικ που αναφέρεται στην ιστορία του ζωολογικού κήπου της Βαγδάτης, σκέφτηκε το ενδεχόμενο της θεατρικής προσέγγισης. Δούλεψε τα κείμενα με τον Χρήστο Παπαδόπουλο και τον Κώστα Γάκη, ο οποίος έγραψε για τα λιοντάρια τέσσερα τραγούδια.

    Το σκηνικό (Μαγιού Τρικεριώτη) είναι λιτό, αλλά η τεχνολογία δημιουργεί κόσμους. Ο ένας «τοίχος» του ζωολογικού κήπου γίνεται επιφάνεια προβολής. Πάνω της προβάλλονται επεξεργασμένες κινούμενες εικόνες των ζώων, ενώ τανκς προελαύνουν και πύραυλοι σκάνε δίπλα τους.

    «Είναι η πιο ωραία, η πιο καθαρή δουλειά στην οποία συμμετείχα» λέει ο Β. Μαυρογεωργίου. «Προτείναμε στους ηθοποιούς πράγματα και στη βάση των αυτοσχεδιασμών προέκυψε το έργο. Αργότερα πειραματιστήκαμε με την κάμερα. Αντλήσαμε πολλές πληροφορίες από το Ιντερνετ. Είναι αλήθεια ότι οι αμερικανοί πεζοναύτες τάιζαν τα σαρκοφάγα με άλλα ζώα του ζωολογικού κήπου, όπως γαϊδούρια ή αντιλόπες. Αν δεις τον πόλεμο μέσα από τα μάτια των ζώων, είναι γελοιωδώς ξεκάθαρο ότι δεν υπάρχει κανένα νόημα σε τίποτα. Δεν μας ενδιέφερε το χιούμορ αλλά το οντολογικό σχόλιο μέσα από αναγωγές. Για παράδειγμα, η μοναχική αρκούδα -γι’ αυτήν δεν υπάρχουν αξίες- συμβολίζει τη νέα τάξη πραγμάτων. Η θέα των λιονταριών, ελεύθερων μέσα στην πόλη, μοιάζει λιγότερη επικίνδυνη απ’ αυτή των αμερικανών πεζοναυτών».

    * Ο Γ. Παλούμπης σε κάθε έργο του εισχωρεί σ’ ένα διαφορετικού τύπου αθηναϊκό διαμέρισμα: ένα μεσοαστικό στην Κυψέλη στο «Πέναλτι», ένα φοιτητικό στο «Νο 44». Τώρα, γράφοντας και σκηνοθετώντας το «Πάκμαν», τρυπώνει σε τρία σπίτια παρακολουθώντας τη ζωή τεσσάρων φερέλπιδων τριαντάρηδων.

    Οι ήρωες, που δανείζονται τα ονόματα των ηθοποιών (Μάνος Κανναβός, Θάνος Αλεξίου, Εκάβη Ντούμα, Ειρήνη Μαργαρίτη), αντλούν από τη σύγχρονη, σουρεαλιστική συχνά, ελληνική πραγματικότητα. Ο Μάνος και η Ειρήνη είναι ένα πετυχημένο ζευγάρι. Αυτός αρχιτέκτονας με υψηλή αυτοπεποίθηση που όμως γκρινιάζει για την πορεία της δουλειάς του και η Ειρήνη υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων τηλεοπτικού σταθμού. Η ζωή τους κινείται σ’ ένα μοντέρνο, λαμπερό κόσμο με ωραία εστιατόρια, τρέντι μπαρ. Αυτό το μοντέλο φαίνεται να τους κρατά μαζί παρά η ποιότητα της σχέσης τους -αλλά αυτό είναι κάτι που αγνοούν και μαθαίνουν στο τέλος του έργου…

    Σ’ άλλο σπίτι κινείται η μεταφράστρια Εκάβη, μοναχική, χαμηλών τόνων. Σ’ ένα ραντεβού στα τυφλά το ζευγάρι θα της γνωρίσει τον Θάνο, με λυμένα οικονομικά προβλήματα αλλά σε παρατεταμένο πένθος χωρισμού. Η ζωή των τεσσάρων θα διασταυρωθεί μέσα από την καθημερινότητα. Μια ολοένα κλιμακούμενη πίεση -κι ενώ το χρήμα γίνεται καταλύτης- τους οδηγεί στο σημείο μετάβασης: μυστικά και ψέματα (ένα κρυφό δάνειο και μία απόλυση που δεν ανακοινώνεται) αποκαλύπτονται όταν η ακριβοθώρητη Εκάβη ανοίγει επιτέλους το στόμα της. Το πάρτι-έκπληξη για τα γενέθλιά της προκαλεί κομφούζιο. Μήπως ήρθε η στιγμή της ωριμότητας;

    Το έργο μιλάει για δραματικά πράγματα, ανάλαφρα, χιουμοριστικά, με έξυπνη ατάκα. «Δεν ξέρω να γράφω αλλιώς» λέει ο Γ. Παλούμπης. «Ο τρόπος που μιλάμε, που διακόπτουμε, που βρίζουμε με ενδιαφέρουν ως θεατρικός ρυθμός. Δουλέψαμε την παράσταση όλοι μαζί».

    Το σκηνικό (Λουκία Μινέτου) αγκαλιάζει ένα μεγάλος μαυροπίνακας με στοιχεία κιμωλίας που σβήνουν όσο πλησιάζουν τις εστίες δράσης κάνοντας το χώρο ρεαλιστικό και μοιράζοντάς τον σε τρία διαμερίσματατων (σαλόνι, γραφείο, κουζίνα). Η δράση και στα τρία σπίτια εξελίσσεται παράλληλα.

    Το πολιτικό κενό μιας γενιάςΟ τίτλος «Πάκμαν» παίζει με το όνομα του ηλεκτρονικού παιχνιδιού και τον προορισμό που έχουν τα φαντασματάκια να κυνηγιούνται αενάως σε μια αδηφάγα πίστα. Ο ρυθμός της παράστασης είναι καταιγιστικός. Οι στιγμές των ηρώων δεν αποτυπώνουν κάτι βαθυστόχαστο. Τους βλέπουμε να μην επικοινωνούν, αλλά εκείνοι δεν ξέρουν γιατί. Χωρίς δυνατότητα επιλογών ουσιαστικής στάσης ζωής, η προσωπικότητά τους διαμορφώνεται από τον κόσμο της ύλης.

    Το έργο βρίθει ρεαλιστικών στοιχείων απ’ την αρχή, όταν το ζευγάρι ετοιμάζεται για την παρουσίαση του καινούριου δίσκου της Δήμητρας Γαλάνη. Η Ειρήνη γίνεται από τον Μάνο στόχος σαρκαστικών επιθέσεων εξαιτίας της συμμετοχής της στην εκπομπή της Μπήλιως Τσουκαλά… Οι κώδικες επικοινωνίας είναι σύντομες αγγλικές λέξεις που παραπέμπουν σε «ποιότητες». Αλλο στάτους προσδιορίζει π.χ. το μπαρ «Νίξον» κι άλλο το «Χόξτον»… Το ίδιο ισχύει και για τους υπολογιστές. Καμία σχέση τα Pc με τα Mac… Πάνε στις πορείες γιατί έτσι πίνουν κι έναν εσπρέσο στο «Μπρίκι» της πλ. Μαβίλη. Η εναλλακτική, υποτίθεται, Ειρήνη, στο βάθος επιθυμεί γάμο, παιδί και… τζιπάκι.

    «Πρόκειται για κανονικούς, συμπαθείς ανθρώπους που τους αγαπάμε και τους κοροϊδεύουμε» λέει ο σκηνοθέτης.

    «Πάσχουν από το πολιτικό κενό της γενιάς τους. Η επιπολαιότητα και το «εγώ» απογειώνονται: πώς θα προωθηθώ στην καριέρα μου, πώς θα καβατζωθώ σε μια σχέση ακόμα και μέσα από ψέματα. Το έργο είναι ένα κοινωνικό σχόλιο για την κωμική μπουρδολογία σχέσεων και συναναστροφών». *

    • Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ, Κυρ. Ελευθεροτυπία, Επτά, Κυριακή 31 Ιανουαρίου 2010

    Θέατρο για παιδιά – στον «902», με τον Θανάση Καραγιάννη

    • «Θέατρο για παιδιά» είναι η εκπομπή της τηλεόρασης του «902», που απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς, γονείς, θεατρολόγους, θεατράνθρωπους, φοιτητές κ.ά. θεατρόφιλους. Σκοπός της είναι η υπεύθυνη και έγκυρη ενημέρωση πάνω στις θεατρικές παραστάσεις για παιδιά, που ανεβαίνουν από τις θεατρικές μας σκηνές. Το Θέατρο για παιδιά είναι μία πολύ σημαντική υπόθεση από παιδαγωγική, κοινωνική, αισθητική και ιδεολογική άποψη. Η εκπομπή φιλοδοξεί να ενημερώνει και συγχρόνως να προβληματίζει τους ενδιαφερόμενους, ώστε το Θέατρο για παιδιά να μην είναι μόνο μέσο ψυχαγωγίας, αλλά και μέσο αισθητικής και κοινωνικής αγωγής των παιδιών. Την εκπομπή, που προβάλλεται κάθε Τετάρτη στις 19.30, επιμελείται και παρουσιάζει ο Δρ. Επιστημών της Αγωγής και Κριτικός Θεάτρου για παιδιά – συγγραφέας Θανάσης Καραγιάννης. Η σημερινή εκπομπή φιλοξενεί την παράσταση του έργου της Κέλλυς Σταμουλάκη, «Αναζητώντας τη Ραπουνζέλ», που ανεβάζει ο θίασος «ΑΒΑΝΤΙ» στο θέατρο «ΒΕΑΚΗ». Στη συζήτηση στο στούντιο συμμετέχουν η σκηνοθέτις /δραματουργός Κέλλυ Σταμουλάκη και ο συνθέτης Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, ο οποίος έγραψε τη μουσική για την παράσταση (Τετάρτη, «902» TV, 19.30).

    ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΟΑ: «Απόπειρα να αρθρώσουμε ή να εξαρθρώσουμε τους εφιάλτες»

    Προϊόν συλλογικής εργασίας των Παναγιώτη Μέντη, Θανάση Παπαγεωργίου και της θεατρικής ομάδας Ex Animo, η παράσταση με τίτλο «ΤΕΛΕΙΑ GR» ξεκίνησε να γράφεται δύο χρόνια πριν από τον Παναγιώτη Μέντη και τον Θανάση Παπαγεωργίου. Στην αρχή σκόρπιες ιδέες, μετά πιο συγκεκριμένα θέματα, στο τέλος καθαρός ο στόχος: Να γράψουν γι’ αυτά που τους πνίγουν, να καταγγείλουν τη σαπίλα και τη διαφθορά, να σατιρίσουν την άφιξή μας στον πάτο του βαρελιού. Με χιούμορ για να μη βαρύνουν πολύ, με παραμορφωτικές ματιές για να μπορέσει να φανεί το μέγεθος που κρύβεται πίσω από τη φαινομενικά άνετη ζωή μας και με μια διάθεση να διαμαρτυρηθούν για τη σκληρότητα που υπάρχει γύρω μας, προχώρησαν, καθένας μόνος του, στη συγγραφή διάφορων κομματιών. Υστερα, όταν αποφασίστηκε η συνεργασία με τους Ex Animo, συμπεριλήφθηκε και η δική τους διαμαρτυρία κι έτσι ολοκληρώθηκε το ψηφιδωτό. Τρεις συγγραφείς, λοιπόν, με οργανωτή της τελικής μορφής του έργου τον Θανάση Παπαγεωργίου.

    Σκηνές καθημερινής τρέλας

    Ογδόντα μικρές και μεγαλύτερες σκηνές συνθέτουν αυτό το ψηφιδωτό που διαρκεί γύρω στις δυόμιση ώρες και διακόσιοι ρόλοι παιγμένοι από 11 ηθοποιούς, που όταν χρειαστεί μετατρέπονται σε ορχήστρα που αυτοσχεδιάζει ρυθμούς και μελωδίες. Η θεματολογία βασίζεται πάνω σε όλα αυτά που μας πολιορκούν καθημερινά: Ειδήσεις από την τηλεόραση και τον Τύπο, καθημερινό, ημερήσιο και ηλεκτρονικό, γεγονότα του αστυνομικού δελτίου, συνεντεύξεις σχετικών και άσχετων, σίριαλ, ριάλιτι, τηλεοπτικά παράθυρα, κοσμική ζωή, lifestyle και ό,τι άλλο μας σερβίρεται ή συναντάμε στο δρόμο μας. Κυρίως αυτό το τελευταίο, σκηνές καθημερινής τρέλας, μικρά και μεγάλα εγκλήματα, στα οποία εθιστήκαμε και μένουμε αδιάφοροι, μια ρουτίνα μέσα στην οποία πλήττουμε αφόρητα αναζητώντας καινούριες εμπειρίες.

    Η ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Αλέκα Παπαρήγα, συγχαίρει τον Θανάση Παπαγεωργίου και τον Παναγιώτη Μέντη

    «Αυτό το είδος στη «Στοά» το έχουμε ξανακάνει», λέει ο Θανάσης Παπαγεωργίου. «Κάπως έτσι ήταν «Οι ειδήσεις» του Μ. Ποντίκα, και το «FM Stereo» που είχα γράψει εγώ. Βλέπεις όμως ότι φτάσαμε στο 2009 και μοιάζουν όλα ίδια. Επίσης, δεν είναι η πρώτη φορά που η «Στοά» συνεργάζεται με νέους συγγραφείς και ηθοποιούς. Πολλές φορές στο παρελθόν φιλοξένησε νέες ομάδες, πρότεινε και πρόβαλλε νέους συγγραφείς, ηθοποιούς, μουσικούς, σκηνογράφους και χορογράφους. Είναι όμως η πρώτη φορά που η συνεργασία αυτή πραγματοποιείται σε επίπεδο της συμπαραγωγής».H Ex Animo αποτελείται από πέντε ηθοποιούς και έχει ήδη δοκιμαστεί με δύο παραγωγές που είχαν ιδιαίτερη επιτυχία, το «Sorry, soldout» το 2005 και το «Νοσφεράτους Διδόντικους» το 2006, που παίχτηκε τρεις συνεχόμενες χρονιές σε Αθήνα και επαρχία. Οι παραστάσεις της βασίζονται κυρίως στον αυτοσχεδιασμό και το σωματικό θέατρο, στοιχεία εντελώς διαφορετικά από εκείνα της «Στοάς», «και πιστεύουμε» – σημειώνει ο Θανάσης Παπαγεωργίου – «ότι η συνεργασία των δύο σχημάτων μας με τις μεγάλες διαφορές, πέρα από ένα ενδιαφέρον πείραμα, προσφέρει πολλά και ιδιαίτερα οφέλη και στους δυο μας».

    Σε ό,τι αφορά στα κείμενα γράφτηκαν, όπως λέει ο Θανάσης Παπαγεωργίου, «χωρίς να υπάρξει δέσμευση για κάποια ιδιαίτερη θεματολογία. Κατά σύμπτωση και οι τρεις γράφαμε εκφράζοντας μια διαμαρτυρία που έβγαινε από την απόγνωσή μας γι’ αυτό που ζούμε σήμερα. Δεν είναι περίεργο. Τρεις διαφορετικές γενιές να έχουν τα ίδια προβλήματα με την εξουσία, την πολιτική, την Εκκλησία, την Αστυνομία, τη διαφθορά, την ανηθικότητα, τη βία και όλους αυτούς που τα υπηρετούν. Τρεις διαφορετικές γενιές, σαν να μη μας χωρίζει τίποτα, σαν να μην έχει μεσολαβήσει τίποτα μέσα σ’ αυτά τα χρόνια που μεγάλωσε η καθεμία. Και την ίδια ματιά; Δηλαδή σε σαράντα χρόνια – τόσα χωρίζουν τη γενιά των νεότερων παιδιών από τη γενιά που δημιουργήσαμε τη «Στοά» – τα πράγματα θα είναι ακριβώς όπως και σήμερα; Κι αν σκεφτεί κανείς ότι μπορεί να είναι και χειρότερα, όπως χειρότερα είναι σήμερα απ’ ό,τι τότε και πως μόνο η τεχνολογία θα έχει προχωρήσει, όπως μόνο αυτή προχώρησε, αναρωτιέσαι πόσο βάθος έχει αυτό το πηγάδι για να φτάσουμε επιτέλους κάποια στιγμή στον πάτο του, μήπως και αρχίσει η ανασυγκρότηση. Σε πιάνει η απελπισία όταν διαπιστώνεις ότι χρειάστηκε τόσος αγώνας μόνο και μόνο για να επιβραδύνεις απλώς την εξαθλίωση».

    «Μακροβούτι» στον πυθμένα

    «Πόσο διάστημα κρατάει αυτό το μακροβούτι στη μάταιη αναζήτηση κάποιου πυθμένα;», αναρωτιέται ο Παναγιώτης Μέντης. «Πυθμένα που θα οριοθετήσει και την εκκίνησή μας προς τα πάνω; Εχουν περάσει τόσα χρόνια και τόσο διάστημα που όλες οι αναφορές σε πάτους και πυθμένες ακούγονται μόνο γραφικά γελοίες αναφορές. Συνηθίσαμε το σκοτεινό βυθό. Εγκλιματιστήκαμε στο βούρκο. Μεταλλαχτήκαμε. Μεταλλαχτήκαμε συνειδητά; Ασυνείδητα;… Καθώς λοιπόν βρισκόμαστε στο παραπέντε για να συμπληρωθεί η πρώτη δεκαετία από την είσοδό μας σε τούτο τον αιώνα της κάθε είδους κρίσης. Στον αιώνα που αποθεώνει την τεχνολογία. Στον αιώνα που οι οπτικές ίνες είναι έτοιμες να αντικαταστήσουν τις ίνες της λειτουργίας του οργανισμού και του εγκεφάλου μας. Σημειολογικά αναφερόμαστε σε μια τελεία και στο λογότυπο της χώρας μας στον ψηφιακό τόπο, που αποδίδεται με τα στοιχεία του gr. Τελεία τζ αρ λοιπόν και απόπειρα να αρθρώσουμε ή να εξαρθρώσουμε τους εφιάλτες μας. Τους εφιάλτες που είναι πανταχού παρόντες και απαιτούν να ορίσουν και να καθορίσουν το παρόν και το μέλλον μας… Ποιος θα νικήσει; Εκείνοι; Εμείς, που είμαστε εσείς; Εσείς που είσαστε εμείς; Τελεία gr. Το μήνυμα έφυγε και ταξιδεύει. Γυρνώντας στο σπίτι κοιτάξτε σας παρακαλώ τα e-mail σας».«Με άκρατη διάθεση για μοίρασμα γνώσης και στήριξης» – σημειώνουν οι Ex Animo – «με πολλά γέλια αλλά και συζητήσεις στην πορεία, ανακαλύψαμε πως ακόμα και αν καμιά φορά πηγαίναμε από διαφορετικούς δρόμους, ο στόχος παρέμενε ο ίδιος: Να προβληματιστούμε και να παρουσιάσουμε μια παράσταση που να έχει τη δική μας ματιά για τη σύγχρονη Ελλάδα, διαπιστώνοντας ότι οι διαφορές που μπορεί να πιστεύεις ότι έχεις με τους «παλιούς», είναι μόνο στο μυαλό σου».

    Φέτος, λοιπόν, στο θέατρο «Στοά», η παράσταση, με την ποιότητα και τη ζωντάνια της, εντυπωσιάζει για το μέτρο, το ήθος και το χιούμορ της. Ενας κόσμος με όνειρα, προσδοκίες, διαψεύσεις, εμμονές, φόβους και αγωνίες. Οικογένειες στα πρόθυρα νευρικής κρίσης, ηλικιωμένοι άνθρωποι χαμένοι στην απρόσωπη πόλη, που δεν τους χωρά πια, πολιτικοί πρόσφυγες που προσπαθούν να επιβιώσουν με κάθε τρόπο σε ένα κάθε άλλο παρά φιλικό περιβάλλον, οι εκπρόσωποι της νέας μας γενιάς χαμένοι στην παραζάλη της εφηβείας και βυθισμένοι στις τεχνολογικές εξαρτήσεις που καθορίζουν την επικοινωνία, απατεώνες και μπάτσοι σε διαρκή αντιπαράθεση, πολίτες εφησυχασμένοι, τρομοκρατημένοι, άστεγοι ζητιάνοι που ονειρεύονται όσα δεν πρόκειται ποτέ να ζήσουν, χωμένοι μέσα στα χαρτόκουτά τους. Μια τοιχογραφία της κοινωνίας μας, χωρίς διδακτισμούς, με το κωμικό στοιχείο, έντονο στις περισσότερες στιγμές, να εναλλάσσεται με τη δραματικότητα των σκηνών. Παραμορφωτικές ματιές, χιούμορ, σάτιρα, σαρκασμός, διαμαρτυρία, προβληματισμός, συγκίνηση και γέλιο, που κερδίζει το κοινό.

    Από τη «Στοά» συμμετέχουν οι: Θανάσης Παπαγεωργίου, Εύα Καμινάρη, Παναγιώτης Μέντης, Νάντια Περιστεροπούλου, Ευδοκία Σουβατζή, Νίκη Χαντζίδου και από τους «Ex Animo» οι: Παύλος Εμμανουηλίδης, Δημήτρης Ζωγραφάκης, Ρόζα Κυρίου, Ντίνα Λαδοπούλου, Ζήσης Ρούμπος. Σκηνοθεσία Θανάση Παπαγεωργίου, σκηνικά – κοστούμια Λέας Κούση, χορογραφίες Μαρίας Αλβανού.

    • Σοφία ΑΔΑΜΙΔΟΥ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Κυριακή 31 Γενάρη 2010

    Κινδυνεύει να καταρρεύσει η ντάτσα Τσέχοφ

    • Ηδη έχουν προκληθεί καταστροφές σε χαρτιά, ρούχα και σπάνια αντικείμενα

    AFP

    ΓΙΑΛΤΑ. Πρόκειται για ένα από τα διασημότερα κτίρια της ρωσικής λογοτεχνίας. Παρ’ όλα αυτά, όμως, η εξοχική κατοικία (ντάτσα) του Αντον Τσέχοφ στη Γιάλτα της Κριμαίας έχει σήμερα εγκαταλειφθεί, το ταμείο του μουσείου της έχει στερέψει και το μνημείο δίνει πλέον μάχη για τη ζωή του. Στο μικρό εξοχικό σπίτι, στην παραλία της Γιάλτας, ο Αντον Τσέχοφ έζησε από το 1899 μέχρι και το 1904, ενώ εκεί συνέγραψε πολλά από τα σπουδαία θεατρικά του έργα.

    Η χερσόνησος της Κριμαίας αποτελούσε τότε τμήμα της ρωσικής αυτοκρατορίας. Το 1954, όμως, ο Σοβιετικός ηγέτης Νικίτα Χρουστσόφ απέδωσε την Κριμαία στην τότε σοβιετική δημοκρατία της Ουκρανίας, που διατήρησε την περιοχή στην εθνική της κυριαρχία μετά την ανεξαρτητοποίηση της χώρας το 1991. Το μικρό μονώροφο σπίτι, που λειτουργεί σήμερα ως μουσείο, ξεχάστηκε από το ρωσικό και το ουκρανικό κράτος. «Εξασφαλίζουμε χρηματοδότηση μόνο για την πληρωμή των μισθών, του ηλεκτρικού και της φύλαξης. Η ντάτσα χρειάζεται επείγουσα συντήρηση, καθώς κινδυνεύει από κατολίσθηση», λέει η διευθύντρια του μουσείου, Αλλα Γκολοβάτσιοβα, που διαμαρτύρεται για την κρατική ολιγωρία στην επέτειο των 150 χρόνων από τη γέννηση του Τσέχοφ στις 29 Ιανουαρίου.

    Εκτός, όμως, από τις πολλές μεταβολές του πολιτικού κλίματος, η μικρή εξοχική κατοικία του θεατρικού συγγραφέα υπέστη τα δεινά σεισμών και της ναζιστικής κατοχής στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η θέρμανση της ντάτσα έπαψε να λειτουργεί για πολλά χρόνια, ενώ οι τρύπες στα κεραμίδια προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές σε χαρτιά, ρούχα και σπάνια αντικείμενα από την εποχή της οικογένειας Τσέχοφ.

    Ξεχάστηκε…

    Ο Αλεξάντρ Λεμπέντεφ, ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στη Ρωσία, χρηματοδότησε το 2008 έργα συντήρησης στην έπαυλη, που περιελάμβαναν την εγκατάσταση συστήματος κεντρικής θέρμανσης. Αλλες δωρεές προήλθαν από λίγους Ουκρανούς και Βρετανούς χορηγούς, αλλά δεν επαρκούν για τη συντήρηση της ντάτσα.

    Οι τότε πρόεδροι Ρωσίας και Ουκρανίας, Βλαντιμίρ Πούτιν και Λεονίντ Κούτσμα, επισκέφτηκαν την ντάτσα το 2003, γράφοντας συγχαρητήρια μηνύματα στο βιβλίο επισκεπτών του μουσείου. Παρά ταύτα, όμως, καμία οικονομική βοήθεια δεν ακολούθησε την επίσκεψη των δύο προέδρων.

    Αφού έχτισε το σπίτι σύμφωνα με τις προδιαγραφές του, ο Αντον Τσέχοφ εγκαταστάθηκε εκεί με την οικογένειά του για να γράψει τα αριστουργήματα «Οι τρεις αδελφές», «Ο Βυσσινόκηπος» και το διήγημα «Η Κυρία με το σκυλάκι».

    Ο Τσέχοφ ήλπισε ότι το εύκρατο κλίμα της Κριμαίας θα βοηθούσε τα αναπνευστικά του προβλήματα. Η επιδείνωση της υγείας του, όμως, τον υποχρέωσε να μεταβεί στη Γερμανία το 1904, όπου και πέθανε από φυματίωση. Το μουσείο δημιούργησε το 1921 η αδελφή του Μαρία, σε μια προσπάθεια διατήρησης της ατμόσφαιρας, που ενέπνευσε τον θεατρικό συγγραφέα. Τα δέντρα του κήπου φύτεψε ο ίδιος ο Τσέχοφ, ενώ εκεί περπατούσε με φίλους του, όπως ο συνθέτης Σεργκέι Ραχμάνινοφ και ο συγγραφέας Μαξίμ Γκόρκι.

    «Γοτθικοί» στίχοι ρομαντικών ποιητών του 1860 με πρόζα

    Μπορεί μια παράσταση που υμνολογεί τον θάνατο να κάνει σουξέ; Φυσικά. Αρκεί η μελαγχολία, η στρυφνή καθαρεύουσα των ρομαντικών ποιητών της Αθήνας του 1860, η μακάβρια εμμονή με τα νεκροταφεία, τις ερημιές, τα δάση, τις δυσοίωνες φυλλωσιές μια νύχτα με φεγγάρι να γίνονται με στυλ και να έχουν κάτι να πουν σε όλους εμάς, τους ανθρώπους του 2010. Και στα δύο τα πηγαίνει πολύ καλά το «Graveyard Cafe Band / In Extremis», μια από τις πιο εκκεντρικές προτάσεις για να περάσετε το βράδυ σας κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο Taf (The Art Foundation, Νορμανού 5, Μοναστηράκι).

    Ανεβαίνεις τα σκαλιά μ’ ένα ποτό στο χέρι ανυποψίαστος και χαρούμενος γιατί είναι αρχή της εβδομάδας και αισθάνεσαι λίγο σαν να είναι Παρασκευή βράδυ. Η πρώτη ύλη για το παράδοξο θέαμα που σε περιμένει είναι τα ποιήματα μιας χούφτας «αλλόκοτων» πλασμάτων (ποιητές φυσικά) που ξόδεψαν τα νιάτα τους στην Αθήνα το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα δοξολογώντας τις πιο ζοφερές όψεις της ανθρώπινης κατάστασης στα απόνερα του γαλλικού ρομαντισμού. Πρώτοι στη σειρά ο Δημήτριος Παπαρρηγόπουλος (1843-1873) και ο Σπυρίδωνας Βασιλειάδης (1845-1874) που, όπως βλέπετε, δεν πρόλαβαν καλά καλά να τριανταρίσουν, και λιγοστοί συνοδοιπόροι: Παράσχος, Μωρεάς, Σταθοπούλου, Ροδοκανάκης, Καρασούτσας, κ.ά.

    Αυτός ο ανοίκειος, θανατολαγνικός λόγος καταλαμβάνει τη μικροσκοπική σκηνή μέσα από τα τραγούδια και τις παρλάτες των ηθοποιών της ομάδας «Πασπαρτού» που ενδυματολογικά παραπέμπουν σε ισάριθμες μεταμορφώσεις του ρομαντικού κινήματος: η κοπέλα είναι βγαλμένη από την παράδοση του ιταλικού κωμειδύλλιου, ο άντρας θυμίζει τον ρομαντικό εξπρεσιονισμό του Μουρνάου, ενώ ο νεαρός βιολιστής παραπέμπει στη ροκ αισθητική, Τζιμ Μόρισον και Τζόνι Ντεπ μαζί, όπως μου λέει ο σκηνοθέτης της παράστασης Γιάννης Σκουρλέτης, εικαστικός και σκηνογράφος, θιασώτης εδώ και χρόνια της gothic αισθητικής. Τα ποιήματα μαζί με τις πρόζες (γραμμένες από τον Χρήστο Κανελλόπουλο) φτάνουν στο κοινό μέσα από μια πολύ σύγχρονη μουσική φόρμα που παίζεται ζωντανά επί σκηνής και αποτελεί, τρόπον τινά, τη γέφυρα ανάμεσα στους δύο κόσμους. Η μουσική μαζί με τις υποκριτικές ικανότητες των ηθοποιών-performer επενδύουν με χιούμορ τη μακάβρια στιχουργική που, ωστόσο, είναι ο πραγματικός θριαμβευτής της παράστασης. Απλά αφουγκραστείτε τους χυμούς της γλώσσας του Δημήτρη Παπαρρηγόπουλου στην «Ωδή στο φανό του Νεκροταφείου»…

    • Του Δημητρη Ρηγοπουλου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Σάββατο, 30 Iανoυαρίου 2010