Ονειρα στον «Βυσσινόκηπο»

Το εξοχικό με τον ωραιότερο βυσσινόκηπο της περιοχής, βουλιαγμένο στα χρέη, μετρά τις τελευταίες του μέρες. Οι ένοικοί του, κωμικά ανίκανοι να επιχειρήσουν οποιαδήποτε παρέμβαση που θα απέτρεπε την πώληση, ράθυμοι και επιπόλαιοι σαν παιδιά, κωφεύουν σε κάθε ήχο προειδοποίησης. Αλλά οι τσεκουριές που αποψιλώνουν το κτήμα από τις αγαπημένες βυσσινιές ακούγονται πια καθαρά.

Το αριστούργημα του Αντον Τσέχοφ «Ο Βυσσινόκηπος» ανέβηκε στην Α’ Σκηνή του Θεάτρου της «Οδού Κεφαλληνίας», στην καινούρια μετάφραση της Χρύσας Προκοπάκη, σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού, σκηνικά-κοστούμια Ελένης Μανωλοπούλου και μουσική Θοδωρή Αμπαζή.

  • Η νέα Ρωσία ανατέλλει

Η Λιούμποβα Ρανιέφσκαγια (Μπέτυ Αρβανίτη) και ο αδελφός της Λεονίντ Γκάγεφ (Γιάννης Φέρτης) φλυαρούν νοσταλγώντας τις παλιές καλές μέρες. Αναβιώνουν παιδικές αναμνήσεις, πλήττουν, φλερτάρουν, χορεύουν, αναμασούν τα ίδια και τα ίδια σε μια προσπάθεια ν’ αποφύγουν το μέλλον που, τελεσίδικο, έρχεται κατά πάνω τους.

Ο «Βυσσινόκηπος» θα χαθεί και μαζί του ένας ολόκληρος, παλιός κόσμος. Ο καινούριος αναδύεται χλομά στο πρόσωπο του γειωμένου και πρακτικού Λοπάχιν (Δημοσθένης Παπαδόπουλος). Είναι ο φορτωμένος ρούβλια έμπορος, το σύμβολο της νέας τάξης στην προεπαναστατική Ρωσία, που θ’ αγοράσει το κτήμα στο οποίο οι πρόγονοί του δούλεψαν ως σκλάβοι.

Στα πρόσωπα του Τσέχοφ απεικονίζεται η διαρκής φθορά της καθημερινής ζωής στη Ρωσία του 20ού αιώνα. Η απουσία δράσης είναι κι εδώ υπαρκτή δημιουργώντας ένταση, όχι όμως την τραγωδία που ο συγγραφέας ξόρκιζε μετά μανίας στις παραστάσεις των έργων του.

«Ο Βυσσινόκηπος», το πιο παρερμηνευμένο έργο του Τσέχοφ, από το πρώτο κιόλας ανέβασμά του στο Θέατρο Τέχνης της Μόσχας -το ρόλο της Λιούμποβα κρατούσε μάλιστα η γυναίκα του Ολγα Κνίπερ- αντιμετωπίστηκε από τον Στανισλάφσκι ως δράμα και μάλιστα βαρύ… Ο συγγραφέας, που επιμένει ότι πρόκειται περί κωμωδίας -ήθελε το κοινό της Μόσχας να γελάσει μέχρι δακρύων-, ολοκλήρωσε το έργο απομονωμένος στη Γιάλτα εξαιτίας της φυματίωσης που τον ταλαιπωρούσε. Παρακολουθώντας τις πρώτες πρόβες του έργου, η υγεία του επιδεινώθηκε… Το κλαψιάρικο στοιχείο που μετάγγιζε στο «Βυσσινόκηπο» ο Στανισλάφσκι τον πλήγωνε: «Με παρουσιάζουν πότε σαν γκρινιάρη συγγραφέα και πότε σαν βαρετό. Εχω γράψει τόμους με εύθυμες ιστορίες, αλλά η κριτική με θέλει μοιρολογίστρα»!..

Αλλά και στην Ελλάδα οι περισσότερες σκηνοθετικές προσεγγίσεις του «Βυσσινόκηπου» έγερναν προς τη μεριά του τραγικού. «Η παράσταση έχει σημερινή ματιά χωρίς να χάνεται ο κόσμος του Τσέχοφ», σχολιάζει η Μπέτυ Αρβανίτη.

«Σίγουρα όμως δεν επικρατεί η συνήθης ατμόσφαιρα πλήξης και άργητας. Το έργο είναι σπουδαίο, βαθιά ολοκληρωμένο και, ναι, αστείο. Οι ήρωες δεν έχουν συνολική αλλά αποσπασματική εικόνα της ζωής τους. Κάνουν μόνο ό,τι προκύπτει τη δεδομένη στιγμή, εκτός από τον Λοπάχιν που βλέπει το μέλλον να έρχεται ολοταχώς αλλάζοντας τα πάντα».

Η Μπέτυ Αρβανίτη έχει ερμηνεύσει όλες τις βασικές ηρωίδες του Τσέχοφ εκτός από την Λιούμποβα. Τώρα ολοκληρώνει τον κύκλο ερμηνεύοντας το γοητευτικό αλλά δύσκολο ρόλο, όπως λέει. «Ο Τσέχοφ αγαπά τις γυναίκες. Ξέρει να εμβαθύνει στην ψυχολογία και τις αντιφάσεις τους. Η Λιούμποβα είναι από τα πιο πολύπλοκα πρόσωπά του.

Μέχρι τώρα έχει ακολουθήσει μόνον τις επιθυμίες της. Παρορμητική, επιπόλαιη, ονειροπόλα, αλλά καθόλου κουτή, προτιμά τη μαγεία απ’ το ρεαλισμό. Ευμετάβλητη -είναι εκπληκτικό πόσο γρήγορα μεταβάλλεται η διάθεσή της- κι όμως με ισχυρότατη διαίσθηση. Δέχεται τη μοίρα, τις «αμαρτίες» της. Από το στόμα της ακούς τη μεγαλύτερη αφέλεια αλλά και μια σοφή κουβέντα που σε ξαφνιάζει. Είναι σπάταλη σε αισθήματα αλλά και χρήματα. Δοτική αλλά όχι τόσο στοργική μάνα, αφού διάλεξε τον έρωτα αντί της μητρότητας, το κυνήγι της χαράς αντί το καθήκον. Επιστρέφει συνεχώς στις παλιές καλές εποχές, στη χαμένη αθωότητα, τα ανέμελα παιδικά χρόνια. Στην ουσία δεν ενηλικιώθηκε ποτέ».

  • Οικονομικό ρίσκο

Ενας μεγάλος θίασος πλαισιώνει τους Μπέτυ Αρβανίτη και Γιάννη Φέρτη: Κώστας Γαλανάκης, Στέλιος Ιακωβίδης, Βασίλης Καραμπούλας, Πηνελόπη Μαρκοπούλου, Τζίνη Παπαδοπούλου, Δημήτρης Παπανικολάου, Μαρία Σαββίδου, Μαρίνα Συμεού, Αρης Τρουπάκης. «Το οικονομικό ρίσκο γίνεται ολοένα και δυσκολότερο με δεδομένο το πρόβλημα των επιχορηγήσεων», λέει η Αρβανίτη. «Κι αυτή η παραγωγή, μέσα στην κρίση, είναι επιπέδου Εθνικού Θεάτρου. Συχνά νομίζω ότι κι εμείς οι καλλιτέχνες είμαστε οι ονειροπόλοι τύποι του «Βυσσινόκηπου». Βυθιζόμαστε στο θέατρο χωρίς ν’ ακούμε τις τσεκουριές»…*

  • Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ – φωτ.: ΠΑΝΟΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, Επτά, Κυριακή 20 Δεκεμβρίου 2009
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: